شیعه شناسی

ماهیت شرور از نظر عدل و حکمت الهى
ماهیت شرور از نظر عدل و حکمت الهى از نظر عدل الهى و حکمت بالغه، خوبیها و بدیها در جهان، دو دسته متمایز و جدا از یکدیگر نیستند آنطورى که مثلا جمادات از نباتات، و نباتات از حیوانات جدا هستند و صفهاى خاصى را بوجود مى آورند. این خطا است که گمان کنیم بدیها یک رده معینى از اشیاء هستند که ماهیت آنها را بد…
اختیار انسان از نگاه احادیث
اثبات اختیار براى انسان در احادیث مساله جبر و اختیار از قدیمى ترین مسائلى است که در میان دانشمندان مطرح بوده گروهى طرفدار آزادى اراده انسان، و گروهى طرفدار جبر بوده اند و هر کدام دلائلى براى اثبات مقصد خود ذکر کرده اند. ولى جالب این است که هم جبریین و هم طرفداران اختیار در عمل اصل اختیار و آزادى اراده را…
عدل الهى و اشکالات مربوط به آن
عدل الهى و اشکالات مربوط به آن از نظر حکما و همچنین از نظر متکلمین غیر اشعرى، اشکالات مربوط به عدل الهى بصورت یک سلسله مسائل که باید راه حل آنها را ارائه داد مطرح است. در این بین، حسى مذهبان مدعى اند راههاى کلامى و فلسفى، همه عقلانى و ذهنى است و متکى به هیچ مشاهده عینى و تجربى نیست و به همین جهت بى اعت…
اعمال خیر غیر مسلمانان از نظر عدل الهى
اعمال خیر غیر مسلمانان از نظر عدل الهى یکى از مسائلى که در بحث " عدل الهى " مورد گفتگو قرار مى گیرد مسأله " اعمال خیر غیر مسلمانان " است. امروز این سؤال در میان طبقات مختلف از جاهل و عالم و بیسواد و تحصیلکرده مطرح است که آیا کارهاى خیر افراد غیرمسلمان مقبول است یا غیر مقبول، اگر مقبول است پس چه فرق مى…
عدل از اصول دين
عدل از اصول دین عدل الهی مقدمه: عدل الهی یکی از مباحث مهم در اسلام است. در این مقاله عدل در خلقت و عدل در قانونگذاری (تشریع) و رابطه عدل با حسن و قبح عقلی مورد بحث قرار گرفته است. یکی از مسائلی که درعلم کلام مورد بحث واقع شد مساله عدل الهی بود، که آیا خداوند عادل است یا نه؟این مساله خیلی اهمیت…
اهداف مجازات بر اساس بینش اسلامى
اهداف مجازات بر اساس بینش اسلامى در فلسفه مجازات از دیدگاه اسلام رسیدن به اهداف خاص ى مورد نظر قانون گذار م باشد از جمله این اهداف عبارت است از: الف) تأمین عدالت خداوند مى فرماید: «انا من المجرمین منتقمون، سجده ، آیه ۲۲»:مسلماً ما از مجرمان انتقام خواهیم گرفت، و از طرف دیگر، در اکثر جرایم علاوه بر ای…
بى تناسبى در مقابل عدل
بى تناسبى در مقابل عدل نقطه مقابل عدل به معنى تناسب و تعادل، بى تناسبى است نه ظلم. بسیارى از کسانى که خواسته اند به اشکالات مربوط به عدل الهى از نظر تبعیضها، تفاوتها و بدیها جواب بدهند، به جاى آنکه مسأله را از نظر عدل و ظلم طرح کنند از نظر تناسب و عدم تناسب طرح کرده اند و به این جهت قناعت کرده اند …
بداء
مقدمه: آیا تقدیر الهى در مورد بندگانش قابل تغییر است  یا نه؟ ما مسلمانها به بداء عقیده داریم بداء یعنى تغییر پیدا کردن تقدیر الهى; مقاله حاضر به بررسى این مطلب پرداخته است. تقدیر الهى درباره انسان بر دو نوع است: ۱ . تقدیر محتوم و قطعى، که به هیچ وجه قابل تغییر نیست ۲ . تقدیر معلق و مشروط، که با فق…
رابطه عدل الهى با حکمت الهى
رابطه عدل الهى با حکمت الهى اگر غایت و هدفى در خلقت بود و حکمت بالغه اى در کار بود باید همه چیز مفید فائده اى باشد، و علیهذا مى بایست که نه پدیده بیفایده اى آفریده شود و نه پدیده اى زیان آور؛ و نیز این که هیچ پدیده مفیدى متروک و معدوم نماند. وجود تبعیضها و تفاوتها و نیستى ها و جهل ها و عجزها نشانه ا…
رابطه خلود در عذاب با عدالت خداوند
رابطه خلود در عذاب با عدالت خداوند خلود در اصل لغت به معنى بقاى طولانى و هم به معنى ابدیت آمده است، بنا بر این کلمه خلود به تنهائى دلیل بر ابدیت نیست، زیرا هر نوع بقاء طولانى را شامل مى شود. ولى در بسیارى از آیات قرآن با قیودى ذکر شده است که از آن به وضوح مفهوم ابدیت فهمیده مى شود، مثلا در آیات ۱۰۰ توبه، ۱۱ طل…
عدل به معناى رعایت استحقاقها
عدل به معناى رعایت استحقاقها موجودات در نظام هستى از نظر قابلیتها و امکان فیض گیرى از مبدأ هستى با یکدیگر متفاوتند، هر موجودى در هر مرتبه اى هست از نظر قابلیت استفاضه، استحقاقى خاص به خود دارد. ذات مقدس حق (خدا) که کمال مطلق و خیر مطلق و فیاض على الاطلاق است، به هر موجودى آنچه را که براى او ممکن است ا…
شبهات پیرامون عدل الهى
شبهات پیرامون عدل الهى پرسشهاى زیادى در این زمینه مطرح مى باشد: اولین پرسشى که در این زمینه هست این است که چرا در جهان، تبعیض و تفاوت وجود دارد؟ چرا یکى سفید است و دیگرى سیاه، یکى زشت است و دیگرى زیبا، یکى سالم است و دیگرى علیل؟ بلکه چرا یکى انسان است و دیگرى گوسفند یا کرم خاکی؟ یکى جماد است و دیگرى ن…
عدم انطباق معناى انسانى عدل و ظلم بر خداوند
عدم انطباق معناى انسانى عدل و ظلم بر خداوند عدالت به معناى انسانى در مورد بشر کمال است و ظلم نقص؛ و از این رو عدل و ظلم به مفهوم رایج خود، مفاهیمى اخلاقى و مخصوص اجتماع بشرى و به اصطلاح از مفاهیم قراردادى بوده و از شئون حکمت عملى شمرده مى شوند نه حکمت نظرى، بنابراین از حدود حیات بشرى و حوزه اعمال اخ…
چون قضا آید
چون قضا آید در اخبار و روایاتى که از رسول اکرم(ص) یا ائمه اطهار (علیه السلام) رسیده است، مطلبى به این مضمون به چشم می خورد: اگر قضا و قدر بیاید، اسباب و علل مخصوصا عقل و قوه تدبیر انسان از کار می افتد این مطلب در ادبیات فارسى و عربى به همین مضمون منعکس است. در جامع الصغیر چندین حدیث در این معنى از رسول…
تاریخچه عدل در فرهنگ اسلامى
تاریخچه عدل در فرهنگ اسلامى در شیعه اصل عدل یکى از اصول دین است. در مقدمه کتاب عدل الهى گفته ایم که اصل عدل در فرهنگ اسلامى تقسیم مى شود به عدل الهى و عدل انسانى. عدل الهى تقسیم مى شود به عدل تکوینى و عدل تشریعى. عدل انسانى نیز به نوبه خود تقسیم مى شود به عدل فردى و عدل اجتماعى. عدلى که از اختصاصات مذه…
امامت در قرآن
امامت در قرآن از آیاتى که به اتفاق شیعه و اهل سنت در شأن امیرمؤمنان على، علیه السلام، نازل شده آیه ۵۵ سوره مائده است که به »آیه ولایت« مشهور شده است؛ در این آیه مى خوانیم: إنّما ولیّکم اللّه و رسوله و الّذین امنوا الّذین یقیمون الصّلوه و یؤتون الزکوه و هم راکعون. جز این نیست که ولى شما خداست و رسول او و …