نقد و بررسی ادیان و فرق » مسیحیت »

تفاوت اعتقادی بین فرقه های مسیحیت

 

اشاره:

ارتودکس، کاتولیک و پروتستان از فرقه های آیین مسیحیت می باشند. این فرقه ها دربرخی عقاید باهم اتفاق نظر دارند اما در برخی موارد با هم اختلاف دارند. در این نوشته به عقاید مشترک و نیز عقاید و احکام عملی آنها و در ضمن به موارد اختلافی آنها اشاره شده است.

 

یک: کاتولیک

الف) تاریخ پیدایش: این مذهب که به معنای اصل و جامع است، تاریخ آن به عصر حواریون، یعنی حدود ۲۰۰۰ سال میلادی پیش می‎رسد و به این مذهب کلیسای غرب هم گفته می شود.[۱]

ب) عقاید:

  1. منابع و مآخذ اصول اعتقادی کاتولیک‎ها عبارتست از (کتاب مقدس، تعلیمات رسمی کلیسا و سنّت) که سنّت شامل مجموعۀ شعایرها و اصول اعتقادی که از حواریون به دست آمده است می‎باشد.[۲]
  2. مسئله عصمت و بکارت مریم (سلام‌الله علیها): مذهب کاتولیک برای این دو مسئله اهمیت ویژه‎ای قائل هستند. به طوری که در دومین شورای قسطنطنیه (۵۵۳ م) آموزۀ بکارتِ همیشگی مریم یک آموزۀ رسمی کلیسای کاتولیک شناخته شد. به این ترتیب که مریم (س) تا پایان عمر خویش باکره بود. گرچه کاتولیک‎ها عباراتی از کتاب مقدس را که شامل معرفی برادران و خواهران عیسی (علیه‌السلام) است. آنها را به خویشاوندان وی تأویل می‎کنند.[۳]
  3. نجات و سعادت ابدی: کاتولیک‎ها معتقدند سعادت ابدی با دو شرط حاصل می شود: فیض خدا و اعمال نیک.[۴]
  4. حاکمیت کلیساها: کلیسای رم معتقد است، کسانی که کلیسا را رهبری و سرپرستی می‎کنند اسقفهای جهان هستند. که با هم در جسم واحدی تحت اشراق اسقف رم عمل می‎کنند.[۵]
  5. اعتقاد به برزخ از جمله اعتقادات کلیسای کاتولیک است که در کتاب دوم مکابیان عباراتی در تأیید برزخ وارد شده که جزء اپوکریفاست. که در نزد کاتولیک‎ها قابل قبول است.[۶]
  6. مسئله لزوم تجرد کشیش: در کلیسای غرب کشیشان و روحانیان مطلقاً مجاز به ازدواج نیستند.[۷]
  7. عشای ربانی: کاتولیک‎ها معتقدند، نان و شراب حقیقتاً، واقعاً به خون و گوشت مسیح مبدل می شود.[۸]
  8. آیین هفت گانه را مقدس می‎دانند.[۹]
  9. کاتولیک‎ها پاپ را معصوم و مبراء از گناه می‎دانند و معتقدند که مسیح، پطرس را بر کلیۀ کلیسای مسیحیت‎ رهبر قرار داده و کلید ملکوت آسمان را به وی سپرده است وی نیز پاپ را تا ابد جانشین و وصی خود قرار داده است.[۱۰]

ج) فقه یا احکام عملی:

  1. کاتولیک‎ها معتقدند که شعایر دینی (تعمید، تأیید، توبه، عشای ربانی، تدهین بیمار و ازدواج…) را باید اسقف اداره نماید.[۱۱]
  2. در عشای ربانی از نان ور نیامده و فطیر استفاده می‎کنند.[۱۲]
  3. کاتولیک‎ها معتقدند به احکام دهگانۀ عهد عتیق و اخلاق کامل مسیحیت که مرکب از یک سلسله قوانین عملی مشخص است به عهدۀ افراد گذاشته شده است.[۱۳]
  4. عمل توبه: به این صورت است که توبه کننده در مقابل کشیش می‎ایستد و اعترافات خود را اظهار می‎کند.[۱۴]
  5. کاتولیک‎ها در غسل تعمید آب را به سر می‎پاشند.[۱۵]

دو: ارتدوکس

الف) تاریخ پیدایش ارتدوکس: کلمۀ ارتدوکس که مرکب از دو کلمۀ Orthos یعنی درست و doxa یعنی عقیده، ترکیب شده است به معنای عقیده صحیح است. این مذهب اواخر قرن پنجم میلادی به هنگام تجزیه روم به شرقی و غربی به وجود آمد و به کلیسای روم شرقی ارتدوکس اطلاق می‎شود.[۱۶]

ب) عقاید

  1. ارتدوکسها روح‎القدس را تنها ناشی از پدر می‎دانند و علاقه‎مند هستند که پدر را به عنوان تنها منبع و منشأ همه
    چیز حفظ کنند.[۱۷]
  2. ارتدوکس به عصمت پاپ و مقامات کلیسا اعتقاد ندارد و معتقدند کلیسای جامع یعنی مجموعۀ مؤمنان مسیحی مصون از خطا هستند. به این معنا که رو‍ح‎القدس جامعه مسیحیت را از انحرافات محافظت می‎کند، لذا این مصونیت دیگر شامل افراد خاص نمی شود.[۱۸]
  3. تجرد روحانیون: در شرق همۀ روحانیونی که مقامی پایین‎تر از اسقف دارند مجاز به ازدواج هستند. این افراد اگر بیش از انتصاب ازدواج کرده باشند می‎توانند زندگی با همسر خود را ادامه دهند.[۱۹]
  4. عصمت و بکارت مریم: برای مسئلۀ آبستن شدن مریم در عین اعتقاد به پاک دامن بودن او، تعلیمی نیاورده‎اند و گناه کبیره در کلیسای ارتدوکس نقش علمی ندارد چون بی‎گناهی را صفتی می‎دانند که فقط به مسیح (علیه‌السلام) تعلق دارد و عصمت مریم را به رسمیت نمی‎شناسند.[۲۰]
  5. منابع و مآخذ اصول اعتقادی ارتدوکس کتاب و سنّت است.[۲۱]
  6. فدیه: آنها معتقدند که فدیه تنها از مرگ مسیح (علیه‌السلام) به وجود نیامده بلکه به خاطر رستاخیز مسیح هم می‎باشد.[۲۲]

ج) احکام عملی یا فقه

  1. از رسوم هفتگانۀ مسیحی فقط دست‎گذاری را منحصر به اسقف‎ها می‎دانند و بقیۀ رسوم را کشیش‎ها هم می‎توانند انجام دهند.[۲۳]
  2. اجرای عشای ربانی، در کلیسای شرق برای برگذاری آنان از نان ورآمده استفاده می‎کنند بخلاف کاتولیک‎ها که از نان ورنیامده استفاده می‎نمایند.[۲۴]
  3. مذهب ارتدوکس در برخی مراسم و اعیاد با کلیساهای دیگر هم فرق دارند از جمله این که عبادت را روزهای یکشنبه و بعضی اعیاد انجام می‎دهند.[۲۵]
  4. مراسم غسل تعمید: در این مراسم سر را سه مرتبه در آب فرو می‎برند.[۲۶]

سه: پروتستان

الف) تاریخ پیدایش پروتستان: واژۀ پروتستان یک واژۀ فرانسوی است که به زبان لاتین آمده به معنای معترض است. خاستگاه این نهضت کشور آلمان است که در قرن (۱۶ میلادی) در پی اعتراض مارتین لوتر (۱۴۸۲ ـ ۱۵۴۹ میلادی) بر علیه فروش آمرزش نامه‎ها و ادعای تفوق کلیسای رم بر جهان مسیحیت‎ متولد شد. در این جا به اهم عقاید و مباحث آنها اشاره‎ای می‎شود.[۲۷]

ب) عقاید

  1. پروتستانها عصمت پاپ را قبول ندارند.[۲۸]
  2. ریاست داشتن پاپ به تمام کلیساها را نمی‎پذیرند.[۲۹]
  3. برای حصول نجات، ایمان را کافی می‎دانند و معتقدند که نجات و رستگاری مخصوص عمل مشخص نیست و تنها از طریق فیض الهی و در ضمن ایمان پدید می‎آید.[۳۰]
  4. آنها اعتقاد به برزخ ندارند. چون بحث اعتقاد به برزخ در کتاب اپوکریفاست که پروتستان آن را قبول ندارند.[۳۱]
  5. در رابطه با تفسیر و تبیین کتاب مقدس معتقدند که مؤمن به کمک روح القدس قادر به تفسیر و تبیین کتاب مقدس است روی این اساس هر مسیحی می‎تواند پیام کتاب مقدس را به وجدان شخص خود دریابد.[۳۲]
  6. عدم تجرد کشیش: لوتر تأکید می‎کرد که باید به کشیشها اجازۀ زناشویی داده شود.[۳۳]
  7. عشای ربانی، اعتقاد دارند که نان و شراب حقیقتاً و واقعاً به خون و گوشت مسیح مبدل نمی شود یعنی تغییر و استحالۀ واقعی به بدن مسیح را انکار می‎کنند.[۳۴]
  8. کتاب مقدس را تنها منبع و مأخذ اصول اعتقادی و اعمالی خود می‎دانند.[۳۵]
  9. پروتستانها معتقدند که روح القدس از خدای پدر و هم از خدای پسر صادر می‎شود.[۳۶]

ج) احکام عملی یا فقه

  1. پروتستانها در چگونگی عمل توبه با سایر کلیسا فرق دارند و از اینکه توبه کننده در مقابل کشیش بایستد و اعتراف کند با این عمل مخالف هستند.[۳۷]
  2. از بین آیین‎های هفت‎گانۀ مقدس در کلیسا فقط غسل تعمید و عشای ربانی را آیین مقدس می‎دانند. گرچه برخی از اعمال را نیز انجام می‎دهند. اما یک رسم مقدس به حساب نمی‎آورند.[۳۸]
  3. دعا برای مردگان که در کلیسا مرسوم است در پروتستانها فاقد ارزش است.[۳۹]

با توجه به عقاید و احکامی که برای این سه مذهب معروف مسیحیت‎ ذکر گردید، فرقهای اساسی کاتولیک‎ها با ارتدوکسها در باب عقاید و… عبارت است از: عصمت پاپ و تجرد و عدم تجرد کشیش، شر و سعادت، حاکمیت کلیسا و منشأ روح القدس و از حیث احکام در ادارۀ شعایر دینی و چگونگی عمل توبه و غسل تعمید فرقهایی وجود دارد و فرقهای اساسی که بین این دو کلیسا با پروتستانها در عقاید و.. هست عبارتند از: اعتقاد به برزخ و تفسیر کتاب مقدس و عشای ربانی و چگونگی عمل توبه و در تعداد آیین‎های مقدس و هم‎چنین دعا برای مردگان با هم فرق‎هایی دارند.

پی نوشت:

[۱] . زیبانژاد، محمد رضا، درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحیت، ص ۹۲؛ توفیقی، حسن،‌آشنایی با ادیان بزرگ، ص ۱۶۹؛ زیبانژاد، محمد رضا، مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۴۴.

[۲] . زیبانژاد، محمد رضا، مسیحیت شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۴۵، و همان مؤلف در کتاب درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحیت ص ۹۰.

[۳] . مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۴۵، درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحیت، ص ۸۹؛ جهان مسیحیت، ص ۳۴.

[۴] . درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحیت، ص ۹۲، مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۵۰.

[۵] . توفیقی، حسن، کلام مسیحی، ص ۱۱۱.

[۶] . درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحیت، ص ۹۳، مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای ص ۲۵۰.

[۷] . کرنر، اول، سرگذشت مسیحیت‎، ص ۱۶۸.

[۸] . آشنایی با ادیان بزرگ، ص ۱۵۶، کلام مسیحیت، ص ۹۶ درآمد به تاریخ و کلام، ص ۹۴.

[۹] . کلام مسیحی، ص ۹۲، درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحی، ص ۹۴، آشنایی با ادیان بزرگ. ص ۱۵۲.

[۱۰] . مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۴۲، درامدی بر تاریخ و کلام مسیحی، ص ۸۹، مولند، اینار، جهان مسیحیت، ص ۳۵.

[۱۱] . درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحی، ص ۹۱، جهان مسیحیت، ص ۳۸، مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۴۹.

[۱۲] . سرگذشت مسیحیت‎، ص ۱۶۸. درا,دی بر تاریخ و کلام مسیحی، ص ۹۱، مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۴۹.

[۱۳] . درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحیت، ص ۹۳، جهان مسیحیت، ص ۸۴، مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای ص ۲۵۰.

[۱۴] . درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحیت‎، ص ۹۳.

[۱۵] . مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۴۹.

[۱۶] . درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحی، ص ۸۹، ۸۸، آشنایی با ادیان بزرگ، ص ۱۶۹.

[۱۷] . مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۴۴. درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحی.

[۱۸] . جهان مسیحیت، ص ۳۵، مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۴۴، درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحی، ص ۸۹.

[۱۹] . درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحیت‎، ص ۲۲۹، سرگذشت مسیحیت‎ ص ۱۶۸.

[۲۰] . مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۴۵، درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحی، ص ۸۹، جهان مسیحیت، ص ۳۴.

[۲۱] . جهان مسیحیت‎، ص ۳۱، ۵۷، درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحیت، ص ۹۰.

[۲۲] . همان، ص ۳۴ و ص ۹۰.

[۲۳] . همان، ص ۳۸، همان، ص ۹۱، مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۴۸.

[۲۴] . جهان مذهبی، ص ۷۵۹، درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحیت‎، ص ۹۱.

[۲۵] . جهان مسیحیت‎، ج ۲، ص ۹، درآمدی بر کلام و تاریخ مسیحیت، ص ۹۱.

[۲۶] . مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۴۹.

[۲۷] . آشنایی با ادیان بزرگ، ص ۱۷۰، فرهنگ واژه‎ها ص ۹۵، برایان، ویلسون، دین مسیح، مترجم حسن افشار، ص ۹۵.

[۲۸] . درآمدی بر کلام و تاریخ مسیحیت‎، ص ۹۱، مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۴۲.

[۲۹] . همان، ص ۹۲، توفیقی، حسن، کلام مسیحی، ص ۱۰۸،

[۳۰] . همان، ص ۹۳، فرهنگ واژه‎ها، ص ۹۸.

[۳۱] . همان، ص ۹۳، مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۵۰.

[۳۲] . کلام مسیحی، ص ۱۱۱، فرهنگ واژه‎ها، ص ۹۷.

[۳۳] . درآمدی به تاریخ و کلام مسیحی، ص ۹۴.

[۳۴] . همان، ص ۹۴، مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص۲۴۵.

[۳۵] . جهان مسیحیت، ص ۶۳، همان، ص ۲۵۱.

[۳۶] . درآمدی بر کلام و تاریخ مسیحیت‎، ص ۸۹، مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۴۵، ۲۴۴.

[۳۷] . همان، ص ۹۳.

[۳۸] . همان، ص ۹۴، جهان مذهبی، ص ۷۹۴ تا ۷۹۷.

[۳۹] . درآمدی بر تاریخ و کلام مسیحی، ص ۹۳، و مسیحیت‎شناسی مقایسه‎ای، ص ۲۵۰.