فرهنگ و تمدن شیعه

محمد تقی بهجت (آیت الله بهجت)‌ عارف بصیر‌‌
محمد تقی بهجت (آیت الله بهجت)‌ عارف بصیر‌‌ نجف اشرف فقیه ربانى و عارف نامدار، آیت الله حاج شیخ محّمدتقى بهجت، از استوانه هاى علم و عرفان و از مراجع بزرگوار تقلید در حوزه علمیه قم به شما مى رود. نوشتار حاضر، تلاشى براى شناخت بهتر این عالم بزرگوار است.‌‌ تولّد و زادگاه‌‌ بهجت عارفان، در سال 1334ق…
میرزا جواد آقا ملکی تبریزی مردى از ملکوت
 جواد ملکی تبریزی (میرزا جواد آقا ملکی تبریزی) مردى از ملکوت روزهاى زندگانى انسان، ایّام هجرت او از «عالم قدس» است تا در کلاس تربیت و خود سازى شرکت کند و در مدرسه آفرینش حضور یابد و پس از چندى به ابدیت رجعت کرده، در دیار قرب قرار گیرد. از طلوع خورشید حیات تا کنون چهره هایى تابناک، این کلاس را با بهتری…
فاضل نراقی منادى اخلاق
 محمد مهدی بن ابی‌ذر فاضل نراقی (محقق نراقی) منادى اخلاق ستاره اى از دارالمؤمنین شهر زیبا و تاریخى کاشان در طول تاریخ به «دارالمؤمنین» معروف بوده است. همواره عالمان بزرگ و نامىِ فراوانى از آن ظهور کرده اند و جهان اسلام از وجود نورانى آنان بهره هاى چشمگیرى برده است. [1] دانشمندانى که هر کدام باتالی…
ملاحسینقلى همدانى شمع محفل عارفان
در سال 1239 هـ .ق. در روستاى «شوند درگزین» از توابع همدان، نوزادى به این عالم خاکى قدم نهاد که در اثر نشو و نما در خانواده اى که مهد اخلاق و تقوا بود، به رفیع ترین قلّه هاى عرفان و تهذیب نفس صعود کرد. او آن چنان با عشق و شور به سیر و سلوک معنوى پرداخت که عارفان حقیقت جو و سالکان طریق توحید از توشه ه…
ملا احمد نراقی آیینه اخلاص
  تولّد و تحصیلات این فقیه بزرگ سال (1185 هـ .ق.) در شهر نراق از توابع شهرستان کاشان دیده به جهان گشود. وى مقدّمات و بیشتر دروس متوسط و عالى را در محضر پدر دانشمندش مرحوم ملاّ محمد مهدى نراقى تحصیل نمود. سال (1205 هـ .ق.) که بیست بهار از عمرش مى گذشت همراه پدرش به شهر علم و حکمت نجف اشرف هجرت کرد و در آن…
ملاّ على معصومى همدانى عصاره اخلاق
تولّد و تحصیل آخوند ملاّ على معصومى همدانى در سال 1312 هـ .ق. در روستاى «وَفْسْ» [1] از توابع همدان دیده به جهان گشود. آثار رشد و نبوغ از همان دوران کودکى در پیشانى این طفل، نمایان بود. پدر پارسایش، ابراهیم که به استعداد ذاتى و شایستگى وى پى برده بود، آموزش ابتدایى او را به عالم باتقواى منطقه، آخوند …
محمد علی شاه آبادی آسمان عرفان
محمد علی شاه آبادی (میرزا محمد علی شاه آبادی) آسمان عرفان طلوع ستاره در سال 1292 ق در محله حسین آباد اصفهان در خانه آیت الله میرزا محمد جواد بیدآبادى طفلى پا به عرصه وجود نهاد که او را «محمدعلى» نامیدند آیت الله بیدآبادى که خود فقیهى وارسته بود به تربیت فرزندانش همت و توجّه فوق العاده اى داشت و به …
احمد بن محمد اردبیلی نجفی (مقدس اردبیلی) تندیس پارسایى
 تولد و تحصیل در قرن دهم هجرى قمرى در شهر اردبیل کودکى سعادتمند پا به عرصه وجود گذاشت. او بعد از رشد و شکوفایى و طى مراحل علمى و کسب کمالات معنوى و عرفانى به مرتبه اى از دانش و معرفت و زهد و تقوا رسید که پس از چهار قرن هنوزالگوى عالمان و پرهیزکاران است. نامش احمد و فرزند محمد و از خانواده اى دوستدا…
بررسی نقش امامان شیعه در قلمرو عرفان (1)
بی تردید عرفان حقیقی، اصیل، سودمند و بدون پیرایه و انحراف، در مکتبی است که دربردارنده ی حقایق زلال و اصیل برآمده از وحی آسمانی باشد و غرض و هدف آن، تهذیب و تزکیه ی انسان ها و هدایت آنان براساس معارف آسمانی باشد. از این رو عرفان حقیقی و راستین را در مکتبی که نمود اسلام کامل است، می توان یافت. این مکتب، …
عناصر اخلاقی و عرفانی در فقه شیعه (اخلاق و فقه)
عناصر اخلاقی و عرفانی در فقه شیعه اگرچه «فقه اصطلاحى » در چارچوب خاص خود محصور است و فقط درباره صحت و فساد اعمال مکلفین بحث مى کند و آنچه از آداب وشرایط و احکام که متعلق به ظاهر اعمال است وظیفه علم فقه است،ولى فقهاى شیعه نوعا خود را در چارچوب تنگ آن محصور نکرده وعناصر اخلاقى و عرفانى و اعتقادى را نیز …
معرفی برخی از کتاب های اخلاقی و عرفانی شیعه%
 1.اخلاق ناصری، نوشته خواجه نصیر الدین طوسی اخلاق، یکی از آموزه های دین مقدس اسلام است که از همان ابتدای ظهور اسلام، مرکز توجه و عنایت علمای اسلام بوده است و در کتاب های تفسیر و حدیث، مفصل به آن پرداخته شده است. توجه به علم اخلاق اسلامی، به عنوان نظام معرفتی گسترده و مستقل و نیز نگارش کتاب هایی در این …
نقش اخلاق و عرفان در نظام سیاسی اسلام از دیدگاه شهید مطهری
مقدمه بدون تردید، تبیین و تحلیل دیدگاههای استاد شهید مطهری در مورد «نقش اخلاق و عرفان در سیاست» یا «ارائه تصویر و تفسیری روشن از حکمت عملی در دو ظرفیت» ؛ یعنی «اخلاق» که انسان را به تکامل روحی و درونی می رساند، و «سیاست مدن» یا مدیریت و حکومت بر جامعه، که به «تکامل اجتماعی» و اداره جامعه انسانی برمی…
مکاتب سه گانه اخلاقی شیعه
 مکاتب اخلاقی بر اساس روش تقسیم می شوند: اخلاق حدیثی، اخلاق فلسفی و اخلاق عرفانی.  نظام اخلاقی شیعه از تدوین روایات و کتب حدیثی آغاز شده است. با اعطای عقل که حجت باطنی است انسان به حجت ظاهری می رسد، با عقل است که ما وحی را اثبات می کنیم. اصل عقل نه تنها در شرع رد نشده بلکه تثبیت شده و مبنای درک دین…
رابطه میان عرفان و اخلاق عرفانی
پژوهشگران علوم دینى پس از مطالعه آثار موجود در تمدن اسلامى که به ارزش هاى الهى و کمالات انسانى پرداخته اند، با دو گونه آثار نظام مند مواجه شدند: یکى آثار عرفانى که آینه علم سلوک هستند و دیگرى آثار اخلاقى که نماینده علم اخلاق می باشند؛ از این رو در صدد یافتن وجوه تمایز میان این دو نظام ارزشى و الهى برآ…
بررسی نقش امامان شیعه در قلمرو عرفان (2)
عرفان عملی در عرفان عملی، هدف رسیدن به قرب خداوند است و در آن همواره باید از وضع نامطلوب به سوی وضع مطلوب تر و از وضع ناقص به سوی وضع کامل تر در حرکت بود. به طور دقیق می توان گفت: عرفان عملی، مجموعه برنامه ها و دستورهایی است که سالک عملاً در خود پیاده می کند تا منازل سلوک را یکی پس از دیگری بگذراند. استاد …
الفخری فی آداب السلطانیة
الفخری فی آداب السلطانیة و الدول الإسلامیة مشهور به اَلآدابُ السُّلطانِیه، کتابی تاریخی به زبان عربی، نوشته صفی‌الدین محمد بن طباطبا معروف به ابن طِقطَقی (۶۶۰ ۷۰۹ق/۱۲۶۲۱۳۰۹م)، نویسنده، ادیب و مورخ شیعی امامی و از خاندان امام حسن مجتبی(ع) است. این کتاب قدیمی‌ترین اثر سیاسی تاریخی پس از فروپاشی خلافت عباسیان است که فصل دوم…