توحید و خداشناسی

علت جزء اصول دين بودن صفت عدل خدا
بايد به چند امر توجّه كرد: 1- عدالت از ميان صفات خدا چنان اهميّتى دارد كه بسيارى از صفات ديگر به آن بازگشت مى كند، زيرا «عدالت» به معنى وسيع كلمه قرار دادن هر چيز در جاى خويش است، در اين صورت حكيم و رزّاق و رحمان و رحيم و مانند آنها همه بر آن منطبق مى گردد. 2- مسئله معاد نيز متّكى به مسئله «عدل …
مسئله بداء و علم خداوند
مسئله بداء از جمله مسايل بسيار مهمى است كه در سه علم فلسفه، كلام و اصول فقه به طور مفصل، درباره آن صحبت شده است؛ ولى از آنجا كه در زمره مسايل اعتقادى هم هست، صرفاً به همان اندازه كه به عنوان يك عقيده مي‏طلبد از آن مطلع باشيم، آن را با هم مرور مي‏كنيم. سخنرانى حجه السلام و المسلمين سيدابوالحسن مهدوى …
مثل و مانندى ندارد
توحيد ذاتى يعنى شناختن ذات حق به وحدت و يگانگى.اولين‏شناختى که هر کس از ذات حق دارد، غنا و بى نيازى اوست، يعنى ذاتى است که در هيچ جهتى به هيچ موجودى نيازمند نيست و به تعبير قرآن «غنى » است، همه چيز به او نيازمند است و ازاو مدد مى گيرد و او از همه غنى است‏يا ايها الناس انتم الفقراء الى الله و الله هو الغنى(1…
قرآن و برهان حركت
اين برهان  را مى توان از آيه 12 سوره «انعام» بدست آورد، خداوند مى فرمايد: (وَلَهُ ما سَكَنَ فِى اللَّيْلَ و النَّهار) منظور از «سكن» سكونت به معنى توقف و قرار گرفتن در چيزى است، خواه اين كه آن موجود در حال حركت باشد، يا سكون مثلاً مى گوئيم: ما در فلان شهر ساكن هستيم يعنى در آنجا استقرار يافته …
مدبر الامور
مقدمه: برخى توهم كرده بودند كه خداوند متعال تنها خالق جهان است، اما اداره آنرا فرشتگان بر عهده دارند اما قرآن مجيد اين توهم را باطل دانسته و در آيات زيادى مى فرمايد خداوند متعال هم خالق جهان است و هم مدبرالامور است، مقاله حاضر در اين زمينه است. "ا و لم ير الذين كفروا ان السموات و الارض كانتا رتقا ففتقناه…
مفهوم صراط
آن گونه كه از بررسى آيات قرآن مجيد بر مى آيد «صراط مستقيم» همان آئين خداپرستى، دين حق و پايبند بودن به دستورات خدا است، چنان كه در سوره «انعام» آيه 161 مى خوانيم: قُلْ إِنَّنِى هَدانِى رَبِّي إِلى صِراط مُسْتَقيم ديناً قِيَماً مِلَّةَ إِبْراهيمَ حَنيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكين: «بگو خداوند مرا به صراط مستقي…
10 اصل در صفات خداوند
اصل اول از آنجا كه ذات خداوند حقيقتى غير متناهى است و مثل و نظيرى ندارد، انسان راهى به درك كنه ذات خداوند نخواهد داشت، در عين حال مى توان او را از طريق صفات جمال و جلال شناخت. مقصود از صفات جمال، صفاتى است كه نشان دهنده كمال وجودى خداوند است، مانند علم، قدرت، حيات، اختيار و نظاير آن. مقصود از…
برهان صديقين
در مورد برهان صديقين مطالب علمى و تحقيق فراوان است لكن به اقتضاى گنجايش اين نوشتار مطالبى مختصر بيان مى شود. اصطلاح برهان صديقين را نخستين بار «بوعلى سينا» با استفاده از آيات قرآن كريم در تسميه برهانى به كار برد كه بر اساس امكان ماهوى براى اثبات وجود خداوند سازمان داده بود و سرّ اين نامگذارى توسط او …
عدم منافات استعانت از غير خدا با توحيد
موحّد، همان گونه كه جز خدا را نمى پرستد، در زندگى دنيوى و اخروى خود نيز جز از خداوند يارى نمى طلبد. از اين روست كه خداوند، توحيد در استعانت را به توحيد در عبادت عطف مى كند و مسلمان را فرمان مى دهد كه شب و روز در نمازهاى پنجگانه اش بگويد : (إِيّاكَ نَعْبُدُ وَإِيّاكَ نَسْتَعِينُ). جدا كردن اين دو و حرام …
منظور از هدايت تكوينى خدا
موحّد، همان گونه كه جز خدا را نمى پرستد، در زندگى دنيوى و اخروى خود نيز جز از خداوند يارى نمى طلبد. از اين روست كه خداوند، توحيد در استعانت را به توحيد در عبادت عطف مى كند و مسلمان را فرمان مى دهد كه شب و روز در نمازهاى پنجگانه اش بگويد : (إِيّاكَ نَعْبُدُ وَإِيّاكَ نَسْتَعِينُ). جدا كردن اين دو و حرام …
تعريف توحيد عبادى
توحيد در عبادت، اصل مشترك و پايه مورد اتفاق ميان همه اديان آسمانى است. در يك سخن، والاترين هدف بعثت پيامبران الهى، يادآورى همين اصل است، خداوند مى فرمايد: (وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِي كُلِّ أُمَّة رَسُولاً أَنِ اعْبُدُوا اللهَ وَ اجْتَنِبُوا الطّاغُوتَ)(1) «ما در هر امّتى پيامبرى برانگيختيم (تا بگو…
پى به وجود خدا بردن  از مطالعه پديده حيات و مرگ
قرآن مجيد در آيه 28 سوره «بقره» با ذكر يكى از پديده هاى شگفت انگيز آفرينش، انسانها را متوحه وجود پرودگار مى سازد، در واقع قرآن مجيد در اين آيه براى اثبات وجود خدا از نقطه اى شروع كرده كه براى احدى جاى انكار باقى نمى گذارد و آن مسأله پيچيده حيات و زندگى است. نخست مى گويد: «چگونه شما خدا را انكار مى كني…
كاركردهاى اجتماعى توحيد
براى هر بينش و نگرشى كاركردهاى چندى در حوزه هاى روانى و اخلاقى و منشى و نيز در حوزه هاى اجتماعى و هنجارى و كنشى مى توان ارائه داد. توحيد به عنوان بينش و نگرش اساسى و بنيادين نيز از اين امر جدا و مستثنا نيست؛ از اين رو مى توان براى آن كاركردها را شناسايى و ردگيرى كرد. به نظر مى رسد بيش تر از آن كه كاركردهاى …
معنى «رحمان» و «رحيم» بودن خداوند
 مشهور در ميان گروهى از مفسران اين است كه: صفت «رحمان»، اشاره به رحمت عام خدا است كه شامل دوست و دشمن، مؤمن و كافر، نيكوكار و بدكار مى باشد؛ زيرا «باران رحمت بى حسابش همه را رسيده، و خوان نعمت بى دريغش همه جا كشيده» همه بندگان از مواهب گوناگون حيات بهره مندند، و روزى خويش را از سفره گسترده نعمت هاى بى پ…
توحيد صفاتى
صفات او عين ذات اوست توحيد صفاتى يعنى درک و شناسايي ذات حق به يگانگى عينى با صفات و يگانگى صفات با يکديگر.توحيدذاتى به معنى نفى ثانى داشتن و نفى مثل و مانند داشتن است و توحيد صفاتى به معنى نفى هر گونه کثرت و ترکيب از خود ذات است. ذات خداوند درعين اينکه به اوصاف کماليه جمال و جلال متصف است، داراى جن…
شناسائى پروردگار جهان با  فكر و مطالعه
هر انسانى با توجه به فطرت خداجوئى خود دنبال مبدئى دانا وتواناست وبراى آن بهانه هاى مختلفى دارد: 1- عشق به آگاهى و آشنايى به جهان هستى، در درون جان همه ما است. همه ما به راستى مى خواهيم بدانيم: اين آسمان بلندپايه، با اختران زيبايش اين زمين گسترده با مناظر دل فريبش آيا اين موجودات رنگ…