اخلاق و عرفان شیعی

اخلاق پزشکی و موازین شرعی و حقوقى
اشاره: جامعه­ دینی و سالم دارای شاخصه­ های تعریف شده­ است. انطباق رفتارهای فردی و اجتماعی با اخلاق و موازین شرعی و حقوقی از مهم­ترین ویژگی­­های این جوامع به شمار می­رود. در مراکز درمانی و پزشکى، مجموعه­ پزشکان، پرستاران، کارکنان و بیماران مخاطبان اصلی این نوشتار بوده؛ اگرچه اطلاع رسانی در سطح وسیع و همه …
اخلاق روزنامه نگاری آسیب ها و چالش ها (۴)
اشاره: اصول بین المللی اخلاق حرفه ای در روزنامه نگاری، در نشستی مشورتی در سال های ۱۹۷۸-۱۹۸۳، به وسیله‌ی تعدادی از سازمان های روزنامه نگاری زیر بر پا شد و به تصویب رسید: سازمان بین المللی روزنامه نگاران (IOJ)، فدراسیون بین المللی روزنامه نگاران (IFJ)، اتحادیه کاتولیک بین المللی مطبوعات (UCIP)، فدراسیون…
اخلاق روزنامه نگاری آسیب ها و چالش ها (۳)
اشاره: اولین سؤالی که مطرح می شود این است: آیا اصولاً رسانه ها، به ویژه روزنامه نگاران می توانند «اخلاقی» باشند و امور مربوط به اخلاقیات اجتماع را رعایت کنند؟ چرا که توجه به ضرورت اطلاع رسانی و تمایل شدید مردم و افراد جامعه به دانستن چیزهایی که برخی از افراد نمی خواهند آشکار شود، رعایت اصول اخلاقی را برای…
اخلاق روزنامه نگاری آسیب ها و چالش ها (۲)
اشاره: هرچند رعایت حریم خصوصی در بسیاری از فرهنگ ها و جوامع امری ضروری است، اما گاهی اوقات و در صورت تعارض، امکان نقض آن وجود دارد. البته، این موارد نقض هم امری نسبی است و ممکن است در برخی جوامع نسبت به برخی دیگر، موارد نقض آن متفاوت باشد. اجمالاً در یک جامعه‌ی سکولار به سه دلیل زیر، معمولاً حریم خصوص…
اخلاق روزنامه نگاری آسیب ها و چالش ها (۱)
اشاره: بحث اخلاق روزنامه نگاری از جمله مباحث مطرح در قلمرو دانش جامعه شناسی، علم ارتباطات و اخلاق کاربری است. در قلمرو کار روزنامه نگاری این سؤال مطرح است که آیا اخلاق می تواند دراین عرصه حاکم باشد؟ اگر آری، اخلاق روزنامه نگاری دارای چه مشخصه هایی است؟ آیا رعایت اخلاق در روزنامه نگاری ضروری است؟ وظای…
اخلاق مدنی در اندیشه ملا احمد نراقی (۲)
    اشاره: نراقى قواى نفس انسان مدنى را در چهار قوه عقل و شهوت و غضب و وهم مطرح مى کند که این قوا همواره در حال نزاع هستند تا یکى غالب شود و فرمان قواى ادراکى و تحریکى انسان را در اختیار گیرد و رفتار بیرونى آدمى را مطیع خود گرداند.   به سبب اختلاف هواهاى این قواى اربع و تفاوت آراى این…
اخلاق مدنی در اندیشه ملا احمد نراقی (۱)
اشاره: اندیشمندان مسلمان در مواجهه با اخلاق و سیاست به دو گونه عمل کرده اند. برخى چون فارابى با رویکرد سیاسى به ضرورت اخلاق رسیده اند و برخى چون مسکویه و نراقى از مجراى اخلاق نظریات سیاسى خود را مطرح ساخته اند. مهم ترین سوال فرا روى دسته دوم آن است که آیا سیاست و حکومت چیزى جز ایجاد فضیلت و تقوا و ته…
راز داری
اشاره: هر انسانی در زندگی فردی و اجتماعی خویش، خواه ناخواه اسرار مگو دارد که بایستی در نگه داری آن کوشا باشد. برخی از این اسرار مربوط به خودش و برخی مربوط به خانواده یا جامعه اوست. امروزه با توجه به وجود ابزار پیشرفته و حساس جاسوسی و اطلاعاتی و کاربرد گسترده آنها برای دگرگونی سرنوشت ملت ها، ضرورت را…
جوانمردی و کرامت
  اشاره: فتوت و جوانمردى، یکى از شاخصه ‏هاى «برخورد کریمانه» در معاشرتهاى اجتماعى است. در بخش گذشته، به طور مبسوط به مفهوم فتوت و نشانه‏هاى آن اشاره شد. از آنجا که ذکر نمونه‏ هاى عینى در اخلاق و رفتار جوانمردان، تأثیرگذارتر است، در این قسمت، به چند نمونه تاریخى از رفتار اولیاء دین اشاره مى ‏ش…
بندگی و آزادگی
  اشاره: گاهی مرزهای اخلاقی در معاشرت، آشفته می شود. افراد، به نام خضوع و تواضع، در دام ذلت و حقارت می افتند، و به نام وقار و عزت، گرفتار تکبر و خودبرتربینی می شوند. از این رو شناختن این مرزها و تشخیص جایگاه هر یک از صفات، مهم است.   عزّت و منّت بندگی، بد است، اما در برابر خداوند نیک…
آیین دوستی
  اشاره: بحث در باره معاشرت، به بحث برخورد مناسب با همنشینها، بستگان و دوستان هم مربوط می شود. از آنجا که «دوستی» یکی از فراگیرترین رابطه های انسانی میان مردم است، بجاست که این موضوع را با تأمل بیشتری مورد توجه قرار دهیم.   نعمتِ «دوست» از قدیم گفته اند: هزار دوست کم است و یک دشمن بسیار. دوست،…
غفلت عامل سقوط
اشاره: غفلت به عنوان منشأ سقوط انسان مطرح است و بر حسب آنچه از آیات شریفه قرآن استفاده مى‌شود و اعتبارات عقلى هم آن را تأیید مى‌کند، منشأ سقوط انسان و مانع ترقّى او «غفلت» است. محور غفلت هم خود انسان است. در این مقاله به آثار غفلت و توجه مطالبی بیان شده و بیان گردیده که غفلت باعث سقوط و توجه به خود باعث کمال…
اخلاق و کارایی در بازار سهام از دیدگاه اسلام
اشاره: در بازار سهام اسلامی، اخلاق و ارزش‌های اسلامی در مقایسه با کارایی در اولویت قرار دارد؛ از این‌رو این نگرانی میان سیاستگذاران و قانونگذاران پدید می‌آید که فرایند اسلامی‌کردن ممکن است کارایی بازار را کاهش دهد. در این مقاله، بیان می‌شود بین ارزش‌های اسلامی و کارایی بازار نه‌تنها هیچ رابطه معکوسی وجود ند…
عوامل و موانع تقرب به خدا
اشاره: آدمی به سوى کمال گرایش ذاتى دارد؛ هر چند که در بیشتر موارد در مصادیق کمالى به خطا و اشتباه می‌رود ولى این بدان معناست که کمال‌جویی، ریشه در فطرت و غرایز انسانى دارد. هر انسانى می‌کوشد تا از نقص و کاستى در درون و برون خویش بکاهد و به سوى کمال و زیبایى برود. قرآن با توجه به این خواسته و گرایش ذ…
تعامل اخلاق و سیاست
اشاره: حقیقت، ماهیت و واقعیت اخلاق و سیاست و رابطه این دو، به صورت چالشی - اگر چه دیرین - جدید، جدی و جهانی مطرح شده است. هرگونه سیاست و روابط و رفتار سیاسی عینی، برآیند اخلاق به عنوان نظام هنجاری است. در مقابل راهبرد اخلاق و سیاست نامتعالی که مدعی جدایی اخلاق و سیاست است، راهبرد اخلاق و سیاست انسا…
فلسفه اخلاق؛ اخلاق نظرى و اخلاقى عملى
  اشاره: علم اخلاق مجموعه اصولی معیاری و سنجشی است که شایسته است رفتار انسانها مطابق آن ها صورت گیرد و به عبارت دیگر: اصول اخلاقی راه رفتار پسندیده و هدفها و انگیزه ها را توضیح و ترسیم می نماید. (۱).از اینرو علم اخلاق و به دو بخش اصلی و بنیانی تقسیم می گردد و هرکدام از آن دو آثار و ویژگیهائی …