فضائل و رذائل اخلاقی

آرزوهای-دراز

آرزوهاى دراز!

اشاره‏ «طول امل» و به تعبير ديگر «آرزوهای دور و دراز» از مهمترين رذايل اخلاقی است كه انسان را به انواع گناهان آلوده می‏كند، از خدا دور می‏سازد، به شيطان نزديك می‏كند و گرفتار عواقب خطرناكی می‏سازد. البتّه اصل‏ «آرزو» و «اميد» نه تنها مذموم و نكوهيده نيست، بلكه نقش بسيار مهمّی در حركت چرخهای زندگی و پي…
غفلت-و-بی-خبری

«غفلت» در اخبار اسلامى

از خواب غفلت بيدار شو! در منابع روايى اسلام، روايات تكان دهنده‏اى پيرامون عواقب سوء «غفلت» و آثار زيانبار و مرگبار آن وارد شده است كه به خاطر كثرت، گلچينى از آنها را در ذيل آورده‏ايم: 1- هنگامى كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله به معراج رفت، خطاب‏هايى از سوى خداوند به او شد، از جمله اين كه: «يَا احْم…
غفلت-در-اخبار-اسلامی

غفلت و بى خبرى

اشاره‏ «غفلت» داراى مفهوم وسيع و گسترده‏اى است كه هرگونه بى خبرى از شرايط زمان و مكانى (كه انسان در آن زندگى مى‏ كند) و از واقعيت‏ هاى فعلى و آينده و گذشته خويش و از صفات و اعمال خود و از پيامها و آيات حق و هم چنين هشدارهايى كه حوادث تلخ و شيرين زندگى، به انسان‏ ها مى ‏دهد را شامل مى ‏شود. بى خبرى از اين…
چبن-و-شجاعت

جُبن و شجاعت

اشاره‏ ديگر از رذايل اخلاقى ترس بيجاست كه مايه ذلّت و زبونى و عقب افتادگى انسانها مى ‏باشد، نيروهاى بالفعل و بالقوّه او را بر باد مى‏ دهد، و دشمن را بر انسان مسلّط مى سازد. نقطه مقابل آن شجاعت و شهامت است كه مهمترين كليد پيروزى و اساسى‏ترين پايه سربلندى و عظمت انسانهاست، نه تنها در ميدان جنگ كه در م…
تعصب-و-لجاجت

تعصّب و لجاجت‏

اشاره‏ بى ترديد اساسى‏ ترين پايه عبوديّت و بندگى خدا، تسليم و تواضع در برابر حق است و به عكس هرگونه‏ تعصّب و لجاجت‏ مايه دورى از حقّ و محروم شدن از سعادت است. تعصّب به معنى «وابستگى غير منطقى به چيزى» تا آنجا كه انسان حق را فداى آن كند و لجاجت به معنى اصرار بر چيزى است به گونه‏اى كه منطق و عقل را زير …
غرور-و-خودبینی

غرور و خودبينى‏

اشاره‏ يكى از رذايل اخلاقى كه نه تنها در ميان علماى اخلاق معروف و مشهور است بلكه در ميان توده ‏هاى مردم نيز از جمله صفات زشت شناخته شده میباشد «غرور» است. اين صفت رذيله موجب از خود بيگانگى و جهل نسبت به خويشتن و ديگران و فراموش كردن موقعيّت فردى و اجتماعى خود و غوطه‏ور شدن در جهل و بیخبرى است. غرور ان…
asbaniyat

غلبه بر عصبانیت

چگونه مي توانيم اخلاقی خوبي داشت و بر عصبانیت غلبه نمود؟ قدم اول موفقيت در هر كاري «خواستن » است و اگر دوست داريد اخلاق خوبي داشته باشيد قبل از هر چيز بايد بخواهيد كه انسان با اخلاقي باشيد و اين خواستن، تنها با گفتن زباني حاصل نمي شود بلكه لازم است از عمق دل و جانتان واقعاً آن‌را بخواهيد و نشانه چنين خواستني…
راه-های-بدست-آوردن-اخلاق-پسندیده

راه های بدست آوردن اخلاق پسندیده

اخلاق نيك كمندي است كه ديگران را در دام محبت اسير مي كند و كيست كه از برخورد شايسته، خوشش نيايد و جذب چنين انساني نشود. از امام صادق ـ عليه السلام ـ پرسيدند: حد و مرز اخلاق نيك چيست؟ فرمود: آن است كه اخلاقت را نرم كني، كلامت را پاكيزه سازي و با چهره اي باز و گشاده با برادران ديني ات رو به رو شوي.(1) اخل…
معنای-مدارا-و-آثار-آن-از-نگاه-روایات

معنای مدارا و آثار آن از نگاه روایات

خلاصه: واژه‌شناسان رفق و مدارا را نرم خویی، رأفت، ترک زور و خشونت معنا کرده‌اند. مدارا نقش بسیار سازنده‌ای در زندگی خانوادگی و اجتماعی انسان دارد. در امان ماندن دین و دنیا، سرازیر شدن خیر و برکت، پایداری دوستی و صمیمیت، پوشیده ماندن عیوب، از بین رفتن کینه و دشمنی و... از آثار و برکات رفق و مدارا است. …
آیا-عفاف-بدون-حجاب-برای-اخلاق-کافی-است

عفاف بدون حجاب

آیاعفاف بدون حجاب براي اخلاق كافي است؟ عفت و پاكدامني، با آفرينش و فطرت زن به هم آميخته است و در آفرينش او، جايگاه عظيم و بلندي دارد كه هم خود زنان خواهان عفت و پاكدامني هستند و هم ديگران، زن را با اين ويژگي مي‌خواهند. اسلام عزيز، نيز آفرينش زن و صلاح و خير جامعه را در نظر گرفته و حجاب را لازم شمرده تا…
hob-donya

حبّ دنيا

 اشاره‏ يكی از ريشه ‏های‏ «حرص» دلباختگی و دلدادگی در برابر زرق و برق دنياست. هنگامی كه آتش سوزان اين عشق در درون جان انسان زبانه می‏كشد او را به سوی حرص و ولع نسبت به مواهب دنيای مادّی می‏كشاند، مانند: ساير عشّاق بی‏قرار كه فارغ از هرگونه فكر منطقی پيوسته دست و پا می‏زنند و روز به روز خود را در اين ل…
takaboor

تكبّر و استكبار

اشاره‏ نخستين صفت از صفات رذيله كه در داستان انبيا و آغاز خلقت انسان به چشم مى‏خورد و اتّفاقاً به اعتقاد بسيارى از علماى اخلاق، امّ المفاسد و مادر همه رذايل اخلاقى و ريشه تمام بدبختى‏ها و صفات زشت انسانى است، تكبّر و استكبار مى‏باشد كه در داستان شيطان به هنگام آفرينش آدم عليه السلام و امر به سجود فر…
hasad

حسد و خيرخواهى‏

اشاره‏ يكى ديگر از رذايل اخلاقى كه در طول تاريخ بشر آثار بسيار منفى فردى و اجتماعى داشته است مسئله حسد است، حسد به معنى «ناراحت شدن از نعمتهايى كه خداوند نصيب ديگران كرده و آرزوى زوال آنها و حتّى تلاش و كوشش در اين راه»! حسد فضاى روح آدمى را تيره و تار و فضاى زندگى او را ظلمانى و محيط جامعه را ممل…
ghoroor-va-ghena'at

حرص و قناعت‏

اشاره‏ فراموش نكرده‏ايم كه در حديثى از امام علىّ بن الحسين عليه السلام، نخستين سرچشمه گناه و معصيت پروردگار تكبّر ذكر شده بود كه گناه بزرگ ابليس بود و به خاطر آن به فرمان خدا پشت كرد و از كافران شد؛ سپس حرص به عنوان دوّمين سرچشمه گناه و ترك اولى از ناحيه آدم و حوّا معرّفى شده بود و بعد از اين دو، …
tavazoe

تواضع و فروتنى‏

اشاره‏ ناگفته پيداست كه تواضع و فروتنى نقطه مقابل تكبّر و فخرفروشى است و جدا سازى بحثهاى كامل اين دو از يكديگر مشكل يا غير ممكن است و لذا هم در آيات و روايات اسلامى و هم در كلمات بزرگان اخلاق اين دو به يكديگر آميخته شده است، نكوهش از يكى ملازم تمجيد و ستايش از ديگرى است و ستايش از يكى همراه با نكو…
tasalot-shetan-bar-ensan

تسلط شيطان بر انسان

 رسول خدا(ص) فرموده‌اند: زمانى موسى(ع) نشسته بود كه ناگهان شيطان سوى او آمد و كلاه دراز رنگارنگى به سر داشت،چون نزديك موسى(ع) رسيد،كلاهش را برداشت و خدمت موسى(ع) ايستاد و به او سلام كرد. موسى گفت:تو كيستى؟! گفت:من شيطانم. موسى به او فرمود:اين كلاه چيست؟ گفت :به وسيله اين كلاه دل آدمى زاد را مى ر…