در محضر پدر و مادر

پدر و مادر حق ممتاز و بى نظيرى بر گردن فرزندان دارند؛ از اين رو مستحق اکرام و تعظيم خاص بوده و مسؤوليت فرزندان در اين رابطه بسيار خطير و غير قابل اغماض مى باشد.

رعايت حقوق و احترام آنان، آثار معنوى بسيار ثمر بخشى داشته و حتى در امور دنيوى فرزندان تأثير گذار مى باشد. از طرف ديگر، تضييع حق ايشان و عدم قيام به انجام وظايف از سوى اولاد، آثار زيانبار و جبران ناپذيرى در دنيا و آخرت برايشان در پى خواهد داشت.

به جهت اهميت موضوع و ضرورت توجه به نکات بسيار ظريف در اين مورد، بخشى از راه کارهاى عملى در اداى حقوق و بزرگداشت مقام پدر و مادر ارائه گرديده. از خداوند متعال توفيق عملى براى خود و خوانندگان را مسألت مى نماييم.

1. با آن ها نيکو سخن بگوييد.

2. اگر آن ها را ناراحت کرده ايد، بکوشيد تا خوشحالشان کنيد.

3. در نيکى کردن به پدر و مادر، خوب و بد بودن آن ها را ملاحظه نکنيد (حتى بايد به والدين غير مومن نيکى کرد).

4. اگر امر به حرامى کردند، اطاعت نکنيد.

5. اگر اطاعت از آنان ممکن نبود، حق بدرفتارى نداريد.

6. لازم است پس از درگذشت آن ها نيز به ايشان احسان کنيد:

برايشان نماز بخوانيد.

از طرف آن ها حج برويد.

از طرف آن ها روزه بگيريد.

برايشان استغفار کنيد و …

7. پس از مرگ آنان، تعهدات و بدهيهايشان را ادا کنيد.

8. دوستان آن ها را نيز اکرام کنيد.

9. پيش از آن که چيزى از شما بخواهند، حاجتشان را بر آوريد.

10. در حضورشان با احترام بنشينيد.

11. صداى خود را از صداى آن ها بلند تر نکنيد.

12. در چشمانشان خيره نشويد.

13. با دست و چشم به آن ها اشاره نکنيد.

14. آن ها را به اسم صدا نزنيد.

15. جلو تر از ايشان راه نرويد (مگر آن که ضرورتى داشته باشيد).

16. قبل از ايشان ننشينيد.

17. اگر عصبانى شدند، نسبت به آنان خشوع کنيد.

18. در همه حال از آن ها تشکر کنيد.

19. مراقب باشيد، هيچ گاه به ايشان دشنام ندهيد.

20. بکوشيد تا هرگز آن ها را خشمگين نسازيد.

21. در حد ممکن، در برآوردن نيازها و تأمين هزينه آنان بکوشيد.

22. هر قدر مى توانيد نسبت به ايشان نيکى کنيد.

23. هرگز در مقابلشان تکبر نورزيد.

24. در خواست هايشان را برآورده سازيد (هر چند به آن نياز نداشته باشند).

25. چنان چه در حق شما بدى کردند؛ در مقابل، برايشان استغفار و طلب خير کنيد.

(اجزهما بالاحسان احسانا و بالسيئات غفرانا).[1]

26. در مجالس، بالاتر از ايشان ننشينيد.

27. دست خود را بالاى دست ايشان نگيريد.[2]

28. اگر از شما خواستند پيش آنان بمانيد، در حد امکان از ايشان جدا نشويد.[3]

29. در احسان به والدين، جانب مادر را بيشتر مراعات کنيد.

30. به وصيت هايشان عمل کنيد.

31. ديون (بدهى ها) آنان را ادا کنيد (در صورت توانايى).

32. اگر بين امر و نهى والدين تعارضى بود؛ اگر ممکن است، رضايت هر دو را جلب کنيد و گرنه جانب مادر را ترجيح دهيد.

33. اگر شما را به خوردن غذاى شبهه ناک امر کردند، اطاعت کنيد.[4]

34. اگر در وقت نماز شما را به کارى امر کردند، نماز را به تأخير انداخته و فرمان آنان را اطاعت کنيد.

35. اگر در واجبات کفايى شما را نهى کردند، آن واجب را ترک کنيد.

36. از آزار ديگران نسبت به والدين جلوگيرى کنيد.

37. پيش از آنان شروع به خوردن غذا نکنيد.

38. در مجالس، روى خود را از ايشان بر نگردانيد.

39. کارى نکنيد که ديگران به پدر و مادر شما بدگويند.

40. در وقت ورودشان از جا برخيزيد.

41. مراقب سلامتى آنان باشيد و اگر نياز به پزشک و … دارند اقدام کنيد.

42. هرگز براى آنان آرزوى مرگ نکنيد.

43. از آنان بخواهيد تا در حق شما دعا کنند (دعاى والدين در مورد فرزندان مستجاب است، ان شاء الله)

44. غيبت ايشان را روا مداريد و نگذاريد ديگران از آن ها غيبت کنند.

45. در مواقع مختلف مدافع آن ها باشيد (تا جايى که حق ديگران تضييع نگردد).

46. نقاط ضعف آنان را براى ديگران بازگو نکنيد (مگر موارد خاص).

47. صفات نيک ايشان را در حضور و غيابشان يادآور باشيد.

48. ابراز محبت خود را نسبت به آن ها آشکار کنيد.

49. هر چه مى توانيد در برابرشان تواضع کنيد.

50. از ايشان تقاضايى نکنيد که موجب شرمندگيشان شود.

51. بدى هايشان را فراموش کنيد و تکرار نکنيد.

52. سعى کنيد هيچ وقت خوبى هايتان را به رخ آنان نکشيد (مگر اين که ضرورتى داشته باشيد).

53. براى پدر و مادر و ذوى الحقوق والدين خود نيز دعا و احسان کنيد.

54. نيکى به پدر و مادر را به بهانه اين که آنان هنوز جوان هستند ترک نکنيد.

55. لزوم احترام ايشان را به اعضاى ديگر خانواده گوشزد کنيد.

56. در حد امکان، زمينه تفريح، گردش و زيارت را برايشان فراهم آوريد.

57. هرگز صريحا به آنان جواب رد ندهيد.

مركز مشاوره حوزه علميه قم – در محضر پدر و مادر، ص 1 – 5

منابع كمكى:

1. قرآن کريم، سوره هاى: اسراء، بقره، لقمان، احقاف.
2. شهيد دستغيب، گناهان کبيره.
3. سيد جعفر مير عظيمى، حقوق والدين، قم: انتشارات مسجد جمكران.
[1]. دعاى ابو حمزه ثمالى.
[2]. علامه مجلسى مى فرمايد: يعنى در موقع عطا به آنها، دست خود را بگير تا آن ها از دستت بردارند.
[3]. پيامبر اکرم ـ صلى الله عليه و آله و سلم ـ فرمودند: انس پدر و مادر به تو در يک شبانه روز، از جهاد يک سال بهتر است و نيز براى يک نگاه محبت آميز به والدين، ثواب يک حج مقبول را وعده دادند.
[4]. زيرا پرهيز از لقمه شبهه ناک مستحب، ولى اطاعت آنان واجب است.
منبع :سايت انديشه قم