مسعود حاجی زاده

نوشته‌ها

عینک فرزندتان را بزنید!

اگر شما همیشه از زور استفاده کنید و یا نقش معلم را بازی کنید، فرزند شما هیچ گاه به توانایی‌های شخصی خود، که او را از دیگران متمایز می‌سازد، پی نخواهد برد.

تقویت شخصیت فرزند به این نیاز دارد که شما بین برخوردهای ویرانگر و برخوردهای سازنده تفاوت قائل شوید. برخوردهای منفی و مخرب شامل کتک زدن و فریاد کشیدن است. اگرچه این روش‌ها کمک می‌کنند تا فرزند شما کمی به خود آید ولی اعتماد به نفس او را از میان می‌برد.

اگر بتوان اعتماد به نفس را به تایر اتومبیل تشبیه کرد، داد زدن بر سر کودک یا کتک زدن او سبب خالی شدن هوای داخل تایر می‌شود. اگر شما همواره عنان اختیار خود را از دست بدهید و بر سر او فریاد بکشید، حتی اگر او را کتک هم نزنید، احساس همکاری و یا داشتن انگیزه در او به وجود نخواهد آمد.

برای اینکه بتوانید از روش‌های ویرانگر دوری کنید، از دید یک کودک به موضوعات مختلف بنگرید. آنگاه خواهید دید که زندگی برای کودک شما همچون غولی بزرگ است که نمی‌تواند بسیاری از مشکلات و بدنبال آن پیشنهادهای شما را بفهمد.

اگر شما از فرزند خود بخواهید که پیراهن خود را به اتاقش بیاورد، ممکن است منظور شما همان لحظه باشد ولی تا وقتی که به طور دقیق برای فرزند خود مشخص نکرده اید در چه زمانی این کار باید انجام شود، او فکر می‌کند بعدها هم می‌تواند این کار را انجام دهد. شما باید بین کارهای فوری و کارهایی که بعدا نیز می‌تواند انجام بگیرد مرزبندی کنید.

به عنوان مثال: شما می‌توانید بگویید:” همین حالا پیراهنت را به اتاقت ببر” یا ” هر وقت نقاشی ات تمام شد پیراهنت را به اتاقت ببر.” توضیح کامل درخواست‌ها ممکن است به حوصله بیشتری نیاز داشته باشد ولی ابهامی در مورد درخواست شما باقی نخواهد گذاشت.

گاهی اوقات خواسته والدین با چنان متانتی همراه است که امکان مخالفت کودکان را فراهم می‌سازد. به طور مثال: می‌توانم خواهش کنم این این کار را انجام دهی؟

هرگز درخواست خود را به گونه ای بیان نکنید که فرزند شما احساس کند کنترل پاسخ سوال با اوست. سعی کنید مصمم، صریح، قاطع و مهربان باشید. اگر می‌خواهید خواسته ی شما به سرعت انجام شود، ان را با صراحت بیان کرده، بگویید: ” وسایل نقاشی‌ات را هر چه زودتر جمع کن.

اگر شما درخواست خود را به روشنی بیان کنید فرزندتان در می‌یابد که در صورت سرپیچی تنبیه خواهد شد. از کلی گویی دوری کنید. کودکان از اینکه بتوانند به والدین خود کمک کنند لذت می‌برند. آنها دوست دارند کارهایی را به آنها واگذار کنید تا از طریق آن اعتماد به نفس خود را تقویت کنند. بنابراین آنها را در کارها شرکت دهید و حتی کوچکترین موفقیت آنها را تحسین کنید.

برخورد سازنده به این معنی است که انتظارات خود را مشخص سازید و هر موضوعی را به یک مبارزه تبدیل نکنید.

برخی از والدین انتظار دارند فرزندشان، همه کارها را به بهترین شکل انجام دهند، این انتظار ایرادی ندارد ولی کمی هم چشم پوشی لازم است، بنابراین آرامش خود را افزون کنید. به یاد داشته باشید که احساسات شما در چهره تان پدیدار می‌شود، حتی اگر سعی در مهار کردن آن داشته باشید. کودکان نسبت به رفتار والدین بسیار حساس هستند. هنگامی که مادری اخم می‌کند یا چشمانش را گرد می‌کند، فرزندش به او می‌گوید” چرا داد می‌زنی؟ ” زیرا از نظر یک کودک، داد زدن، تنها یک صدا نیست بلکه یک احساس است.

اکنون به نکات زیر دقت کنید که می‌تواند توانایی شما را افزایش دهد:

۱-با فرزندتان شوخی کنید و با او خودمانی شوید، البته از شوخی‌هایی که باعث مسخره کردن او می‌شود خودداری کنید. حتی فکر کردن به یک موضوع خنده دار موجب آرامش انسان می‌شود.

۲- سعی نکنید فرزندتان را مجبور کنید به حرف‌های شما گوش دهد، به او نگویی” تو مرا ناراحت می‌کنی” بلکه بگویی” فلان رفتار تو مرا ناراحت می‌کند.

۳- اگر از چیزی ناراحت هستید به فرزند خود بگویید که ناراحتی شما به خاطر مشکلات مربوط به کار یا نظایر آن است تا فرزندتان احساس نکند که از او ناراحت هستید.

۴- در غیاب فرزندتان درباره او با دیگران صحبت نکنید. به او احترام بگذارید و به تاثیری که غیبت کردن بر نفوذ شخصیت شما خواهد گذاشت و توانایی‌تان را در برخورد مستقیم با فرزندتان کاهش خواهد داد، بی‌اعتنا نباشید.

۵- هرگز مسئولیت تربیت فرزندتان را به دیگران واگذار نکنید. کودکان دوست دارند که والدینشان این مسئولیت را به عهده گیرند.

۶- یکی از راه‌های دوری از برخوردهای ویرانگر این است که درگیر نشوید. رفتاری را که از فرزندتان سر می‌زند و سبب درگیری می‌شود، شناسایی و از وقوع آن جلوگیری کنید و یا روش مناسبی را جایگزین آن سازید.

۷- به عنوان پدر و مادر، شما حق دارید هر گونه مقررات سختی را به اجرا بگذارید.

منبع: کتاب کلید رویارویی با مشکلات رفتاری کودکان؛ ترجمه مسعود حاجی زاده؛ تبیان

ارتباط فرزندان با والدین

 نکات کلیدى براى رابطه نوجوانان با والدین

۱- وقتى که والدین‌تان غیر منطقى هستند، با آن‌ها بحث استدلالى نکنید، لبخنده زده و موافقت کنید. این کار باعث مى‌شود تا احساس خجالت و گناه کنند. هنگامى که آن‌ها سرگرم صحبت با شما هستند، به کار دیگرى مشغول نشوید زیرا این کار آن‌ها را عصبانى مى‌کند.

۲- هنگامى که والدین، منطقى هستند (یعنى درباره انتظارات خود و یا یک تصمیم با شما صحبت مى‌کنند) به آن‌ها گوش دهید تا سخن خود را به پایان برسانند، سپس دلایل و انتقادات خودتان را مطرح کنید. آن‌ها انتظار ندارند که شما سخن شان را قطع کنید لذا از این کار عصبانى مى‌شوند و دیگر به شما احترام نخواهند گذاشت.

۳- اگر والدین‌تان درخواست شما را رد کردند یا اجازه انجام کارى را به شما ندادند یا آزادى شما را محدود کردند، نپرسید «چرا؟» زیرا با «نه» دیگرى مواجه مى‌شوید. به جاى آن بگویید «چه کارى مى‌توانم انجام دهم تا به درخواستم پاسخ دهید یا به آزادى من احترام بگذارید؟» سؤال «چه باید بکنم؟» به شما نشان خواهد داد که براى جلب رضایت والدین خود چه کارى باید انجام دهید.

۴- اگر والدین شما عصبانى شدند بر اعصاب خود مسلط باشید و آن را کنترل کنید. بسیارى از مواقع، عواملى چون رئیس، همسایه و مغازه دار باعث ناراحتى آن‌ها شده اند نه شما. با آن‌ها آرام باشید و اگر فایده اى نداشت کارى به کارشان نداشته باشید تا به حالت عادى باز گردند.

۵- والدین گاهى بى‌انصاف هستند و این کار آن‌ها شما را عصبانى مى‌کند. هنگامى که یکى از شما عصبانى هستید، هیچ گاه به بى‌انصافى آن‌ها انتقاد و اشاره نکنید و صبور باشید.

۶- وقتى که عقاید، خواسته‌ها و یا شکایات خود را مطرح مى‌سازید، صدایتان را بلند نکنید و آرام باشید. اگر فریاد بزنید، آن‌ها فقط صدایتان را مى‌شنوند ولى اگر آرام باشید سخنان شما را نیز مى‌فهمند.

۷- هیچ گاه خود را در موقعیتى قرار ندهید که یکى از شما برنده یا بازنده باشید. شما یک بچه هستید، لذا شکست خواهید خورد و یا تنبیه خواهید شد. سعى کنید مصالحه و تفاهم کنید تا موقعیتى ایجاد شودکه هر دو شما در آن پیروز باشید.

۸- اگر نمى‌توانید با والدین خود صحبت کنید یا آن‌ها از صحبت کردن شما عصبانى مى‌شوند، سخنان خود را بنویسید و به آن‌ها بدهید. و یا از واسطه کمک بگیرید.

۹- گاهى اوقات با پدر یا مادر خود به تنهایى بیرون بروید. به آن‌ها بگویید دوست دارید گاهى با آن‌ها تنها باشید. آن‌ها ابتدا از شنیدن این موضوع نگران مى‌شوند و گمان مى‌کنند که مى‌خواهید خبر ناگوارى به آن‌ها بدهید، حتى ممکن است از شنیدن سخنان شما احساساتى شده و شما را در آغوش بگیرند. تحمل داشته باشید.

۱۰- وقتى که والدین شما مشغول مطالعه و یا تماشاى تلویزیون هستند، گاهى آن‌ها را همراهى کنید. درباره موضوعاتى چون مدرسه، دوستان و دیگر مسائل مورد علاقه شان صحبت کنید. آن‌ها ممکن است در آغاز تصور کنند که تغییر رفتار شما دلیل خاصى دارد ولى این احساس را به تدریج از دست داده و شخصیت جدید شما را خواهند پذیرفت.

۱۱- بدیهى است شما حاضر نیستید به افرادى که با شما مشاجره مى‌کنند یا همکارى ندارند کمک کنید. اگر شما نیز با والدین خود چنین برخوردى داشته باشید آن‌ها به شما کمک نکرده و با درخواست هاى‌تان موافقت نخواهند کرد. سعى کنید با آن‌ها درگیر نشوید و روحیه همکارى داشته باشید؛ مطمئن باشید نتیجه این رفتار به سود شما خواهد بود.

۱۲- هر روز از والدین خود بپرسید «چه کمکى مى‌توانم به شما بکنم؟» بیشتر اوقات آن‌ها از شما تشکر کرده و کارى به شما واگذار نخواهند کرد یا گاهى انجام کارهایى را از شما خواهند خواست که ممکن است فقط چند دقیقه وقت شما را به خود اختصاص دهد. والدین از این رفتار شما خشنود شده و آن‌ها نیز با شما همکارى خواهند کرد. شما مى‌توانید با انجام برخى کارها به طور داوطلبانه و بدون این که آن‌ها از شما درخواست کنند، موجب خوشحالى و شگفتى آنان شوید. آن‌ها به همه خواهند گفت که شما بهترین فرزندى هستید که یک پدر و مادر مى‌توانند داشته باشند.

۱۳- اگر پدر و مادر شما با هم به مشاجره پرداختند، آن‌ها را تنها بگذارید زیرا اگر شاهد بگو مگوى آن‌ها باشید، با شما نیز برخورد خواهند کرد.

۱۴- گاهى اوقافت انجام دادن کارهایى ساده و ناچیز مثل خاموش کردن لامپ ها، تمیز کردن اتاق خواب و یا آویزان کردن حوله پس از حمام گرفتن، موجب مى‌شود شما بتوانید امتیازات مهمى را از آن‌ها بگیرید مثل رفتن به منزل دوستان، استفاده از اتومبیل آن‌ها یا استفاده بیشتر از تلفن.

۱۵- با والدین خود صبور باشید. به یاد داشته باشید که دوران نوجوانى شما مرحله اى سخت براى آن‌ها ست، بنابر این به آن‌ها کمک کنید تا با آرامش و روحیه همکارى با این مرحله از زندگى شما برخورد کنند. آن‌ها یک روز از شما تشکر خواهند کرد.

منبع: کلیدهای رفتار با نوجوانان؛ ترجمه مسعود حاجی زاده؛ ص۱۹۴