دين حضرت ابراهيم و حضرت نوح علیه السلام

 معناي دين در لغت به صورت روشن بيان نشده است و معاني و ريشه هاي مختلفي براي آن ذكر گرديده است. بعضي ها گفته اند كه اين كلمه عربي است كه به معناي حساب است و وارد زبان عربي شده است. بعضي ها معتقدند كه دين كلمه عربي خالص است به معناي عادت و استعمال. و بعضي ها مي گويند دين كلمه فارسي است.[1] ولي آنچه كه از سخنان علامه به دست مي آيد دين بايد كلمه عربي باشد كه از ماده «دنو» در برابر «علو» گرفته شده است.[2]

در اصطلاح به مجموع اعتقاد به حقيقت انسان و جهان و مقررات متناسب با آن كه در مسير زندگي مورد عمل قرار مي گيرد دين گفته مي شود.[3]

دین خداوند فقط اسلام است. اسلام در لغت به معناي خضوع، انقياد، تسليم، گردن گذاري و طاعت مي باشد.[4] و در اصطلاح، اسلام بر ديني اطلاق مي شود كه خداوند در قرآن كريم مردم را به سوي آن دعوت نموده است و از اين روي اسلام ناميده شده است كه برنامه كلي آن تسليم شدن انسان به خداي جهان و جهانيان است[5] و در اثر اين تسليم غير خداي يگانه پرستش و اطاعت نشود.[6]

دين خداي سبحان كه دين حق است يك دين است و نمي تواند متعدد باشد و در تمام زمان ها مردم مكلّف به تديّن به آن دين بوده اند و لذا با این دلیل عمومی می توان گفت که دین حضرت نوح و حضرت ابراهیم(علیه السلام) اسلام بوده است. با دلايل زير مي توان ثابت نمود که دین خداوند فقط یک دین بوده که عبارت از اسلام باشد.

آياتي که می فرمایند: «إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ ؛ دين در نزد خدا، اسلام (و تسليم بودن در برابر حق) است»[7] و « وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلامِ ديناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَ هُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرينَ ؛ و هر كس جز اسلام (و تسليم در برابر فرمان حق،) آيينى براى خود انتخاب كند، از او پذيرفته نخواهد شد و او در آخرت، از زيانكاران است»[8] این مطلب را ثابت می کند که غير از دين اسلام در نزد خداوند دين ديگري وجود پس بايد دين تمام انبياء الهي از جمله حضرت نوح و حضرت ابراهیم (ع) اسلام باشد تا مورد پذيرش خداوند قرار گيرد.

علامه مي گويد: دين در پيش خدا يك دين است و هيچ اختلافي در آن وجود ندارد و آن دين اسلام است كه عبارت از تسليم در برابر حق است. يا به عبارت ديگر اسلام عبارت از تسليم از براي بياني است كه از طرف خداوند در مقام ربوبيت در معارف و احكام صادر شده است. ولو از نظر كمي و كيفي در شرايع انبيائس اختلاف وجود دارد لكن در عين حال يك چيز بيش نيست. و بين شرايع پيامبران اختلاف با تضاد و تنافي وجود ندارد.[9] پس اسلام همان دين حنيف است كه بنايش بر توحيد نهاده شده است و دين همه انبياء دين توحيدي بوده است.

دليل دوم بر اينكه ديني كه خداوند آن را براي هدايت بندگانش مي فرستد يك دين است اين است كه خداوند متعال حقّ است و دين او نيز حق است و دين حق نمي تواند تعدد داشته باشد. پس خاصيت حقيّت دين الهي وحدت دين را اقتضاء مي كند و تعدد فقط در اديان باطل راه دارد. بنابراین دین حضرت نوح و حضرت ابراهیم(ع) به دلیل اینکه پیامبران الهی هستند، دین اسلام بوده است.

افزون بر این دو دلیل عام آيات متعددي در قرآن كريم داريم كه دلالت دارند بر اينكه دين تمام پيامبران الهي، دين اسلام بوده است:

الف: در خصوص دین حضرت ابراهیم  علیه السلام آیات متعددی داریم که دین او را اسلام معرفی می کند. خداوند می فرماید: « ما كانَ إِبْراهيمُ يَهُودِيًّا وَ لا نَصْرانِيًّا وَ لكِنْ كانَ حَنيفاً مُسْلِماً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكينَ؛  ابراهيم نه يهودى بود و نه نصرانى بلكه موحّدى خالص و مسلمان بود و هرگز از مشركان نبود. »[10] و در آیه دیگر می فرماید: «وَ وَصَّى بِها إِبْراهيمُ بَنيهِ وَ يَعْقُوبُ يا بَنِيَّ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى‏ لَكُمُ الدِّينَ فَلا تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ؛  و ابراهيم و يعقوب (در واپسين لحظات عمر،) فرزندان خود را به اين آيين، وصيت كردند (و هر كدام به فرزندان خويش گفتند:) «فرزندان من! خداوند اين آيين پاك را براى شما برگزيده است و شما، جز به آيين اسلام [تسليم در برابر فرمان خدا] از دنيا نرويد!»[11] در این آيه شريفه حضرت ابراهيم و حضرت يعقوب -عليه السّلام-  در ضمن وصیت فرزندان شان را هشدار می دهند که خداوند براي آنان دين (اسلام) را برگزيد و مبادا جز مسلمان بميرند.

در آیه دیگری آمده است كسي كه دين پیامبر آخرالزمان صلی الله علیه و اله و سلم را اسلام و پيروان آن را مسلمان ناميد حضرت ابراهيم -عليه السّلام-  بود آنجا كه گفت: پروردگارا ما دو نفر را مسلمان قرار ده و از نسل ما امت مسلمان به وجود بياور.[12] و در جاي ديگر خداوند بر اين مطلب تاكيد دارد و مي فرمايد: «اي كساني كه ايمان آورديد… و آيين پدرتان ابراهيم نيز چنين بوده است او بود كه قبلا شما را مسلمان ناميد.»[13].

ب. دلیل خاص در باره دین حضرت نوح و سایر انبیاءآیه ای است که خطاب به امت پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ مي فرمايد: «خداوند از دين آنچه را كه به نوح درباره آن سفارش كرد براي شما تشريع كرد و آنچه را بر تو وحي كرديم و آنچه را كه درباره آن به ابراهيم و موسي و عيسي سفارش نموديم كه دين را برپا بداريد…»[14] دراین آیه شریفه دین حضرت نوح علیه السلام با دین حضرت پیامبر خاتم صلی الله علیه و آله و سلم یکی دانسته شده است و آنچه را که برای حضرت نوح علیه السلام سفارش کرده برای امت اسلامی تشریع نموده است.

از آنچه بیان گردید این نتیجه به دست می آید که دین تمام انبیاء الهی از جمله حضرت نوح و حضرت ابراهیم (علیه السلام) اسلام بوده است. و دین دیگری الهی در برابر اسلام وجود ندارد.

پی نوشت ها:

[1] . دهخدا، لغت نامه، مادة دين.

[2] . طباطبائي، محمد حسين، الميزان، 1.159، موسسة نشر اسلامي.

[3] . طباطبائي، محمد حسين، شيعه در اسلام، ص 3، 1348 ش، بي تا.

[4] . دكتر احمد فتح الله، هجم الفاظ الفقه الجعفري، ص 52، اول، 1415 ق.

[5] . سورة‌ نساء، آية 125.

[6] . شيعه در اسلام، ص 3.

[7] . آل عمران/19

[8] آل عمران/ 85.

[9] . محمد حسين طباطبائي، الميزان، 3/120 و 121، قم، موسسة نشر اسلامي، بي تا.

[10] .آل عمران/67.

[11] . بقره/132.

[12] . سورة بقره، آية 138.

[13] . سورة حج، آية 78.

[14] .سورة شوري، آية 13.

منبع: نرم افزار پاسخ مرکز مطالعات حوزه علمیه قم.