پیامبر و اهل بیت علیهم السلام » فضائل و مناقب » امام علی(ع) »

یکی از دلایل تقدم و افضلیت علی (علیه السلام) بر صحابه رسول الله و کافه افراد حدیثی است صحیح و متواتر (الغدیر، ۳/۲۱۹) به نام حدیث طیر (مرغ) که انس بن مالک صحابی و خدمتکار خالص رسول الله روایت نموده و محدثینی شیعی و سنی آن را از طرق گوناگون، به اسناد معتبر نقل کرده اند. ابو عبدالرحمن احمد بن شعیب نسائی صاحب صحیح نسائی در خصائص امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب (علیه السلام) متن حدیث طیر را چنین آورده است: «اخبرنا ذکریا بن یحیی قال : اخبرنا مشهر بن عبدالملک عن عیسی بن عمر عن السدی عن انس بن مالک: أن النبی صلی الله علیه و سلم کان عنده طائر فقال: اللهم ائتنی بأحب خلقک الیک یأکل معی من هذا الطیر. فجاء ابوبکر فرده ثم جاء عمر فرده ثم جاء علی فأذن له» یعنی: زکریا بن یحیی از حسن بن حماد از مسهر بن عبدالملک و مسهر از عیسی بن عمر و او از سدی و سدی از انس بن مالک روایت کرده اند که: «برای پیغمبر (صلی الله علیه و آله) مرغی آورده بودند. آن حضرت فرمود: خدایا. محبوب ترین خلق خود را نزد من بفرست تا از این مرغ بخورد. پس ابوبکر آمد ولی پیامبر او را نپذیرفت، بعد عمر آمد. او را هم نپذیرفت ولی وقتی علی آمد اجازه فرمود داخل شود.

علاء الدین علی متقی هندی در کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال (۱۵/۴۲۰ به بعد) حدیث انس را با مختصر اختلاف لفظی به سه صورت از ابن عساکر دمشقی روایت کرده است، متن حدیث ۴۲۲ چنین است: عن عمرو بن دینار عن انس قال: کنت مع رسول الله فی بستان فاهدی لنا طائر مشوی فقال: اللهم ائتنی بأحب الخلق الیک. فجاء علی بن ابی طالب فقلت: رسول الله مشغول . فرجع ثم جاء بعد ساعه و دق الباب ورددته مثل ذلک. ثم قال رسول الله: یا انس افتح له فطال مارددته. فقلت یا رسول الله. کنت اطمع ان یکون رجلا من الانصار. فدخل علی بن ابی طالب فأکل معه من الطیر. فقال رسول الله صلی الله علیه و سلم: المرء یحب قومه یعنی : «عمرو بن دینار از انس بن مالک چنین روایت کرده است: با رسول الله در باغی بودیم. مرغ بریانی به ما هدیه کردند. پس پیغمبر فرمود: خدایا کسی را که از همه خلق بیشتر دوست داری نزد من بفرست. پس علی بن ابی طالب بیامد و خواست نزد پیغمبر رود. من گفتم پیغمبر اکنون کاری دارد و مشغول است. پس او برگشت و بعد از ساعتی باز آمد و دق الباب نمود. خواستم مثل دفعه پیش او را برگردانم اما رسول الله فرمود: ای انس در را به روی علی بگشا او را زیاد معطل کردی. گفتم ای فرستاده خدا طمع داشتم آن مرد یکی از انصار باشد. پس علی بن ابی طالب درآمد و با پیغمبر از آن مرغ بریان تناول کرد. پیغمبر (صلی الله علیه و آله) فرمود: انسان قوم خود را دوست دارد» این حدیث را ابن عساکر و ابن النجار روایت کرده اند. در بعض روایات نام اهداء کننده مرغ بریان ام سلیم مادر انس بن مالک و در بعض دیگر ام سلمه ام المؤمنین همسر رسول الله (صلی الله علیه و آله) آمده است. بعضی هم به جای جوجه و مرغ، کبک گفته اند. الفاظ و اشکال گوناگون این حدیث و اسناد آن از طرق اهل سنت به تفصیل در جلد چهارم عبقات الانوار که تمام کتاب به شرح این حدیث اختصاص دارد و در اعیان الشیعه (۱/۳۵۳) مندرج است.

حدیث طیر را نه تنها علمای شیعه متواتر و قطعی الصدور می دانند بلکه گروهی از حافظان و محدثین بزرگ اهل سنت نیز صحت و اعتبار آن را تأیید نموده اند (مقدمه فتح الملک العلی) به علاوه بعض مشاهیر شیعه و سنی کتابهایی در شرح الفاظ و اسناد این حدیث تألیف کرده اند که نام بعض ایشان چنین است: ۱) ابوجعفر جریر طبری مورخ و محدث مشهور (م ۳۱۰ ق) به روایت عبقات ۴/۲۱۸؛ ۲) حافظ ابوالعباس عقده کوفی (م ۳۳۲ ق) به روایت عبقات ۴/۲۱۸؛ ۳) حاکم نیشابوری شافعی (م ۴۰۳/۴۰۵ ق) مفسر و محدث و مورخ معروف به روایت المستدرک علی الصحیحین ۳/۱۳۰، تاریخ بغداد، ۵/۴۷۳ و طبقات الشافعیه، ۳/۶۴ تألیف سبکی؛ ۴) حافظ ابوطاهر حمدان از شاگردان حاکم نیشابوری به روایت مقدمه فتح الملک العلی؛ ۵) ابوعبدالله ذهبی به روایت مقدمه «فتح الملک العلی» ؛ ۶) ابوبکر مردویه اصفهانی (م ۴۱۰ ق) محدث و مفسر و مورخ مشهور، به روایت عبقات ۴/۵؛ ۷) حافظ ابونعیم اصفهانی (م ۴۳۰ ق) جد علامه مجلسی و مورخ و محدث مشهور به روایت عبقات ۴/۵؛ ۸) و از همه جامعتر و مهمتر کتاب چهارم از منهج دوم از اثر بزرگ تشیع عبقات الانوار تألیف علامه میر حامد حسین لکنهویی کنتوری نیشابوری است (م ۱۳۰۶ ق) که اختصاصا درباره این حدیث شریف تألیف شده و اسناد صحت و تواتر آن را از طرق اهل سنت با ذکر نام روات و نقد هر حدیث به تفصیل ذکر کرده است.

منبع : دایره المعارف تشیع، ج ۶ , فریدنی، مشایخ