تخريب كعبه با منجنيق توسط يزيد بن معاويه3 ربیع الاول

تخريب كعبه با منجنيق توسط يزيد بن معاويه در سال 64 هجري

تخريب کعبه توسط يزيد با منجنيق در سال 64 هجري ا خانه کعبه را با منجنيق در سال 64 هجري به دستور يزيد خراب کردند. اين فاجعه يازده روز از قبل از هلاکت يزيد به وقوع پيوست.

 در تقويم هاي شيعي مصادف با سوزاندن کعبه با منجنيق. در سال 64 هجري به دستور يزيد خانه کعبه را با منجنيق خراب کردند. اين فاجعه يازده روز از قبل از هلاکت يزيد به وقوع پيوست.

حصين بن نمير، يکى از سران امويان از قبيله “کنده” و از «بني تميم» بود که از جنايت و شقاوت هيچ کوتاهي نکرد. وي همواره با آل على دشمنى داشت. او در جنگ صفين، در سپاه معاويه بود. در زمان خلافت يزيد هم بر عده اى از سپاه، فرماندهى داشت.

پدرش، “تميم بن اسامة بن زبير بن وريد تميمي” همان کسي است که وقتي اميرالمومنين علي (عليه‌السلام) فرمود: «سلوني قبل ان تفقدوني»(۱)؛ از من هر چه مي‌خواهيد بپرسيد قبل از اين که در ميان شما نباشم، پرسيد تعداد موهاي سر من چقدر است؟(۲) البته حضرت فرمودند: به خدا قسم مي‌دانم، وليکن کجاست برهان آن! يعني از کجا بر تو معلوم کنم که عددش همانست که من مي‌گويم.

حصين از دلاوران و شجاعان عرب نيز بود و هميشه با آل البيت(عليهم ‌السلام) دشمني داشت و از مخالفان سرسخت شيعه بود.

بعضي از اقدامات جنايتکارانه “حصين بن نمير”

وي در دوران قيام حضرت مسلم بن عقيل در کوفه، رئيس پليس ابن زياد بود و ماموريت داشت براى يافتن و دستگيرى مسلم، خانه هاى کوفيان را تفتيش کند. او همان کسي بود که قيس بن مسهر، فرستاده امام حسين (عليه‌السلام) را دستگير کرد و نزد ابن زياد فرستاد و قيس به شهادت رسيد.

او پس از شهادت حبيب بن مظاهر، سر مقدس او را در کوفه بر گردن اسب خويش آويخته بود تا به آن افتخار کند. به نقلى، بعدها پسر حبيب(قاسم) کمين کرد و او را کشت. برخى هم قتل اين جنايتکار را به دست ياران مختار ثقفى در سال ۶۶ در نهضت خروج مختار، در نزديکي‌هاى موصل نوشته اند.او همان کسي است که هنگامى که عبدالله زبير در مکه بر ضد يزيد سر به مخالفت برداشته بود، بر کوه ابوقبيس منجيق نهاد و کعبه را هدف قرار داد. وي با سليمان بن صرد و توابين جنگيد.در دوران حکومت يزيد، به دستور او در حمله و محاصره مدينه شرکت داشت و در سرکوبى نهضت توابين حضور داشت و سه سال بعد(در سال ۶۷ هجرى) به دست ابراهيم بن اشتر کشته شد.(۳) در حادثه عاشورا، از فرماندهان گروه تيرانداز بود که به سپاه امام حسين (عليه‌السلام) حمله کردند.

او پس از شهادت حبيب بن مظاهر، سر مقدس او را در کوفه بر گردن اسب خويش آويخته بود تا به آن افتخار کند. به نقلى، بعدها پسر حبيب(قاسم) کمين کرد و او را کشت. برخى هم قتل اين جنايتکار را به دست ياران مختار ثقفى در سال ۶۶ در نهضت خروج مختار، در نزديکي‌هاى موصل نوشته اند.(۴)

حمله به کعبه

واقعه حمله به شهر مقدس مکه به دستور يزيد بن معاويه از مسلمات تاريخي است که مورخان معروف اهل تسنن از جمله طبري در تاريخ خود و ابن اثير در کتاب الکامل آن را نقل کرده‌اند. در مورد دليل اين حمله در تاريخ مي‌خوانيم که:

پس از واقعه عاشورا، قيام‌هاي متعددي در نقاط مختلف دنياي اسلام عليه حکومت بني اميه و به خصوص يزيد بن معاويه صورت گرفت. بعضي از اين قيام‌ها به انگيزه خونخواهي از امام حسين(عليه‌السلام) و يارانش صورت گرفت، و بعضي نيز اهداف ديگري را دنبال مي‌کرد. يکي از اين قيام‌ها، قيام مردم مدينه بود.

جنگ ميان سپاه حصين بن نمير و ياران عبدالله بن زبير ابتدا در بيرون شهر مکه انجام شد. پس از کشته شدن تعداد زيادي از افراد عبدالله بن زبير وي به داخل شهر مکه پناهنده شد. سپاه حصين بن نمير بيش از دو ماه، شهر مکه را به محاصره خود در آوردند و در طي همين مدت بود که خانه کعبه را با منجنيق، سنگ زدند و در خانه خدا آتش افروختند.يزيد براي مقابله با اين قيام سپاهي به فرماندهي مسلم بن عقبه به سوي اين شهر فراهم کرد. اين سپاه در طي سه روز چنان قتل و غارت و جناياتي در مدينه مرتکب شد که بيان از گفتن آن عاجز است. سرکوبي قيام مردم مدينه، در ذي حجة سال ۶۳ هـ.ق رخ داد. در همان ايام عبدالله بن زبير نيز که در مکه سکونت داشت، اعلام مخالفت با يزيد کرد و مردم مکه و حجاز را به اطاعت از خود دعوت کرد. يزيد که اطلاع يافته بود عبدالله بن زبير طرفداران فراواني پيدا کرده است، براي مقابله با قيام او به مسلم بن عقبه دستور داد پس از فرونشاندن قيام مردم مدينه با سپاه خود عازم مکه شود و قيام ابن زبير را نيز سرکوب کند.

مسلم بن عقبه در اواخر سال ۶۳ هـ.ق رهسپار مکه شد. وي در بين راه درگذشت و به دستور يزيد، حصين بن نمير جانشين وي شد.

جنگ ميان سپاه حصين بن نمير و ياران عبدالله بن زبير ابتدا در بيرون شهر مکه انجام شد. پس از کشته شدن تعداد زيادي از افراد عبدالله بن زبير وي به داخل شهر مکه پناهنده شد. سپاه حصين بن نمير بيش از دو ماه، شهر مکه را به محاصره خود در آوردند و در طي همين مدت بود که خانه کعبه را با منجنيق، سنگ زدند و در خانه خدا آتش افروختند.

سرانجام در اوايل ماه ربيع الثاني سال ۶۴ هـ.ق با رسيدن خبر مرگ يزيد به گوش حصين بن نمير و يارانش، آنها به محاصره شهر مکه خاتمه دادند.(۵)

پي‌نوشت‌ها:

۱– مروج الذهب، ج۳، ص ۷۱٫

۲– سفينة البحار، ج۱، ص ۲۸۱٫

۳– دائرة المعارف الاسلامية، ج ۷، ص ۴۵۸ .

۴– مروج الذهب،ج ۳،ص ۹۷٫

۵ – براي مطالعه بيشتر درباره اين رويداد مي توانيد به منابع ذيل مراجعه فرمائيد:

تاريخ طبري، ترجمه ابوالقاسم پاينده، ج ۷ صص ۳۱۲۱-۳۱۱۷٫

کامل ابن اثير، ترجمه عباس خليلي، ج ۳، صص ۲۶۰-۲۵۸٫

تاريخ سياسي اسلام ،حسن ابراهيم حسن، ترجمه ابوالقاسم پاينده، صص ۳۵۴-۳۵۲٫