درگذشت محمد بن عثمان 29جمادى الاولى

 درگذشت محمد بن عثمان، دومين نايب امام زمان(عج) – سال 305 هجرى قمرى

ابوجعفر، محمد بن عثمان بن سعيد عَمرى اسدى، دومين نايب و وكيل منصوب امام زمان(عج) بود كه پس از وفات پدرش عثمان بن سعيد، در ايام غيبت صغراى امام زمان(عج) به اين مقام برگزيده شد.

پدرش عثمان بن سعيد عَمرى اسدى، نايب سه امام معصوم(ع)، يعنى نماينده امام هادى(ع)، امام حسن عسكرى(ع) و امام زمان(ع) و مورد اطمينان آن بزرگواران بود و در مقام و شخصيت وى، روايات چندى از اين امامان معصوم(ع) وارد گرديده است.

فرزندش محمد بن عثمان نيز به مانند پدر، مورد اطمينان امام معصوم(ع) بود. امام حسن عسكرى(ع) درباره وثاقت اين پدر و پسر، به يكى از يارانش فرمود: العَمرى (عثمان بن سعيد) و ابنه ثقتان، فما أدّيا اليك فعنّى يؤدّيان، فلمّا قالا لك فعنّى يقولان، فاسمع لهما و أطعهما، فانّهما الثقتان المأمونان.(1)

يعنى: عثمان بن سعيد عَمرى و فرزندش محمد بن عثمان، مورد اطمينان و اعتمادند. پس آن چه به تو مى رسانند، از سوى من ادا مى كنند. بدين جهت هر گاه، چيزى به تو بگويند، بدان كه از سوى من به تو گفته اند. از آن دو شنوايى داشته و آنان را پيروى نما. زيرا آن دو مورد اطمينان و امنيتند.

آن گاه كه عثمان بن سعيد وفات يافت، توقيعى شريفى از ناحيه مقدسه به دست بزرگان شيعه رسيد كه صراحت در نمايندگى و مقام نيابت و وكالت فرزندش محمد بن عثمان داشت.

از آن پس، وى واسطه ميان شيعه و امامشان حضرت مهدى(ع) شد.(2)

وى، علاوه بر مقام معنوى و افتخار نيابت امام غايب(ع)، خود از علما و فقهاى بزرگ شيعه و داراى تأليفات متعددى بود.

از دخترش ام كلثوم روايت شده است كه پدرش محمد بن عثمان(ره) چند جلد كتاب در فقه شيعه تأليف كرده بود، كه تمامى آن ها را از امام حسن عسكرى(ع) و فرزندش حضرت مهدى(ع) و هم چنين از پدر خود عثمان بن سعيد اخذ كرده بود و به هنگام وفات خويش، آن ها را به ابوالقاسم حسين بن روح نوبختى تحويل داد.(3)

اين مرد بزرگ و پدر ارجمندش به مدت پنجاه سال نمايندگى سه امام معصوم(ع) را بر عهده داشتند. سرانجام در آخرين روز جمادى الاولى، در سال 305 و به قولى سال 304 قمرى وفات يافت و طبق سفارش او كه برگرفته از توقيع شريف ناحيه مقدسه بود، ابوالقاسم حسين بن روح نوبختى جانشنين وى گرديد.

پس از وفات حسين بن روح نوبختى، در شعبان سال 326 قمرى، على بن محمد سمرى جانشين وى شد. بدين ترتيب، اين چهار نفر در ايام غيبت صغراى امام زمان(ع) نايب و وكيل آن حضرت بودند. ولى پس از وفات على بن محمد سمرى، ديگر وكيل منصوبى معرفى نشد و ايام غيبت كبراى آن حضرت آغاز گرديد.(4)

1- طرائف المقال (سيد على بروجردى)، ج2، ص 323

2- همان، ص 324

3- منتهى الآمال، ج2، ص 506

4- نك: خلاصة الأقوال (علامه حلى)، ص 250؛ طرائف المقال، ج2، ص 323؛ معجم رجال الحديث (آيت الله خويى)، ج71، ص 295؛ تاج المواليد (علامه طبرسى) – از مجموعه نفيسه – ، ص 65؛ منتهى الآمال (شيخ عباس قمى)، ج2، ص 503