خانواده شیعی » تربیت فرزند » کودک »

تعلیم و آموزش کودک و توجه به وضع تعلیم و تربیت او

تحصیل

۱- تا آنجا که ممکن است باید ترتیبى داده شود که از تمام طبقات، هر کس داراى استعداد بیشترى است، بتواند به تحصیل ادامه دهد.(۱)

۲- دانش آموز و دانشجو در هر رشته از علوم مباح که تحصیل مى کنند، اگر هدف از تحصیل، خدمت به جامعه و زیاد شدن عظمت اسلام و رفع نیاز مسلمانان به بیگانگان باشد اجر و ثواب بسیار دارند(۲).

مواد آموزشى

۱- خواندن، درس دادن، نوشتن، نگهدارى و حتى خرید و فروش کتاب‌هاى گمراه کننده حرام است. مگر زمانى که براى هدفى صحیح باشد؛ مثلاً براى پاسخ دادن به اشکال‌هاى آن.(۳)

۲- ولىّ کودک مى تواند او را براى آموزش قرآن، به شخص امینى بسپارد.(۴)

۳- دادن قرآن به کودک، براى آموزش جایز است، هر چند معلوم باشد که بى وضو قرآن را مس مى کند.(۵)

۴- ساختن داستان‌هایى که واقعیت ندارد هر چند براى آموزش مثبت باشد، ولى چون دروغ است، باید از آن خوددارى شود.(۶)

فضاى آموزشى

۱- مسلمان در این زمان باید کاملاً مراقب فرزند خود باشد و تا زمانى که از وضع کودکستان و دبستان و دبیرستان‌ها از هر جهت مطمئن نشده است، از فرستادن فرزند معصوم خود به این گونه مراکز خوددارى کند. و وزر و وبال فساد عقیدهء فرزند، بلکه اولاد فرزند خود را تا روز قیامت به گردن نگیرد.(۷)

۲- فرستادن فرزند به کودکستان، دبستان و دبیرستانى که اسلامیت و امانت و علاقمندى مؤسسان و معلمان آن به سنت‌هاى اسلامى معلوم نیست و در معرض خطر انحراف عقیده و فساد اخلاق قرار مى گیرد جایز نیست.(۸)

۳- بر ولى دانش آموز حرام است فرزند خود را تحت تعلیم معلمان فاسق و بى ایمانى که باعث فساد عقیده و اخلاق او مى شوند قرار دهد(۹).

۴- حاضر شدن در کلاس درسى که استاد آن، فساد عقیده داشته و در ضمن درس، علیه اسلام تبلیغ مى کند، جایز نیست.(۱۰)

۵- فرستادن کودک به مدرسه‌اى که بانى آن، بهایى یا یکى از فرقه‌هاى گمراه است، چنانچه باعث تقویت آنان شود، حرام است.(۱۱)

۶- اگر مدارس و دانشگاه‌ها و دانشکده‌هاى علوم و صنایع مردم نیاز مورد طبق آداب و سنت‌هاى اسلامى و چه رعایت احکام اسلام به تعداد کافى نباشد، بر مسلمانان واجب است که خودشان مستقیماً به تأسیس این گونه چه مدارس و دانشگاه‌ها بر اساس تعالیم مقدسه اسلام و اجراى برنامه‌هاى دینى اقدام نمایند.(۱۲)

۷- کفار حق ندارند در کشورهاى اسلامى، مدرسه دایر کرده و تعلیم و تربیت کودکان مسلمان را عهده‌دار شوند؛ و بر مسلمانان جایز نیست فرزندان خود را به مراکز آموزش آنها بفرستند.(۱۳)

۸- تأسیس مدارس مختلط ابتدایى و بالاتر از آن جایز نیست.(۱۴)

۹- دانشجویان پسر مى توانند در دانشگاه‌هاى مختلط تحصیل کنند ولى اگر رفتن به این دانشگاه‌ها باعث ارتکاب کار حرام و یا سبب تحریک شهوتشان شود، جایز نیست.(۱۵)

هزینه تحصیلى

۱- کتاب و نوار درسى، جزو نفقه واجب فرزند بر پدر نیست.(۱۶)

۲- اگر پسر به کتاب‌هاى علمى و دینى احتیاج داشته باشد، پدرش مى تواند آنها را از زکات ـ سهم سبیل الله ـ خریده و در اختیارش قرار دهد؛ یا به او زکات بدهد، تا خودش تهیه کند.(۱۷)

۳- کسى که توانایى کسب و کار دارد، اگر تحصیل علم او را از کار باز دارد:

— اگر تحصیل آن علم بر او واجب عینى یا کفایى باشد مى تواند زکات بگیرد.

— چنانچه تحصیل آن علم مستحب باشد، گرفتن زکات جایز است.

— اگر نه مستحب باشد، نه واجب، بلکه مباح باشد، گرفتن زکات جایز نیست.(۱۸)

۴- اگر کسى یک نفر را براى آموزش قرآن به کودکان شیعه اجیر کند، مى تواند دستمزد او را از زکات ـ سهم سبیل الله ـ بپردازد.(۱۹)

۵- اگر پدر بخواهد براى تأمین کتب مورد نیاز و نوار درسى فرزند خود، به او سهم امام(علیه السلام) بپردازد باید از حاکم شرع ـ فقیه جامع الشرایط ـ اذن بگیرد.(۲۰)

۶- پدر مى تواند براى خرید کتب مورد نیاز فرزند سیدش، به او سهم سادات بپردازد.(۲۱)

تربیت

از مهمترین مسائل اسلامى، توجه به وضع تعلیم و تربیت فرزندان و مراقبت در حسن ترقى و تکامل آنهاست.(۲۲)

پی‌نوشت‌ها

۱- ت.گ، ص ۴۹۳ م ۲۸۷۷

۲- ت.گ، ص ۴۹۳ م ۲۸۷۸

۳- تحریر، کتاب المکاسب، م ۲۲

۴- مجمع، ج ۳ ص ۲۴ م ۱۱

۵- عروه، ج ۱ ص ۱۹۱ م ۱۵

۶- استفتائات، ج ۲ ص ۶۱۶ م ۳

۷- ت.گ، ص ۲۴۳ م ۱۳۹۸

۸- ت.گ، ص ۴۹۳ م ۲۸۷۴

۹- ت.گ، ص ۲۴۳ م ۱۳۹۸

۱۰- ت.گ، ص ۴۹۳ م ۲۸۷۹

۱۱- مجمع، ج ۱ ص ۵۳۰ م ۶۷

۱۲- ت.گ، ص ۴۹۳ م ۲۸۷۷

۱۳- ت.گ، ص ۴۹۳ م ۲۸۷۵

۱۴- ت.گ، ص ۴۹۳ م ۲۸۷۶

۱۵- مسائل وردود، ص ۱۱۸ م ۳۳۳

۱۶- مجمع، ج ۱ ص ۳۹۹ م ۳۸۲ـ مجمع، ج ۱ ص ۳۹۹ م ۳۸۴

۱۷- ت.خ، ص ۳۳۳ م ۱۹۵۸ـ ت. گ، ص ۳۳۲ م ۱۹۵۸ـ تحریر، ج ۱ ص ۳۴۰، م ۱ـ عروه، ج ۲ ص ۳۲۱ م ۱۸

۱۸- عروه، ج ۲ ص ۳۰۸ م ۸

۱۹- مجمع، ج ۱ ص ۴۱۷ م ۳۵

۲۰- مجمع، ج ۱ ص ۳۹۹ م ۳۸۲ـ مجمع، ج ۱ ص ۳۹۹ م ۳۸۴

۲۱- مجمع، ج ۱ ص ۳۹۹ م ۳۸۲ـ مجمع، ج ۱ ص ۳۹۹ م ۳۸۴

۲۲- ت.گ، ص ۴۹۳ م ۲۸۷۳

منبع: محمد حسین فلاح زاده؛ پایگاه بلاغ