اخلاق و عرفان شیعی

مراحل سیر و سلوک برای رشد معنوی
مراحل سیر و سلوک سالک و رهرو طریق الی الله برای وصول به قرب الهی، پیش از هر چیز، باید یک سری شرایطی را رعایت کند. به تعبیری دیگر برای شروع در این سفر و سیر الی الله، یک سری مقدمات و مبادی و اسبابی است که باید فراهم شود و از آن سو یک سری موانعی است که لازم است از بین بروند. بزرگان اخلاق و عرفان هر…
نگاهی به رابطه ی دین و اخلاق
مقدّمه الف) نیازمندی اخلاق به دین در مقام ثبوت ب) نیاز اخلاق به دین در مقام اثبات ج) نیازمندی اخلاق به دین درضمانت اجرا چکیده:   اخلاق، علمی است که انواع صفات خوب و بد را مورد بررسی، تبیین و تعریف قرار داده و نحوه ی اکتساب صفات خوب و فضائل و نیز چگونگی زدودن صفات زشت و رذایل را بیان می کند و دین …
ارتباط دین و عرفان
اگر از باب تسامح زهد و تقوا و کسب معنویت در اثر عبادت و دعا و تهجد و پیوسته به یاد خدا بودن و علاقه نداشتن به اموال دنیا و زدودن صفات رزیله را عرفان بنامیم این نوع عرفان چیزی است که از دین اسلام برخاسته و خدواند در قرآن و پیامبر اسلام(ص) و سایر امامان معصوم(ع) در روایات و احادیث بر آن تاکید دارند. د…
جستاری در مسئله‌ی تزکیه نفس
چکیده تهذیب نفس در رأس همه امور است و هدف غایت بعثت انبیاء به شمار می‌آید و همواره مورد تأکید راهبران آسمانی و دینی بوده است. تزکیه در لغت به معنای نمو و رشد کردن است و کلمه‌ی تهذیب به معنای قطع کردن و بهبود یافتن آمده است. بهترین زمان خودسازی دوران نوجوانی و جوانی است که در احادیث فراوانی به این ام…
معنویت در دوران جدید و معاصر
با کمال تأسف در دوران و عصر جدید ماجرای معنویت به انحراف گراییده و این انحراف نتیجه ی فاصله گرفتن از قرآن و اهل بیت رسول خدا(ص) می باشد. مسئله معنویت از دو جهت مورد آسیب و چالش قرار گرفته است. از یک طرف معنویت اسلامی و واقعی در میان جامعه اسلامی کم رنگ تر شده است و اکثریت مسلمانان با تأثیر پذیری از …
فرق تصوف با عر فان چیست و راه صحیح سیر و سلوک الی الله
کلمه عرفان در فرهنگ اسلامی به معنی شناختن آمده است(۱) و در لغتنامه ها به معنی علم و دانش تفسیر گردیده است، ولکن از جهت مفهوم میان علم و معرفت فرقهای قایل شده اند، از جمله اینکه معرفت، علم پس از جهل است و از این جهت به خداوند عالم گفته می شود اما عارف گفته نمی شود زیرا علم خداوند ازلی است و مسبوق به جهل…
روزه، عامل رشد معنوی و بستر خودسازی
چکیده اسلام برای رساندن انسان به اوج خوشبختی و کمال سعادت برنامه های زیادی دارد؛ در این میان روزه عبادتی است که با آثار و برکات معنوی و انسان ساز خود، در ره پویی بشر به سوی کمال و تعالی نقش به سزایی دارد. روزه داری در قرآن و سنت و نیز در اقوال بزرگان بسیار مورد تأکید واقع شده است و آثار و فوائد زیاد…
عرفان و معنویت دکتر نصر در مقایسه با عرفان و معنویت شیعى
چکیده گفتمان سنت گرایى که دکتر نصر یکى از مروجان آن است، به مقوله معنویت به ویژه معنویت دینى اهتمام دارد. این امر پرسش از میزان ارتباط معنویت سنّت گرایان با عرفان و معنویت شیعى را در ذهن پدید مى آورد که پاسخ به آن، مسئله اصلى این مقاله است. در این تحقیق، ابتدا با مراجعه به آثار دکتر نصر، مؤلفه هاى معنویت و …
رشد معنوی به طبع رشد ایمان
همین‌طورکه انسان در مسیر رشد معنوی پیش می‌رود، ایمان او نیز افزایش می‌یابد. در واقع افزایش ایمان، موجب حرکت در راه رشد معنوی است؛ بنابراین ایمان مراتب گوناگونی دارد؛ مراتب آغازین آن ضعیف‌تر و مراتب پیشرفته‌اش نیرومندتر است. به تناسب آن، شکوفایی معنوی افراد نیز کاهش و افزایش پیدا می‌کند؛ یعنی ارتباط قلبی…
فرصتها و چالشهای رشد معنوی انسان
 بخش اول: «چیستی رشد معنوی» تعریف رشد معنوی از یک طرف بسیار آسان و از طرفی بسیار پیچیده است. از این جهت که حرف های گوناگونی در این زمینه زده می شود و پراکندگی بسیاری در این مقوله مشاهده می گردد انسان دچار سردر گمی شده و کار پیچیده می گردد. از طرف دیگر باید بگویم که چیستی رشد معنوی امری ساده است؛ وق…
فضایل و رذایل اخلاقی
اخلاق در لغت به معنی صفت نفسانی یا هیأت راسخهای است که انسان در اثر آن حالتِ نفسانی، بدون فکر، اعمال، رفتار و گفتارهایی را انجام میدهد. این معنای لغوی، اخلاق را به فاضله و رذیله تقسیم میکند. گزارههای اخلاقی از حُسن و قبح، باید و نباید و صفات خوب و بد اعمال و رفتار آدمی، سخن میگویند. بنابراین اخلاق عبارت…
قلۀ حرکت انسان و مقصد رشد اخلاقی معنوی
چکیده این مقاله در صدد تبیین مقصد رشد، و ارزش انسان در حیات فردی و اجتماعی است. انسان دارای یک هویت فردی و یک هویت اجتماعی است. مقصد رشد و ارزش انسان در حیات فردی، با دو عنوان «قرب به خدا» و «حیات طیب» مشخص شده است. قرب به کمال مطلق، به معنی کامل‌تر شدن است. انسان هرچه کامل‌تر شود، به خدا نزدیک‌تر م…
دنیا گریزی و اخلاق اسلامی
مساله اقبال یا انزجار از دنیا از دیرباز در بین اقوام وملل گوناگون طرح شده است. در بین ادیان اولیه آیین‌هایی قوای طبیعت را می‌پرستیدند و سعادت بشر را در تمتّع کامل از دنیا می‌پنداشتند. در مقابل گروهی انزجار و دوری جستن از دنیا و لذات و بهره‌های دنیوی را تنها راه نجات روان خویش می‌دانستند. ادیان آسمانی نیز از…
واکاوی مفهوم انسان معنوی در اندیشه شهید مطهری
چکیده از جمله دغدغه‌های انسان معاصر یافتن معنا برای زندگی است. در معنابخشی به زندگی اصل معنویت راستین نقشی بی‌بدیل دارد. این پژوهش در‌پی آن است تا ضمن معرفی منظومه معناداری در زندگی، انسان معنوی، شاخص‌های بارز انسان معنوی و آثار و کارکردهای حاکمیت، فرآیند معنویت بر زندگی انسان دین‌دار را از منظر اسلام تحلیل نماید.…
عوامل و موانع ترویج معنویت
چکیده معنویت یکی از ضرروتهای بشری است ، آن گونه که می توان انسان را معنویٌ بالطبع دانـسـت . ایـن مـعـنـویت طبعی ، همیشه آدمیان را همراهی می کند و هیچ گاه از سرشت او جدایی نـمـی پـذیـرد. ولی قبل از هر چیز لازم است تا درباره چیستی معنویت و پرسشهای مهم این عـرصـه سـخـن بـگـویـیـم . گـفـتـمـان مـعـنـویـت بـ…
انسان کامل از دیدگاه قرآن و اهل بیت
چکیده:   کلمه‌ی «کمال» در لغت به معنای تمام شدن، کامل شدن و اتمام آراستگی صفات است و در اصطلاح به معنای به فعلیّت رسیدن تمام استعدادهای نهفته در یک موجود می باشد. هر یک از مکاتب عقل، عشق، قدرت و محبّت بر اساس نوع دیدشان به انسان و سعادت وی، تعریفی از انسان کامل ارائه داده و براساس آن، معیارهایی را بر…