حاجت خواستن از مردگان

 آیه ۶۴ سوره نساء : وَلَوْ أنَّهُمْ إذْ ظَلَمُوا أنْفُسَهُمْ جَاءُوکَ فَاسْتَغْفَرُوا اللهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللهَ تَوَّاباً رَحیماً اگر ایشان وقتی به خودشان ظلم کردند نزد تو آیند پس از خداوند طلب بخشایش کنند ورسول خدا هم برای ایشان طلب بخشایش کند به تحقیق خداوند را توبه پذیر وبخشنده خواهند یافت همانطور که مشاهده می شود رفتن به نزد رسول خدا برای طلب بخشایش در این آیه عام است ؛ هم شامل حیات ایشان و هم بعد از مرگ ظاهری می شود .

علمای اهل تسنن در مورد این آیه کلمات بسیار جالبی دارند :

 ثُمَّ یَرْجِعُ إلَى مَوْقِفِهِ الْأَوَّلِ قُبَالَهَ وَجْهِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ وَیَتَوَسَّلُ بِهِ فِی حَقِّ نَفْسِهِ وَیَسْتَشْفِعُ بِهِ إلَى رَبِّهِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى وَمِنْ أَحْسَنِ مَا یَقُولُ مَا حَکَاهُ الْمَاوَرْدِیُّ وَالْقَاضِی أَبُو الطَّیِّبِ وَسَائِرُ أَصْحَابِنَا عَنْ الْعُتْبِیِّ مُسْتَحْسِنِینَ لَهُ قَالَ (کُنْت جَالِسًا عِنْدَ قَبْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ أَعْرَابِیٌّ فَقَالَ السَّلَامُ عَلَیْک یَا رَسُولَ اللَّهِ سَمِعْت اللَّهَ یَقُولُ (وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوکَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لهم الرسول لوجدوا الله توابا رحیما) وَقَدْ جِئْتُک مُسْتَغْفِرًا مِنْ ذَنْبِی مُسْتَشْفِعًا بِک إلَى رَبِّی ثُمَّ أَنْشَأَ یَقُولُ

* یَا خَیْرَ مَنْ دُفِنْت بِالْقَاعِ أَعْظَمُهُ

* فَطَابَ مِنْ طِیبِهِنَّ الْقَاعُ وَالْأَکَمُ نَفْسِی الْفِدَاءُ لِقَبْرٍ أَنْتَ سَاکِنُهُ

* فِیهِ الْعَفَافُ وَفِیهِ الْجُودُ وَالْکَرَمُ ثُمَّ انْصَرَفَ فَحَمَلَتْنِی عَیْنَایَ فَرَأَیْت النَّبِیَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ فِی النَّوْمِ فَقَالَ یَا عُتْبِیُّ الْحَقْ الْأَعْرَابِیَّ فَبَشِّرْهُ بِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَدْ غَفَرَ لَهُ. [۱]

 سپس به جایگاه اولیه در مقابل صورت رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم باز گشته وبه وی توسل کند در حق خودش و از وی طلب شفاعت در نزد خدا بنماید. از بهترین کلمات آنچه است که ماوردی وقاضی ابو الطیب ودیگر اصحاب ما از عتبی نقل کرده وآن را نیکو شمرده اندکه گفت : نزد قبر رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم بودم که بیابانگردی آمد وگفت سلام بر تو ای رسول خدا . از خداوند شنیدم( کلام خدا در قرآن) که اگر ایشان وقتی به خودشان ظلم کردند نزد تو آیند پس از خداوند طلب بخشایش کنند ورسول خدا هم برای ایشان طلب بخشایش کند به تحقیق خداوند را توبه پذیر وبخشنده خواهند یافت . ومن به نزد تو آمدم واز گناه خود طلب بخشش کرده و تو را شفیع نزد پروردگارم قرار می دهم .سپس این شعر را خواند که

ای بهترین کسی که دربهترین جایگاه دفن شده است که ازبوی خوش آنجاهمه جابوی خوش گرفته است .

جانم فدای قبری که تو ساکن آن هستی که در آن اسوه کامل در عفت وجود وکرم مدفون است

پس بازگشت . پس چشمانم سنگین شده در خواب رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآله وسلم را دیدم پس فرمودند که ای عتبی به سراغ اعرابی برو و به او بشارت بده که خداوند گناهان او را آمرزید.

توسل اهل سنت

ثم بعد زیاره الشیخین یذهب للسلام على السیده فاطمه رضی الله عنها فی بیتها الذی داخل المقصوره للقول بأنها مدفونه هناک، والراجح أنها فی البقیع فیقول: السلام علیک یا بنت المصطفى، السلام علیک یا بنت رسول الله، السلام علیک یا خامسه أهل الکسا، السلام علیک یا زوجه سیدنا علی المرتضى، السلام علیک یا أم الحسن والحسین السیدین الشابین شباب أهل الجنه فی الجنه، رضی الله عنک أحسن الرضا. ویتوسل بها إلى أبیها – صلى الله علیه وسلم -. ثم یرجع إلى موقفه الأول قباله وجهه الشریف، فیقول: الحمد لله رب العالمین. اللهم صل على سیدنا محمد، وعلى آل سیدنا محمد. السلام علیک یا سیدی یا رسول الله. أن الله تعالى أنزل علیک کتابا صادقا، قال فیه: * (ولو أنهم إذ ظلموا أنفسهم جاؤک فاستغفروا الله واستغفر لهم الرسول لوجدوا الله توابا رحیما) * وقد جئتک مستغفرا من ذنبی مستشفعا بک إلى ربی[۲]

بعد از زیارت ابو بکر و عمر برای سلام به فاطمه زهرا به بیت وی که در داخل ضریح است می روی چون بنا بر قولی در آنجا مدفون است ولی قول برتر آن است که در بقیع دفن است .پس می گویی سلام بر تو ای دختر رسول برگزیده …پس به وسیله وی بر پدرش توسل می جویی سپس به همان جای اول در روبروی صورت شریف- بازگشته می گویی الحمد لله رب العالمین خدایا بر سرور ما محمد وبر آل وی درود فرست . سلام بر تو ای رسول خدا. خداوند به درستی بر تو کتاب خود را نازل کرد که در آن گفت : که اگر ایشان وقتی به خودشان ظلم کردند نزد تو آیند پس از خداوند طلب بخشایش کنند ورسول خدا هم برای ایشان طلب بخشایش کند به تحقیق خداوند را توبه پذیر وبخشنده خواهند یافت (آیه ۶۴ نساء) پس من به نزد تو آمده ام در حالیکه از گناهانم طلب بخشایش می کنم واز تو طلب شفاعت به نزد خداوند می کنم

شفاعت اهل بیت

ثُمَّ تَأْتِی الْقَبْرَ فَتُوَلِّی ظَهْرَکَ الْقِبْلَهَ، وَتَسْتَقْبِلُ وَسَطَهُ، وَتَقُولُ: السَّلَامُ عَلَیْک أَیُّهَا النَّبِیُّ وَرَحْمَهُ اللَّهِ وَبَرَکَاتُهُ … اللَّهُمَّ إنَّک قُلْت وَقَوْلُک الْحَقُّ: {وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوکَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِیمًا} [النساء: ۶۴] . وَقَدْ أَتَیْتُک مُسْتَغْفِرًا مِنْ ذُنُوبِی،  ثُمَّ یَتَقَدَّمُ قَلِیلًا، وَیَقُولُ: السَّلَامُ عَلَیْک یَا أَبَا بَکْرٍ الصِّدِّیقَ، السَّلَامُ عَلَیْک یَا عُمَرَ الْفَارُوقَ، السَّلَامُ عَلَیْکُمَا یَا صَاحِبَیْ رَسُولِ اللَّهِ – صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ – وَضَجِیعَیْهِ وَوَزِیرَیْهِ وَرَحْمَهُ اللَّهِ وَبَرَکَاتُهُ، اللَّهُمَّ اجْزِهِمَا عَنْ نَبِیِّهِمَا وَعَنْ الْإِسْلَامِ خَیْرًا[۳]

سپس به نزد قبر رفته پس پشت خود را به سمت قبله می کنی ورو به سمت قبر ومی گویی سلام بر تو ای پیغمبر ورحمت خدا و برکات وی ….خداوندا تو گفته ای وکلامت درست است که اگر ایشان وقتی به خودشان ظلم کردند نزد تو آیند پس از خداوند طلب بخشایش کنند ورسول خدا هم برای ایشان طلب بخشایش کند به تحقیق خداوند را توبه پذیر وبخشنده خواهند یافت (آیه ۶۴ نساء).بدرستیکه من به نزد تو آمده ام در حالیکه از گناهانم طلب بخشایش می کنم و از تو می خواهم که در نزد پروردگارم شفیع من باشی …سپس کمی جلوتر رفته ومی گویی سلام بر تو ای ابو بکر …

شفاعت و اهل سنت

همانطور که مطرح شد حتی اهل سنت از این آیه چنین فهمیده اند که می توان از رسول خدا چه در حال حیات ظاهری و چه بعد از آن طلب شفاعت نمود

منبع: سایت سنت .

[۱] . المجموع شرح المهذب ج۸ ص۲۷۴ المؤلف: أبو زکریا محیی الدین یحیى بن شرف النووی (المتوفى: ۶۷۶هـ)، الناشر: دار الفکر

[۲] . إعانه الطالبین على حل ألفاظ فتح المعین ج ۲ – ص۳۵۷ المؤلف: أبو بکر (المشهور بالبکری) عثمان بن محمد شطا الدمیاطی الشافعی (المتوفى: ۱۳۱۰هـ)، الناشر: دار الفکر للطباعه والنشر والتوریع، الطبعه: الأولى، ۱۴۱۸ هـ – ۱۹۹۷ م.

[۳] . المغنی لابن قدامه ج۳ ص۴۷۷ و۴۷۸ المؤلف: أبو محمد موفق الدین عبد الله بن أحمد بن محمد بن قدامه الجماعیلی المقدسی ثم الدمشقی الحنبلی، الشهیر بابن قدامه المقدسی (المتوفى: ۶۲۰هـ)، الناشر: مکتبه القاهره، الطبعه: بدون طبعه، عدد الأجزاء: ۱۰، تاریخ النشر: ۱۳۸۸هـ – ۱۹۶۸مز  الشرح الکبیر على متن المقنع ج۳ ص۴۹۵ المؤلف: عبد الرحمن بن محمد بن أحمد بن قدامه المقدسی الجماعیلی الحنبلی، أبو الفرج، شمس الدین (المتوفى: ۶۸۲هـ)، الناشر: دار الکتاب العربی للنشر والتوزیع، أشرف على طباعته: محمد رشید رضا صاحب المنار.