میراث علمی شیعه تفسیرو علوم قرآنی

مفسران شیعه در قرن چهارم
فرات كوفی محدث ، مفسردرقرن های 3 و 4 ق . ابوالقاسم فرات بن ابراهیم بن فرات ، اهل کوفه . از شرح احوال وزندگی او اطلاعی دردست نیست وفقط می دانیم که ازرجال نیمۀ دوم قرن 3 واوایل قرن 4 ق است . بدین ترتیب ، می توانیم اورا درطبقۀ استادان شیخ کلینی درنظرآوریم . چه بسا وجود تفسیرش اسباب شهرت اورا فراهم آورده است…
مفسران شیعه در عصر صفوی ورجوع حداکثری به روایات اهل بیت (ع)
ازاوایل قرن 10 ق به آهستگی زمینه های احیای مکتب اهل حدیث درمیان امامیه مهیا شد . دراین زمان ، دولتی شیعی را شاه اسماعیل صفوی تأسیس کرد واین دولت توانست ازشهرهای مقدس عراق گرفته تا هرات درشرق را تحت نفوذ خود درآورد . . ازسوی دیگر ، مقارن با صفویه دولت عثمانی ظهورکرد . بدین ترتیب ، پادشاهان صفوی ، پس ازرس…
مفسران شیعه در دوران صفوی3
استرآبادی ، محمد بن علی (- 1028 ق) عالم ، رجالی ، محدث ، مفسر1درقرن 11ق . می دانیم که درنجف زندگی ونزد مقدس اردبیلی دانش اندوزی کرده است 0افندی ، ص 277) . براساس منابع ، پس ازدرگذشت مقدس در993 ق ، راهی حجاز وتا پایان عمردرمکه مجاورشد . ازاستادان ازاواطلاع چندانی نداریم وفقط می دانیم که ، علاوه برمقدس ، نزد…
ملا صالح برغانی مفسر شیعه
ملا صالح برغانی (- حدود 1270 ق) . فقیه ، مجتهد ، محدث ، مفسردرقرن 13 ق . ملا صالح فرزند آغا بزرگ قزوینی حائری . برادراو ، ملا محمد تقی برغانی ، معروف به شهید ثالث ، ازرجال سرشناس برغان بود . صالح درکودکی قرآن را فرا گرفت و درقزوین به ادامۀ دانش اندوزی پرداخت ومراحل اولیه را سپری کرد . درسفربه اصفهان وعتب…
سید عبدالله شبر(نجف 1188 - کاظمین 1242 ق)
عالم طراز اول حوزۀ کاظمین درقرن 13 ق . سید عبدالله بن محمد رضا حسینی ، معروف به شبّر ، اهل نجف . درخانواده ای مذهبی و اهل دانش به دنیا آمد . با سپری شدن دوران کودکی ، همراه پدر به کاظمین رهسپارشد و تا آخرعمردرهمان دیارماند . وی باهوش سرشارخود توانست در محضر پدرش آموزش­های اولیه را ببیند. از دیگر است…
جواد مغنیه مفسر شیعه
شیخ مغنیه (1322 - 1400 ق) . عالم ونویسندۀ لبنانی معاصر . شیخ محمد جواد مغنیه را باید ازبزرگ ترین عالمان لبنان ودانش اندوختگان حوزۀ علمیۀ نجف دانست که ، افزون بر کتاب های گوناگون در زمینه های اجتماعی و سیاسی و کلامی و فقهی ، وارد مباحث قرآنی نیز شده و تفاسیرمهمی تألیف کرده است. با این که کودکی سختی را پشت س…
پایان اقتدارصفویان، آغازرویکردهای متفاوت به تفسیر
پس از افول اقتدار صفویان، رفته رفته رویکردهای تفسیری تغییرکرد ودیدگاه های مفسران ، به سبب توسعۀ ارتباط با سرزمین های دیگر وبیش تربا اروپاییان ، به سمت و سوی دیگرسوق یافت . برخورد با صاحبان عقاید مختلف وآشنایی با اکتشافات و اختراعات جدید علمی به پدید آمدن تفاسیری انجامید که درآن ها مفاهیم علمی جایگاه ویژه ا…
پیشتازی شیعه در علوم قرآنی
 علامه «سیدحسن صدر»، صاحب کتاب «تأسیس الشیعه» در اثبات پیش تازی شیعه در مباحث علوم قرآنی، به «کتاب فی علوم القرآن» حضرت امام علی(علیه السلام) استشهاد می کند.  زمانی که از مصحف حضرت امام علی(علیه السلام) یاد می شود، منظور قرآنی است که همراه آن توضیحات، شأن نزول، شرح و بیان آیات آمده است و الا قرآن یاد …
جایگاه علوم قرآنی در میراث مکتوب تشیع
جایگاه علوم قرآنی در میراث مکتوب تشیع و نقش آیة الله معرفت در آن چکیده هرچند علمای شیعه، کتابی مستقل در علوم قرآنی نپرداخته‌اند؛ در مقدمه یا متن تفاسیر خود به مباحث مورد نیاز علوم قرآنی پرداخته و خوب از عهده برآمده‌اند. اینان علوم قرآنی را در راستای فهم قرآن به کار برده و استقلالی برای آن قائل نبو…
سهم امامان اهل بیت(ع) در پی ریزی علوم قرآن
آن روز كه نخستین آیات قرآن بر پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) فرود آمد، مخاطبان آن گرامی، قریش و مردمان مكه بودند و محور آیات را مسائلی چون مبدأ و معاد تشكیل می داد. مردم مكه با زبان فرهنگ مشترك، به روشنی مفهوم پیام وحی را درمی یافتند و اگر در موارد اندكی، نیاز به پرسش بود، پامبر برای آنان توضیح می داد…
تعریف علوم قرآنی
اصحاب پیامبر اسلام(ص) از همان روزهاى نخستین نزول قرآن در فهم و تحقیق این کتاب بزرگ علاقه و جدیّت عجیبى از خود نشان دادند و مطالب علمى ارزنده‌اى را از پیامبر و از سرچشمه فیّاض قرآن آموختند، که براى محققان و دانشمندان، تحقیقات مهمّى را فراهم ساختند که بعداً «علوم قرآنی» نام گرفت.[۱] «علوم قرآنى» اصطلاح…
وجوه اعجاز قرآن در منظر شیعه
وجوه اعجاز قرآن در منظر شیعه صحبت از ثابت كردن اعجاز قرآن كریم با مسئله «وجوه اعجاز» آن، رابطه آشكاری دارد و به بیان دیگر اثبات اعجاز قرآن در گرو شناخت «وجوه و ابعاد اعجاز » آن است.  در این پیمانه به طور مفصل به تبیین و بررسی «وجوه اعجاز قرآن حكیم» از منظر علما و مفسرین شیعه همت می گماریم. وجوه اعجاز قرآن …
تفسیر امام حسن عسکری(ع) در دانشنامه جهان اسلام
تفسیر امام حسن عسکری، از تفاسیر روایی امامیه ، متعلق به قرن سوم . متن این تفسیر تا پایان آیه ۲۸۲ سوره بقره موجود است . این تفسیر با بیان روایاتی راجع به فضائل قرآن و تأویل و آداب قرائت قرآن آغاز شده و با ذکر احادیثی مشتمل بر فضائل اهل بیت (برای نمونه رجوع کنید به حدیث سدالابواب ، ص ۱۷) و مثالب دشمنان اه…
با امام صادق(ع) در سایه قرآن
اهل بیت ترجمان قرآن مرحوم شیخ کلینى در اصول کافى بخشى را به مسائل حجت و دلیل شیعیان اختصاص داده و در یکى از اخبار آن بخش چنین نقل کرده: منصور بن حازم گوید: به امام صادق(علیه السلام) عرض کردم: خداوند بالاتراز آن است که به وسیله مخلوقاتش شناخته شود بلکه این مخلوقاتند که به وسیله خدا شناخته می گردند. امام صا…
قرآن در نگاه امام صادق عليه السلام
روزى كه رسول خاتم(صلی الله علیه و آله) دو وزنه سنگین و دو میراث گرانبها (قرآن ‏وعترت) را به مردم معرفى كرد و براى نجات از گمراهى، تمسك به‏«ثقلین‏» را توصیه فرمود، اهل ‏بیت‏ خویش را نیز به عنوان قرآن ‏شناسان خبیر معرفى كرد، تا پس از او، امت از ائمه الهام بگیرند و شاگردى عترت را با افتخار بپذیرند. صادق آل محمد(ص…