جنبه هاى فايده بازى براى کودک

معصومه بهبودى اصل زنجانى

اگر تجارب جسمى را مقدم تجارب فکرى و عقلى بدانيم اهميت بازى براى ما روشن خواهد شد فايده بازى به خصوص در دوره ۳ تا ۶ سالگى اين است که کودک پيش از آن که بتواند از راه فکر چيزى را بياموزد از راه لمس و مشاهده آن را ياد مى گيرد.

جنبه هاى فايده بازى براى کودک

آن روزها گل بازى بود و خاک بازى و امروز پيشرفته ترين اسباب بازى ها! هرچه هست و بود کودکانمان به جهت رشد جسمى و روحى نيازمند به بازى هستند

– جنبه جسمى

اگر تجارب جسمى را مقدم تجارب فکرى و عقلى بدانيم اهميت بازى براى ما روشن خواهد شد فايده بازى به خصوص در دوره ۳ تا ۶ سالگى اين است که کودک پيش از آن که بتواند از راه فکر چيزى را بياموزد از راه لمس و مشاهده آن را ياد مى گيرد. بنابراين بازى منشا تکامل و رشد جسمى و ذهنى است.

عضلا ت در سايه آن نيرومند مى شود استخوان ها محکم مى گردند. مهارت در نگاه و لمس پيش ميآيد. تمرکز پديد آمده و اعضاى او ورزيده و ماهر مى شوند. در بازى همه اعضا در فعاليت است. چشم گوش و ساير حواس اين امر زمينه خوبى را براى رشد کودک فراهم مى کند.

– جنبه هاى ذهنى و روانى

بازى حس کنجکاوى کودک را برمى انگيزد و قدرت ابتکار او را به کار مى اندازد. کودک در بازى با برخى از رفتارها آشنا مى شود، در خود قدرت مقاومت در برابر مشکل ايجاد مى کند، روح تازه اى در او دميده مى شود و اين خود موجبى براى اعتماد به نفس در او مى شود بازى تمرينى براى استقلال اراده و احياى فکر است و راه چاره را براى حل مشکل به سوى کودک باز مى کند. شخصيت او را بارزتر و عيان تر مى سازد و هم ذهن و هم جان و روان او را پرورش مى دهد.

– جنبه عاطفى

هنگامى که کودک فرصت مناسبى به دست ميآورد مهر يا خشونت خود را نشان مى دهد که بدينوسيله مى توان احساسات کودک را متعادل گرداند. مربى بايد در هنگام بازى کودک سعى کند حالا ت عاطفى او را بشناسد و در ضمن بازى مهربانى و حق جويى و همکارى و… به او بياموزد. بنابراين در زمينه نيز داراى اثرات مثبتى مى باشد و بايد همواره توجه داشت که بازى از مهمترين وسايل تربيتى است که مى تواند مورد استفاده بسيار درتعليم و تربيت کودکان وحتى افراد بالغ باشد.

– آثار تربيتى بازى در کودکان

▪ بازى و آموزش شيوه زندگى فردى

بازى وسيله اى براى برآوردن نيازها و عواطف و تحت کنترل درآوردن است. به کودک درس نظم و ترتيب ياد مى دهد. بازى به طفل ياد مى دهد که براى وصول به يک هدف چگونه بايد نقشه بکشد.

▪ بازى و شيوه رفتار اجتماعى

بازى باعث مى شود که کودک بتواند با ديگران رابطه صحيح تر برقرار کند و تظاهرات خود را متعادل کند. از راه آن دوست داشتن و همکارى در فعاليت هاى گروهى را بياموزد و تمرين کند. اگر براى خود حقى قائل است براى ديگران هم حقى قائل باشد. بازى هاى دوره کودکى کمک خوبى براى وصول به اين هدف است و زندگى بعدى کودک در اجتماع تا حدود زيادى وابسته به نوع اين ارتباطات و فعاليت ها در دوران کودکى است.

▪ بازى و آموزش قانون و مقررات

در بازى قواعد و مقرراتى وجود دارد که کودک ناگزير بايد به آنها تن در دهد و نيز اصولى در انضباط وجود دارد که کودک بايد آنها را بپذيرد اين پذيرش در حقيقت نوعى تحميل است و به همين منظور بايد به کندى و به تدريج انجام گيرد. تا حد امکان دلايل اين تحميل براى کودک روشن شود تا از آن طريق او راه و رسم زندگى را بياموزد.

▪ بازى و آموزش نقش هاى اجتماعى

طفل از راه بازى مى تواند با نقش هاى متعدد اجتماعى از قبيل نقش يک کارگر، کشاورز، مدير، فروشنده، پزشک، معلم، پليس و… آشنا شود و هر زمينه از نقش ها از طريق والدين يا مربى با توضيحات مناسبى همراه باشد آموزش اين نقش ها خود موجب تحريک و تشويق جهت جلب شدن به يکى از آنها و يافتن زمينه اى براى انجام دادن آن در سنين بزرگسالى است.

▪ بازى و کسب آگاهى از جهان خارج

از طريق بازى مى توان افق هاى وسيعى را در زمينه آگاهى هاى مربوط به اين جهان در برابر چشم کودک گشود و اطلاعات موردنياز را در جهت زندگى بعدى در اختيارش گذارد. کودک از طريق بازى جهان خود و اجزا آن را مى شناسد. با مسائل و دشوارى هاى آن آشنا مى شود، شناخت او بيشتر و سريع تر از ديگران است از آن بابت که قدرت جذب و کشف و تخيل او قوى است و نيز کنجکاوى او پردامنه و وسيع است، بديهى است که والدين با توجه به اين جنبه مهم اهم آگاهى هاى مورد لزوم را مى يابد و در اختيارش بگذارد.

▪ بازى و آموزش اخلاق

بازى وسيله خوبى برايآموزش و تهذيب اخلاق است، ارزش هاى اخلاقى را شکوفا مى سازد و مسائل و ابعاد آن را در پيش چشم طفل قرار مى دهد. از طريق بازى مى توان فعاليت ها و انديشه هاى نادرست کودک را اصلاح کرد و آن را به سوى صلاح و خير سوق داد دشمنى هاى مربوط به افراد گروه را از او دور ساخت و آن را به سوى گروه هاى بيگانه سوق داد از سوى ديگر از طريق اخلاق مى توان به کودک درس دفاع از خود و تلاش براى حق و اصلاح و پاکى محيط و… داد.

منبع: پايگاه مقالات علمى ايران