میراث علمی شیعه تفسیرو علوم قرآنی

گزارشى از ترجمه تفسیر منسوب به امام عسکرى(ع)
در آینه زمان با وجود آن که امام حسن عسکرى علیه‏السلام در سال ۲۶۰ ق. به شهادت رسیده، تا صد سال بعد، از تفسیر منسوب به آن حضرت نامى در میان نبوده است و دانشمندانى چون: شیخ کلینى، على بن ابراهیم قمى، احمد برقى، احمد بن ادریس، ابن قولویه، محمد بن همام بغدادى و محمد بن ابراهیم نعمانى، نه تنها حدیثى از این…
نگاهى به قرآن منسوب به امام حسن عسکرى(ع)
بهزاد یوسف‏زاده در یک نگاه موزه آستانه مقدّسه قم که به برکت وجود مرقد نورانى و شریف حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام در سال ۱۳۱۴ ش. فعالیت خود را آغاز نمود، یکى از قدیمى‏ترین موزه‏هاى کشور محسوب مى‏گردد که آثار و نفایس تاریخى و هنرى فراوانى در آن نگهدارى مى‏شود. تنوّع موضوعى آثار تاریخى، از ویژگى‏هاى این موزه به …
نگاهى به قرآن منسوب به امام حسن عسکرى(ع)
در یک نگاه موزه آستانه مقدّسه قم که به برکت وجود مرقد نورانى و شریف حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام در سال ۱۳۱۴ ش. فعالیت خود را آغاز نمود، یکى از قدیمى ترین موزه هاى کشور محسوب مى گردد که آثار و نفایس تاریخى و هنرى فراوانى در آن نگهدارى مى شود. تنوّع موضوعى آثار تاریخى، از ویژگى هاى این موزه به شمار مى …
امام على علیه السلام پایه گذار علوم قرآنى
 درباره علوم قرآنى تعریف هاى گوناگونى ارائه شده است، زرقانى دراین باره مى نویسد: (علوم قرآنى، دانشهاى مربوط به قرآن کریم است از جنبه نزول، ترتیب، کتابت، قرائت، تفسیر، اعجاز، ناسخ و منسوخ و رفع شبهه ازاین کتاب الهى و علوم مانند آن. موضوع علوم قرآنى، قرآن کریم است.)۱ دکتر صبحى صالح نیز در تعریفى نزدیک …
مفسران شیعه در عصر صفوی (۳)
شرف الدین استرآبادی عالم قرن ۱۰ ق . شرف الدین علی حسینی نجفی . با توجه به نسبت استرآبادی ، شاید خاستگاه او استرآباد بوده است . اززندگی اواطلاعات اندکی دردست است وقدیم ترین آگاهی دربارۀ اومربوط است به حضورش درنجف اشرف وشاگردی نزد محقق کرکی که درمنابع به آن تصریح شده است (مجلسی ، ج ۱، ص ۱۳) . با توجه به این…
مفسران شیعه در قرن پنجم
۱٫شیخ مفید (۳۳۶ - ۴۱۳ ق) تاریخ  نگار ، فقیه ، متکلم ، مفسر ، محدث ۱درقرن های ۴ و ۵ ق . محمد بن محمد بن نعمان ، مشهوربه شیخ مفید، اهل بغداد. دربخش های پیش ، درمبحث فقیهان نام دارشیعه ، به شرحی از زندگانی وآثار و عقاید شیخ مفید به تفصیل پرداخته شد. در این جا صرفاً  به این توجه داریم که او از مفسران شیع…
مفسرین شیعه در قرن سوم
کلبی ، محمد بن سائب (- ۱۴۶ ق) تاریخ نگار ، نسب شناس ، مفسر ، عالم علوم قرآن ۱، ازیاران امام محمد باقر(ع) و امام جعفرصادق (ع) . ابونضرمحمد بن سائب کلبی . درمنابع آمده است که جدش ، بشربن عمرو ، همراه با علی بن ابی طالب (ع) درجنگ جمل شرکت کرد (ابن سعد ، ج ۶ ، ص ۲۵۰ ؛ ابن حجر عسقلانی ، تهذیب التهذیب ،…
مفسران شیعه در قرن چهارم
فرات کوفی محدث ، مفسردرقرن های ۳ و ۴ ق . ابوالقاسم فرات بن ابراهیم بن فرات ، اهل کوفه . از شرح احوال وزندگی او اطلاعی دردست نیست وفقط می دانیم که ازرجال نیمۀ دوم قرن ۳ واوایل قرن ۴ ق است . بدین ترتیب ، می توانیم اورا درطبقۀ استادان شیخ کلینی درنظرآوریم . چه بسا وجود تفسیرش اسباب شهرت اورا فراهم آورده است ؛ …
تفاسیر عرفانی شیعه(۲)
نصیرالدین طوسی ، محمد بن محمد (چهرود قم / طوس ۵۹۷ - ۶۷۲ ق) متفکر ، دانشمند ، فیلسوف ، ریاضی دان ، دولت مرد ، مفسر ، ادیب ایرانی درقرن ۶ و ۷ ق ، همعصرحکومت ایلخانان . محمد بن محمد بن حسن طوسی ، معروف به خواجه نصیرالدین طوسی ، اهل طوس یا روستای چهرود (یا : جهرود) درحوالی قم . ازدرخشان ترین عالمان …
مفسران شیعه در عصر صفوی( ۲)
ملا فتح الله کاشانی (- ۹۸۸) . مفسر ، متکلم درقرن ۱۰ ق ، هم عصر حکومت صفویه . فتح الله فرزند شکرالله ، اهل کاشان . تحصیلات خود را نزد علی بن حسین زواره ای ، شاگرد محقق ثانی ، سپری کرد و از شاگردان خاص او شد و به توسط او از محقق ثانی روایت کرده است . اطلاع از زندگی وی چندان کم است که شگفت می نماید و ش…
مفسران شیعه در قرن های ۱۳ و ۱۴
آقا نجفی اصفهانی (اصفهان ۱۲۶۲ - همان جا ۱۳۳۲ ق) ازعلمای شیعۀ قرن های ۱۳ و ۱۴ ق . شیخ محمد تقی رازی ، معروف به آقا نجفی اصفهانی . دراصفهان زاده شد ودروس اولیه را نزد پدرش ، که ازعلمای زمانۀ خود بود ، فراگرفت . سپس به نجف رفت و نزد میرزا محمد حسن شیرازی دانش اندوخت ومیرزا محمد حسن خود سال ها پیش نزد …
تحلیل مبانی و شیوه‌های تفسیر شیعه
چکیده مقاله «تشیع و قرآن»(Sheism and the Quran)  یکی از مقالات دایره المعارف قرآن لایدن است و دربردارنده مباحثی مانند اصول و شیوه‌های تفسیر شیعه، نقشِ امامان معصوم شیعه در تفسیر قرآن، اختلاف قرائات، روایات تحریف قرآن، و معرّفی برجسته‌ترین مفسران و تفاسیر قرآنی شیعه می‌باشد. نویسنده به عنوان قرآن پژوه خاو…
شیعه، تشیع و قرآن
چکیده دو مقاله‌ی «شیعه» (Sheia) و (Sheism and the Quran) و «تشیع و قرآن» از مقالات دایره المعارف قرآن لایدن در بردارنده مباحثی مانند معنای لغوی و اصطلاحی واژه «شیعه» در قرآن، ‌نظر شیعه درباره‌ی قرآن، و مباحثی پیرامون روایات تحریف قرآن می‌باشد. در این نوشتار مقاله شیعه و بخشی از مقاله تشیع و قرآن ترجمه…
شرایط معجزه در نظر شیعه و اهل سنت
علما و مفسران قرآن هر پدیده بزرگ و فوق طبیعی را معجزه نمی دانند ، بلکه از دیرباز برای تحقق معجزه و اعجاز، ارکان و شرایطی را لحاظ کرده اند، که در صورت نبودن این شرایط ، آن امر خارق العاده از دایره اعجاز بیرون می رود. در این قسمت به نقل و بررسی اقوال مختلف در این مسأله می پردازیم. هر چند در این مورد نیز …
فرق های اصولی تفسیر تشیع و اهل سنت
میان تفسیر شیعه و تفسیر اهل سنت، تفاوت جوهری و اساسی مشاهده نمی‎شود، به‌گونه‎ای که هر دو گروه با استفاده از روش‌ها و گرایش‌های گوناگون به تفسیر قرآن پرداخته باشند، اما آن‌چه تفسیر شیعه را از تفسیر اهل‌سنت متمایز می‎سازد، منابع تفسیری است؛ چراکه در منابع تفسیر، تفاوت عمده‎ای میان شیعه و اهل‌سنت به چشم …
طبقه ‌بندی تفاسیر شیعه بر اساس روش‌های تفسیری
بازشناسی روش‌های تفسیری شیعه،ضرورتی است که در صورت تحقق، توسعه و تداوم آن، افزون بر آشنایی با تلاش‌های مفسران پیشین و بهره‌مندی از تجارب و مهارت‌های فنی آنان در تفسیر قرآن،می‌تواند به ارائه تفاسیر تازه‌تر با ساختارهای علمی روز و متناسب با نیازهای علمی و عملی جامعه معاصر کمک کند. اشاره روش‌شناسی در هر علم…