نقد تصوف

تجربه‌هاى عرفانى و شبه ‌عرفانى
  اشاره: مقاله حاضر کوشیده ‌است تا تجربه‌هاى عرفانى براساس معیارهاى ویژه‌اى تعریف و شاخص‌بندى شود تا پس از آن بتوان ملاک‌هایى براى تعریف و بازشناسى تجربه‌هاى شبه عرفانى و وجه ممیزه آن‌ها از تجارب اصیل عرفانى تعیین کرد.     بابررسى ملاک‌ها و مشخصه‌هایى که در مکاتب عرفانى قدیم و جدید و…
منشاء تصوف‌ از کجاست‌؟
اشاره: بدون‌ مقدمه‌ و به‌ سادگی‌ می‌توان‌ گفت‌ که‌: تصوف‌ و عرفان‌ در همه‌ی‌ ادیان‌ و مذاهب‌ و حتی‌ مکاتب‌ فلسفی‌ کم‌ و بیش‌ وجود دارد. و پس‌ از این‌ همه‌ تحقیقات‌ که‌ درباره‌ی‌ پیداشدن‌ صوفی‌گری‌ و درویشی‌ و عرفان‌ انجام‌ شده‌، هنوز هیچ‌کس‌ نتوانسته‌ بگوید که‌ منشأ اصلی‌ تصوف‌ اسلامی‌ و ایرانی‌ چیست‌ و یا کجاست‌؟…
نقد عرفان پست مدرن
اشاره: عرفان مسیری است که انسان را به نوعی دیگر از معرفت و شناخت می‌رساند که با معرفت حسی و ظاهری متفاوت است. به همین منظور باید ابزار دیگری را برای سالک پدید آورد یا در درون او کشف کند تا بتواند راه دستیابی به معرفتی دیگر را هموار سازد. مکاتب عرفانی گوناگون در سراسر جهان همیشه به نوعی معرفت درون بینا…
درآمدى بر مبانى عرفان و تصوف در قرآن
اشاره تصوف و عرفان از موضوعاتی است که طیف گسترده ای از افرادبرجسته و دارای خصایص ویژه را در طول قرون متمادی و درسرزمین ها و فرهنگ های گوناگون به خود مشغول ساخته و درسراسر حیات فکری و اجتماعی ایشان اثر گذارده است - و اینان کسانی هستند که از آنها به عنوان عارف و یا صوفی و مانند آن یاد می شود - کسانی که اگر …
عرفان و تصوّف در اندیشه استاد مطهرى
اشاره: با مطالعه در تاریخ اسلام و بررسی فرازها و فرودها و پیچیدگیهایی آن از جوانب مختلف، به این حقیقت خواهیم رسید که یکی از مهمترین علل برداشتهای متفاوت از دین و آموزه‏های دینی، تفاوت غیر قابل انکار در سطح درک افراد و تفاوت در نوع نگرش آنها نسبت به معارف و مفاهیم دین مبین اسلام بوده است؛ بطوری که در حدیثی از …
عرفان و حکمت اسلامى
  اشاره آنچه در پى مى آید مقاله اى از حضرت آیه الله مصباح یزدى مى باشد که از سوى ایشان در «دومین همایش بین المللى اندیشه اسلامى» ـ برگزار شده از سوى مرکز سازماندهى فعالیت هاى فرهنگى استانبول ـ در عید غدیر ۱۴۱۷ (۶ اردیبهشت ۱۳۷۶) در استانبول ترکیه ارائه گردیده است.   پیشگفتار انسان هادرعرصه این جه…
شطح و شطحیات در تصوف
  اشاره: کلمه «شطح» در کتابهای لغت معنا نشده است. زبیدی می‌گوید اهل صرف آن را از اسماء اصوات شمرده است. سنوسی گفته است که من لفظ شطح و شطحیات را در کتب لغت ندیده‌ام و تنها در اصطلاح صوفیه به کار برده شده است.به هر حال شطح و شطحیات کلمات نا مأنوس و گاهیی زننده است که از زبان صوفیان بیرون می آید.…
معروف کرخی و سلسله های صوفیه
اشاره: معروف کرخی از صوفیان بزرگ است که در کنار بزرگان دیگر صوفیه باعث گردیدند مکتب تصوف پا بگیرد. او به عنوان قطب توصف مطرح است و فرقه های متعدد صوفیه او را سرسلسله اقطاب خود می دانند. یعنی بعضی از این سلسله ها به وسیله «معروف کرخی» سلسله خود را به امام رضا (علیه‌السلام) میرسانند. به این معنا که معروف کر…
تصوف و حدیث «الفقر فخری»
  اشاره: فقر و درویشی فرهنگی است که در تصوف مطرح است. برخی با حدیث «الفقر فخری» بر حقانیت تصوف استدلال می کنند و می گویند فقر جز درویشی چیزی دیگر نیست که فقط در تصوف وجود دارد. فقر مایۀ حرکت سالک فی سبیل الله است. در این مقاله این ادعای صوفیه مورد نقد وبررسی قرار گرفته است.   تحقیق دربارۀ تص…
شخصیت و عقیده منصور حلاج
اشاره: در آسیب شناسی علم تاریخ به این اصل باید توجه شود که حبّ و بغض عنصری مهم و حیاتی در تحلیل و بررسی وقایع و شخصیت های تاریخی می باشد. این دو عامل باعث می شود تا حقایق زندگی بسیاری از شخصیت های مهم تاریخی در پرده ای از ابهام باقی بماند. و این بدان دلیل است که برخی به خاطر بغضی که نسبت به یک شخص ی…
صوفیه و حدیث ««الشریعه اقوالی و الطریقه افعالی الحقیقه احوالی»
  اشاره: یکی از ارکان تصوف طریقت و حقیقت در برابر شریعت است. صوفیه برای مراحل کمال به این روایت استناد می کنند که پیامبر اسلام (صلی‌الله علیه و آله) فرمود: «الشریعه اقوالی و الطریقه افعالی الحقیقه احوالی» بنابراین از دیدگاه فرقه صوفیه شریعت، طریقت و حقیقت از دین اسلام گرفته شده است. در مقاله…
عقاید و باورهای خاص فرقه نعمت اللهیه
  اشاره: فرقه های صوفیه عقاید و باورهای هممسان دارند و چندان تفاوتی بین آنها دیده نمی شود. فرقه نعمت اللهیه یکی از فرقه های صوفیه است که از نظر مذهب خود را شیعه معرفی می کند. این فرقه دارای عقایدی خاصی است که  از دیدگاه مذهب شیعه امامیه مورد تأیید نیست. در این نوشته به برخی از عقاید این فرقه اش…
سلسله نعمت اللهیه
  اشاره: تصوف از ابتدای تکون تا امروز مولد فرقه های متعددی شده است. بسیایر از فرقه های صوفی که در گذشته ظهور نموده منقرض گردیده اند. در عصر حاضر همد در میان اهل سنت و هم در میان شیعیان فرقه های تصوف با نامهای مختلف فعالیت دارند. یکی از این فرقه ها، فرقه نعمت اللهیه است که در این مقاله به معرف…
توجیه مکاشفات و یا مستجاب الدعوه بودن برخی از اولیاء
اشاره: بزرگان صوفیه جملگی ادعای مکاشفه دارند. مکاشفه به معنای کنار رفتن حجاب و پرده است و در اصطلاح عرفانی به حالتی می گویند که برای شخص حاصل می شود و در این حالت پرده ها و حجابهای مادی کنار می رود و شخص حقایق خارجی را همانطور که در حقیقت هستند مشاهده می کند مثلا روح انسان مرده ای را می بیند و امثال ای…
سماع مولوی
اشاره: سَماع عبارت است از وجد حاصل از شنیدن نغمه که به واسطه آن سالک به جنبش و حرکت در می‌آید. سماع یکی از آیین‌های تصوف است که عموما در خانقاه برگزار می‌شود. اکثر صوفیان با بیان شرایطی آن را جایز و حتی برخی لازم می‌دانند، اما تعداد معدودی از بزرگان صوفیه نیز آن را جایز نمی‌شمارند. بسیاری از بزرگان صوفیه …
مذهب شاه نعمت الله ولی
    اشاره: شاه نعمت الله ولی مؤسس فرقه نعمت اللهیه در تصوف است. این فرقه ادعای مذهب شیعه را داشته و امروز گنابادیه که از نعمت اللهیه انشعاب نموده نیز خود شان را به مذهب شیعه منتسب می کنند. در مذهب شاه نعمت الله ولی ابهاماتی وجود دارد که در این مقاله به این امر پرداخته شده است.   س…