براي جلوگيري از افزايش وزن

براي جلوگيري از افزايش وزن

در ماه مبارک رمضان از مصرف بيش از حد غذاهاي چرب و شيرين خودداري کنيد. روزه‌داران هنگام افطار از مواد غذايي شيرين مانند زولبيا، باميه و حلوا به مقدار زياد مصرف نکنند، زيرا باعث افزايش وزن مي‌شود.  انجام پياده‌روي و ورزش در اين ماه، توصيه مي‌شود. بهتر است روزه‌داران روزه‌شان را با آب ولرم باز کرده و پس از آن از نان، پنير، گردو و غذاهاي گرمي مانند آش استفاده کنند و حتما بين افطار تا شام يک تا دو ساعت فاصله بگذارند و حتما در اين زمان آب فراوان بنوشند.  کودکان و نوجواناني که براي نخستين بار روزه مي‌گيرند بايد در وعدة سحري، غذاي کافي بخورند و همچنين آبميوه‌هايي مانند هويج و گوجه‌فرنگي را فراوان مصرف کنند زيرا مقدار زيادي ويتامين را به صورت فشرده به بدن آن‌ها مي‌رساند.

20دستور تغذيه در ماه رمضان

20دستور تغذيه در ماه رمضان

هنگام افطار از آغاز كردن تغذيه با آب سرد،نوشابه و مانند اينها جدا خودداري كنيد.به جاي آب سرد كمي آب گرم يا چاي ميل كنيد.  افطار را با خوردن خرما،كشمش،عسل و به‌‌طور كلي با يك قند طبيعي آغاز كنيد.به اين ترتيب اشتها كنترل مي‌شود و زياده‌خوري كم‌تر پيش مي‌آيد. خوردن چاي شيرين كم‌رنگ،شير گرم،فرني و حليم كم‌روغن در آغاز افطار مناسب است.  خوردن نان و پنير و سبزي (ضدعفوني شده) يا نان و پنير و مغز گردو توصيه مي‌شود.  سبزي را در افطار ميل كنيد.چرا كه خوردن سبزي در سحري ممكن است منجر به تشنگي در طول روز بشود.  از آشاميدن آب فراوان در وسط غذا خودداري كنيد.آب در وسط غذا سبب رقيق شدن شيره گوارشي و اختلال در هضم مي‌شود. در زمان بين افطار تا سحر،البته با رعايت فاصله با غذا،آب كافي بياشاميد.  حتما براي صرف سحري،كمي زودتر از خواب برخيزيد تا هم ضمن استفاده از بركات معنوي ساعات سحر و مناجات با خدا،بدون عجله و با آرامش خاطر سحري بخوريد.حتي اگر ميل به خوردن غذا در سحر نداريد،آب،چاي،شير و مانند اينها را فراموش نكنيد.  از خوردن تنقلات فراوان خودداري كنيد.  حتما در غذاي افطار و به خصوص سحر ميوه ميل كنيد.علاوه بر ميوه‌جات فصل،از خيسانده برگه آلو،زردآلو،انجير و مانند اينها هم مي‌توان به عنوان ميوه استفاده كرد.گوجه فرنگي هم مي‌تواند نقش ميوه را داشته باشد.  اگر در ماه رمضان دچار يبوست مي‌شويد علاوه بر ميوه از خورش‌هاي ملين مثل خورش آلو و خورش‌هاي سبزي‌دار بيشتر استفاده كنيد.  در طول زمان امساك (روزه) از رفتن به حمام داغ،خون دادن و كارهايي كه موجب ضعف و بي‌حالي مي‌شود خودداري كنيد.  معده خالي در هنگام افطار تحمل غذاي سنگين را ندارد،لذا خوردن غذاهاي سهل‌الهضم و تقريبا نرم براي افطار مناسب‌تر است.   اگر تخم‌مرغ ميل مي‌كنيد در درجه اول به صورت آب‌پز سفت و در درجه دوم به صورت نيم‌بند (به شرط آن كه سفيده آن منعقد شده باشد و زرده كمي حالت سفتي به خود گرفته باشد) ميل كنيد.تخم‌مرغ نيمرو زيان‌بخش بوده و همچنين دير هضم‌تر از تخم مرغ آب‌پز است.   سالاد (بدون پياز) مكمل خوبي براي غذاها در ماه مبارك رمضان است.   بادمجان،فلفل و ساير ادويه‌ها گاهي موجب احساس تشنگي در طول روز مي‌شود.   آشاميدن آب يخ يا نوشابه خيلي سرد براي معده خالي زيان‌بخش است.
اگر به اقتضاي فصل گرما يا فعاليت‌هاي بدني،در طول روزه‌داري زياد عرق كرديد،نمك از دست رفته توسط عرق را به صورت‌هاي مختلف در افطار و سحر جبران كنيد.  از تغييرات شديد در عادات غذايي و خوردن غذاهاي نامانوس يا غذاهايي كه براي شما ناراحتي به وجود مي‌آورد لااقل در ماه رمضان خودداري كنيد.   كله‌پاچه،سيرابي و شيردان موجب تشنگي زياد مي‌شود.لذا بهتر است ميل نكنيد ولي اگر مايليد ميل كنيد به صورت كم‌آب،كم‌نمك و آن هم در افطار ميل كنيد

اهميت روزه از ديدگاه پزشكى (2)

اهميت روزه از ديدگاه پزشكى (2)

4- تنفس ، تازه كردن هواست، روزه ، تازه كردن غذاست

هماهنگونه كه تنفس عميق يكنوع تازه كردن هواى در ريه هاست روزه نيز يك تازه كردن مواد غذايى در بدن مى باشد.

تنفس عميق براى شستشوى هواى داخل بدن و روزه براى شستشوى الكتروليت ها و عصاره هاى غذائى بين بافتى است.

آدمى هر دقيقه 16 نفس مى كشد هر تنفس يك دم و يك بازدم معمولى دارد كه شمارش، نوع و مقدارهوائى كه وارد و خارج مى گردد معين بوده و خود كار انجام مى گيرد ولى تنفس عميق يك دم و بازدم شديدترى است كه طبق دستورات بهداشتى بجاى آورده مى شود.

بهداشت اجازه نمى دهد براى تنفس عميق جز از هواى لطيف و نظيف استفاده كرد به همين ترتيب با يك جمله” مسلمان در ماه رمضان مهمان خداست” آوردن غذاى ناسازگار و مسموم كننده و غير حلال را بر سر سفره چنين ميزبانى ممنوع ساخته است.

نه آنكه در بقيه سال خوردن غذاى حرام و ناسازگار اشكالى نداشته باشد بلكه مقصود اينست، چون يكى از خواص روزه دفع سموم است در اين ماه مراقبت بيشترى بايد نمود كه از جذب مجدد سموم جلوگيرى بعمل آيد. و در واقع ماه رمضان ماه تمرين و آزمايش براى انتخاب سفره اى سازگار در سراسر سال است. سفره اى كه ميزبانش” خداست” و ميهمانش نبايد بر آن مسموم گردد.

تنفس عميق از هواى لطيف وبازدم هواى آلوده است كه تكرار آن سبب مى شود به طور كلى همه ريه ها بلكه سراسر بدن تصفيه گردد به همين طريق روزه هاى متوالى نيز موجب خروج كليه سموم از مجارى و فواصل بين سلولى وبافت ها مى گردد.

اولين تنفس عميق سبب مى شود نزديك به دو ليتر هوا كه 5/1 ليتر بيش تر از هواى دم عادى است بنام هواى تكميلى وارد ريتين گردد و در بازدم شديد و عميق باز 5/3 ليتر هوا كه مجموعه اى از بازدم عادى و هواى اندوخته است بنام ظرفيت حياتى از دهان خارج مى شود و چون در بازدم بسيار عميق هم شش ها نمى توانند كاملاً روى هم جمع شوند لذا حدود يك ليتر هوا به نام هواى هميشگى در ريه ها باقى مى ماند، اينك باز براى تصفيه باقيمانده يك تنفس عميق ديگر دستور داده مى شود كه مى توان حساب كرد پس از چند مرتبه ، هواى داخل ريه ها كاملاً نزديك به هواى تازه خواهد بود. روزه نيز به همين نحو است كه روز اول مقدارى از تمام اندوخته هاى اضافى كه بسيارى از آنها براى اعضا مسموميت نسبى دارد از بدن خارج مى شود و جاى آنها را جذب شده هاى تازه مى گيرد و به همين نحو چنانچه خواهيم گفت با تكرار روزه گويا منبع آبى را كه راكد بوده هر روز مقدارى از آن را برداريم و آب پاكيزه بجاى آن بريزيم تا اينكه به طور قطع يك ماه بگذرد پس از اين مدت بدن غوطه ور در آبها و الكتروليت ها و عناصر تازه اى خواهد بود.

5- يك بحث جالب علمى در مورد روزه

بفرمائيد سه ليوان مايع براى خوردن بياورند . سه ليوان موجود آب آشاميدنى، آب هندوانه و شيرگاو است- به عبارتي  مايعات جدا شده از جماد- نبات- حيوان.

ساختمان شير( آب حيوان) نزديكتر و سازگارتر ببدن است و در درجه دوم آب گياه و آخر آب اشاميدنى.

آب قسمت اعظم هر سه را تشكيل مى دهد و پس از خوردن بايد آب زيادى بصورت ادرار و غيره دفع گردد اما:

آب سنگ ( آب آشاميدنى ) پس از چند روز( شايد 12 روز) خارج مى شود آب گياه بيشتر و باز آب حيوان زيادتر، بدين معنى كه آب شكاف سنگها جذب و وارد خون و سرانجام بين انساج و بافت ها قرار گرفته آب موجود و ذخيره 12 روز قبل را خارج مى سازد.

ذرات راديو اكتيو بغذائى افزودند و بكيفيت هضم و جذب ودفع آن با دنبال كردن ذرات وقوف حاصل كردند.

براى روشن شدن مطلب و اينكه مقصود ما از بحث چيست تحت عنوان مطالعات متابوليسمى شرحى داده مى شود!

(Metabolism – Studies) ( مطالعات متابوليسمى):

آنچه مى خوريم تصور مى شود صرف سوختن و تهيه انرژى براى بدن مى شود و دفع مى گردد ولى تصورى نادرست بوده، اينگونه است كه بدن عنوان حوضى داشته كه غذا از طرفى وارد و از طرف دگرش خارج مى شود، مثلاً مواد قندى از جانبى وارد شده و از جانب دگر بمصرف سوختن رسيده دفع مى گردد و آنرا حوض متابوليسمى (Metabolic – Pool) ناميده اند. آنچه وارد مى شود تازه است و بايد تازه هم باشد و آنچه خارج مى شود از مانده ها و كهنه هاست و بايد هم فاسدها و مانده ها خارج شوند( چنانچه تطهير ظرف جهانى نيز چنين است كه تازه ها و كودكان بيايند و مانده ها و فرتوتها بروند).

اكسيژنى كه امروز وارد بدن مى شود 6 ماه بعد خارج شده و كلسيم امروز 180 روز بعد مصرف مى گردد.

اگر ازت راديو اكتيو در غذا باشد چند هفته بعد آنرا در ادرار مى بينيم.

براى تعيين خط سيركربن معمولى، كربن ديگرى كه وزن اتمى 14 دارد بكار مى برند.

كربن گلوكز معمولى 12 است و اگر 14 باشد گلوكز راديواكتيو است كه مدتها بصورت گاز كربنيك بعنوان يك كاتاليزر در بدن مى ماند و سپس دفع مى شود و همينطور براى اكسيژن با وزن اتمى 15 آنرا انتخاب مى نمايند كه نصف عمرش 124 ثانيه است.

اكسيژنى كه در تانك و كپسول است 15 است و اگر با اين اكسيژن گاز كربنيك در بدن درست شد بعلت آنكه با آهك جذب شده بايد راديو اكتيو باشد و به علت  ماندن اين عناصر در بدن است كه بدن را حوض متابوليسم مى نامند و وارد شدن نوها به بدن و خروج كهنه ها و توقف فيمابين را – Dynamic State .

هم اكنون فكر كنيد با اين همه سرو صدا كه در خوردن يك ذره آب بوجود مى آيد آيا كافيست كه با چند روز روزه دارى توقع داشت كه همه فاسدها و كهنه ها جاى خود را به تازه ها بدهند يا بايد با روزه هاى متوالى به چنين نتيجه و مقصودى رسيد؟

اهميت روزه از ديدگاه پزشكى (1)

اهميت روزه از ديدگاه پزشكى (1)

 

شهيد دكتر سيد رضا پاك نژاد در مجموعه اى كه ” اولين دانشگاه و آخرين پيامبر” نام دارد و رساله دوره دكتراى ايشان بوده، مطالب جالبى در مورد نكات بهداشتى و تربيتى اسلام متذكر شده اند. اين شهيد بزرگوار، بهره اى كه از دانش پزشكى داشتند، دلايل بسيارى از سنن و فرائض اسلامى را توضيح دادند. كتاب روزه ايشان نيز حاوى نكات پزشكى و علمى ارزشمندى است. به مناسبت حلول مبارك ماه رمضان بخشى از مطالب اين كتاب در شماره هاى مختلف در اختيار بازديدكنندگان عزيز قرار مى گيرد. توجه شما را به آن جلب مى نماييم.

 

1- روزه چيست؟

 

روزه (Fast) به معناى كم خوردن نيست ، بلكه به معناى خوددارى از خوردن، آشاميدن ، داشتن روابط جنسى، سخن گفتن و بالاخره پرهيز از كار كردن در فرهنگهاى مختلف به نام ” روزه داري” شده است.

 

در ميان بوميان استراليا بر هر زنى واجب بوده كه پس از فوت شوهرش به تناسب از چند روز تا يكسال روزه بگيرد و سخن نگويد. روزه در ديانت يهود قبل از مسيحيت بود چنانچه حضرت مريم نيز بر طبق آيات نذر مى نمايد روزه بگيرد و با احدى سخن نگويد.

 

صائبى ها و مانويان و مسيحيان از بعضى خوردنيها اجتناب مى كنند و ما مسلمانان از خوردن و آشاميدن خوددارى مى كنيم. و دستورات ديگرى نيز در اين رابطه هست كه البته با منع از خوردن همين مقدار ماده غذايى كه امعاء و احشاء را به فعاليت وادار مى نمايد، هدف از روزه حاصل نمى شود.

 

2- زمان روزه دارى در قرآن كريم چيست؟

 

قرآن كريم آغاز روزه دارى مسلمانان را از زمان بازشناخته شدن رشته هاى سياه و سفيد آسمانى از يكديگر تعريف مى كند.

 

مسلمانان در آن زمان ساعت نداشتند و به همين علت بهترين شناسايى شروع وقت روزه دارى نظر انداختن به آسمانها بوده .

 

در حقيقت تعيين زمان روزه يكى از هزاران معجزه اى است كه توسط قرآن مطرح شده است.

 

طرز طلوع و غروب خورشيد در مناطق استوايى چنان است كه از وسط آسمان مى گذرد و هر چه به دو قطب نزديكتر مى شويم. خوشيد زاويه نشين تر مى شود و از گوشه ها عبور مى كند و در مكانهايى وجود دارند كه با يك چشمك زدن خورشيد و سوسو كردن نور و در حقيقت پيدايش نوارهاى سفيد و روشن متمايز از سياه، مى توان شب و روز را از يكديگر باز شناخت و در حقيقت تعيين وقت قرآن را به عنوان اعجاز پذيرفت( تميز خطوط نورانى خورشيد از تاريكى هاى شب در تمام نقاط مسكونى كره زمين، امكان پذير و بهترين وسيله شناسايى است) طول روزه مسلمانان از طلوع اولين اشعه خورشيد تا غروب آخرين شعاع آن است و بدين ترتيب در كشورهايى كه بين خط استوا تا مدارهاى 67 درجه عرض جغرافيايى شمالى و جنوبى تقريباً واقعند، تشخيص زمان آغاز و هنگام پايان روزه دارى آسان بوده و اگر كسانى باشند كه در اراضى بين 69 درجه تا قطبين واقعند بر حسب آنچه فقها اظهار داشته اند مى توانند تقسيمات متعادلى بمنظور فوق بنمايند بدين ترتيب:

 

وقت روزه دارى مسلمانان از طلوع فجر صادق تا مغرب شرعى بوده و تشخيص ايندو زمان يعنى آغاز و پايان آن براى همه و حتى كسانيكه حس تشخيص شان ضعيف است آسان مى باشد.

 

3- چرا سى روز روزه مى گيريم؟

 

سالى چند روز روزه شدن و گاهى در يك ماه يك يا چند روز را انتخاب كردن مدت روزه دارى است كه امروز جهانيان هر كدام بنحوى آنرا پذيرفته اند.

 

در بين مسلمانان روزه واجب هر ساله در انحصار ماه رمضان است كه تقريباً سى روز مى شود.

 

بنديكت (Benedict) دانشمند فيزيولژى يك دوره روزه را سى و يكروز دانسته مى گويد در اين مدت در تركيب خون هيچگونه اختلاطى بهم نرسيده و آن نورى كه در بعضى از روزه داران ديده مى شود يك حالت جوانى و نشاطى است كه براى روزه داران رخ مى دهد.

 

دكتر ژان فروموزان(Jean Fromosan) مى گويد ذخاير كليكوژن كبدى و پروتئين خون و ذخيره چربى كه در مرد سى درصد و در زن بيست درصد است براى يك ماه بدن كافى است.

 

دكتر الكسيس كارل(222 انسان وجود ناشناخته) در باره روزه مطالبى دارد تا آنجا كه مى گويد با روزه دارى قند خون در كبد ميريزد و چربيهائى كه در زير پوست ذخيره شده اند و پروتئين هاى عضلات و غدد و سلولهاى كبدى آزاد مى شوند و بصرف تغذيه مى رسند كه چون با سخن ژان فروموزان كه گفت بعضى عناصر ذخيره اى بدن براى سى روز كافيست در كنار يكديگر قرار داده شود نتيجه مى گيريم كه در ظرف مدت يك ماه روزه دارى آدمى دارنده يك بدن تازه تعمير شده و آزاد گرديده از قيد و بند سموم و كهنه هاست. بعلاوه نبايد اثر فاصله هلال تا محاق و ماه را كه قريب 30 روز مى شود فراموش نمود يعنى گردش آسمانها نيز مدت روزه دارى را سى روز اعلام داشته و مى دارند.

 

كسانى ديگر نيز از متخصصين هستند كه ذخائر بدنى را براى سى روزه روزه دارى مناسب و كافى دانسته اند و مى دانيم اولين روز پس از ماه روزه يعنى روز اول شوال را نمى توان روزه گرفت و آنرا حرام شمرده اند، اين مسئله براى يكنواخت بودن مسلمانان و تشويق آنها است در اينكه بايد هماهنگ و در يك صف بوده و براى حفظ حدود و ثغور دستورات اسلامى كوشا باشد.

بهداشت روزه

بهداشت روزه

دکتر حسنعلی شعبان‌زاده *

قرآن فلسفه‌ی تشریع روزه را قرار دادن انسان در مسیر دستیابی به تقوی معرفی می‌کند کتب علیکم الصیام … (روزه مایه ‌ی استقرار و تثبیت اخلاص است) روزه آثار بهداشتی و درمانی زیادی دارد یعنی انسان علاوه بر برکات معنوی آن از فوائد جسمی و روانی روزه نیز بهره‌مند می‌گردد. به منظور پیشگیری از اطاله‌ی کلام فقط به بیان چند توصیه‌ی سودمند برای انجام آسان‌تر روزه از دیدگاه بهداشتی اکتفا می‌شود.

1- شما باید روزانه (24 ساعته) از پنج گروه اصلی غذایی یعنی گروه نان و غلات، سبزی‌ها، میوه‌ها، شیر و لبنیات، گروه گوشت مصرف نمایید تا بتوانید مواد مغذی مورد نیاز بدن خود را که شامل هیدرات کربن، چربی، پروتئین و املاح است تامین نمائید. دراین صورت بدنی سالم و انرژی کافی برای انجام فعالیت روزانه‌ی خود به‌دست خواهید آورد.

2- روزه‌ی بی‌سحری توصیه نمی‌شود. در این افراد کمبود بیش از حد انرژی باعث می‌شود از منابع چربی برای تامین انرژی استفاده شود. در اثر سوخت ناقص چربیها ترکیبات شیمیایی ستونی در بدن ایجاد می‌شود که باعث بوی بددهان و دردهای عضلانی و سردرد می‌شود… سحری باید یک وعده غذای کامل برای هر فرد خصوصا در نوجوانان در حال رشد باشد.

3- زنان شیرده روزه‌دار باید هنگام سحر و افطار مواد غذایی با کمیت و کیفیت مطلوبی مصرف کنند تا لطمه‌ای به کودک وارد نشود هر گونه نیاز بدن به غذا باید تامین شود که حجم آن را خود فرد تعیین می‌کند به عبارتی نمی‌توان برای همه‌ی افراد در ماه رمضان یک الگوی تغذیه‌ای واحد پیاده کرد.

4- افرادی که به بیماری گوارشی مزمن مبتلا هستند با اجازه‌ی پزشک ترجیحاً از روزه‌داری معاف هستند. افرادی که از داروهای خاصی استفاده می‌نمایند با راهنمایی پزشک مربوطه در صورت روزه‌داری داروها را تنظیم نمایند. سنگ کلیه بیماری نیست مانع روزه‌داری نمی‌شود ولی هنگام افطار تا سحر 6 تا 7 لیوان آب میل نمایند.

5- به مقدار کافی بین افطار تا وقت خواب آب بنوشید تا از کم آبی جلوگیری شود از مصرف زیاد مواد غذایی شیرین بپرهیزید خصوصاً به جای زولبیا و بامیه، خرما و کشمش میل نمائید از مصرف غذاهای تند اجتناب کنید. از مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار مانند کوکا، قهوه، چای پر رنگ اجتناب نمائید چون کافئین ادرارآور بوده سبب دفع مایعات می‌شود. مسواک کردن دندان‌ها بعد از افطار و قبل از خواب سلامتی را تضمین می‌کند. از نوشیدن نوشابه‌های گازدار در ابتدای افطار بپرهیزید چرا که این نوشابه‌ها هم موجب کمبود کلسیم در بدن و هم باعث تورم معده و ایجاد سیری کاذب می‌شوند. برای شروع افطار بهتر است از خرما و شیر گرم یاچای استفاده شود تا معده به آرامی کار خود را شروع کند. مستحب است تا انسان گرسنه نشده است لب به غذا نگشاید و مستحب است انسان نیمه سیر از سر سفره بلند شود .از نظر اسلام پیشگیری عبارت است از منع افراط در هر چیزی اعم از خواب و خوراک و غیره.

6- غذاهای پرحجم و چرب و چای زیاد برای سحری استفاده نشود. از کربوهیدرات های پیچیده مانند نان، برنج و سیب‌زمینی در وعده‌ی سحر استفاده کنید. با منابع قندی و انرژی‌زا مانند خرما، آب میوه،انگور و شله‌زرد افطار کنید. از مصرف دسرها و شیرینی‌های زیاد در افطار و سحر پرهیز کنید.

7- غذای افطاری و سحری را زمانی طبخ و آماده کنید، که حداکثر تا دو ساعت بعد به صورت گرم به مصرف برسد و همچنین از خرید مواد غذایی فله‌ای و مواد لبنی غیرپاستوریزه از قبیل دوغ، ماست، کره، سرشیر و خامه فله‌ای و سنتی خودداری کنید در صورت استفاده از سبزی‌ها و میوه به صورت خام حتماً مراحل سالم‌سازی شامل شستشوی اولیه، انگل‌زدایی با مایع ظرفشویی و میکروب‌زدایی با مواد ضدعفونی‌کننده و مجاز و شستشوی نهایی رعایت شود. هنگام خرید مواد غذایی بسته‌بندی شده به مجوز وزارت بهداشت، تاریخ تولید و انقضاء به سالم بودن آن توجه کنید. از آشامیدن آب سرد در شروع افطار خودداری کنید در وسط غذا آب زیاد نیاشامید، چون به علت رقیق شدن شیره‌ی گوارشی، هضم دشوار می‌شود. یک ساعت بعد از افطار و نیم ساعت قبل از سحر آب کافی بیاشامید.

8- مصرف سبزی ضدعفونی شده به هنگام افطار و میوه در هنگام سحر توصیه می‌شود. از مصرف تنقلات زیاد خودداری شود. نوجوانان نیاز به 7 ساعت خواب آرام دارند شبها زودتر بخوابند تا اولاً هنگام سحر با نشاط برخیزند و ثانیاً از برکات معنوی سحرهای ماه رمضان بهره‌مند شوند و دچار کم خوابی نشوند. ساعات مطالعه طوری تنظیم شود که بلافاصله پس از صرف غذا و یا لحظات گرسنگی نباشد.

از تغییرات ناگهانی شدید در برنامه تغذیه در طول ماه مبارک رمضان خودداری کنید و به طور معمول غذاهایی که برای شما ایجاد ناراحتی می‌کند مصرف ننمائید.

9- سیگار و مواد مخدر یک آفت جهانی و دشمن سلامتی شما و موجب آزار رساندن به هم‌نشینان و مردم است. ماه مبارک رمضان یک فرصت عالی برای ترک این عادت زیانبخش و آزاردهنده است عادتی را که غالبا با انجام چند گناه آشکار مثل زیان رساندن به خود و دیگران و اصراف و اتلاف مال همراه است به طوری که نظر فقها مبنی بر اینکه هر چیزی استفاده‌ی آن به بدن ضرر برساند قطعا حرام است و تا جائی که در احکام مقدس اسلام حفظ جان را یک واجب شرعی دانسته است چرا که اهل ایمان و بندگان شایسته‌ی پروردگار به سلامت زیستن سزاوارترند.

10- روغن‌های مایع به دلیل داشتن اسید چرب غیراشباع برای مصرف بهتر از روغنهای جامدند برای سرخ کردن از روغن مخصوص سرخ کردنی استفاده نمائید روغن زیتون بهترین روغن هاست.

11- ظروف پلی استایرنی شفاف تنها برای نوشیدنی‌های سرد مناسب میباشند و برای مواد غذایی داغ مانند چای و قهوه مناسب نمی‌باشند. ظروف یکبار مصرف پلیمری منشا نفتی دارند به علت اینکه در مواد غذایی گرم، چربی‌دار، مواد ترشی و اسیدی حل می‌شوند بیماری‌زا و سرطان‌زاست استفاده درازمدت از بطری‌های یکبار مصرف حتی برای آب توصیه نمی‌شود. بهترین ظروف ایمن یکبار مصرف گیاهی تهیه شده از نشاسته‌ی ذرت اصلاح شده است که این ظروف از هرگونه اثرات مضر و عکس‌العملهای شیمیایی در تماس با مایعات داغ و غذاهای گرم و در برابر حرارت مقاومند. در پایان این نکته قابل اهمیت است که تغذیه‌ مناسب به معنای غذاهای پرهزینه و پرزرق و برق نیست حتی با هزینه‌ی کم می‌توان از غذاهای سالم بهره‌مند شد. التماس دعا
پی نوشت :
* استاد بافت شناسی دانشگاه مازندران

روزه داری در دوران بارداری و شیردهی

روزه داری در دوران بارداری و شیردهی

دكتر مهشید چایچی

بعضی خانم های حامله به‌علت احساس خطر، از روزه گرفتن اجتناب کرده و بعضی دیگر یا حتی در حالات طاقت‌فرسای اواخر حاملگی نیز روزه خود را به‌جا می‌آورند اما هنوز هم بسیاری از خانم ها که حاملگی شان با ماه مبارک مصادف است، نمی‌دانند باید چه كار بکنند.

به همین علت تصمیم گرفتیم نظر متخصصان و بررسی های علمی‌ای که در این زمینه انجام شده را برای کمک به تصمیم‌گیری بهتر این افراد مطرح کنیم.

واحد تحقیقات روزه‌داری دانشگاه شهید بهشتی با هدف بررسی تاثیرات درازمدت روزه‌داری مادران در ماه رمضان بر رشد مغزی جنین، بهره هوشی 98كودك و نوجوان 4 تا 13ساله را كه مادران‌شان هنگام بارداری آنان ماه رمضان را كامل روزه گرفته بودند، اندازه‌گیری كرد و متوجه شد كه 30روز روزه‌داری مادران باردار در تمام ماه رمضان، در زمانی ‌كه حتی طول روز به طور متوسط 12ساعت باشد هم تاثیر نامطلوبی بر بهره هوشی كودكان نمی ‌گذارد.

بررسی دیگری نیز که در دانشگاه علوم پزشکی همدان انجام شد، نشان داد كه روزه‌داری سبب كاهش وزن نوزادان نشده و حتی افراد روزه‌دار، بچه‌های سنگین‌تری به دنیا آورده‌اند.

در پژوهش دیگری که دانشگاه علوم پزشكی اردبیل در سال1377برای مقایسه وضعیت دوران بارداری و نتایج حاملگی در زنان روزه‌دار و غیرروزه‌دار انجام داد، مشخص شد كه به لحاظ میزان كم‌خونی در دوران بارداری و تولد نوزاد كم‌وزن در 3ماهه دوم و سوم، میان زنان روزه‌دار و غیر روزه‌دار فرق چندانی وجود ندارد.

در این بررسی پیشنهاد شده بود در صورتی ‌كه زنان حامله از سلامتی كامل برخوردار باشند، با كمك و مشورت تیم بهداشتی و مراقبت كافی در دوران بارداری می توانند در ماه مبارك رمضان روزه بگیرند.

روزه‌داری با شرط و شروط

اما روزه‌داری در همه دوران بارداری به این راحتی‌ها قابل توصیه نیست. این را سایر پژوهش‌ها نشان می‌دهد.

نتیجه تحقیق خدیجه رحمانی – كارشناس ارشد تغذیه و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی- حاكی از آن است كه «روزه‌داری در 3ماهه دوم تاثیرات سوئی بر جنین ندارد اما در 3ماهه سوم به خاطر اینكه 50 تا 70درصد انرژی جنین از گلوكز مادر تامین می‌شود، روزه‌داری سبب افزایش برداشت از ذخایر چربی و به دنبال آن افزایش تركیبات كتونی در خون مادر می ‌شود، این تركیبات از طریق جفت وارد گردش خون جنین شده و به سیستم عصبی او آسیب می رساند، بنابراین روزه‌داری در این دوران توصیه نمی ‌شود».

دكتر نیره فصیحی‌‌فرد – جراح و متخصص بیماری‌های زنان – هم این نظر را تایید می‌كند. او در این‌باره می‌گوید: «چنانچه زنان باردار حدود 8ساعت در حالت ناشتا باقی بمانند، قند خون آنها نسبت به حد طبیعی کمتر شده و با افزایش مدت زمان گرسنگی، احتمال افزایش كتون ناشی از سوخت و ساز چربی‌ها در خون مادر وجود دارد.

ورود مواد كتونی از طریق جفت به جنین و از سوی دیگر كاهش قند خون مادر موجب می ‌شود سنتز بازهای آلی در سلول‌های مغز جنین دچار اختلال شده و به همین علت می‌تواند در 3ماهه سوم خطرات جدی‌ای برای جنین دربرداشته باشد».

ایشان در این باره توضیح می‌دهد كه این موضوع حتی در 3ماهه اول بارداری هم مهم است. این متخصص اعتقاد دارد یك زن باردار زمانی می تواند فریضه روزه را به‌جا آورد كه فعالیت روزانه كمی داشته و آزمایش‌های خون و ادرار او نیز طبیعی باشد.دكتر شیرین قاضی‌زاده هم به خانم های باردار توصیه می ‌كند اگر روزه گرفتند از خانه بیرون نروند و فعالیت كمی داشته باشند.

ویار و روزه

دكتر اشرفی – متخصص زنان و زایمان – معتقد است: «در 3ماهه اول بارداری مادرانی كه ویار دارند، میل به غذا نداشته، دچار حالت تهوع شدید، افت فشار و كمبود قند هستند و نباید روزه بگیرند. همچنین در 3ماهه آخر بارداری نیز به دلیل اینكه جنین از جریان خون مادر بیشتر استفاده می‌كند، روزه گرفتن ضرر دارد.» او توصیه می-‌كند: «مادرانی كه قصد روزه گرفتن دارند بهتر است قبل از آن آزمایش ادرار بدهند».

دكتر مرضیه مهاجری – استادیار گروه زنان دانشگاه آزاد اسلامی مشهد – نیز معتقد است: «روزه‌داری اثر قابل توجهی بر رشد جنین و جثه نوزاد در هنگام تولد ندارد. البته شاید روزه‌داری بیش از 15روز، در زنان باردار موجب كاهش وزن‌گیری مادر و افزایش بروز حملات هیپوگلیسمی ‌شود كه می‌توان گفت اثر قابل توجهی بر رشد جنین نخواهد داشت».

ناهید خداكرمی – دبیر انجمن مامایی ایران و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی – هم معتقد است: «آن تعداد از زنان باردار كه در 3ماهه نخست بارداری هستند و حالت تهوع ندارند، می ‌توانند روزه بگیرند اما اگر زنان بارداری كه دچار تهوع‌ هستند روزه بگیرند، ممكن است خطر جدی جان آنها را تهدید كند».

به عقیده اوكاهش قند خون در زنان بارداری كه روزه‌ می گیرند ممكن است موجب بیهوشی مادران شده و خون‌رسانی به جنین را مختل كند اما بروز این مشكلات برای تمامی زنان باردار و روزه‌دار قطعی نیست. در هر حال او معتقد است زنان بارداری كه دچار فشار خون مزمن یا حاملگی، دیابت یا بیماری‌های زمینه‌ای هستند، نباید روزه بگیرند.

روزه و رژیم

اگر زنان باردار روزه گرفتند، توصیه كارشناسان این است كه حتما به رعایت رژیم غذایی درست، در ایام ماه مبارك رمضان توجه داشته باشند. نكته اول اینكه باید مقدار كالری مورد نیاز آنها بر اساس وزن، قد و سن حاملگی‌شان توسط كارشناس تغذیه محاسبه شود. اگر مقدار این كالری با وعده‌های سحری، افطاری و شام و میان‌وعده‌های بین آن جور درآمد، می‌توانند با مشورت پزشك خود و در صورتی كه زمینه بیماری خاصی نداشتند، روزه بگیرند.

علاوه بر این، رژیم غذایی برای زنان باردار سالم روزه‌دار باید به‌گونه‌ای باشد كه پروتئین، سبزیجات، میوه‌ها و خوراكی‌های شیرین مفید و مغذی نظیر خرما – به‌ویژه در هنگام افطار و سحر – به میزان بیشتری در آن وجود داشته باشد.

اختلاف بین نظرات

همان‌طور كه خواندید اظهارنظرهای متعددی در این زمینه شده كه بعضی آنها متناقض به‌نظر می ‌رسند كه البته این مسئله، محدود به كشور ما نیست؛ بر اساس تحقیقی در تونس، كالری مواد مغذی مصرفی و وزن زنان سالم طی روزه‌داری در ماه مبارك رمضان تغییری نكرده بود. همچنین مطالعه‌ای در بیرمنگام نشان داد كه روزه‌داری ماه رمضان تاثیر نامطلوبی بر وزن نوزادان ‌نمی ‌گذارد.

اما مطالعاتی هستند كه درست عكس این موضوع را نشان می‌دهند. نتایج یك تحقیق در عربستان نشان می‌دهد تعداد نوزادان با وزن كمتر از طبیعی و همچنین مرگ و میر آنها طی مراسم حج و ماه رمضان افزایش یافته بود.

همچنین بررسی جدیدی که در مجله آمریکایی «پریناتولوژی» چاپ شده، نشان می‌دهد میزان بروز برخی مشكلات در مادران روزه‌دار بیشتر بوده؛ مشكلاتی مانند دیابت، حاملگی و سزارین و بستری در بخش مراقبت‌های ویژه کودکان.

این اختلاف در نتایج شاید ناشی از نقشی باشد كه سوءتغذیه مادر به‌عنوان یك مشكل تعیین‌كننده، بر عهده دارد. اما به‌طور کلی توافقی که میان متخصصان مختلف وجود دارد این است که خانم های حامله با داشتن یک رژیم خوب غذایی می توانند در 3ماهه دوم بارداری روزه بگیرند. در هر حال به شما توصیه می‌کنیم برای تصمیم‌گیری با پزشک خودتان – که در جریان وضع جسمانی و شرایط شما در دوران بارداری بوده – مشورت کنید.

شیردهی و روزه

مطالعات نشان داده كاهش وعده‌های غذایی طی روزه‌داری باعث كاهش حجم شیر می‌شود كه متعاقب آن شیر مورد نیاز نوزاد در سال اول – به‌ویژه 6 ماه اول – تامین نمی ‌شود.

بنابراین روزه‌داری برای مادری كه كودكش كاملا متكی به شیر مادر است، توصیه نمی ‌شود. به همین علت متخصصان می گویند زنان در 6ماه اول شیردهی روزه نگیرند زیرا كودك وابسته به شیر مادر است و گرسنگی طولانی مدت مادر شیرده در رشد كودكان اختلال ایجاد می كند. اما زنان شیرده می ‌توانند پس از 6 ماهگی – زمانی كه نوزاد‌شان، از غذاهای كمكی استفاده می ‌كند – روزه بگیرند.

این مادران باید هنگام سحر از شیر و مایعات استفاده كنند چرا كه اگر آب كمی به بدن آنان برسد، حجم شیرشان كم می‌شود. علاوه بر این، به آنان توصیه می‌شود در طول روز نیز فعالیت‌های سنگین خود را كنار بگذارند تا میزان آب بدنشان ذخیره شود. رژیم غذایی مادران شیرده باید از پروتئین، كلسیم، آهن و ویتامین‌ها غنی باشد، وگرنه رشد كودك و سلامتی مادر به‌خطر می افتد. پس لازم است مادران مواد غذایی سرشار از آهن (گوشت و حبوبات)، كلسیم (شیر و لبنیات کم چرب) و سبزی و میوه استفاده کرده و از مصرف ادویه و سیر هنگام سحر – به علت بدبو كردن شیر – خودداری کنند. البته در صورتی كه مادران دانستند روزه‌داری موجب كاهش شیر آنها می‌شود، نباید روزه بگیرند.
منبع: همشهری آنلاین