شیعه و علوم اسلامی

جواد مغنیه مفسر شیعه
شیخ مغنیه (1322 - 1400 ق) . عالم ونویسندۀ لبنانی معاصر . شیخ محمد جواد مغنیه را باید ازبزرگ ترین عالمان لبنان ودانش اندوختگان حوزۀ علمیۀ نجف دانست که ، افزون بر کتاب های گوناگون در زمینه های اجتماعی و سیاسی و کلامی و فقهی ، وارد مباحث قرآنی نیز شده و تفاسیرمهمی تألیف کرده است. با این که کودکی سختی را پشت س…
پایان اقتدارصفویان، آغازرویکردهای متفاوت به تفسیر
پس از افول اقتدار صفویان، رفته رفته رویکردهای تفسیری تغییرکرد ودیدگاه های مفسران ، به سبب توسعۀ ارتباط با سرزمین های دیگر وبیش تربا اروپاییان ، به سمت و سوی دیگرسوق یافت . برخورد با صاحبان عقاید مختلف وآشنایی با اکتشافات و اختراعات جدید علمی به پدید آمدن تفاسیری انجامید که درآن ها مفاهیم علمی جایگاه ویژه ا…
34 جلد کتاب در پاسخ یک حرف مفت!
نگاهی به انگیزه نگارش کتاب الذریعه ، تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام و  نقد کتاب «تاریخ آداب اللغة» جرجی زیدان. پیشترها در قرن هشتم، چیزی حدود هشتصد و هفتاد سال پیش، «حاجى خلیفه» دائرة المعارفى را در كتابشناسى مسلمانان ترتیب داده و آن را با نام "كشف الظنون" منتشر ساخته بود. وى از سر تعصب مذهبى ، بسیارى از…
پیشتازی شیعه در علوم قرآنی
 علامه «سیدحسن صدر»، صاحب کتاب «تأسیس الشیعه» در اثبات پیش تازی شیعه در مباحث علوم قرآنی، به «کتاب فی علوم القرآن» حضرت امام علی(علیه السلام) استشهاد می کند.  زمانی که از مصحف حضرت امام علی(علیه السلام) یاد می شود، منظور قرآنی است که همراه آن توضیحات، شأن نزول، شرح و بیان آیات آمده است و الا قرآن یاد …
جایگاه علوم قرآنی در میراث مکتوب تشیع
جایگاه علوم قرآنی در میراث مکتوب تشیع و نقش آیة الله معرفت در آن چکیده هرچند علمای شیعه، کتابی مستقل در علوم قرآنی نپرداخته‌اند؛ در مقدمه یا متن تفاسیر خود به مباحث مورد نیاز علوم قرآنی پرداخته و خوب از عهده برآمده‌اند. اینان علوم قرآنی را در راستای فهم قرآن به کار برده و استقلالی برای آن قائل نبو…
متکلمان معروف شیعه
در مذهب شیعه امامیه عالمان دینی در حوزه های مختلفی پرورش یافته و خدماتی ارزنده را برای دین اسلام انجام داده اند. یکی از حوزه های دینی حوزه کلام و مسائل اعتقادی است که عالمان شیعی برای دفاع از کیان اعتقادی و اثبات مسائل آن زحماتی را متحمل شده و آثار با ارزش علمی و کلامی را بر جای گذاشته اند. در سه قرن اول هجری…
سهم امامان اهل بیت(ع) در پی ریزی علوم قرآن
آن روز كه نخستین آیات قرآن بر پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) فرود آمد، مخاطبان آن گرامی، قریش و مردمان مكه بودند و محور آیات را مسائلی چون مبدأ و معاد تشكیل می داد. مردم مكه با زبان فرهنگ مشترك، به روشنی مفهوم پیام وحی را درمی یافتند و اگر در موارد اندكی، نیاز به پرسش بود، پامبر برای آنان توضیح می داد…
تعریف علوم قرآنی
اصحاب پیامبر اسلام(ص) از همان روزهاى نخستین نزول قرآن در فهم و تحقیق این کتاب بزرگ علاقه و جدیّت عجیبى از خود نشان دادند و مطالب علمى ارزنده‌اى را از پیامبر و از سرچشمه فیّاض قرآن آموختند، که براى محققان و دانشمندان، تحقیقات مهمّى را فراهم ساختند که بعداً «علوم قرآنی» نام گرفت.[۱] «علوم قرآنى» اصطلاح…
وجوه اعجاز قرآن در منظر شیعه
وجوه اعجاز قرآن در منظر شیعه صحبت از ثابت كردن اعجاز قرآن كریم با مسئله «وجوه اعجاز» آن، رابطه آشكاری دارد و به بیان دیگر اثبات اعجاز قرآن در گرو شناخت «وجوه و ابعاد اعجاز » آن است.  در این پیمانه به طور مفصل به تبیین و بررسی «وجوه اعجاز قرآن حكیم» از منظر علما و مفسرین شیعه همت می گماریم. وجوه اعجاز قرآن …
تفسیر امام حسن عسکری(ع) در دانشنامه جهان اسلام
تفسیر امام حسن عسکری، از تفاسیر روایی امامیه ، متعلق به قرن سوم . متن این تفسیر تا پایان آیه ۲۸۲ سوره بقره موجود است . این تفسیر با بیان روایاتی راجع به فضائل قرآن و تأویل و آداب قرائت قرآن آغاز شده و با ذکر احادیثی مشتمل بر فضائل اهل بیت (برای نمونه رجوع کنید به حدیث سدالابواب ، ص ۱۷) و مثالب دشمنان اه…
با امام صادق(ع) در سایه قرآن
اهل بیت ترجمان قرآن مرحوم شیخ کلینى در اصول کافى بخشى را به مسائل حجت و دلیل شیعیان اختصاص داده و در یکى از اخبار آن بخش چنین نقل کرده: منصور بن حازم گوید: به امام صادق(علیه السلام) عرض کردم: خداوند بالاتراز آن است که به وسیله مخلوقاتش شناخته شود بلکه این مخلوقاتند که به وسیله خدا شناخته می گردند. امام صا…
مصحف فاطمه (س) از نگاه امامان
فاطمه(س) خود سرى از اسرار الهى است و دسترسى و شناخت مقام بلندش براى ما انسانهاى خاكى به سادگى ممكن نيست، بالاتر از آن، گوشه‏ هاى بسيارى از زندگانى‏ اش چون در در صدف مخفى و پنهان باقى مانده است. مصحف فاطمه(س)، سرچشمه جوشان معنويت و دانشها كه از طريق وحى بر او نازل گشته مانند قبر مطهرش رازى است كه در پرد…
نصایحی سعادت آفرین از باقر العلوم (علیه السلام)
 روایت شده است كه امام باقر (علیه السلام) با جابر گفتگو می‌نمودند و در این كلام نورانی ـ كه یادگار آن دیدار است‌ ـ معارف عالیه‌ای را بیان فرمودند كه در آن روش و طریق زندگی در دنیا و آخرت مطرح شده است که در حد توان آن را شرح می‏ دهیم: غم آخرت هنگامی كه امام باقر (علیه السلام)، به همراه جابر از م…
قرآن در نگاه امام صادق عليه السلام
روزى كه رسول خاتم(صلی الله علیه و آله) دو وزنه سنگین و دو میراث گرانبها (قرآن ‏وعترت) را به مردم معرفى كرد و براى نجات از گمراهى، تمسك به‏«ثقلین‏» را توصیه فرمود، اهل ‏بیت‏ خویش را نیز به عنوان قرآن ‏شناسان خبیر معرفى كرد، تا پس از او، امت از ائمه الهام بگیرند و شاگردى عترت را با افتخار بپذیرند. صادق آل محمد(ص…