تربیت فرزند حتی پیش از ازدواج

پیش از ازدواج به فکر باشید

مـلا محمد تقى مجلسى از علماى بزرگ اسلام است. وى در تربیت فرزندش اهتمام فراوان داشت و نـسـبـت به حرام و حلال، دقت فراوان نشان مى داد تا مبادا گوشت و پوست فرزندش با مال حرام رشد كند. مـحمدباقر، فرزند ملا محمد تقى، كمى بازیگوش بود. شبى پدر براى نماز و عبادت به مسجد جامع اصـفـهـان رفـت. آن كـودك نـیـز همراه پدر بود. محمد باقر در حیاط مسجد ماند و به بازیگوشى پرداخت. وى مشك پر از آبى را كه در گوشه حیاط مسجد قرار داشت با سوزن سوراخ كرد و آب آن را بـه زمـین ریخت. با تمام شدن نماز، وقتى پدر از مسجد بیرون آمد، با دیدن این صحنه، ناراحت شد. دست فرزند را گرفت و به سوى منزل رهسپار شد. رو به همسرش كرد و گفت: مى دانید كه مـن در تربیت فرزندم دقت بسیار داشته ام.

امروز عملى از او دیدم كه مرا به فكر وا داشت. با این كه در مورد غذایش دقت كرده ام كه از راه حلال به دست بیاید، نمى دانم به چه دلیل دست به این عمل زشت زده است. حال بگو چه كرده اى كه فرزندمان چنین كارى را مرتكب شده است. زن كمى فكر كرد و عاقبت گفت: راستش هنگامى كه محمد باقر را در رحم داشتم، یك بار وقتى به خانه همسایه رفتم، درخت انارى كه در خانه شان بود توجه مرا جلب كرد. سوزنى را در یكى از انارها فرو بردم و مقدارى از آب آن را چشیدم. ملا محمد تقى مجلسى با شنیدن سخن همسرش آهى كشید و به راز مطلب پى برد. اگر در روایات اسلامى تاكید شده كه خوردن غذاى حرام ولو اندك در نطفه تاثیر سوء دارد به همین جهت است. لذا بزرگان علم تربیت گفته اند: تربیت قبل از تولد شروع مى شود. رعایت نكاتی در انعقاد نطفه، آداب مباشرت و مراقبت های هنگام بارداری از جمله زمینه سازی ها در امر تربیت معنوی كودك می باشد.

برخلاف عقیده بسیاری از افراد كه تربیت را از سن خاصی آغاز می كنند، اسلام چنین نظری ندارد. كما این كه حدیث بسیار ارزشمند نبی مكرم اسلام صلی الله علیه و آله و سلم مبنی بر این كه “برای نطفه های خویش بهترین را انتخاب كنید؛ زیرا اخلاق فرزندان ریشه در اخلاق گذشتگان دارد”. (کنز العمال، ج16)، نشان می‌دهد كه اسلام در مورد تربیت كودك، دوران قبل از ازدواج و ویژگی‌ زوجین را مد نظر قرار می دهد.

چنین حدیثی همه نشان از اهمیت تربیت نسل صالح و شایسته می باشد. و «اگر پدر و مادر بخواهند فرزندی سالم در ابعاد جسمی و روانی پرورش دهند، در درجه اول خود باید افرادی سالم به ویژه‌ از جنبه های اخلاقی و روانی باشند».

بنابراین، تربیت كودك نه از دوران بارداری بلكه حتی قبل از ازدواج مهم است. ولی در عین حال نباید نقش محیط پیرامون را نادیده انگاشت. تربیت معنوی كودك یعنی پرورش ایمان، سجایای اخلاقی و عواطف در كودك. در جهان امروز موضوع تربیت اطفال یكی از اساسی ترین مسائل اجتماعی و از اركان مهم سعادت بشر است. از دید اسلام كودك ملك خدا و از آن اوست. از جمله عوامل مؤثر در تربیت، وراثت و محیط می باشد. وراثت: ویژگی ها و اختصاصاتی می باشد كه از گذشتگان و اجداد به انسان منتقل می شود و محیط: مجموعه عوامل عادی بیرونی است كه انسان را احاطه كرده و از ابتدای حیات آدمی تا پایان یافتن زندگی این جهانی بر انسان تأثیر تربیتی می گذارند همچون محیط خانه و خانواده، رفاقت، مدرسه، اجتماع و عوامل ارتباطی (رادیو، تلویزیون، روزنامه، مجله و…).

آزادی كودك، نظارت و مراقبت از رفتار كودك، رعایت مساوات و پرهیز از تبعیض بین كودكان، نرمی و ملاطفت با آنها در برابر سخت گیری و خشونت از اصول تربیتی فرزند در شیوه ی معصومین علیهم السلام می باشد. موعظه و نصیحت، تشویق، تنبیه، داستان سرایی، فراهم آوردن وسایل سرگرمی (مطالعه آثار علمی و مذهبی، مسافرت، گردش و ورزش) نیز از جمله شیوه های تربیتی در تربیت كودكان می باشد. قبل از تولد فرزند والدین باید زمینه هایی را در امر تربیت معنوی او فراهم كنند كه از جمله آنها انتخاب همسر است.

علت این كه اسلام این همه در نحوه ی انتخاب همسر تأكید دارد مسأله تولد كودكان است. رعایت نكاتی در انعقاد نطفه، آداب مباشرت و مراقبت های هنگام بارداری نیز از دیگر زمینه سازی ها در امر تربیت معنوی كودك می باشد. در آغاز تولد نیز مراسم های خاص نوزاد در تربیت اسلامی هم باید رعایت شود همچون ذكر اذان و اقامه، تسمیه و نامگذاری، مراسم تحنیك، ختنه، تراشیدن موی سر، دادن تصدق، ولیمه و عقیقه. و بعد از زمینه سازی های لازم به پرورش فطریات در كودك می پردازد.

حدیث بسیار ارزشمند نبی مكرم اسلام صلی الله علیه و آله و سلم مبنی بر این كه “برای نطفه‌های خویش بهترین را انتخاب كنید؛ زیرا اخلاق فرزندان ریشه در اخلاق گذشتگان دارد”. (کنز العمال، ج16)

از جمله فطریات در كودك: پرورش ایمان است. اولین اصلی كه در راه تربیت صحیح با زبان ساده و قابل فهم باید به كودك آموخت، ایمان به خداوند است. و بعد پرورش اخلاق در كودك است همچون راستگویی، وفای به عهد و اعتماد به نفس كه اساس آنها از دوران طفولیت در روان كودك پی ریزی می شود.

از دیگر فطریات، پرورش عواطف در كودكان است كه یكی از بهترین وسایل پرورش صحیح عواطف كودكان نوازش كودك و ابراز مهر و محبت نسبت به اوست. آغاز پیدایش حس مذهبی در كودكان نیز با بررسی كه روانكاوان به عمل آورده اند، مربوط به ماه های قبل از چهار سالگی و حتی در برخی كودكان از حدود سنین 2 یا 3 سالگی هم دیده شده است. به همراه افزایش سن، این احساس علنی می شود آنچنان كه در سن 6 سالگی می توان به وضوح تظاهرات مذهبی را در كودك مشاهده كرد. از جمله تظاهرات مذهبی در كودك، مسأله نماز است كه برای پذیرفتن و یادگیری نماز توسط كودك، حضور چند عامل به عنوان شرط ضروری لازم می باشد.

از جمله عامل آمادگی و توانستن است همچون آمادگی جسمی، بیانی و عاطفی كودك و نیز عامل رغبت و خواستن، تكرار و مداومت در عمل و تشویق و تأیید مثل آفرین و مرحبا گفتن به كودك. والدین باید در سه مرحله فرزند خود را برای نماز صبح بیدار كنند. مرحله اول وقتی خودشان بیدار می شوند، مرحله دوم پس از وضو و آماده شدن برای نماز و مرحله سوم پس از نماز. پس با بررسی این موضوع می توان به این نتایج رسید كه تربیت فرزند طبق روایات ائمه، باید از زمان انتخاب همسر شروع شده و والدین به ویژه مادران در امر تربیت فرزندان نقش اساسی و مهمی را ایفا می كنند. اعمال و رفتار والدین در امر تربیت فرزندان از جمله اساسی ترین برنامه ها در زمینه تربیت كودك می باشد. (همچون اهمیت دادن والدین به مسائل اخلاقی، عبادی و…). در جامعه امروز محبت والدین به فرزندان در تربیت صحیح آنها نقش مهمی را ایفا می كند و بكارگیری دستورات اسلام، در زمینه های تربیتی نیز راه گشای بسیاری از مشكلات خانواده ها و جامعه می باشد. بنابراین والدین باید در جهت پرورش روح و روان فرزندان سرمایه گذاری كرده و این مسأله را به عنوان یك مسأله حیاتی دانسته و سرلوحه برنامه های زندگی مشترك خود قرار دهند… .

منبع:lalay.ir