پیرامون دعا

مفهوم مناجات و پاره ‌ای از مصادیق آن در قرآن
کلمه مناجات و نجوا که هم‌ خانواده هستند، در لغت عرب به معنای درگوشی سخن گفتن و راز گفتن و سخن گفتن خصوصی با دیگری می باشند. برخی برآنند که نجوای در کلام به این حاصل می شود که جمعی یا دو نفر در خلوت با یکدیگر سخن گویند، خواه سری سخن گویند و خواه آشکارا. پس سرّی و در گوشی سخن گفتن در معنای مناجات نه…
دعاء از منظر معصومین (علیهم السلام)
پیشوایان دین قولاً و فعلاً ما را به جایگاه ممتاز و حساس دعا در زندگی آگاه ساخته اند آنان اگر چه ما را به زبان به دعا و مناجات به درگاه خدا دعوت کرده اند ولی آنچه که ما را بیشتر به ارزش و اهمیت مقوله دعا آگاه ساخته و به انجام آن تحریک و تشویق می نماید در حقیقت عمل آن بزرگواران می باشد.پیامبر اکرم (صلّ…
مناجات خدا با بندگان خویش
الف) مناجات خدا با انبیا از روایات فراوانی استفاده می شود که خداوند با برخی از بندگانش مناجات و رازگویی می کند. بی ‌شک انبیای الاهی در مرتبه نخست کسانی هستند که خداوند به مناجات با آنها می ‌پردازد و برخی از وحی های او به آنها، مناجات به حساب می آیند. در این بین، حضرت موسی بن عمران علیه السلام که به ص…
دعا مخ العبادت
در ابتدا باید معنی دعا روشن شده و بعد به معنای مغز بودن آن، بپردازیم . دعا در فرهنگ لغت به مفهوم خواندن، صدا زدن، و عبادت و نیایش است. خواندن گاهی توأم با خواستن است و زمانی به شکل راز و نیاز و تضرع و ابتهال می باشد.(۱) اقبال لاهوری می نویسد: نیایش خواه به شکل فردی و خواه به صورت اجتماعی، تجلی اشتیاق در…
تقدّم در دعا پیش از بروز حاجت
 بنده خدا باید پیش از اینکه نیازمند شده و حاجتی برای او پیش آید مشغول دعا و نیایش با خدا شود. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم  به ابى ذرّ فرمود: «آیا کلماتى را به تو یاد ندهم که خداوند به سبب آنها به تو نفع رساند؟» عرض کرد: آرى اى پیامبر خدا. فرمود: «خدا را به یاد داشته باش تا او را در پیش روى …
دعا از روى جزم و قطع
کسی که در پیشگاه خدا برای برآورده شدن حاجت خود می ایستد و او را می خواند، نباید تردید و دو دلی در او وجود داشته باشد بلکه باید با قطع و جزم دعا کرده و حجتش را از خدا بخواهد. بنابر روایات اهل سنت پيامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است: «هرگاه يكى از شما دعا كند نگويد: خدايا اگر خواستى مرا بيامرز، خدايا اگر …
فضيلت دعاء
 دعا از فضیلت ارزشمندی برخوردار است. خداوند فرموده است: «وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي‏»؛[1] یعنی و هرگاه بندگانم از تو درباره من سؤال كنند( بگو) من نزديكم دعاى دعاكننده را به هنگامى كه مرا مى‏ خواند پاسخ مى‏ گويم پس آنها بايد دعوت مرا ب…
حقيقت‏ دعا
 حقيقت دعا، همان توجّه به خداوند و استمداد و مددخواهى از رحمت بيكران اوست كه در هر آفريده‏اى طبعاً وجود دارد؛ خواه انسان و خواه موجودات ديگر. اساساً هر آفريده‏اى خود را پديد آمده از اين جهان و مقهور و نيازمند به پروردگار اين جهان مى‏بيند و در ناتوانى‏ ها و بيچارگى‏ ها و درماندگى ‏هايش به گونۀ طبيعى ا…
زبان دعا
 در مورد دعا، اين تعليم بى ‏پايان و اين تزكيه همواره جوشان، مسئله ‏اى وجود دارد كه مايه تأسّفى عميق است و آن مسئله اين است كه كسانِ بسيارى از مردم، حتّى برخى از مدّعيان فضل و آگاهى، به دعا، آنچنان كه بايد، توجّه نمى‏ كنند و با دعا، سر و كار چندانى ندارند و از «فرهنگ دعا» بى‏ اطّلاع ‏اند، و كسانى كه توجّ…
کراهت در غلط خواندن دعا
 از جمله محسّنات و كمالات دعا اين است كه غلط خوانده نشود، از ابى جعفر امام جواد علیه السلام روايت شده كه فرموده است: «دو نفر كه در نسب و دين با هم برابرند آن كه باادب‏تر است نزد خدا افضل است. راوى مى‏ گويد: عرض كردم: فدايت شوم برترى او را در ميان مردم و مجالس مى‏ دانم. برترى او نزد خداوند به چه سبب اس…
فضيلت صلوات بر پيامبر و آل پیامبر (ص)
 یکی از دعاها فرستادن صلوات بر پیامبر و آل  پیامبر است. خداوند متعال فرموده است: «إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِيماً»؛[1]  خداوند و فرشتگانش بر پيامبر درود مى‏فرستند، اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد بر او درود فرستيد و سل…
دعا برای برادران و درخواست دعا از ایشان
 یکی از اموری که در اجابت دعا نقش مهم دارد دعا برای بردران مؤمن و درخواست دعا از آنان است. ابن ابى عمير از هشام بن سالم از ابى عبد اللّه علیه السلام   روايت كرده كه فرموده است: «هر كس چهل مؤمن را در دعا مقدّم بدارد دعايش اجابت مى ‏شود»[1]؛ و تأكيد شده كه پس از فراغ از نماز شب باشد. روايت شده كه خداوند ب…
فضيلت استغفار و آمرزش گناهان
 یکی از دعاهای بسیار مهم در زندگی انسان این است که خداوند گناهان او را محو کرده و در روز قیامت گرفتار عواقب گناهان خود نگردد. برای بخشش گناهان خداوند خودش راهی را و دعایی را به بندگانش آموخته است که در قرآن کریم می فرماید: «وَ الَّذِينَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ ف…
نفی تکلّف، ظاهرسازى و سجع در دعا
 دعاکننده باید حالت زارى و تضرّع داشته باشد و این امر با سجع ‏گویى مناسبت ندارد. دربارۀ قول خداوند متعال که: «ادْعُوا رَبَّکُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْیَهً إِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُعْتَدِینَ‏» گفته‏ اند مقصود خودنمایى در به کار بردن سجع است. در عدّه الدّاعى آمده است: از جمله شرائط دعا این است که حرام یا قطع رحم ی…
بردن نام حاجت و دعا در جمع
  باوجود اینکه خداوند از حاجات بندگانش اطلاع دارد ولی از آدب دعا این است که دعا کننده نام حاجت خور را بر زبان جاری کند. ابو عبد اللّه فرّاء از امام صادق علیه السلام روایت کرده است:«خداوند مى‏داند بنده‏اش هنگامى که دعا مى‏کند چه مى‏خواهد لیکن دوست دارد که حوایج به درگاهش شرح داده شود.»[۱] از کعب الاحبار …
گریستن در حال دعا
  انسان محتاج و نیازمند هرگاه در برابر کسی قرار بگیرد که قادر به برآورده نمودن حاجت اوست و به ویژه اگر ان کس خدای متعال باشد و ضعف و ناتوانی خود را در برابر او احساس کند، خود بخود منفعل شده و اشک بر چشمانش جاری می گردد و حالت التماس و زاری را به خود می گیرد. بنابراین یکی از مهمترین آدب دعا گریستن در حا…