فضائل و رذائل اخلاقی

asbaniyat

غلبه بر عصبانیت

چگونه مي توانيم اخلاقی خوبي داشت و بر عصبانیت غلبه نمود؟ قدم اول موفقيت در هر كاري «خواستن » است و اگر دوست داريد اخلاق خوبي داشته باشيد قبل از هر چيز بايد بخواهيد كه انسان با اخلاقي باشيد و اين خواستن، تنها با گفتن زباني حاصل نمي شود بلكه لازم است از عمق دل و جانتان واقعاً آن‌را بخواهيد و نشانه چنين خواستني…
jah-talabi

تعریف فضائل اخلاقي و چگونگی گسترش آنها در جامعه

 اخلاق در لغت به معني صفت نفساني يا هيأت راسخهاي است كه انسان در اثر آن حالتِ نفساني، بدون فكر، اعمال، رفتار و گفتارهايي را انجام ميدهد. اين معناي لغوي، اخلاق را به فاضله و رذيله تقسيم ميكند. گزارههاي اخلاقي از حُسن و قبح، بايد و نبايد و صفات خوب و بد اعمال و رفتار آدمي، سخن ميگويند. بنابراين اخلاق عبارت …
راه-های-بدست-آوردن-اخلاق-پسندیده

راه های بدست آوردن اخلاق پسندیده

اخلاق نيك كمندي است كه ديگران را در دام محبت اسير مي كند و كيست كه از برخورد شايسته، خوشش نيايد و جذب چنين انساني نشود. از امام صادق ـ عليه السلام ـ پرسيدند: حد و مرز اخلاق نيك چيست؟ فرمود: آن است كه اخلاقت را نرم كني، كلامت را پاكيزه سازي و با چهره اي باز و گشاده با برادران ديني ات رو به رو شوي.(1) اخل…
معنای-مدارا-و-آثار-آن-از-نگاه-روایات

معنای مدارا و آثار آن از نگاه روایات

خلاصه: واژه‌شناسان رفق و مدارا را نرم خویی، رأفت، ترک زور و خشونت معنا کرده‌اند. مدارا نقش بسیار سازنده‌ای در زندگی خانوادگی و اجتماعی انسان دارد. در امان ماندن دین و دنیا، سرازیر شدن خیر و برکت، پایداری دوستی و صمیمیت، پوشیده ماندن عیوب، از بین رفتن کینه و دشمنی و... از آثار و برکات رفق و مدارا است. …
آیا-عفاف-بدون-حجاب-برای-اخلاق-کافی-است

عفاف بدون حجاب

آیاعفاف بدون حجاب براي اخلاق كافي است؟ عفت و پاكدامني، با آفرينش و فطرت زن به هم آميخته است و در آفرينش او، جايگاه عظيم و بلندي دارد كه هم خود زنان خواهان عفت و پاكدامني هستند و هم ديگران، زن را با اين ويژگي مي‌خواهند. اسلام عزيز، نيز آفرينش زن و صلاح و خير جامعه را در نظر گرفته و حجاب را لازم شمرده تا…
hob-donya

حبّ دنيا

 اشاره‏ يكی از ريشه ‏های‏ «حرص» دلباختگی و دلدادگی در برابر زرق و برق دنياست. هنگامی كه آتش سوزان اين عشق در درون جان انسان زبانه می‏كشد او را به سوی حرص و ولع نسبت به مواهب دنيای مادّی می‏كشاند، مانند: ساير عشّاق بی‏قرار كه فارغ از هرگونه فكر منطقی پيوسته دست و پا می‏زنند و روز به روز خود را در اين ل…
takaboor

تكبّر و استكبار

اشاره‏ نخستين صفت از صفات رذيله كه در داستان انبيا و آغاز خلقت انسان به چشم مى‏خورد و اتّفاقاً به اعتقاد بسيارى از علماى اخلاق، امّ المفاسد و مادر همه رذايل اخلاقى و ريشه تمام بدبختى‏ها و صفات زشت انسانى است، تكبّر و استكبار مى‏باشد كه در داستان شيطان به هنگام آفرينش آدم عليه السلام و امر به سجود فر…
hasad

حسد و خيرخواهى‏

اشاره‏ يكى ديگر از رذايل اخلاقى كه در طول تاريخ بشر آثار بسيار منفى فردى و اجتماعى داشته است مسئله حسد است، حسد به معنى «ناراحت شدن از نعمتهايى كه خداوند نصيب ديگران كرده و آرزوى زوال آنها و حتّى تلاش و كوشش در اين راه»! حسد فضاى روح آدمى را تيره و تار و فضاى زندگى او را ظلمانى و محيط جامعه را ممل…
ghoroor-va-ghena'at

حرص و قناعت‏

اشاره‏ فراموش نكرده‏ايم كه در حديثى از امام علىّ بن الحسين عليه السلام، نخستين سرچشمه گناه و معصيت پروردگار تكبّر ذكر شده بود كه گناه بزرگ ابليس بود و به خاطر آن به فرمان خدا پشت كرد و از كافران شد؛ سپس حرص به عنوان دوّمين سرچشمه گناه و ترك اولى از ناحيه آدم و حوّا معرّفى شده بود و بعد از اين دو، …
tavazoe

تواضع و فروتنى‏

اشاره‏ ناگفته پيداست كه تواضع و فروتنى نقطه مقابل تكبّر و فخرفروشى است و جدا سازى بحثهاى كامل اين دو از يكديگر مشكل يا غير ممكن است و لذا هم در آيات و روايات اسلامى و هم در كلمات بزرگان اخلاق اين دو به يكديگر آميخته شده است، نكوهش از يكى ملازم تمجيد و ستايش از ديگرى است و ستايش از يكى همراه با نكو…
tasalot-shetan-bar-ensan

تسلط شيطان بر انسان

 رسول خدا(ص) فرموده‌اند: زمانى موسى(ع) نشسته بود كه ناگهان شيطان سوى او آمد و كلاه دراز رنگارنگى به سر داشت،چون نزديك موسى(ع) رسيد،كلاهش را برداشت و خدمت موسى(ع) ايستاد و به او سلام كرد. موسى گفت:تو كيستى؟! گفت:من شيطانم. موسى به او فرمود:اين كلاه چيست؟ گفت :به وسيله اين كلاه دل آدمى زاد را مى ر…
lejujat

بهانه ‏جويى و لجاجت‏

اشاره: بهانه جويى و لجاجت را مى‏توان از مهمترين موانع درك حقيقت دانست زيرا اين امر سبب مى‏شود كه انسان به حق نرسد بلكه در باطل راسخ‏تر گردد!. منظور از بهانه جويى و لجاجت اين نيست كه انسان براى كشف حقيقت پافشارى كند و پى در پى سؤال مطرح نمايد، زيرا سؤال كليد اصلى كشف حقايق است، بلكه منظور اين است، بعد از …
sabr

صبر و شكيبايى‏

اشاره‏ زندگى انسان در دنيا، آميخته با مشكلات عجيبى است كه اگر در مقابل آن بايستد و شكيبايى و مقاومت به خرج دهد، به يقين پيروز خواهد شد و اگر ناشكيبايى كند و در برابر حوادث زانو زند، هيچ گاه به مقصد نخواهد رسيد. منظور از «صبر» همان استقامت در برابر مشكلات و حوادث گوناگون است كه نقطه مقابل آن‏ «جزع»، بى‏تابى…
agaleh

عجله و شتاب‏

اشاره‏ براى هر كار مقدماتى است كه اگر فرهم نگردد، اقدام به آن كار بى‏نتيجه خواهد ماند و اگر فراهم گردد و اقدام نشود و فرصتها از دست برود؛ باز هم بى‏نتيجه خواهد ماند. افراد هوشيار و مدير و مدبّر كسانى هستند كه با صبر و حوصله در انتظار فراهم شدن مقدّمات مى‏باشند كه بعد از فراهم شدن، بدون درنگ اقدام ب…
sekhevat

جود و سخاوت‏

اشاره‏ اين دو واژه كه در مقابل‏ «بخل» است، غالباً در يك معنى استعمال مى‏شود؛ ولى گاه از بعضى كلمات استفاده مى‏شود كه‏ «جود» مرحله بالاتر از «سخاوت» است؛ زيرا در تعريف‏ «جود» گفته‏اند: «بخشش بدون درخواست است كه در عين حال، بخشش خود را كوچك بشمارد.» گاه گفته‏اند: «جود، خوشحال شدن از درخواست مردم و شاد گشتن به …
jah-talabi

جاه طلبى‏

اشاره‏ هر كس به چيزى علاقه‏مند است، بعضى به مال عشق مى‏ورزند، بعضى ديگر به جمال، گروهى خواهان كمالند، ولى جمعى طالب مقامند و اين گروه اخير را جاه‏طلب مى‏نامند، دوست دارند مردم همه به آنها احترام بگذارند، و به خانه آنها رفت و آمد داشته باشند، و به اصطلاح از ديگران يك سر و گردن برتر باشند، آخرين سخن، سخن…