تفرشی

عالم رجالی قرن های ۱۰ و ۱۱ق .

مصطفی بن حسین ، صاحب کتاب مهم نقد الرجال . با آن که درعصری می زیست علی القاعده می بایست اطلاعات از او فراوان باشد ، حتی زمان تولد و وفات اوهم مشخص نیست و صرفاً مشخص است که شاگردان ملا عبدالله شوشتری بوده و سال ها نزد او دانش آموخته است . در اجازه ای هم که ازاستاد گرفته نوع بیان ملاعبدالله در بارۀ او بیش ترنشان از آن  دارد که  تفرشی در آن زمان هنوز به دورۀ میان سالی نرسیده بوده و استاد هیچ اشاره ای به دانش فقه او نکرده است (تفرشی ، ج ، ۳ ص ، ۹۹ ؛ آقا بزرگ طهرانی ، مصفی المقال ، ص – ۲۴۲) .

تفرشی دارای تمایلات حدیثی – رجالی بوده و به همین سبب هم بیش تر محضر ملا عبدالله را درک و البته حفظ کرده است ؛ چه ، ملا عبدالله ، با آن که به مقدس اردبیلی و مکتب او ارادت داشت ، در طیف وسیعی از اندیشۀ اجتهادی و اخباری ، عالمی حدیث گرا بود. از دیگر استادان تفرشی می توان به عبدالعالی بن علی کرکی اشاره کرد . به نظر می رسد که شاگردی تفرشی نزد ملا عبدالله او را به تدوین اثری در رجال سوق داده است (مجلسی ، ج ۱۰۷ ، ص ۷۲) .

چنان که خود اوهم اذعان داشته ، یگانه اثرش نقد الرجال بوده است . مؤلف در این کتاب تلاش کرده که به بیان شرح حال متأخران عالمان شیعه بپردازد اوهم چنین بسیاری از سخنان و نقل قول های معاصران خود را با کم ترین دخل و تصرف و رعایت امانت کامل آورده است . گذشته از ارزش نقد الرجال در بیان زندگی نامۀ افراد آن عصر و بهره گیری از آن در منابع پسین ، تدوین این اثر نشان از گرایش حدیثی – رجالی در آن عصردارد . آنچه این سخن را استوارتر می­سازد آن است که نه تنها پس ازعصر تفرشی ، بلکه در همان زمان حیات وی بر این کتاب برخی از معاصران وی شرح و تکمله زده اند و همین امر بیانگر اوج توجه به موضوعات علم الحدیثی در آن عصراست (آقا بزرگ طهرانی ، الذریعه ، ج ۴ ، ص ۲۲۴ ؛ ج ۶ ، ص ۲۲۷ – ۲۲۸) .

پی نوشت ها:

تفرشی ، مصطفی، نقد الرجال، تهران.

آقا بزرگ طهرانی ، مصفی المقال ، به کوشش احمد منزوی، تهران، چاپ خانه دولتی ایران.

مجلسی ، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت.

آقا بزرگ طهرانی ، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت.