فضای مجازی

نوشته‌ها

راه‌های دوست پیدا کردن

داشتن دوست و رفیق در روابط اجتماعی، یکی از نیازهای اصلی انسان به عنوان موجودی اجتماعی می‌باشد. تنهایی سپری کردن زندگی نه تنها از کیفیت آن می‌کاهد بلکه می‌تواند ما را مستعد مشکلاتی همچون استرس و اضطراب کند که خطرات بسیاری در پی خواهند داشت. در ادامه این نوشتار، به بررسی بهترین راه‌های دوست پیدا کردن از دید علم روانشناسی می‌پردازیم.

موثرترین روش‌های دوست پیدا کردن

رفتن به مکان‌های اجتماعی

برای این که افراد جدیدی را ملاقات کرده و دوستی سالمی را با آن‌ها آغاز کنید، باید در جایی که افراد هستند، رفت و آمد داشته باشید. اولین کار این است که قدم به بیرون از خانه بگذارید. هنگامی که شما به جاهایی می‌روید که افراد دیگر هستند و با آن‌ها تعامل برقرار می‌کنید، خود را در مسیر درستی قرار داده‌اید.

برای دوست پیدا کردن، به باشگاه‌ها و گردهمایی‌ها بروید و یا خودتان اکیپی ایجاد کنید. می‌توانید برای پیدا کردن این گروه‌ها، در اینترنت جست و جو کنید. به خاطر داشته باشید که شما تنها فردی نیستید که می‌خواهید دوست پیدا کنید. اگر شما یک مادر هستید، می‌توانید به کلاب مادران بپیوندید. در چنین کلاب‌هایی معمولا مادران دور یکدیگر جمع شده و فرزندانشان را با یکدیگر آشنا می‌کنند، مشکلات‌شان را برطرف می‌کنند و با مادران دیگر وقت صرف کرده و از تجربیات یکدیگر استفاده می‌کنند.

اگر شما به مطالعه علاقه دارید می‌توانید در کلاب‌ها و اجتماع‌هایی شرکت داشته باشید که افراد مطالعه کرده و در مورد آن بحث می‌کنند.

برای دوست پیدا کردن به مکان‌های محلی بروید. کنسرت، جلسه آشنایی با همسایگان و کتابخانه‌های محل‌تان، جاهایی هستند که اگر به آنجا بروید می‌توانید افراد زیادی را ملاقات کرده و با آن‌ها ارتباط برقرار کنید. بیشتر در جامعه حضور داشته باشید زیرا این باعث می‌شود توانایی دوستیابی‌تان بهبود پیدا کند. اگر در اجتماع و قرار ملاقات‌ها حضور داشته باشید بدین معنی‌ست که همیشه حرفی برای گفتن دارید.

انجمن‌های آنلاین راهی برای پیدا کردن دوست

موضوعات مورد علاقه خود را پیدا کنید. در این انجمن‌ها شما می‌توانید در مورد موضوع مورد نظرتان با افرادی دیگر صحبت کنید. بدین ترتیب شانس ایجاد ارتباط بین شما و افراد دیگری که صحبت می‌کنند افزایش پیدا می‌کند. در انجمن‌هایی شرکت کنید که:

به شغل شما نیز ارتباط داشته باشد- به خصوص اگر در یک زمینه ی خاص کار می‌کنید. بر روی ورزش یا سرگرمی مورد علاقه‌تان تمرکز داشته باشد. دارای اعضایی متناسب با سن شما باشد و یا زمینه‌های مشابهی با شما داشته باشند.

به منظور دوست پیدا کردن، باید زمینه‌های مشترکی پیدا کنید. برای پیدا کردن دوستان جدید باید در فعالیت‌هایی حضور داشته باشید که به آن‌ها علاقه دارید بنابراین هنگامی که افرادی را ملاقات می‌کنید، همان افرادی هستند که با شما علایق مشترکی دارند. بدین ترتیب وقتی با چنین افرادی ملاقات داشته باشید، احتمال دوست شدن‌تان بیشتر می‌شود.

از رسانه‌های اجتماعی استفاده کنید

پیوستن به شبکه‌های اجتماعی مانند فیسبوک، اینستاگرام و حتی تلگرام باعث می‌شود اگر شخصی را ملاقات کردید، او را به شبکه ی خودتان اضافه کنید. حتی اگر شما آن‌ها را به خوبی نشناسید، می‌توانید با مشاهده ی کار‌هایی که انجام می‌دهند، با آن‌ها در ارتباط باشید. دیدن این که در زندگی دوست مجازی شما چه می‌گذرد باعث می‌شود بتوانید شانس ارتباط‌تان را افزایش دهید و این دوستی می‌تواند به مراتب نزدیکتر نیز شود

از طریق دوستانتان، دوست پیدا کنید

اغلب اوقات، پیدا کردن دوست جدید از طریق روابط و افراد متقابل انجام می‌شود. ملاقات داشتن و صرف وقت با افرادی که از قبل احتمال داشت با شما ارتباط برقرار کنند، شانس آشنایی و دوستی را افزایش می‌دهد.

از روال روزانه خود خارج شوید

اگر می‌خواهید دوستی خوب و طولانی‌مدت پیدا کنید، باید روی خودتان بیشتر کار کنید. کاملا قابل قبول است اگر بخواهید آخر هفته‌تان را تنها در خانه بمانید و استراحت کنید، اما برای دوست پیدا کردن، باید این کار را ترک کنید.

خودتان را معرفی کنید

اگر در موقعیت مناسبی قرار دارید و افرادی را ملاقات می‌کنید که برای شما جذاب هستند، جلو بروید و سلام کنید. تنها کافیست سلام کرده و مانند فردی که قبلا می‌شناختید، خودتان را معرفی کنید.

هنگامی که خودتان را معرفی می‌کنید، حقیقت را بگویید. در اغلب اوقات، کوتاه صحبت کردن، بهترین راه است. اگر در برخورد اول خیلی صحبت کنید، به نظر می‌رسد فرد خودخواهی هستید. مثلا گفتن “سلام من استیو هستم” از گفتن “سلام من استیو هستم، خب بیایید کمی صحبت کنیم، من امروز یک روز کاری سخت و پرمشغله‌ای داشتم، مشتری‌های زیادی از خارج کشور امروز با من ملاقات کردند و می‌خواهم ماشینم را تعویض کنم. خب، شغل شما چیست؟” بیشتر باعث می‌شود ارتباط حفظ شده و دوستی ایجاد شود. به نظر شما کدوم یکی از این مکالمات احساس راحتی بیشتر را ایجاد می‌کنند؟
نسبت به موقعیت‌هایی که باید خودتان را معرفی کنید آگاهی داشته باشید. اگر شما در یک مهمانی مرتبط با شرکت‌تان هستید و برای دوست پیدا کردن بروید جلو و بگویید “سلام من استیو از بخش حسابداری هستم” و همچنین اگر در موقعیت دیگری هستید و ممکن است در چنین شرایطی مانند وقتی که در یک رستوران خودتان را معرفی می‌کنید، احساس راحتی نکنید و فقط بگویید” سلام من استیو هستم، از دیدار شما خوشوقتم”.
یک سوال بپرسید و گوش دهید. هنگامی که برای اولین مرتبه با افراد صحبت می‌کنید، سعی کنید بیشتر از این که صحبت کنید، شنونده باشید. زیاد تقاضای دریافت اطلاعات نکنید و خیلی ساده فقط بپرسید” دوست دارید چه فعالیت‌هایی انجام دهید؟” و سپس فقط گوش دهید و با علاقه صحبت‌ها را دنبال کنید. شنونده ی خوبی بودن، باعث می‌شود افرادی که دوست دارید را جذب خود کنید.

منافع مورد علاقه‌تان را پیدا کنید

یکی از بهتری راه‌های ایجاد ارتباط با دیگران و دوست پیدا کردن، این است که زمینه ی صحبت مشترکی پیدا کنید. اگر آن فردی مسئله را مطرح می‌کند که شما نیز به آن علاقه دارید، آن را دنبال کنید.

آرام باشید و خیلی هیجان‌زده نشوید

هنگامی که برای اولین مرتبه با کسی ملاقات می‌کنید، از همان ابتدا، توقعات خود را بازگو نکنید. گفت و گوی خود را با گفتن “بعدا می‌بینمت” به پایان برسانید و قرار دیگری نگذارید. اگر در موقعیت درستی قرار گرفته باشید و یا در شبکه‌های اجتماعی و اینترنت با یکدیگر آشنا شده باشید، قطعا دوباره همدیگر را ملاقات خواهید کرد.

منبع: wikihow

تلگرام و آسیب‌ به خانواده

بی‌تردید تلگرام با گسترش نفوذ خود به درون خانواده‌های ایرانی، در کنار محاسن و امتیازات فراوانی که از آن برخوردار است، دارای مفاسد و نقاط منفی‌ای است که موجب آسیب رساندن به بنیان خانواده ایرانی می‌شود. برای درک بهتر این موضوع کافی است که زندگی خود را قبل از حضور در تلگرام و بعد از آن را مقایسه کنیم؛ آن وقت آسیب‌هایی که این پیام رسان به مرور زمان به ما رسانده است را عمیق‌تر درک خواهیم کرد. در ادامه به گوشه‌ای از آسیب‌های این پیام رسان اشاره خواهیم کرد:

نابودی جمع‌های صمیمی خانواده‌ها

پیام رسان تلگرام از همان روزهای آغاز فعالیت خود در ایران، با جذاب کردن محیط خود و در اختیار گذاشتن خدمات رایگان سعی در ایجاد یک اعتیاد فراگیر بین مردم بود؛ به طوری که امروزه و بعد از ۳ سال فعالیتش در ایران، شاهد آن هستیم جمع‌های صمیمی خانواده‌های ایرانی رو به خاموشی است. پر رنگ‌ترین اتفاقی که تلگرام در ایران رقم زده است نیز مربوط به محیط‌های خانواده است؛ امری که مخاطبان ایرانی به روشنی از آن آگاه هستند و کم رنگ شدن روابطشان در میان خانواده را به خوبی حس می‌کنند.

به خطر افتادن حریم خصوصی

یکی از تأثیرات منفی که تلگرام متهم ردیف اول آن در زندگی افراد است، به خطر افتادن حریم خصوصی است. در واقع به دلیل نا آشنا بودن اکثر افراد، تلگرام به خطری برای حریم خصوصی افراد مبدل شده است. تأثیر منفی این شبکه پیام رسان را (که گاهی در رسانه‌ها منتشر می‌شود) می‌توان در ماجرای یکی از بازیکنان فوتبال و انتشار عکس‌های خصوصی او و هم چنین هک شدن حساب تلگرام یکی از بازیگران زن سینما مشاهده کرد؛ هر چند که ناآگاهی و اشتراک تصاویر خصوصی در این شبکه عامل این اتفاقات است.

نشر اکاذیب در جامعه

دیگر تأثیر منفی که تلگرام عامل اصلی آن است، نشر اکاذیب در جامعه است، متأسفانه انتشار اخبار دروغین و اشتراک آن یکی از بزرگترین مشکلاتی است که این روزها گریبان گیر کاربران ایرانی تلگرام شده است؛ اخبار بدون منبع موثق در تلگرام به راحتی دست به دست شده و باعث فریب افراد زیادی شده است.

کاهش سطح ارتباطات عاطفی

استفاده از تلگرام در محیط خانواده با کاهش سطح ارتباطات عاطفی،‌ میزان گفتگو در خانواده را حتی از ۱۵ دقیقه در روز هم کمتر کرده است. ضمن این که استفاده نادرست از این امکانات باعث از بین رفتن بسیاری از حریم‌ها در خانواده‌ها شده و حتی در مواردی منجر به بروز اختلافات تا سر حد طلاق و جدایی نیز شده است.

ایجاد ارتباط هر یک از زوجین با افراد غریبه و حتی جنس مخالف در دوستان و آشنایان، منجر به کاهش سطح اعتماد در بین آنها می‌شود و با کاهش سطح اعتماد در خانواده، آرامش خدشه­ دار می‌­شود و در نهایت نهاد خانواده آسیب جدی می­بیند.

انتشار مطالب ضد دینی و الهی

منفی ترین بخش تلگرام، که زندگی اکثر مردم را تهدید می‌کند، مربوط به هجوم کانال‌های ضد دینی است؛ کانال‌هایی که هدفشان حمله به دین و زیر سوال بردن ارزش‌های الهی برای مردم ایران است. این کانال‌ها به سهولت و با فعالیت آزادنه خود، مخاطبان را در دام خود می‌اندازند و آنها را جذب می‌کنند.

گذشته از اینها دسترسی به این کانال‌ها بسیار ساده است و با سرچ کردن برخی کلمات افراد در تمامی سنین دسترسی آسانی به آنها دارند و این خود به تنهایی کافی است تا قشر نوجوان و کم سن از راه و هدف اصلی خود گمراه شده و درگیر محیطی غیر اخلاقی شوند.

با همه این مطالب پیام رسان تلگرام اسب سرکشی است که بدون رعایت قوانین ایران و با محتوای نامناسب در صدد تخریب بنیان خانواده‌های ایرانی است. بی‌شک امروزه در هیچ کشوری، جایی برای فعالیت خودسر یک پیام رسان آن هم با هدف تخریب مردم آن کشور، نیست.

منبع: سعید پیرزاده؛ باشگاه خبرنگاران جوان؛

(با اندکی حذف و تغییر)

تلگرام چه بلایی بر سر خانواده‌های ایرانی آورده است؟

این روزها استفاده بیش از اندازه از موبایل و شبکه‌های اجتماعی، تبدیل به مشکلی بزرگ در روابط خانوادگی شده است…

چند سالی است که روابط چهره به چهره که موجب صفا و صمیمت بود به خاطر افراط در استفاده از اینترنت از بین رفته است؛ از همین روست که می‌گوییم شبکه‌های اجتماعی امروز نقش پررنگی در متزلزل شدن خانواده‌ها داشته است. سال‌های گذشته گفتگو بین اعضای خانواده چند ساعت بود حالا به چند دقیقه رسیده است؛ طبق اظهار نظر معصومه ابتکار، معاون امور زنان و خانواده رئیس‌جمهوری، گفت‌وگوی بین‌نسلی در خانواده‌ها از دو ساعت به ۲۰دقیقه کاهش یافته است.

در بین پیام‌رسان‌هایی که در ایران فعالیت می‌کنند تلگرام نقش پر رنگ‌تری در میان مردم دارد. بر اساس همین موضوع سراغ چند جامعه‌شناس و روانشناس رفتیم تا از تاثیرات این پیام‌رسان بر خانواده‌هایی ایرانی بپرسیم.

انتشار اخبار کذب، کاهش روابط خانوادگی و ایجاد روابط نامشروع نتیجه استفاده از تلگرام

امان‌الله قرایی مقدم جامعه شناس می‌گوید: امروزه افراد بسیاری از پیام رسان تلگرام استفاده می‌کنند که البته نحوه استفاده از آن بستگی به شخصیت افراد، تربیت افراد، تربیت خانوادگی و فرهنکی افراد دارد. از این رو تلگرام همانند یک شمشیر دو لبه است که عده‌ای می‌توانند از آن درست استفاده کنند و عده دیگری استفاده نادرستی از آن داشته باشند.

قرایی ادامه داد: محتوای نامناسب و کاهش ارتباطات خانوادگی یکی از نقاط منفی پیام رسان‌ها می‌باشد؛ از زمانی که استفاده از تلگرام و امثال آن در کشور رایج شده، به تدریج روابط خانوادگی کاهش پیدا کرده است. این پیام‌رسان توانایی آسیب زدن به بنیان خانواده، شایعه پراکنی و انتشار اخبار کذب را دارد؛ می‌تواند با انتشار گسترده یک خبر دروغ و شایعه آن را به حقیقت تبدیل کند.

این جامعه‌شناس در ادامه اظهار داشت: طیق بررسی‌های انجام شده زنان شوهردار از طریق تلگرام و امثال آن با مردان غریبه ارتباط برقرار می‌کنند؛ با ایجاد این رابطه نامشروع بنیان و کانون یک خانواده از هم می‌پاشد. در نتیجه بی‌شک تلگرام تاثیرات منفی اجتماعی، سیاسی، اقتصادی زیادی داشته است. البته کسانی این عمل را انجام می‌دهند که باورهای دینی ضعیفی دارند و به ارزش‌ها پایبند نیستند.

امان‌الله قرایی مقدم در پایان با اشاره به محتوای نامناسب تلگرام اظهار داشت: هدف از ایجاد چنین پیامی انتقال محتوای نامناسب است تا جوانان را از درون پوچ و با تغذیه آنها افراد یک جامعه را شبیه هم کنند. اینها که هدفشان ترویج فرهنگ ایرانی نیست و بر اساس مدل دهکده جهانی در صدد ایجاد جامعه‌ای با افرادی شبیه هم هستند.

تلگرام و ایجاد شکاف‌هایی در ارتباطات عاطفی زناشویی

سمیه محمدی، روانشناس، با اشاره به تاثیر تلگرام بر خانواده‌های ایرانی اظهار داشت: به دلیل عدم بسترسازی مناسب برای استفاده از این برنامه یا برنامه‌های مشابه و همچنین عدم آگاهی کامل والدین از راه‌های کنترل و عدم استفاده درست آثار سوء زیادی دیده می‌شود. متاسفانه اطلاعات و محتوای تلگرام که در حد و مناسب اعضا نبوده، خروجی منفی نامناسب مثل رفتارهای ضد هنجار، روابط پر آسیب و غیرمتعارف داشته است.

این کارشناس ارشد روان شناسی افزود: به دلیل جذابیت‌های کاذب ایجاد شده در این محیط برای نوجوانان و عدم آگاهی کامل از نحوه استفاده از این اپلیکیشن، تاثیر زیادی در اتلاف وقت و فعالیت‌های مفید دیگر شده است، البته درصد پایینی از جوانان از این برنامه در جهت کسب درآمد، اطلاع‌رسانی و آموزش و کارآفرینی هم استفاده می‌کنند.

سمیه محمدی با اشاره به تاثیر تلگرام بر زندگی زناشویی گفت: ایجاد شکاف‌هایی در ارتباطات عاطفی زناشویی، بستر مناسبی برای افکار پارانوییدی و همچنین شرایط آسان‌تر برای روابط خارج از خانواده موارد آسیب‌پذیر پیام‌رسان تلگرام بوده است. گروه‌های دوست‌یابی یا گاهی همسریابی، بیش از همه به روابط زناشویی آسیب می‌زنند.

تلگرام و آسیب به بنیان خانواده ایرانی

فاضل محمدی، جامعه شناس و آسیب شناس مسائل اجتماعی با اشاره به تاثیرات منفی تلگرام در جامعه ایرانی، اظهار داشت: بدون تردید، ظهور و بروز و عرصه چنین فناوری‌هایی در حوزه‌های متعدد اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی قابل بررسی است اما تاثیرات اجتماعی این نرم‌افزارها در جامعه ایرانی به مراتب بیشتر از جوامع دیگر به نظر می‌رسد.
محمدی گفت: این نرم‌افزارها به میزانی در میان اقشار اجتماعی و به‌ خصوص جوانان و نوجوانان رسوخ و رسوب پیدا کرده که تاثیرات آن در اوقات فراغت این قشر از جامعه ایرانی نیز مشهود و ملموس به نظر می‌رسد.

این استاد دانشگاه افزود: با گذشت چند سال از فعالیت پیام‌رسان‌هایی همچون تلگرام در داخل کشور، امروزه شاهد فروپاشی بنیان خانواده‌های ایرانی هستیم. دیگر روابط خانوادگی که جزیی از رسوم مردم ما بود در کشور دیده نمی‌شود. همه مردم به تلگرام روی آورده‌اند؛ به‌ طوری‌ که فرزند برای درخواست آب از مادر خود، در تلگرام پیام می‌دهد.
فاضل محمدی دانشجوی دکترای جامعه شناسی گفت: هدف پیام رسان‌هایی همچون تلگرام که متکی به قوانین جمهوری اسلامی ایران نیست، از قبل مشخص بود و هدف اصلی آسیب به خانواده‌های ایرانی بود؛ باید سال‌ها پیش به فکر پیام‌سان‌های داخلی می‌بودیم تا مثل امروز نوجوانان ما با انبوهی از محتواهای غیر اخلاقی مواجه نشوند. اضافه کردن چند واحد درس در دبیرستان و در درس تعلیمات اجتماعی به مبحث شبکه‌های اجتماعی مجازی در قالب سواد رسانه‌ای می‌تواند مثمر ثمر واقع شود.

منبع: سعید پیرزاده؛ باشگاه خبرنگاران جوان؛(با اندکی تغییر)

پنج حقیقت در مورد خیانت که همه متاهلین باید بدانند

واژه‌ای که هیچ مرد یا زن متاهلی نه انتظار شنیدنش را دارد و نه دوست دارد به گوشش بخورد. با این که ۹۰ درصد از افرادی که در یک تحقیق شرکت کرده بودند اعتقاد داشتند که «خیانت» کار درستی نیست اما هر روز آمار خیانت در همه جای دنیا در حال افزایش است.

در زیر به پنج حقیقتی که همه افراد متاهل باید در مورد خیانت بدانند اشاره می‌کنیم:

۱. آمار نشان می‌دهد که در آمریکا ۴۰-۲۵ درصد از زنان و ۶۰-۵۰ درصد از مردان، طی دوران ازدواج خود مرتکب خیانت می‌شوند. خیانت به دلایل مختلف اتفاق می‌افتد که اینها مهم‌ترین دلایلی هستند که می‌شنویم:

• نیازهای احساسی و جنسی من در زندگی زناشویی‌ام برآورده نمی‌شود.
• از ازدواجم خسته شدم، احساس می‌کنم که زنم/شوهرم من را دوست ندارد.
• سعی کردم با او صحبت کنم اما هیچ تغییری در رابطه‌مان ایجاد نشد.
• احساس ناامیدی می‌کردم و از تلاش کردن خسته شده بودم.
• کار او برایش مهم‌تر از من بود.
• بچه‌ها برای او مهم‌تر از من بودند.
• او به حرف‌هایم گوش نمی‌کرد؛ مهربان نبود.
• او تمایلی به رابطه‌جنسی نداشت. به زور با من رابطه‌جنسی برقرار می‌کرد؛ نمی‌توانسم او را شاد کنم؛ هیچ کدام از کارهایم، در نظر او خوب نبود.

بعد یک روز شروع به حرف زدن به کسی از جنس مخالف خودش می‌کند، چه سر کار، چه در محل، در رستوران یا حتی اینترنتی و برای او از نارضایتی که از زندگی زناشویی خود دارد صحبت می‌کند. آن فرد با همدردی به حرف‌های او گوش می‌دهد و بعد پیوند احساسی صمیمی‌تری بین آنها ایجاد شده، از مرزها می‌گذرند و کم‌کم خیانت اتفاق می‌افتد.

۲. در آمریکا ۸۵ درصد از خیانت‌ها، در محیط‌کار آغاز می‌شوند. به مقدار زمانی که با همسرتان و مقدار زمانی که سر کار و با همکارانتان می‌گذرانید فکر کنید. بیشتر اوقات روز سر کار هستید، با همکارانتان فراز و نشیب‌های پروژه‌های مختلف را پشت سر می‌گذارید. ارتباطات زیاد، مسافرت و نزدیکی غیرقابل‌اجتناب می‌تواند موجب بروز دوستی و وابستگی‌های احساسی خارج از ازدواجتان شود. محل‌کار موقعیت‌هایی برای آشنا شدن با آدم‌هایی خارج از خانواده برای شما فراهم می‌کند. در جوامع غربی وارد شدن خانم‌ها به بازار کار، یکی از دلایل بالا رفتن آمار خیانت از جانب زنان بوده است. جای تعجب نیست که چرا در غرب محل‌کار یکی از متداول‌ترین محل‌ها برای شروع خیانت است.

۳. بی‌وفایی، احساسی بسیار مخرب‌تر از بی‌وفایی جسمی برای ازدواج است. طنازی‌ها سر کار کم‌کم تبدیل به قرارهای ناهار بیرون از شرکت، فرستادن پیامک‌ و ایمیل و از این قبیل می‌شود. به‌تدریج جزئیات ریز زندگی‌تان را برای او بازگو می‌کنید. پنهان کردن این راز از همسرتان بسیار هیجان‌انگیز می‌شود و با خودتان توجیه می‌کنید که این «خیانت» نیست چون هیچ ارتباط جنسی با آن فرد ندارید. اما وابستگی احساسی که با او پیدا کرده‌اید می‌تواند برای ازدواجتان بسیار مخرب باشد. هرچه صمیمیت شما با کسی خارج از ازدواجتان بیشتر شود، عمق ارتباط قلبی و فکری‌تان با همسرتان بیشتر به خطر می‌افتد. و طولی نمی‌کشد که خیانت جنسی هم به آن اضافه خواهد شد.

۴. اینترنت، ایمیل، موبایل و فیسبوک خیانت کردن را برای افراد آسان‌تر کرده است. کنجکاوی که برای پیدا کردن دوستان بچگی یا دوران دانشگاه دارید می‌تواند برای زندگی زناشوییتان بسیار خطرناک باشد، مخصوصاً اگر در ازدواجتان احساس کمبود هم داشته باشید. خاطرات رمانتیک قبلی شما را به عواقبی غیرقابل پیش‌بینی می‌کشاند با یک کلیک موس و بدون هیچ نیت پلید به دنبال یک عشق گذشته می‌گردید. برداشتن قدم بعدی و ایمیل زدن یا درخواست دوستی دادن در فیسبوک هم به نظرتان هیچ صدمه‌ای به زندگی‌تان نمی‌زند. اما همین کار کوچک می‌تواند منجر به پیش آمدن جریان غیرمنتظره‌ای از اتفاقاتی شود که برای ازدواجتان جالب نخواهد بود. در میان نگذاشتن این با همسرتان هم می‌تواند یک «خیانت اتفاقی» به شمار رود. و باید بدانید که طنازی کردن و صحبت‌های جنسی در ایمیل و پیام و ویدئو و عکس هم خیانت به شمار می‌رود.

۵. ۶۵ درصد از ازدواج‌ها بعد از خیانت متلاشی می‌شوند. ۳۵ درصد از زوج‌ها بعد از خیانت به زندگی خود ادامه می‌دهند. برای بعضی خیانت موجب برهم خوردن قرارداد بینشان می‌شود و طرفی که به او خیانت شده دیگر نمی‌تواند تحت هیچ شرایطی آن موقعیت را تحمل کند. برای خیلی‌ها هم آن خیانت بلیط برنده‌ای برای خارج شدن از آن ازدواج است. زوج‌هایی هم هستند که مطمئن نیستند و می‌خواهند بعد از خیانت هم ازدواجشان را حفظ کنند و به همین دلیل پیش مشاوران مختلف می‌روند.

همیشه جای امید هست. زوج‌های زیادی بوده‌اند که توانسته‌اند بعد از خیانت زندگی‌شان را نجات دهند. با صرف وقت، مشاوره، صبر و تلاش زوج‌ها می‌توانند از این اتفاق به عنوان فرصتی برای عمیق‌تر کردن رابطه‌شان و ساختن زندگی بسیار قوی‌تر و نزدیک‌تر از قبل استفاده کنند.

منبع:مردمان

خطرات فضای مجازی برای جوانان و نوجوانان؛ چه باید کرد؟

فضای مجازی نیز مانند سایر اقسام تکنولوژی می تواند در بسیاری از موارد مفید واقع شود. در این خصوص فضای مجازی بستری را برای نسل نوجوان و جوان فراهم کرده است که می توانند با استفاده از آن در زمینه آموزشی وضعیت بهتری را تجربه نمایند.

هر پدیده جدید به محض ورود به دنیای واقعی همواره فرصت ها و چالش هایی را به همراه خواهد داشت. فضای مجازی نیز به عنوان ابزار ارتباطی نوین هم چون تیغ دو لبه ای است و برای خطراتی که به واسطه آن پیش می آید باید هوشیار بود و آمادگی مقابله با آن را داشت. در این گزارش به بررسی تاثیرات مثبت و منفی این پدیده بر قشر نوجوان، جوان، دانش آموز و دانشجو می پردازیم.

یکی از بحث های رایج میان جامعه شناسان و کارشناسان حوزه علوم اجتماعی و ارتباطات، نحوه و چگونگی برخورد با یکی از انواع تکنولوژی، در بدو ورود به هر فرهنگی است. در این میان نکته ای که همگی بر آن اتفاق نظر دارند، فرهنگ سازی برای استفاده صحیح از تکنولوژی است. اینترنت و فضای مجازی نیز مانند سایر اشکال تکنولوژی و رسانه ای موارد استفاده مثبت و منفی خاص خود را دارد. فضای مجازی می تواند به کمک دانش آموزان و دانشجویان بیاید

فضای مجازی نیز مانند سایر اقسام تکنولوژی می تواند در بسیاری از موارد مفید واقع شود. در این خصوص فضای مجازی بستری را برای نسل نوجوان و جوان فراهم کرده است که می توانند با استفاده از آن در زمینه آموزشی وضعیت بهتری را تجربه نمایند. از جمله استفاده های مفیدی که نسل جوان از فضای مجازی دارد، عبارت است از:

– استفاده از داده ها و اطلاعات گوناگون به منظور انجام فعالیت هاى علمى و پژوهشى

– تسریع در روند انجام امور ادارى دانشجویان و دانش آموزان و نیز افراد شاغل؛ که بخصوص در مراحل ثبت نام دانشگاه و انتخاب واحدها موجب تسهیل کار دانشجویان شده است.

– برقرارى سریع ارتباط با اساتید و معلمان، سایر دانشجویان و دانش آموزان به انواع روش های گفتارى، نوشتارى و تصویرى

– برقراری ارتباطِ بین دانشگاهی دانشجویان در شهرهای مختلف جهت انجام پروژه های علمی، چاپ نشریات و نیز مباحثه پیرامون مسائل علمی و آموزشی

– استفاده از روش های آموزش از راه دور و غیر حضوری

خطرات فضای مجازی

تسلط کامل والدین بر مهارت های مربوط به استفاده از رایانه ها و اینترنت، هوشیاری آنها در این رابطه و از سوی دیگر فرهنگ سازی برای استفاده صحیح از فضای مجازی، می تواند تاثیر بسزایی در فراگیرى مهارت هاى مختلف زندگى و نیز آموزش هاى مرتبط با تحصیلات و مسائل علمی نسل جوان و نوجوان داشته باشد. با این وجود، استفاده از اینترنت در میان نوجوانان و جوانان در صورتى که نظارت والدین را به دنبال نداشته باشد، می تواند بستری برای بروز ناهنجاری اخلاقی و رفتاری باشد.

به عبارتی باید در نظر داشت فضای مجازی که می تواند با برنامه ریزی به بستری آموزشی و مفید تبدیل شود، با توجه به ویژگی هایی که دارد می تواند زمینه ساز خطراتی در تمامی سطوح و ابعاد زندگی باشد. فضای مجازی و اینترنت به رغم تمام کاربردها و کارکردهای مفید خود، آسیب های اجتماعی خاصی نیز دارد که نمی توان نسبت به آن بی تفاوت بود. تاثیر این آسیب ها به ویژه در نسل در حال رشد کشور حساس تر بوده و دقت بیشتری را می طلبد.

آسیب های اجتماعیِ حاصل از ارتباط با اینترنت دامنه وسیعی دارد. طوری که می توان حوزه آسیب های آن را از چندهویتی گرفته تا دسترسی به حساب های بانکی، هرزه نگاری، انتشار محتواهای مستهجن، تجاوز به حریم خصوصی افراد و اشاعه خشونت ترسیم کرد؛ آسیب هایی است که کارشناسان حوزه جامعه شناسی، ارتباطات و روانشانسی بصورت مداوم از آنها صحبت می کنند.

آزادی بی حد و حصر در فضای مجازی، خلا قانون گذاری و عدم امکان حضور و نظارت پلیس بر تمام ابعاد آن موجب می شود که عده ای از کاربران بر اساس هنجارهای لحظه ای عمل کنند. گمنامی، بی چهرگی و بی نامی افراد در اینترنت نه تنها پیگرد قانونی مجرمان را در فضای رایانه ای مشکل می سازد، بلکه زمینه گسترش آن را نیز فراهم می آورد.

با توجه به رشد روزافزون جرایم اینترنتی و با در نظر گرفتن به این مطلب که جوانان بیش از هرگروه دیکر در مقابل بعضی از این جرایم آسیب پذیر هستند، حمایت از آنان امری ضروری و حیاتی به نظر می رسد. مسئولان و دست اندرکاران کشور باید خطرها و تهدیدهای این جرایم را جدی تلقی کنند و استراتژی های همه جانبه ای را در راستای آگاهی دادن به استفاده کنندگان از اینترنت، مقابله قانونی با جرایم اینترنتی و استفاده صحیح از تکنولوژی رایانه ای اتخاذ کنند.

یکی از کارکردهای مهم و خطرناک این فضا، گفتگوهای اینترنتی است که به واسطه گسترش استفاده از تلفن های همراه، روز به روز در حال افزایش است. فارغ از اینکه این موضوع بیشتر اوقات فراغت دختران و پسران جوان را به خود اختصاص می دهد و آنها را از پرداختن به امور مفید دیگر باز می دارد؛ به دلیل گمنامی افراد در این فضا، هویت های کاذب و دوگانه ای شکل می گیرد که در آشنایی ها و دوستی های رمانتیک مجازی، اکثر اوقات موجب به بازی گرفتن احساسات و سرنوشت افراد در این فضا می شود. البته آسیب های اینگونه در میان دختران جوان بیشتر مشاهده می شود که متاسفانه گاهی تاثیرات عمیقی بر آینده و زندگی آنان دارد.

علاوه بر آن، سرگرمی های مجازی، موجب کاهش علاقه جوانان به مشارکت های اجتماعی و فعالیت های مدنی شده است و ممکن است بر مهارت های اجتماعی آنان تاثیر منفی بگذارد. هم چنین حضور طولانی در فضای مجازی می تواند به فرهنگ پذیری اشتباه، جامعه پذیری ناقص و تاثیرپذیری افراطی از هنجارها و ارزش های حاشیه ای در عرصه های مختلف ارتباطی و اجتماعی منجر شود. از طرفی با کاهش حضور جوان و نوجوان در بستر خانواده، میزان اعتماد آنها به این نهاد مهم اجتماعی کم می شود. این اتفاق می تواند در نهایت منجر به از بین رفتن یکی از مهمترین کارکرد خانواده یعنی رفع سوالات، شبهات و مشکلات فرزندان شود. این موضوع زنگ خطری جدی برای ارتباطات انسانی است.

چه باید کرد؟

عده ای برای جلوگیری از آسیب هایی که فضای مجازی بر جوانان و نوجوانان دارد، منع استفاده از اینترنت را توصیه می کنند؛ اما به عقیده روانشناسان این روش اشتباه ترین گزینه در این خصوص است که می تواند به عاملی تحریک کننده در گرایش بیشتر فرزندان به استفاده از اینترنت شود.

ایجاد محدودیت باعث حساسیت بیشتر جوان و نوجوان می شود. برای کاهش آثار مخرب فضای مجازی باید طریقه استفاده درست از این ابزار را به آنان نشان داد. بنابراین رفتار صحیح والدین و ارائه راهکارهایی که بهترین گزینه جهت تصحیح رفتار کودکان، نوجوانان و جوانان است و بیشتر از آنکه لجبازی فرزند را تحریک کند، موجب راهنمایی و همراهی آگاهانه آنها می شود.

فضای مجازی به عنوان جادوی جام جهان نمای هزاره سوم یکی از ابزارهایی است که در آینده بشریت نقش مهمی را ایفا می کند و با توجه به تغییراتی که بصورت مداوم در آن ایجاد می شود باید مسیر درست استفاده از آن را نیز شناسایی کرد. لذا برای جلوگیری یا کاهش آسیب های اینترنتی باید به اقدامات پیشگیرانه ای مانند آگاهی بخشی به مردم از طریق رسانه های جمعی، آموزش دانش آموزان و دانشجویان و تصویب قوانین مختلف مبارزه با جرایم اینترنتی نیز توجه کرد.

منبع: مهرخانه

انواع آسیب‌های فناوری اطلاعات در خانواده

مهارت اینترنتی و معضلات و مشکلات اینترنتی

ظهور فناوری‌های جدید ارتباطی و اطلاعاتی، چالش بزرگ نظام‌های سیاسی در عرصه سیاست‌گذاری ملی است. وفاق یا اختلاف تصمیم‌گیران و سیاست‌گذاران در مورد تعریف و کارکردهای، آینده و تأثیرات فناوری جدید بر ابعاد داخلی و خارجی امنیت سیاسی و فرهنگی، منجر به ارایه راهبردهای متفاوت خواهد شد (لی، به نقل از آشنا، ۱۳۸۰ ص ۳۳۹).
اینترنت، جهان جدیدی خلق کرده است. خوش بینان می‌گویند در این جهان جدید که آن را جامعه اطلاعاتی نامیده‌اند، آزادی‌های فکری، تحقیقاتی، آموزشی، تفریحی و شغلی رو به رشد خواهد بود و تجارت الکترونیک، خدمات بهداشتی و پزشکی راه دور و خدمات تلفن بین‌المللی از طریق اینترنت جای اشکال سنتی را خواهد گرفت. اما منتقدان، اینترنت را بیشتر در ترکیب‌های اضافی و به عنوان مضاف به مناطق جغرافیایی، سیاسی اقتصادی به کار می‌برند. با این وصف، مانند دیگر پدیده‌های وارداتی از جهان صنعتی می‌توان از اینترنت اغنیا و فقرا، اینترنت آمریکایی، اروپایی، آفریقایی و در سطوح ملی، مثلاً اینترنت ایرانی سخن گفت. مطالعه تأثیرپذیری متقابل اینترنت و فرهنگ‌های مختلف را آخرین پروژه‌های کلان دانشگاه UCLA در آمریکاست. در تحلیل مسائل مربوط به اینترنت در کشورهای در حال توسعه، به رغم برخی مشابهت‌های ظاهری، باید تفاوت‌های ساختاری و عمیق آنها را با کشورهای صنعتی در نظر گرفت (آشنا، ۱۳۸۰، ص ۲۳۴).
به طور تقریب هر سه ماه یک بار توسعه وب، دوبرابر می‌شود. اما این رشد روزافزون، کاملاً نابرابر توزیع شده است. در حالی که آمریکا و کانادا ۶۳٪، اروپا۴/۲۲ ٪ و استرالیا، ژاپن و نیوزیلند ۴/۶٪ از کامپیوترهای متصل به اینترنت را در اختیار دارند، بقیهکشورهای آسیایی و آفریقایی تنها ۹/۵٪ از این کامپیوترها را در خود جای داده‌اند. بررسی ویژگی‌های کاربران اینترنت نشان می‌دهد که تحصیلات و ثروت، دو عامل مهم در میزان استفاده است. کاربران اینترنت بیشتر از طبقه متوسط بالا، جوان، تحصیل کرده، مرد و شهر نشین‌اند. ۸۳٪ کاربران اینترنت در آمریکا، ۶٪ در اروپا، ۳٪ در اقیانوسیه و ۸٪ در بقیه قاره‌های دنیا قرار دارند. نگاهی به وضعیت و موقعیت زبان‌های مختلف در اینترنت میزان سلطه زبان های غربی را نشان می ‌دهد. در میان کسانی که از اینترنت استفاده می‌کنند و حدود ۲۸۸ میلیون نفر برآورد می‌شوند، ۳/۵۱٪ به انگلیسی سخن می‌گویند و عرب زبانان کمتر از ۱٪ استفاده کنندگان را تشکیل می‌دهند (آشنا، ۱۳۸۰ ص۲۳۳). بیش از ۸۰ درصد کل اطلاعاتی که در بیش از ۱۰۰ میلیون رایانه سرتاسر جهان ذخیره شده به زبان انگلیسی است (نشریه نگاهحوزه، ۱۳۸۳).
ضریب نفوذ اینترنت در کشور ما ۵/۲ و در کشور کره جنوبی، با جمعیت کمتر از ما، ۴۲ است. مقایسه شاخص‌های مهم توسعه فناوری ایران با متوسط مقادیر شاخص‌های جهانی که در جدول زیر آمده است، جایگاه کشورمان را در این زمینه بهتر نشان می دهد (جلالی، ۱۳۸۲، ص ۱۹ـ۱۸).

زندگی در عصر مجازی (شهر الکترونیک )

جلالی (۱۳۸۲) به نگاه خوش بینانه در توصیف عصر مجازی می‌نویسد: در عصر مجازی بیشتر امور زندگی انسان به صورت مجازی صورت می‌گیرد. دفتر کار مجازی، تجارت مجازی، تفریحات مجازی، سفرهای مجازی و موارد مشابه آن نمونه‌هایی اند که در فضای سه بعدی شرایطی مناسب را برای خانواده در عصر اشاره شده فراهم می‌کنند. آیا آسیب‌شناسی عصر مجازی سؤال بعدی مسئولین تربیتی عصر مجازی نخواهد بود؟ آیا اگر آن را بشناسیم، زمینه جلوگیری از آسیب‌های احتمالی را قبل از وقوع می‌توانیم فراهم کنیم ؟ نتیجه ابتدایی این تحول آن است که فردگرایی و دیکتاتوری از جوامع حذف،و کار گروهی و تفکر جمعی که از طریق رسانه‌ای مانند وب امروزین، اما به شکلی سه بعدی سازمان‌دهی خواهد شد، جایگزین می‌شود. دانش محوری اساس اداره جوامع مجازی خواهد شد و آموزش در طول عمر به عنوان نیاز اولیه و دائمی بشر مطرح خواهد شد و بدین ترتیب همه امور اداره جوامع امروزی تغییر خواهد کرد و امکان تحقق عدالت و داشتن رفاه بیشتر برای همه فراهم می‌گردد در این عصر مجازی تغییرات اساسی در رفتار بشر به وجود خواهد آمد و برخی از صفت‌های ناپسند که به دلایل مختلف گریبان زندگی امروز دنیاست (مانند تجاوز به حقوق دیگران) به دلیل عینی و قانونمند بودن همه امور اجرایی از جامعه رخت خواهد بست و همه کارها قابل رؤیت و پیگیری خواهد بود. مردم در جهان مجازی شناخت بهتری از جهان و فلسفه وجودی انسان خواهند داشت و به نحو بهتری تربیت خواهند شد و با توجه به این که از نظر تئوری در عصر مزبور مشکلات معیشتی و تهیه ابزار کار حل و فصل شده، دانش و اطلاعات در سطح گسترده‌ای در همه زمینه‌ها در دسترس مردم قرار دارد، توجه به مسایل روحی، روانی، معنویو گرایش به مذهب افزایش خواهد یافت. توسعه و ترویج سیستم‌ها بسیار مدرن فناوری در زمینه‌های اجرایی و عملیاتی و انجام بخش اعظم کارهای روزمره انسانی از آن طریق، چهره‌ای از شهرهای محل سکونت بشر یکی دو دهه آینده به نمایش خواهند نهاد که در حال حاضر ممکن است تصور آن کمی رؤیایی و مشکل باشد. چنین شهرهایی به نام شهرهای الکترونیک نامیده می‌شود و خانواده‌های ساکن در آن نیز با توجه به فرهنگ و سیستم اجرایی آن دارای فرهنگ خاصی خواهند بود که به عنوان خانواده تلقی می‌گردد. ایجاد تحول اساسی در زندگی انسانی با توجه به دستاوردهای فناوری اطلاعات، در صورتی میسر و امکان‌پذیر خواهد بود که کلیه فرایندها و تبلیغات ناشی از این نفاوری به صورت مجموعه‌ای منسجم و یکپارچه در شهرها و جوامع محل زندگی و استقلال مردم به صورت عینی و عملی قابلیت اجرایی داشته باشد. شهرهای الکترونیکی با چنین نیت و هدفی شکل گرفته‌اند و به دنبال آن شهروند الکترونیکی به عنوان یک عضو ساکن و شاغل در شهر الکترونیک مفهومی عینی می‌یابد. ایجاد شهر الکترونیک تأثیرات بسیاری در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی به دنبال خواهد داشت (جلالی، ۱۳۸۲، ص ۲۴ ـ۲۲).

آموزش خانواده، رکن توسعه

مؤثرترین رکن توسعه خانواده در شهر الکترونیک، آموزش است. فناوری اطلاعات شرایطی به وجود می آورد که امکان آموزش هر چیز به هر کس، در هر جا و هر زمان فراهم شود. با توسعه آموزش الکترونیکی و آموزش مجازی فرصت‌های جدیدی برای خانواده به وجود می‌آید تا ضمن حفظ فرهنگ بومی از تجربیات مفید سایرین هم بتواند به خوبی استفاده نماید. این نوع سیستم آموزشی مزایای زیادی دارد که بعضی از آنها عبارت‌اند از:
ـ آموزش هر کس در هر جا و هر زمان، فارغ از هر گونه محدودیت نژادی، سن و امثال آن.
ـ کاهش هزینه‌های فیزیکی ساختمان در ارتباط با آموزش
ـ دسترسی آنی به منابع و اطلاعات در هر زمان
ـ امکان کار جمعی و بحث‌های دو طرفه
ـ فراهم بودن درس‌ها و منابع آموزشی روی خط به صورت منظم و یکپارچه با شرایطی متناسب‌تر از شیوه آموزشی سنتی
ـ دسترسی به تجربیات دیگران در آموزش
ـ یکنواخت کردن متون درس‌ها
ـ انتخاب متن مورد علاقه براساس امکانات و توانمندی‌های فرد
ـ به روز شدن کلیه متون آموزشی و درسی و سادگی روند آن
ـ امکان ارزیابی و اندازه‌گیری آموزش خلاق
ـ امکان ذخیره سازی تجربیات (جلالی، ۱۳۸۲، ص ۳۰ ـ ۲۸ ).

سواد، مهارت اینترنتی و معضلات اخلاقی

کامپیوتر و به دنبال آن اینترنت، هم نیاز به نوعی خاص از سواد و مهارت دارد و هم الگوهای فرهنگی و رفتاری ویژه‌ای به دنبال می‌آورد. مهمترین مساله اینترنت از لحاظ فرهنگی عدم تطابق محتوای ارائه شده با الگوهای فرهنگی و هنجارهای رفتاری جوامع مختلف است. فناوری اینترنت برای بیشترین سرعت و کمترین کنترل، طراحی شده است. لذا اعمال کنترل‌های اخلاقی در آن دشوار است. حجم بالای محتوای مستهجن تجاری و مجانی در اینترنت، یکی از معضلات اخلاقی و خانوادگی است. مشکل فرهنگی دیگر اینترنت، غلبه زبان انگلیسی و فقدان منابع غنی به زبان های دیگر است، در نتیجه سلطه زبان انگلیسی بر زبان‌های دیگر، به وسیله اینترنت تقویت می‌شود (آشنا، ۱۳۸۰، ص ۲۳۵).
جریان بین‌المللی اطلاعات، جریانی است مرکز پیرامونی از شمال و غرب به سوی جنوب و شرق. از کشورهای توسعه یافته به سوی کشورهای در حال توسعه. در واقع این جریان به شدت یک سویه، عمودی، تحقیرگر، منفی‌گرا و سلطه جویانه است (مولانا، ۱۳۷۱، ص ۶۶ ـ ۶۰). این جریان، توانایی منابع خارجی را برای اجرای اقداماتی نظیر کنترل و نفوذ در کشورهای هدف بسیار افزایش داده است کشورهای در حال توسعه معتقدند جریان آزاد اطلاعات، آنها را در یک رقابت نابرابر و بی‌فایده با دولت‌های دیگر و شرکت‌های خارجی و چند ملیتی قرار می‌دهد و با تهدید ثبات جامعه از لحاظ فرهنگی، ناامنی فزاینده‌ای بر این کشورها تحمیل می‌کند. فرو ریختن مرزهای فرهنگی کشورهای هدف، در برابر فناوری‌های جدید اطلاعاتی و ارتباطی تأثیراتی شگرف بر امنیت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی این کشورها داشته است و تلاش‌های انفرادی کشورهایی نظیر کانادا و فرانسه و جهت‌گیری‌های جمعی اتحادیه‌های بین‌المللی نظیر جنبش‌ غیر متعهد‌ها و سازمان کنفرانس اسلامی در برابر سلطه‌جویی ارتباطی برخی کشورها که در یونسکو نیز بازتاب پردامنه‌ای داشته است، نشانه نگرانی این دولت‌هاست (مک براید، ۱۳۷۰، به نقل از آشنا، ۱۳۸۰).

مزایا و عیب‌های اینترنت

به دلیل نبود ضوابط و مقررات جهانی و الزامات ناشی از آن، متأسفانه در اینترنت هیچ گونه تضمینی وجود ندارد که همه گروه‌ها و انجمن‌ها در جهت و سیر اهداف انسانی شکل بگیرند و فعالیت کنند، زیرا در کنار گروه‌ها و انجمن‌‌های خوبی مانند انجمن مبارزه با ایدز، مبارزه با سرطان، گروه‌های آزادی خواه و مدافع حقوق بشر، در مواردی حضور انجمن همجنس‌بازان و گروه‌های خشن و جانی نیز دیده می‌شوند (جلالی، ۱۳۸۲؛ص ۲۹).

اینترنت و امنیت فرهنگی

امنیت فرهنگی مهمترین مؤلفه برای ساختن مفهوم جدید مردم سالاری فرهنگی است. بنا به یک تعبیر، مردم سالاری فرهنگی عبارت است از:
۱ـ حفاظت و تشویق تنوع فرهنگی و حق دسترسی به فرهنگ برای همه افراد داخل کشور و جهان
۲ـ تشویق مشارکت فعال در حیات فرهنگی جامعه.
۳ـ توانا ساختن مردم برای مشارکت در تصمیم‌سازی‌هایی که کیفیت زندگی فرهنگی آنان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
۴ـ تضمین دسترسی برابر و عادلانه به منابع و حمایت‌های فرهنگی.
به این ترتیب در امنیت فرهنگی نیز باید به دو بعد ملی و جهانی توجه کرد. نحوه نگرش به منشأ و آثار توسعه فناوری و رسانه‌های نو، به خصوص اینترنت، یکی از عرصه‌های اصلی تقابل میان دو راهبرد ثبات گرا و تحول گرا در رویکردهای امنیتی ایران امروز است. در راهبرد ثبات گرایی، گسترش رسانه های نو موجب تقدس زدایی از ارزش های سنتی و قدیم و اختلال در حفظ ویژگی‌های منحصر به فرد جامعه ایرانی می‌شود. در مقابل، تحول گرایان معتقدند گسترش رسانه‌ها موجب ظهور ارزش‌های جدید و افزایش تطابق با فرهنگ جهانی می‌شود. ثبات گرایان که نگران کاهش توان حاکمیت سیاسی، نظم، کنترل، اقتدار، استقلال و سلطه نخبگان داخلی‌اند، رسانه های مرزشکن و جدید را عامل اصلی بی‌ثباتی می‌دانند و از طرف دیگر تحول گرایان که آزادی سیاسی تنوع، مشروعیت غیرمتمرکز، اقتدار اسفنجی، به هم پیوستگی بین‌المللی و جهانی شدن را شعار خود قرار داده‌اند، این رسانه‌های نو را به عنوان مهم‌ترین عامل تحول ارزیابی می‌کنند.

در این میان رویکرد اعتدال‌گرا در زمینه اولویت‌های فرهنگی معتقد است که می‌توان با تفکیک ارزش‌های بینادی از سنت‌ها و ارزش‌های ابزاری، موقتی و مصلحتی، پنداره تقابل میان تغییرات محیطی ناشی از تقویت رسانه های جهانی را با ارزش‌ها واکاوی و بازسنجی کرد و با سخت‌گیری نسبت به حفظ ارزش‌های بنیادی، از نوآوری‌های درون فرهنگی نسبت به آن دسته از سنت های مقدس نمای امروزی خود، که چیری جز بدعت های دیرپا نیستند، استقبال کرد. خط مشی اعتدال گرایانه، افزایش کارایی دولت در مقایسه با بدیل‌های فراملی و تحمل وحدت فرهنگی ساختار در عین پاسداشت پاره فرهنگ‌های قومی و بومی ـ به عنوان سرچشمه‌های زلال آفرینش‌های فرهنگی ـ در سطوح فراملی، لازمه اقتدار حکومت می‌داند. در زمینه راهبردهای مربوط به تمرکز قدرت مشروعیت هوشمند، به معنای اتخاذ الگوی اقتضایی و پرهیز از الگوهای تماماً همگرا یا تماماً واگرا در قبال معادله مشروعیت ملی و بین‌المللی است. الگوی مدیریت کلان در این رویکرد متمایل به تفکر راهبردی و مدیریت بر منبای هدف و نتیجه است. در این دیدگاه انحرافات ناشی از فشارهای داخلی و خارجی از طریق بازنگری مستمر اهداف و مسیرها تصحیح می‌شود و در این فرایند، خصوصاً بر نظریات و مشارکت نخبگان غیردولتی اعم از دانشگاهیان، فناوران حرفه‌ای و منتقدان و رقبای سیاسی تاکید می شود (آشنا، ۱۳۸۰، ص ۲۴۱ ـ ۲۳۹).

رسانه و فرصت‌ها

یکی از مهم‌ترین کارکرد رسانه‌ها، کمک به فرایند فرهنگ‌پذیری است. فرهنگ‌پذیری عبارت است از فرایند انتقال ارزش‌ها، هنجارها، عقاید، باورها، معیارها و الگوهای رفتاری و احساسی موجود در فرهنگ جامعه به آحاد افراد آن. نهاد خانواده و سپس نهاد تعلیم و تربیت، اولین مراکز انتقال مفاهیم فرهنگی به کودکان‌اند. اینترنت در آمریکا، نه به عنوان تهدید امنیتی، بلکه به عنوان بزرگترین فرصت ملی تلقی می‌شود. توسعه اینترنت در داخل و استفاده از آن برای تأثیرگذاری بر دیگران (سایر ملل) بخشی مهم از سیاست‌های راهبردی آمریکاست. چین رسماً اعلام کرده است درصدد برقراری توازن میان جریان آزاد اطلاعات و صیانت فرهنگ و ارزش‌های اجتماعی خود است. معاون شرکت دولتی اینترنت چین گفته است: ما علاقه‌ای به قمار، پورنوگرافی و موارد حساسیت برانگیز سیاسی نداریم. اما اینترنت را حتی با محتوای فیلتر شده، مهمترین نیرویی می‌دانیم که قادر است درهای چین را بر روی دنیا بگشاید و راه تغییرات اقتصادی را هموار کند. تقریباً در تمام کشورهای حاشیه خلیج فارس کنترل قوی دولتی بر محتوا و توزیع اطلاعات وجود دارد. این کنترل‌هابه علل مذهبی، سیاسی و فشارهای داخلی صورت می‌گیرد. روش اصلی کنترل اطلاعات الکترونیک در این کشورها انحصار مخابرات در شرکت‌های دولتی است. یکی از پیامدهای اصلی این کنترل دولتی، تأخیر در رسیدن اینترنت و کندی در همه گیر شدن آن در این کشورهاست. در حال حاضر اینترنت در ایران نقشی بسیار مهم از لحاظ امنیت فرهنگی ایفا می‌کند. از نظر علمی، افزایش توانایی دسترسی دانشجویان، استادان و محققان ایرانی به منابع الکترونیک و تماس های علمی با دانشمندان دیگر کشورها کاملاً مرهون اینترنت دانشگاهی است. از نظر افزایش کسب آگاهی‌های سیاسی و اجتماعی و دریافت آرای مختلف و امکان گفت و گو و ابراز خود برای همگان، نمی‌توان نقش اینترنت را انکار کرد. امروزه سایت‌های مختلف ایرانی با تشکیل گروه‌های مباحثاتی بسیار جدی در مورد مسائل جهانی و ملی عرصه وسیعی برای آگاهی جویی و اعلام‌نظرهای تخصصی و عمومی فراهم کرده‌اند. پی‌گیری نظرسنجی‌های اینترنتی د رمور دانتخابات و ضرر ارتباط با آمریکا، مهمترین شخصیت قرن اخیر ایران و ۰۰۰ نشان می‌دهد که اینترنت برای ایرانیان امکانات کاملاً مساعدی برای ابراز آزادنه عقاید و مشارکت سیاسی و فرهنگی فراهم آورده است. حتی برخی احزاب و داوطلبان نمایندگی، برای تبلیغات انتخاباتی خود از اینترنت استفاده کردند. به این ترتیب می‌توان نقشی مهم برای اینترنت در گسترش آزادی‌ها و مشارکت سیاسی و دموکراسی فرهنگی قائل شد (آشنا، ۱۳۸۰، ص ۳۴۹).

جلالی (۱۳۸۲) آسیب‌های فناوری اطلاعات در خانواده را در سه بعد زیر می‌داند:

الف ) آسیب‌اخلاقی
حدود ۵/۱ درصد از مجموع اطلاعات موجود در سایت‌های اینترنتی، غیراخلاقی، بیش از ۹۰ درصد از آنها تجاری و مابقی آن با سایر امور علمی، فرهنگی، ورزشی و سایر موضوعات مرتبط است. این در حالی است که ۱۱ درصد افراد روی زمین با رفتارهای جنسی ناسالم مواجه‌اند که اصولاً ربطی به اینترنت ندارد. بنابراین آسیب‌های ناشی از اینترنت، در مقابسه با شرایط عادی فساد اخلاقی در جامعه چندین برابر کمتراست. اما آن چه می‌تواند در اینترنت خطرناک‌تر تلقی گردد، ارتباطی است که از طریق اتاق‌های گفت و گو بین افراد مختلف برقرار می‌شود و در برخی موارد صدمات زیاد به وجود می آورد. این اتاق‌های گفت و گو که معمولاً با نام های جعلی و مجهول امکان ارتباط در آن وجود دارد، می‌تواند زمینه‌های لازم را برای ایجاد برخی از مفاسد اجتماعی به وجود آورد و تقریباً راهی هم برای جلوگیری از آن وجود ندارد.

در یک اتاق گفت و گو، مردی ۶۰ ساله می تواند خود را ۲۰ ساله معرفی کند و به اذیت و آزار دیگران بپردازد. به جرئت می‌توان گفت که خطر اتاق‌های گفت و گو به مراتب بیشتر از سایت‌های غیراخلاقی موجود در اینترنت است، زیرا بی‌اطلاعی خانواده‌ها از این موضوع خطرهایی را به خانواده‌ها تحمیل می‌کند. از سوی دیگر، از جمله چالش های اساسی گسترش فناوری ارتباطات در‌جهان مخصوصاً کشورهای در حال توسعه، آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی است. قرار گرفتن در معرض فرهنگ‌های گوناگون، آزادی‌های زیاد در یک دوره زمانی نسبتاً کوتاه و امکان دسترسی به اطلاعات غیراخلاقی گوناگون از طریق اینترنت، برخی از نمونه‌های این خطرها می‌باشند. در کشورهای در حال توسعه، از جمله کشورما، بنابر شرایط فرهنگی و اجتماعی، احتمال آسیب‌پذیری زیادی در اثر تعامل گسترده با دیگر فرهنگ ها وجود دارد. به رغم پیشرفت‌های حاصل شده در سازوکارهای امنیتی و کنترلی در اینترنت، قابلیت‌های کنترلی در این گونه موارد کم‌تر مؤثر واقع می‌شوند. بنابراین توجه به شرایط فرهنگی و اجتماعی کشورها یا مناطق جغرافیایی خاص، قبل از ایجاد شهر الکترونیک، آماده کردن خانواده‌ها از بعد فرهنگی، اجتماعی و اخلاقی ضروری است.

ب ) آسیب‌های پزشکی
۱ـ بازی‌های کامپیوتری به سبب داشتن صفحات گرافیکی، تنوع رنگ و سرعت زیاد تعویض صفحات، تأثیرات منفی بر روی مغز و اعصاب کودکان و حتی بزرگترها می‌گذارد و از این ر اه برخی اختلالات را موجب می‌شوند.
۲ـ استفاده زیاد از کامپیوتر آثار منفی بر بینایی افراد به جای می‌گذارد و موجب سوزش چشم‌ها می‌شود.
۳ـ تأثیرات منفی کامپیوتر بر بدن افراد عبارت‌اند از : دردهای شدید کمر، دست، گردن و سر که به صورت آرتروز ظاهر می‌شود و گاهی موجب ایجاد کیست مفصلی در مچ دست می‌شود. افتادن سرشانه ها و خارج شدن ستون فقرات از حالت طبیعی مشکلات دیگر مرتبط با آسیب‌های پزشکی کامپیوتر است. که به دلیل نشستن به مدت طولانی در پشت کامپیوتر و تایپ و کار زیاد با آن به وجود می آید.

ج ) آسیب فرهنگی ـ اجتماعی
از بعد فرهنگی و اجتماعی موارد زیر را می‌توان به عنوان اساسی‌ترین و مهم‌ترین پیامدهای ناشی از توسعه فناوری اطلاعات قلمداد کرد:
۱ـ منزوی کردن بسیاری از کودکان : کودکانی که از بدو زندگی و در دوران کودکی به دلیل کمبود فضاهای تفریحی و آموزشی در منزل با بازی‌های کامپیوتری مشغول می‌شوند به مرور نوعی انزواطلبی را پیش می‌گیرند که در نهایت باعث منزوی شدن آنان از اجتماع می‌شود. حال آن که کودکان در دوران رشد می‌بایست با همنوعان و کودکان همسن خود بازی‌های دسته جمعی انجام دهند. تا ارتباطات اجتماعی را فرا گیرند. منزوی شدن کودک و بازی با افرادی که در دنیای واقعی وجود خارجی ندارد، در آینده ممکن است آثار بسیار منفی و نامطلوب در رفتارهای اجتماعی کودک ایجاد کند.
۲ـ قهرمانانی که در بازی‌های رایانه‌ای ظاهر می شوند با تصاویر و صحنه‌های خشونت آمیز همراه‌اند که تأثیرات منفی فرهنگی ـ اجتماعی را به دنبال دارد (جلالی، ۱۳۸۲، ص۶۰ـ ۵۷ ).

ملاحظات اساسی فرهنگی
گسترش اینترنت در کشور ایران باید به گونه‌ای باشد که به خلاقیت گستری، مدد رساند، نه این که موجبات خلاقیت زدایی را فراهم آورد. سیاست‌گذاری درمورد توسعه اینترنت نباید به توسعه مصرف یا باز تولید محتوای آن محدود شود، بلکه باید گسترش فرهنگ بومی و مذهبی و مقاومت فرهنگی را به دنبال داشته باشد. بنابراین:
۱ـ بیش و پیش از توسعه اینترنت باید به نظام تولید و سازماندهی الکترونیک اطلاعات علمی، اداری و مالی بر اساس استانداردهای قابل تبادل در شبکه اهتمام داشت و بودجه‌های کلانی را به این امر اختصاص داد.
۲ـ تدوین و اجرای قوانین مورد نیاز و روزآمد در حوزه ارتباطات شبکه ای بسیار اساسی است. این قوانین، به خصوص موضوع حقوق تکثیر و مالکیت آثار فرهنگی و نرم افزارها و اطلاعات الکترونیک، تأثیری قاطع در تشویق تولید فرهنگی بر روی شکبه دارد.
۳ـ در سیاست‌گذاری فرهنگی باید چگونگی کاربرد فناوری توسط مؤسسات فرهنگی و تأثیر آن را بر مخاطبان در نظر گرفت. معلوم نیست که هر گونه استفاده از تکنولوژی جدید لزوماً به افزایش تأثیرپذیری مخاطبان منجر شود.
۴ـ نظام نظارت فرهنگی بر محتوای داده‌های مبادله شده و ثبت ملی، نقشی اساسی در پیش‌گیری از گسترش فساد، تهدیدات امنیتی، رسوخ جاسوسی و خراب کاری الکترونیک و عملیات روانی دارد.
به نظر می‌رسد تهدید اصلی و بالفعل کشور در مورد اینترنت، فقدان گفتمان امنیتی در مورد این پدیده است. اینترنت که به طور بالقوه می‌تواند هم تهدید و هم فرصتی طلایی برای امنیت فرهنگی و سیاسی باشد، به عرصه‌ای فراخ برای رقابت گروه های فشار سیاسی و اقتصادی تبدیل شده است. فقدان دانش جامع‌نگر در مورد صورت مسئله و نبود مطالعات سیاست‌گذاری مقایسه‌ای در کشور، حاکمیت روش آزمون و خطا و اعمال سلایق فردی و سازمانی را به دنبال داشته است. مسئولیت‌پذیری دولت در سیاست‌گذاری علمی، کارشناسانه و همه سونگر و بهره‌گیری از تمام توان علمی کشور شرط اصلی تحقق بیشترین منافع و کمترین آسیب‌ها از گسترس صنعت اینترنت در ایران است (آشنا، ۱۳۸۰، ص ۳۶۰- ۳۵۸)

سخن پایان در خصوص رسانه‌ها، از جمله اینترنت

ـ رسانه‌، عاملی مؤثر در فرهنگ‌پذیری و انتقال ارزش‌ها و هنجارها و پر کردن اوقات فراغت است.
ـ رسانه‌ها، فرصت‌های تعاملات خانوادگی را از اعضای خانواده می‌گیرند و فضای خانواده را به سوی فردگرایی پیش‌ می‌برند (اختلال در روابط والدین با فرزندان و روابط همسران با هم).
ـ اینترنت، در عین جذابیت، در صورتی که استفاده از آن بدون ملاحظات و برنامه باشد، آسیب‌های روانی، عصبی، اخلاقی را برای کارران به دنبال خواهد داشت.
ـ اینترنت، وسیله‌ای برای آموزش های رسمی (از راه دور ) بازماندگان از تحصیل
ـ عاملی مؤثری در جهت رفع تبعیض استفاده از اطلاعات و همسان‌سازی فرهنگی و آموزشی است.
ـ رسانه های ماهواره‌ای با توجه به گستره و نفوذ جهانی و استفاده از کیفیت برتر فناورانه و جذابیت‌های تصویری، عاملی مؤثرتر در انتقال ارزش ها و هنجارها و فرهنگ غربی است.
ـ رسانه ها، از جمله اینترنت، افراد را به صورت منفعل و پذیرنده در می‌آورند و غالباً قدرت انتخاب، تحلیل و تفکر را از بیننده‌ها، خصوصاً کودکان و نوجوانان می‌گیرند.
ـ گسترش استفاده بی حد و حصر از رسانه‌های جدید موجب گسست فرهنگی و تقدس‌زدایی از ارزشِ های دینی و ملی و میراث فرهنگی به فر جامعه ایرانی می‌شود.

توصیه‌هایی به خانواده‌های محترم

۱ـ والدین برای این که بتوانند درخصوص محاسن و عیوب رسانه‌ها، راهنمای خوب و موثری برای فرزندانشان باشند، باید در این زمینه، مطالعه و مشاوره کرده، اطلاعات و مهارت‌های خود را افزایش دهند و به روز کنند، تا توصیه های آنان برای فرزندان قابل قبول و پذیرش و دارای دقت و اعتبار باشد.
۲ـ اینترنت، خود به خود چیز بدی نیست، مهم نحوه استفاده از آن است آیا شما حاضرین فرزندتان را، که هنوز شنا کردن را بلد نیست، در استخر عمیق یا دریا رها کنید؟ پس چگونه حاضرید فرزندتان را بدون مهارت وآمادگی در اقیانوس اطلاعات و تصاویر و فیلم‌ها و برنامه‌های مختلف با محتوای گوناگون فرهنگی ـ اجتماعی رها کنید ؟!
۳ـ ورود رسانه‌ها به خانه، یعنی ورود غریبه‌ها به خانه ! هرگز برنامه‌ها و فیلم‌هایی که متناسب با فرهنگ، سن و درک فرزندتان و ارزش‌های اخلاقی نیست، چه از طریق شبکه‌های تلویزیونی ایران و چه شبکه‌های ماهواره‌ای را با فرزندتان تماشا نکنید.
۴ـ برای تماشای تلویزیون و بازی با رایانه در منزل، ضوابطی که قابلیت اجرا باشد، با نظر فرزندتان در نظر بگیرید و خود به آن عمل کنید. محدودیت‌هایی را متناسب با سن و دوره تحصیلی فرزندتان اعمال کنید (هرگز بدون زمان‌بندی و محدودیت، پلی استیشن، رایانه و تلویزیون را در اختیار آن‌ها، حتی قبل از دبستان قرار ندهید تا به صورت یک عادت و اعتیاد غلط در بیابد، در این صورت در مراحل بعدی، اصلاح و کنترل به راحتی قابل اجرا نیست ).
۵ـ برای این که استفاده از رسانه ها به عنوان یک عادت مضر در نیاید، محیط زندگی خود و فرزندتان را متنوع کنید؛ مثلاً از طریق : کتابخوانی، قصه‌گویی، نقاشی، کارهای دستی و امور هنری، رفتن به موزه‌ها، کتابخانه‌ها پارک‌ها و مساجد، تفریح، ورزش(شنا، راهپیمایی، کوهنوردی و ۰۰۰) برای این که فرزندان شما به مطالعه و سایر فعالیت های مثبت، علاقه‌مند شوند، خودتان نیز باید در عمل، مثلاً اهل مطالعه باشید. بدین منظور نباید خودتان در حالی که روبه روی تلویزیون می‌نشینید و مقابل آن به خواب می‌روید، از فرزندتان بخواهید تلویزیون تماشا نکند و به مطالعه بپردازد! نیومن به نقل از بیابانگرد (۱۳۸۴، ص ۲۴۲) با تحلیل ۲۳ تحقیق، عنوان می‌کند که پیشرفت تحصیلی در میان کودکانی که در هفته ده تا پانزده ساعت تلویزیون تماشا می‌کنند، در بالاترین حد است (در مقایسه با کودکانی که کمتر از ده ساعت تماشا می کنند) و سپس با افزایش ساعات تماشا، از بیست تا چهل ساعت در هفته، میزان پیشرفت تحصیلی به طور چشم‌گیری کاهش می‌یابد.
۶ـ در خرید بازی های رایانه ای دقت کنید تا بهترین بازی‌های موجود در بازار را، که برای رشد ذهنی، خلاقیت، تجسم فضایی و سایر مهارت‌های فرزندتان مفید است، با مشورت افراد خبرو مطلع، انتخاب کنید. از خرید بازی‌های خشن و مبتذل نیز جداً بپرهیزید.
۷ـ به خاطر داشته باشید که استفاده بیش از حد رسانه‌ها توسط فرزندان، سبب بروز رفتارهای پرخاشگرانه، خشن و انتقام جویانه و بی‌اعتنایی به ارزش های خانواده و بی‌علاقگی به درس و مسئولیت‌پذیری می‌شود. بهتر است هنگام تماشای فیلم‌ها و بازی‌های ویدئویی و رایانه‌ای، برای فرزندانتان (از سنین پایین ) توضیح دهید که این صحنه‌ها غیر واقعی و در قالب فیلم است و سخنان زشت و غیراخلاقی بازیگران را الگو قرا رندهند.
۸ـ استفاده کنترل نشده از رسانه‌ها در منزل توسط خانواده‌های ایرانی (چهار ساعت و نیم در روز) موجب کاهش ارتباط بین فردی و چهره به چهره اعضا با هم شده، این امر فضای انفرادی را به جای فضای جمعی و اجتماعی خانواده حاکم می کند و کم کم افراد خانواده ترجیح می‌دهند به طور جداگانه (فردی ) در اتاق خود تلویزیون و رایانه مستقل داشته باشند (پورحسین، ۱۳۸۵ص ۱) و این یعنی حذف تعامل و تعلیم و تربیت خانوادگی. بنابراین با توجه به اهمیت موضوع، ساعاتی را در منزل، بدون تماشای تلویزیون و ۰۰۰ به گفت و گو با همدیگر در فضای با نشاط و دوست داشتنی سپری کنید، مخصوصاً بهتر است است که زمان غذا خوردن از رسانه‌ها استفاده نشود.
۹ـ والدین باید بدانند که رسانه‌های گروهی امروزه نقشی فراتر از یک وسیله سرگرم کننده دارند. در واقع این وسایل به ابزاری فرهنگ ساز مبدل شده‌اند قدرت‌های مسلط جهانی می‌کوشند با استفاده از این ابزار زمینه‌های نفوذ فرهنگی خود را در سایر جوامع فراهم آورند.
۱۰ـ کشورهای غربی با اسفاده از تکنولوژی رسانه‌ای برتر و استفاده از جذابیت‌های آن سعی در انتقال و آموزش ارزش‌های فرهنگ غربی خود به سایر جوامع از جمله کشور ما دارند. در این میان کودکان و نوجوانان در اولویت‌اند. بنابر این شما با دست خود این فرصت را در اختیار آنان قرا رندهید.
۱۱ـ سعی کنید مهارت‌های اساسی زندگی در عصر انفجار اطلاعات همچون : انتخاب‌گری، خلاقیت، انتقادگری، و مدیریت زمان و ۰۰۰ را به فرزندان خود بیاموزید تا بدون آگاهی و هدف، در امواج اطلاعات و تصاویر، ماهواره و اینترنت، غوطه‌ور غرق نشوند.

جمشید احمدی

فهرست منابع
ـ آشنا، حسام‌الدین (۱۳۸۰). اینترنت و امنیت فرهنگی ـ سیاسی ۰۰۰ (مجموعه مقالات) کمیسیون ملی یونسکو.
ـ احمدی، مهرناز (۱۳۸۰). رسانه‌ها تغییر دهنده تصورات : روزنامه ایران.
ـ اعزازی، شهلا (۱۳۷۸). خانواده و تلویزیون : مرندیز.
ـ پورحسین، رضا (۱۳۸۰) سایت تبیان. WWW. TEBYAN. NET
ـ توسلی ؛ غلام عباس (۱۳۸۳). پروژه اصلاحات بستر فرهنگی ـ روانی نامناسب و نقش آن در رشد آسیب‌ها و مشکلات اجتماعی، مجموعه مقالات مسایل اجتماعی ایران : آگه.
ـ جلالی، علی اکبر (۱۳۸۲). آسیب‌شناسی فناوری اطلاعات در خانواده : پژوهشکده خانواده.
ـ رفیع‌پور، فرامرز (۱۳۷۸). وسایل ارتباط جمعی و تغییر ارزش‌ها: کتاب فردا.
ـ ساروخانی، باقر (۱۳۷۲). جامعه شناسی ارتباطات، تهران : انتشارات اطلاعات.
ـ شیرازی، فریبا (۱۳۷۱ ). زنان و رسانه‌های جهانی، مجله پیام زن، شمارهء ۷۱٫
ـ شیرازی، فریبا (۱۳۷۱) زنان و رسانه جهانی، مجله پیام زن، شماره ۷۱٫
ـ شعبانی، احمد (۱۳۸۲). جامعه اطلاعات ایران و چالش‌های رویاروی آن، فصلنامه اطلاع رسانی، دوره ۱۹، اسفندماه، شماره اول و دوم.
ـ فورسلوند، تیتی (۱۳۸۰). قوانین و اقدامات مربوط به رسانه‌های دیداری و محافظت از کودکان، ترجمه مهدی شفقتی. تهران : مرکز تحقیقات صدا و سیما.
ـ کریمی، یوسف (۱۳۷۹) : روان‌شناسی اجتماعی. تهران : نشر ارسباران.
ـ کودکان و خشونت در رسانه‌های جمعی (یونسکو ) (۱۳۸۰) ترجمه مهدی شفقتی مرکز تحقیقات صدا و سیما.
ـ مهاجرانی، عطاء ا۰۰۰ (۱۳۷۴) وضعیت زنان در رسانه‌ها، مجموعه مقالات : دفتر امور زنان نهاد ریاست جمهوری.
ـ محمدی، مجید (۱۳۷۹). سیمای اقتدارگرایی تلویزیون دولتی ایران، تهران : جامعه ایرانیان.
ـ مجموعه مقالات مسایل اجتماعی ایران
(۱۳۸۳ ). انجمن جامعه شناسی ایران : آگه.
ـ نشریه نگاه حوزه (۱۳۸۳). آسیب‌های فرهنگی در فرایند سیطره رسانه‌ها. http://rie.ir

منبع: روزگار

آسیب‌شناسی فضای مجازی و خانواده

مقدمه و طرح مسأله

فضای مجازی نسل جدیدی از فضای روابط اجتماعی هستند که با این که عمر خیلی زیادی ندارند، توانسته‌اند به خوبی در زندگی مردم جا باز کنند. مردم بسیاری در سنین مختلف و از گروه‌های اجتماعی متفاوت در فضای مجازی کنار هم آمده‌اند و از فاصله‌های بسیار دور در دنیای واقعی، از این طریق با هم ارتباط برقرار می‌کنند. امروزه روش‌های ارتباطی با دیگران از طریق اینترنت افزایش یافته است. پست الکترونیک، پیام‌های کوتاه، چت روم ها، وب پایگاه‌ها و بازی ها، روش‌هایی برای گسترش و حفظ روابط اجتماعی شده اند. روزانه نزدیک به چهارصد میلیون نفر در سراسر دنیا از اینترنت استفاده می‌کنند و یکی از کاربردهای اصلی اینترنت، برقراری ارتباط اجتماعی با دیگران است. شاید عیب اصلی ارتباط‌های اینترنتی آن است که ارتباط در فضای مجازی، اساساً بر متن استوار است و بنابراین، از نشانه‌های بصری و شنیداری در تعامل‌های رو در رو بی بهره است.
امروزه خانواده ایرانی در سبد فرهنگی خود مواجه با شبکه‌های ماهواره‌ای، فضای مجازی، رسانه‌های مدرن و … است که هر کدام به نوبه خود بخشی از فرآیند تأثیرگذاری در خانواده را هدف گرفته‌اند. بعضی از شبکه‌های ماهواره‌ای که به طور تخصصی تمام تمرکز خود را بر مقوله خانواده نهاده است و پیام مشترک برنامه‌های این شبکه‌ها عبارتند از: “ترویج خانواده‌های بی‌سامان ولجام گسیخته در مقابل ساختار خانواده، عادی سازی خیانت همسران به یکدیگر، عادی جلوه‌دادن روابط جنسی دختر و پسر پیش از ازدواج، ترویج فرهنگ هم‌باشی به جای ازدواج و عادی جلوه‌دادن سقط جنین برای دختران” (شکربیگی،۱۳۹۱).
پیامدهای مواجهه مخاطبان ایرانی با برنامه‌های شبکه‌های ماهواره‌ای دغدغه‌های بسیاری را برای جامعه کار‌شناسی ایجاد کرده است. بسیاری از کار‌شناسان خانواده و بهداشت جنسی از برنامه‌ریزی برای تأثیر فرهنگی این سریال‌ها در عادی‌سازی خیانت زوجین به یکدیگر می‌گویند. افزون بر شبکه‌های ماهواره‌ای ما مواجه با سیل عظیم دی‌وی‌دی‌های سریال‌های خارجی هستیم که بخش عمده این سریال‌ها در مقوله زن و خانواده با ترویج فرهنگ بی‌حیایی و بی‌عفتی و عادی‌سازی مقوله خیانت، عشق‌های ضربدری، مثلثی و… قصد همراه کردن مخاطب با خود را دارد و ممکن است مخاطب با دریافت پیام این سریال‌ها، با محتوای ارائه شده آنها احساس هم‌ذات‌پنداری ‌کند.
گسترش فضای مجازی در حوزه رابطه فرزندان و والدین نیز تغییراتی بوجود آورده است که از جمله آن به کاهش نقش خانواده به عنوان مرجع، کاهش ارتباط والدین با فرزند، شکاف نسلی به دلیل رشد تکنولوژی، از بین رفتن حریم بین فرزندان و والدین و ایستادن در برابر یکی از والدین یا هر دو را می‌توان نام برد. در بحث ازدواج‌ها نیز مسائلی چون ناپایداری ازدواج‌ها، تغییر الگوی همسرگزینی، نداشتن مهارت‌هایی برای ازدواج ناتوانی والدین برای آموزش به فرزندان، افزایش روابط دختر و پسر در زمان نامزدی بدون عقد، تمایل به دریافت مهریه‌های سنگین، بالا رفتن سن ازدواج و افزایش تنوع‌طلبی جنسی مردان و … را می‌توان اشاره کرد. تغییراتی که در حوزه دینی در جامعه رخ داده، کاهش آموزه‌های دینی در خانواده، دوری خانواده از شریعت، کم‌رنگ‌شدن حریم‌های دینی در روابط خانوادگی است.
علاوه بر شبکه‌های ماهواره‌ای و مجموعه دی‌وی‌دی‌ها، مخاطب ایرانی با رسانه‌های مدرن از قبیل اینترنت و تلفن همراه که مجهز به امکانات پیامک وبلوتوث است نیز مواجه است، سبد فرهنگی خانواده ایرانی دچار تغییرات فراوانی شده است که همگی به نوعی مروج سبک زندگی مدرن است که خاستگاه این نوع سبک زندگی تمدن غربی است و ترویج این شیوه از زندگی، لاجرم تمام مؤلفه‌های معرفتی تمدن غرب را شایع می‌سازد و موجب می‌گردد بی‌سامانی در فرهنگ مسائل جنسی در کشور افزایش یابد. حال با توجه به مقدمه فوق، این سوال مطرح می‌شود که تأثیرات اجتماعی فضای مجازی چیست و چگونه می‌توان از تأثیرات زیانبار آن پیشگیری نمود؟

اهمیت تحقیق

با توجه به اهمیت فضای مجازی در توسعه جوامع، در جامعه ما نیز در سال‌های اخیر به فن آوری اطلاعات و ارتباطات توجه زیادی شده است. ولی در این رابطه آسیب‌های جدی وجود دارد که ضروری به ریشه یابی آن پرداخت. “کشور ما از نظر بهره مندی از اینترنت در بین ۱۸۷ کشور جهان رتبه ۸۷ را دارد که بر اساس طبقه بندی اتحادیه جهانی مخابرات جزء کشورهای متوسط به شمار می‌رود. ۳۵ درصد استفاده کنندگان اینترنت را قشر جوان تشکیل می‌دهند و میانگین صرف شده برای اینترنت ۵۲ دقیقه در هفته است” (صادقیان، ۱۳۸۴).
شبکه‌های دوستیابی در کشور ما به سرعت در میان جوانان ایرانی محبوب شده است و “ایرانی‌ها رتبه سوم را در این شبکه‌ها کسب کرده اند” (ستارزاده،۱۳۸۶). فرهنگ رسانه ای اینترنت، فضای ذهنی جوانان را اشغال کرده و از آن مهمتر، نمایانگر نقش خانواده در کنار این ابررسانه است که والدین روی فرزندان خود تا چه حد کنترل تربیتی و نظارت اخلاقی دارند.
بروز آسیب‌های نوظهور می‌تواند زمینه ساز نوع جدیدی از آسیب‌های اجتماعی و روانی باشد. به همین دلیل، برنامه‌ریزی برای شناسایی، پیشگیری و کاهش آسیب‌های نوظهور لازم و ضروری می‌نماید. آسیب‌های نوظهور، آسیب‌های مرتبط با فناوری‌های جدید است که آسیب‌های ناشی از استفاده از ماهواره، بازی‌های رایانه ای، تلفن همراه و اینترنت می‌توانند در این مجموعه قرار گیرد. در این مقاله سعی شده است تا به آسیب‌های مرتبط با اینترنت به ویژه عضویت در شبکه‌های اجتماعی مجازی پرداخته و برای رفع این گونه معضلات پیشنهاداتی ارائه شود.

پیشینه تحقیق

– کشتی ارای و اکبریان (۱۳۹۰) با معرفی عصر جدید به عنوان عصر پرشتاب ارتباطات، ورود بسیار ساده و سریع، حداقل محدودیت برای دسترسی، برقراری ارتباط با سراسر دنیا به اشکال مختلف و عدم وجود محدودیت زمانی و مکانی، دسترسی به پایگاه‌های اطلاعاتی مختلف و شرکت در فعالیت‌های اقتصادی، علمی، فرهنگی، هنری، مذهبی و … را از ویژگی‌های بی بدیل آن بر شمرده اند.
– یاسمی نژاد، آزادی و امویی (۱۳۹۰) در پژوهش خود به این نتیجه دست یافتند که فضای مجازی می‌تواند امنیت اجتماعی را مورد تهدید قرار دهد، زیرا اینترنت با وجود این که می‌تواند به عنوان ابزاری قدرتمند در عرصه اطلاع رسانی به کار گرفته شود تا آن جا که گاهی از آن به عنوان انفجار اطلاعات هم نام برده می‌شود، ولی این فناوری مدرن با تمام فوایدی که دارد، تهدیدها و خطرهایی نیز برای جامعه و بشر داشته است. به طوری که امروزه، بخش عمده ای از جرایم مربوط به حوزه ی کامپیوتر، اینترنت و فضای مجازی است که امنیت اجتماعی را هدف قرار داده اند.
– ابری (۱۳۸۷) نقش مثبت فضای مجازی را در عرصه ی ظهور خلاقیت مورد تأکید قرار داده است، زیرا فناوری دیجیتالی و جامعه ی شبکه ای، افراد را به سوی زندگی ای سوق داده است که در آن می‌توانند با اتخاذ نقشی فعال و خلاق، به صورت فردی یا جمعی در ساختن چیزی جدید سهیم باشند، در فرایند هم آفرینی شرکت کنند و به خودیابی خویشتن کمک کنند. کیفیت آزادی بخشی اینترنت، کاربران اینترنتی را دعوت می‌کند تا به تفکر، تجربه، بازی، فعالیت‌های گروهی و ارتباط بپردازند. اینترنت همواره محیطی را خلق کرده است که همگان می‌توانند با تکیه بر توانایی‌ها و استعدادهای خود دست به ابداع و خلاقیت بزنند. از میان رفتن محدودیت مکان، زمان، نبود کنترل و انتقاد، ناشناس ماندن، امکان خیال پردازی و تنوع گوناگون محیط‌های اینترنتی فرصت مناسبی را برای بروز خلاقیت فراهم می‌کند.
– دو فضایی شدن آسیب‌ها و ناهنجاری‌های فضای مجازی: مطالعه تطبیقی سیاستگذاری‌های بین المللی عنوان پژوهشی است که عاملی و حسنی (۱۳۹۱) انجام داده اند. در این مقاله تحت پارادایم دو فضایی شدن به به مفهوم سازی عمده ترین آسیب‌های فضای مجازی پرداخته شده و با مطالعه تطبیق سیاستگذاری‌ها در برخی کشورهای پیشرو، راهبردهای اتخاذ شده دسته بندی شده اند. نتایج این تحلیل تطبیقی نشان می‌دهد که سیاست‌ها و برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی کشورها را می‌توان به سیاست‌های سلبی و ایجابی تقسیم کرد. سیاست‌های سلبی شامل سیاست‌ها و برنامه‌های حذف، کنترل و نظارت و سیاست‌های ایجابی فرهنگی و اجتماعی جوامع، برنامه‌ها و سیاست‌هایی معطوف به تولید محتوا، مدیریت محتوا، برنامه‌های دیجیتال سازی اطلاعات آنالوگ و دسترس پذیر ساختن اطلاعات و محتوا در شبکه اینترنت است.

ارزیابی تأثیرات اجتماعی فضای مجازی

تاثیر فضای مجازی در نارضایتی‌های خانوادگی
یکی از بزرگترین مسائل اجتماعی که جوامع امروزی به آن مبتلا می‌باشند ضعف بنیاد خانواده است. از آنجایی که مشکلات خانواده‌ها به صورت ناهنجاری‌های اجتماعی بروز می‌کند خانواده و سلامت آن از اهمیت فوق العاده ای برخوردارمی باشد. آماده کردن فرزندان برای پذیرش مسئولیت‌های اجتماعی یکی از وظایف مهم و اساسی خانواده‌ها به شمار می‌رود. جوانان باید بتوانند به خصوص برای زندگی‌های مشترک آماده شوند و سعی نمایند روابط خود را با پیرامون شان در حد متعارف و قابل قبولی تنظیم نمایند.
صرف نظر از آمار و ارقام بالا و روز افزونی که در مسایلی مانند بالا رفتن سن ازدواج ، طلاق، فرار از منزل، فحشا و سایر مسایل خانوادگی وجود دارد، سرد شدن ارتباطات عاطفی و نارضایتی‌ها از زندگی خانوادگی است که باعث ناکامی‌ها و شکست‌های بزرگی در زندگی جوانان شده است. اینها نشان از مشکلات عمیقی در سطح خانواده دارد که به نوعی باید ریشه یابی و درمان شوند. یکی از زمینه‌های اصلی در بروز مشکلات خانوادگی و اصولاً نارضایتی از زندگی مشترک، فضای مجازی است که تحت تأثیر تولیدات رسانه ای بوجود آمده و باعث آن گردیده تا سطح توقع و ارضاء از زندگی‌های مشترک را به خصوص در میان نسل جوان بالا ببرد. تحت تأثیر این فضا آنچه جوان باید از زندگی مشترک انتظار داشته باشد به نوعی تحریف می‌شود. لذت و صمیمیتی که از برنامه‌ها و محتویات رسانه‌ها مانند فیلم‌ها و سریال‌ها در اذهان جوانان نقش می‌بندد تا حد بسیار زیادی در زندگی طبیعی قابل دست یابی نخواهند بود و این می‌تواند تبعات زیانباری برای آینده جوانان به همراه داشته باشد.

اعتیاد به اینترنت

یکی از آسیب‌های اینترنت، اعتیاد به آن است به طوری که “از میان ۴۷ میلیون استفاده کننده از اینترنت در امریکا ۲ تا ۵ میلیون دچار اعتیاد اینترنتی شده‌اند و با معضلات زیادی گریبان گیر هستند” (اکبری، ۱۵۸:۱۳۹۰). در جامعه ما نیز با گسترش روزافزون اینترنت شاهد این مسأله هستیم. نتیجه تحقیقات انجام شده در کشور نشان می‌دهد که “بیشترین استفاده کنندگان از اینترنت جوانان هستند و ۳۵ درصد از آنها به خاطر حضور در چت روم، ۲۸ درصد برای بازی‌های اینترنتی، ۳۰ درصد به منظور چک کردن پست الکترونیکی و ۲۵ درصد نیز به دلیل جستجو، در شبکه جهانی هستند” (بیابانگرد،۱۳۸۷).
اعتیاد به اینترنت می‌تواند مشکلات جدی تحصیلی و خانوادگی برای مخاطبان به وجود آورد. اگر استفاده کنندگان از اینترنت نتوانند به مدت یک ماه دوری از اینترنت را تحمل کنند در معرض خطر اعتیاد به آن قرار دارند. متأسفانه ما شاهد این پدیده در میان جوانان هستیم، به طوری که برخی از جوانان، شب‌ها را تا صبح با اینترنت می‌گذرانند و تمام صبح را خواب هستند و این مسأله آغازگر آسیب‌های متعدد دیگر نیز می‌شود. از جمله این آسیب‌ها می‌توان به آسیب‌های خانوادگی، ارتباطی، عاطفی، روانی، جسمی و اقتصادی اشاره کرد.

بحران هویت و اختلال در شکل گیری شخصیت

عناصر سه گانه هویت، یعنی: شخص، فرهنگ و جامعه، هر یک در تکوین شخصیت فرد نقش مهمى را ایفا مى‏ کنند. هویت شخصى، ویژگى بى‏همتاى فرد را تشکیل مى‏ دهد. هویت اجتماعى در پیوند با گروه‏ها و اجتماعات مختلف قرار گرفته و شکل گیری آن، متأثر از ایشان است. و در نهایت، هویت فرهنگی، برگرفته از باورهایی است که در عمق وجود فرد به واسطه تعامل او با محیط پیرامون و آموزه‌های آن، از بدو تولد تا کهنسالی جای گرفته است. از آن جا که فضای سایبری، صحنه ای فرهنگى و اجتماعى است که فرد خود را در موقعیت‏هاى متنوع، نقش‏ها و سبک‏هاى زندگى قرار مى دهد، خود زمینه ای است برای آسیب پذیری شخصیت کاربر که در نتیجه، موجب چند شخصیتی شدن کاربر خواهد شد. در فضای سایبر بیش از آن که هویت ظاهری فرد مطرح گردد، درون مایه‌های افراد بروز می‌کند. هر کس در صدد بیان اندیشه‌ها و علاقه مندی‌های خویش است. مطرح نشدن هویت شخصی و مشخصات فردی در اینترنت موجب تقویت شخصیت‌های چندگانه و رشد و استحکام آن می‌گردد. جوانان در این محیط از آسیب پذیری بیشتری برخوردارند و به ویژه در دورانی که هویت آنان شکل می‌گیرد، این خطر پر رنگ تر می‌شود.
با امکانات و گزینه‏ هاى فراوانى که رسانه‏ هاى عمومى از جمله اینترنت در اختیار جوانان مى‏گذارند، آنان دائماً با محرک‏ هاى جدید و انواع مختلف رفتار آشنا مى شوند. چنین فضایى هویت نامشخص و پیوسته متحولى را می‌آفریند، یعنی “اینترنت یک صحنه اجتماعی است که فرد را در موقعیت‌های متنوع نقش‌ها و سبک‌های زندگی، قرار می‌دهد و از آن تأثیر می‌پذیرد” (اکبری،۱۶۲:۱۳۹۰).
واقعیت این است که از نظر صاحبنظران جامعه شناسی، شکل گیری هویت افراد تحت تأثیر منابع گوناگونی است. عمده ترین این منابع خانواده، رسانه‌های گروهی، مدرسه و گروه همسالان است. “از این میان رسانه‌های گروهی با توجه به گستره نفوذ و فراگیری آن اهمیت ویژه ای یافته اند. گسترش تلویزیون‌های ماهواره ای موجب شده است شکل گیری نظام شخصی و هویت افراد تحت تأثیر عوامل متعدد و گاه متعارض قرار گیرد” (صبوری خسروشاهی،۱۳۸۶).

تعارض ارزش‌ها

تغییرات تکنولوژیکی ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی را تحت تأثیر خود قرار داده است. یکی از چالش‌های فرا روی فرهنگ‌ها برخورد با این پدیده است. چون اساساً ورود اینترنت همراه با ارزش‌های غربی، چالش‌های جدیدی را در کشورهای دیگر به وجود آورده است. از آنجایی که برخی از عناصر موجود در این پدیده مغایر با فرهنگ خودی (ارزش‌های اسلامی- ایرانی) است، پس می‌توان گفت اینترنت می‌تواند آسیب‌های زیادی را به همراه داشته باشد. مثلاً ورود اینترنت در حوزه خانواده موجب تغییر نظام ارزشی در خانواده‌ها می‌شود. در یک مطالعه تجربی نشان داده شد که استفاده جوانان از اینترنت موجب کاهش ارزش‌های خانواده شده است (زنجانی زاده،۱۳۸۴).

گسترش ارتباطات نامتعارف میان جوانان

اینترنت به دلیل تسهیل ایجاد روابط دوستانه و عاشقانه، در زمینه‌های غیر اخلاقی بسیار مورد توجه قرار گرفته، تا جایی که اینترنت موجب سهولت خیانت در روابط زناشویی و ایجاد روابط نامشروع می‌شود.

شکاف نسلها

اینترنت شکاف میان نسل‌ها را بیشتر کرده است و اکنون شکاف میان نسل دوم و سوم علاقمند به اینترنت نیز آشکار شده، به گونه ای که هیچ یک زبان دیگری را نمی‌فهمند. امروزه با ورود وسایل و تکنولوژی‌های جدید به عرصه خانواده‌ها شاهد این هستیم که والدین و فرزندان ساعت‌های متمادی در کنار یکدیگر می‌نشینند، بدون آنکه حرفی برای گفتن داشته باشند. ما دیگر کمتر نشانه‌هایی از آن نوع خانواده‌هایی را داریم که والدین و فرزندان دور هم نشسته و درباره موضوعات مختلف خانوادگی و کاری با هم گفتگو کرده و نظرات همدیگر را راجع به موضوعات مختلف جویا شوند. در شرایط فعلی روابط موجود میان والدین و فرزندان به سردی گرائیده و دو نسل به دلیل داشتن تفاوت‌های اجتماعی و تجربه‌های زیسته مختلف زندگی را از دیدگاه خود نگریسته و مطابق با بینش خود آن را تفسیر می‌کنند. نسل دیروز (والدین) احساس دانایی و با تجربگی می‌کند و نسل امروز (فرزندان) که خواهان تطابق با پیشرفت‌های روز است، در برابر آنها واکنش نشان می‌دهد و چون از پس منطق و نصیحت‌های ریشه‌دار و سرشار از تجربه آنها بر نمی‌آید به لجبازی روی می‌‌آورد (رحیمی،۱۹:۱۳۹۰).
امروزه سرعت تکنولوژی شکاف بین نسل فرزندان و والدینشان را بسط داده است. براساس اظهارات معاون سازمان بهزیستی کشور میزان گفتگو در بین اعضای خانواده در کشور تنها حدود ۳۰ دقیقه است که این می‌تواند آسیب‌زا باشد. فرزندان در مقایسه با والدین با وجود اینکه در یک فضای فرهنگی زندگی می‌کنند اطلاعات، گرایش‌ها و رفتارهای متفاوتی دارند، عوامل متعددی بر این پدیده تأثیرگذارند و این شکاف را روز به روز بیشتر می‌کنند. سرعت تحولات و بسط ارتباطات با جهان توسعه‌یافته، توجه بیشتر جوانان به برنامه‌های جهانی‌شدن فرهنگ، رسانه‌ها، گسترش روزافزون انجمن‌ها و کانون‌هایی غیر از کانون خانواده برای پیوستن و تعلق یافتن جوانان به آن‌ها و غیره از آن جمله است (همان،۱۹).

سوء استفاده جنسی

در سال ۱۹۹۹ گردهمایی جهانی تحت عنوان “کارشناسی برای حمایت کودکان در برابر سوء استفاده جنسی از طریق اینترنت” برگزار گردید که منجر به صدور قطعنامه ای شد که در آن آمده است “هرچه اینترنت بیشتر توسعه پیدا کند، کودکان بیشتر در معرض محتویات خطرناک آن قرار خواهند گرفت. فعالیت‌های محرمانه مربوط به فحشای کودکان و پورنوگرافی که از طریق اینترنت مورد استفاده واقع می‌شود، اکنون از مسائل حاد به شمار می‌رود” (اکبری،۱۶۳:۱۳۹۰).

انزای اجتماعی

امروزه اینترنت در زندگی اجتماعی، جای دوستان و نزدیکان را گرفته و در حقیقت جایگزین روابط دوستانه و فامیلی شده است. افرادی که ساعت‌ها وقت خود را در سایت‌های اینترنتی می‌گذرانند بسیاری از ارزش‌های اجتماعی را زیر پا می‌نهند. چرا که فرد دیگر فعالیت‌های اجتماعی خود را کنار گذاشته و به فعالیت‌های فردی روی می‌آورد. “نتایج پژوهش شاندرز نشان داد که استفاده زیاد از اینترنت با پیوند ضعیف اجتماعی مرتبط است. برعکس کاربرانی که از اینترنت کمتر استفاده می‌کنند، به طور قابل ملاحظه ای با والدین و دوستانشان ارتباط بیشتری دارند” (صبوری خسروشاهی،۱۳۸۶).
بررسی محققان نشان می‌دهد شاید هیچگاه کاربران اینترنت از افسردگی و انزوای اجتماعی خود آگاه نباشند و در صورت آگاهی آنرا تایید نکنند اما ماهیت کار با اینترنت چنان است که فرد را در خود غرق می‌کند. پژوهش‌های انجام شده حاکی است دنیای اجتماعی در آینده دنیای منزوی باشد چرا که اینترنت با توجه به رشدی که دارد و جذابیت‌های کاذبی که برای نوجوانان ایجاد می‌کند آنها را به خود معتاد ساخته و جانشین والدین می‌شود.

بحث و نتیجه‌گیری

ارتباط از طریق فضای مجازی در سال‌های اخیر جایگاه قابل توجهی در بین نسل جوان جامعه ما پیدا کرده است. شبکه‌های اجتماعی در ابعاد مختلف زندگی افراد (فردی و اجتماعی) تأثیرگذارند. در شکل دهی به هویت نقش دارند و حتی روی ابعاد اقتصادی و اجتماعی و سیاسی جوامع هم تأثیرگذارند. امروزه با توجه به نقشی که تاکنون در ابعاد مختلف زندگی داشته اند، نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت. در حال حاضر اینترنت ابزاری مناسب برای توسعه ی افکار و اندیشه‌های بشری محسوب می‌شود به شرط آن که در راه صحیح استفاده شود. افراد باید برای ورود به دنیای مجازی اطلاعات کافی در اختیار داشته باشند تا دچار مشکلات مالی و اجتماعی نشوند. ارتباطات سالم در فضای مجازی و لزوم هوشیاری جوانان و خانواده‌ها نسبت به تهدیدات فضای سایبری در درجه ی نخست اولویت قرار دارد. پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و توجه والدین به رفتار فرزندان بسیار مهم می‌باشد و برای جلوگیری از هم پاشیدگی خانواده ها، والدین باید تا حدودی به فناوری‌های روز دنیا مسلط باشند و آگاه باشند که تغییر در رفتار فرزندان به معنای ایجاد تغییر در طرز فکر آنهاست و هنگامی که بنیان فکری و شخصیت آنها به صورت ناصحیح شکل گیرد، راه نفوذ شیادان به حریم خصوصی افراد و محیط امن خانواده باز می‌شود. لذا، چنانچه خانواده‌ها نسبت به شیوه‌های جدید ارتباط فرزندان خود آگاهی و شناخت کافی و لازم را داشته باشند، از انجام بسیاری از جرایم و ارتباطات پنهانی آنان جلوگیری به عمل می‌آید.
به منظور پیشگیری و کاهش آسیب‌های اجتماعی در فضای مجازی راهکارهایی مطرح شده‌اند که در صورت اجرای به موقع و مناسب می‌توانند ثمر بخش واقع شوند:
– با توجه به اینکه بیشتر استفاده کنندگان از فضای مجازی نوجوانان و جوانان هستند، فرهنگ سازی برای کاهش پیامدهای آن ضروری است. لذا اطلاع رسانی، آموزش نحوه استفاده صحیح از این فناوری می‌تواند مؤثر واقع گردد.
– استفاده از ظرفیت‌هایی همچون رسانه‌های دیداری و شنیداری، روزنامه ها، مجلات، نشریات برای نهادینه شدن فرهنگ سایبری.
– برگزاری جلسات آموزشی از سوی مصادر امور فرهنگی در شهرستان‌ها به منظور آشنا نمودن و اطلاع رسانی به والدین در مورد فناوری‌های جدید به ویژه اینترنت و شبکه‌های اجتماعی مجازی.
– برگزاری کلاس‌های آموزشی در مدارس جهت آگاهی دادن به نوجوانان و جوانان در مورد مزایا و معایب فناوری‌های جدید و نحوه ی استفاده ی صحیح از آنها.
– تشویق به شرکت در فعالیت‌های اجتماعی و تقویت این گونه رفتارها توسط والدین.
– وضع قوانین سختگیرانه تر جهت برخورد با مجرمان جرایم اینترنتی و اجرایی نمودن این قوانین.
– آگاهی و هوشیاری بیشتر پلیس سایبری در مورد انواع جدید جرایم رایانه ای و اقدام در جهت نا کارآمد کردن دسیسه‌های دشمنان در این زمینه.
– پخش آگهی‌های آموزنده از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در رادیو و تلویزیون در جهت افزایش آگاهی خانواده‌ها در خصوص خطرات ناشی از اینترنت.
– گذراندن اوقات بیشتری با فرزندان در فضای بیرون از خانه به طوری که فرزندان از نظر عاطفی، احساس خلأ نکنند و جهت جبران این کمبود به فضای مجازی پناه نبرند.
– پخش برنامه‌های کوتاه آموزشی درباره مزایا و معایب اینترنت از زبان ورزشکاران و هنرمندان محبوبی که عموما جوانان آنها را الگوی خود قرار می‌دهند.
– طراحی بازی‌های رایانه ای به گونه ای که در آنها انواع خطرات موجود در فضای مجازی و راهکارهایی جهت آشنایی و مقابله با آنها تعبیه شده است.
– طراحی و تدوین بخشی در کتاب‌های درسی در ارتباط با آشنایی دانش آموزان با فناوری‌های جدید، اینترنت و خطرات بالقوه آنها.
– ساخت و پخش فیلم‌ها و سریال‌هایی با موضوع اینترنت و مزایا و معایب آن.
– استفاده از آموزه‌های دینی از جمله امر به معروف و نهی از منکر به عنوان نوعی کنترل اجتماعی توسط هر شخص.
– هنجارسازی‌های مثبت و ترویج فرهنگ استفاده از اینترنت و فضای مجازی.

منابع
– ابری، انسیه. (۱۳۸۷). فضای مجازی عرصه ظهور خلاقیت، اولین کنفرانس ملی خلاقیت شناسی مهندسی و مدیریت نوآوری ایران.
– اکبری، ابوالقاسم؛ اکبری، مینا. (۱۳۹۰). آسیب شناسی اجتماعی. تهران: انتشارات رشد و توسعه.
– رحیمی، محمد. (۱۳۹۰). عوامل اجتماعی مؤثر بر شکاف نسلی؛ مطالعه موردی شهر خلخال. پایان نامه کارشناسی ارشد جامعه شناسی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز.
– زنجانی زاده، هما. (۱۳۸۴). بررسی تأثیر اینترنت بر ارزش‌های خانواده در بین دانش آموزان. مجله انجمن جامعه شناسی ایران. دوره ششم. شماره ۲٫
– ستارزاده، داوود. (۱۳۸۶). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر اعتیاد به اینترنت و پیامدهای آن، فصلنامه تخصصی علوم اجتماعی. شماره چهاردهم.
– شکربیگی، عالیه. (۱۳۹۱). رسانه، زنان و مناسبات خانواده. نشست انجمن جامعه شناسی ایران.
– صادقیان، عفت. (۱۳۸۴). تأثیر اینترنت بر کودکان و نوجوانان. تهران: مجله الکترونیکی نما. شماره ۴٫
– صبوری خسروشاهی، حبیب. (۱۳۸۶). بررسی آسیب‌های اجتماعی اینترنت، دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.
– صدیق سروستانی، رحمت الله. (۱۳۸۹). آسیب شناسی اجتماعی. تهران: سمت.
– عاملی، سعیدرضا؛ حسنی، حسین. (۱۳۹۱). دو فضایی شدن آسیب‌ها و ناهنجاری‌های فضای مجازی: مطالعه تطبیقی سیاستگذاری‌های بین المللی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی. دوره پنجم. شماره اول.
– کشتی ارای، نرگس؛ اکبریان، اکرم. (۱۳۹۰). عصر مجازی و چالش‌های پیش رو، اولین کنفرانس بین المللی شهروند مسئول.
– یاسمی نژاد، عرفان؛ آزادی، اکرم؛ امویی، محمدرضا. (۱۳۹۱). فضای مجازی، امنیت اجتماعی، راهبردها و استراتژی ها، همایش ملی صنایع فرهنگی نقش آن در توسعه ی پایدار.

استفاده از اینترنت

 استفاده از اینترنت ممکن است منجر به مشکلاتى شود؛ مشکلاتى چون استفاده بیش از اندازه، دستیابى به اطلاعات نامناسب براى نوجوانان و یا دادن اطلاعات خصوصى که مى تواند براى خود نوجوان و یا خانواده اش مشکل آفرین باشد؛ ارتباطات نامناسب با افرادى از فرهنگ هاى دیگر یا افرادى که مشکلات عاطفى دارند و یا افراد مسن تر که معمولاً در اینترنت رایج است.

دومین گروه مشکلات اساساً از عدم نظارت والدین ناشى مى شود. اینترنت داراى اطلاعاتى است که براى دانش آموزان مى تواند بسیار مفید باشد؛ اما همین رسانه اطلاعاتى را نیز در اختیار نوجوانان قرار مى دهد که ممکن است برایشان مضر باشد. نوجوانان روش هاى خشونت آمیزى را از اینترنت یاد مى گیرند و یا ممکن است به تصاویر نامناسبى دست پیدا کنند. در اینترنت واقعیت و دروغ هر دو وجود دارد. گاهى نوجوانان اطلاعات نادرستى به دست مى آورند و آنها را در تکالیف مدرسه خود استفاده مى کنند و یا در اختیار دوستانشان قرار مى دهند. از طریق این رسانه مى توان خرید و فروش کرد، گاهى نوجوانان از کارت اعتبارى والدینشان براى این کار استفاده مى کنند و یا از این طریق شرط بندى مى کنند، همچنین ممکن است نوجوانان با اطلاعات شخصى خودشان یا والدینشان (از قبیل نشانى، شماره تلفن و شماره کارت اعتبارى) کارهاى قانونى یا غیرقانونى انجام دهند که موجب مشکلاتى خواهد شد.

مشکل اصلى اینترنت تنها مسائل اخلاقى یا خشونت نیست، بلکه نوجوانان از این طریق با افراد مختلفى آشنا مى شوند که اگر نظارتى بر این کار وجود نداشته باشد ممکن است طعمه این افراد شوند. گاهى نوجوانان با افرادى از طریق اینترنت آشنا شده اند که ۱۰ یا ۱۵ سال مسن تر از خودشان بوده اند و با آنها در ارتباط قرار گرفته اند. در مواردى نیز نوجوانان با افرادى آشنا مى شوند و یا به اطلاعاتى دست مى یابند که با ارزش ها، گرایش ها و معیارهاى برخى خانواده ها مغایرند.

راه حل

راه حل این مشکل تنها نظارت صحیح والدین است. برخى از نوجوانان نیازمند نظارت بیشتر و دقیق ترى نسبت به دیگران هستند؛ مثلاً ممکن است به دخترتان بگویید: «دیر به خانه نیا!» و او زمان مناسبى به خانه برگردد. شما همان جمله را به پسرتان مى گویید و او بعد از چند روز به خانه باز مى گردد و مدعى است که دیر برنگشته است. اگر به فرزند مسئولیت‌پذیر خود بگویید: «وقتى من در خانه نیستم رایانه را روشن نکن.» او به حرف شما گوش مى کند؛ اما فرزند دیگرتان به محض آنکه خانه را ترک مى کنید رایانه را روشن مى کند. بعضى افراد معتقدند که بعضى از بچه‌ها قابل اعتماد و مسئولیت‌پذیرند و برخى این طور نیستند. به راحتى مى توانید بر کارهاى فرزندان مسئولیت‌پذیر خود نظارت کنید. آنها به حرف شما گوش مى کنند؛ با شما همکارى مى کنند و از حرفتان پیروى مى کنند. نوجوانان لجوج یا سرسخت، متقلب و یا بى مسئولیت را مشکل تر مى توان زیر نظر داشت. بیشتر بحث هاى زیر درباره افراد دسته دوم است.

نظارت برفرد بى مسئولیت

معمولاً نظارت بر کارهاى فرد بى مسئولیت مشکل است. چنین نوجوانى در جنبه هاى مختلف زندگى از قبیل تمام کردن تکالیف و تمیز کردن اتاق خود احساس مسئولیت نمى کند. والدین هم اگر از چنین فردى بخواهند که صحبت تلفنى اش را در یک زمان خاص تمام کند؛ کارهاى روزمره اش را انجام دهد و یا به موقع به خانه بیاید، توجهى به حرف ایشان نمى کند. در چنین مواردى والدین ابتدا باید تا حد ممکن او را در زمینه هاى دیگر مسئولیت‌پذیر بار بیاورند و سپس در زمینه رایانه و اینترنت او را به یک فرد قابل اعتماد تبدیل کنند.

توصیه هاى دیگر

۱ـ رایانه را در قسمتى ازخانه قرار دهید که معمولاً بزرگ ترها در آن قسمت حضور دارند و یا قسمتى که رفت و آمد زیادى در آن وجود دارد. بدین ترتیب بهتر مى توانید بر ارتباط بچه‌ها با اینترنت نظارت کنید. اجازه ندهید از رایانه در یک اتاق خصوصى استفاد شود.

۲ـ اگر فرزندتان احتیاج به اطلاعات اینترنت براى تکالیف مدرسه اش دارد، مى تواند منتظر بماند تا شما همراه او باشید و او را در این زمینه کمک کنید و وقتى وارد سایت هاى مورد نیاز خود مى شود در کنار او باشید. در این باره نرم افزارهاى فیلتر[۱]مفید است. این نرم افزارها بدون مشکل نیست؛ اما به این وسیله شخصى نمى تواند وارد بعضى از سایت هاى نامناسب شود. بعضى از مؤسسات خدمات اینترنت نرم افزارهاى فیلتر خاص خود را ارائه مى کنند. این نرم افزارها اطلاعات و سایت هاى نامناسب را حذف مى کنند. افرادى که با رایانه آشنایى کافى دارند، مى توانند اطلاعات یا برنامه هایى در اختیار شما بگذارند که دستیابى به سایت هاى خاصى را محدود مى کند و یا مى توانید بفهمید در طول روز چه کارهایى با رایانه انجام گرفته است.

۳ـ باید دستور العمل هایى براى نوجوانان تعیین کنید؛ مثلاً: با غریبه ها صحبت نکن؛ اطلاعات شخصى به کسى نده؛ از اسم واقعى ات استفاده نکن؛ بدون اجازه چیزى سفارش نده و عکس هایت را براى کسى نفرست. باید نتایج و پیامدهاى خاصى براى گوش کردن به حرف هایتان یا بى توجهى به آنها تعیین کنید و در کنار آن قوانین و محدودیت هایى را وضع کنید.

۴ـ نوجوانان در خارج از خانه نیز دسترسى به اینترنت دارند. در مدارس و کتابخانه ها نیز مى توان از روش هایى براى جلوگیرى از دستیابى دانش آموزان به اطلاعات نامناسب استفاده کرد. اجازه ندهید فرزندتان شب در خانه دوستش بماند یا تعطیلات آخر هفته را با خانواده دیگرى بگذراند؛ مگر اینکه والدین آن خانوداه را بشناسید. اگر فرزندتان با دوستى در ارتباط است که وى دسترسى به اینترنت دارد، باز هم همین نکته ها را رعایت کنید.

۵ـ اینترنت خطرات زیادى در بر دارد؛ اما دور نگه داشتن نوجوانان و جوانان از آن کار مشکلى است. شما باید با فرزندتان ارتباط برقرار کنید و وارد زندگى او شوید تا با علایق، گرایش ها و دوستان او آشنا شوید.

۶ـ درباره استفاده یا سوء استفاده از اینترنت باید قوانین و نتایج کاملاً مشخصى وضع کنید: باید سعى کنید حس مسئولیت‌پذیرى و اعتماد را در تمام جنبه هاى زندگى نوجوانتان بالا ببرید.

۷ـ نظارت بر کارهاى نوجوانان کاملاً ضرورى است؛ اما میزان این نظارت بستگى به شخصیت نوجوان دارد. براى برخى از آنان تنها کافى است توضیح دهیم چه کارى را انجام دهند و چه کارى را انجام ندهند؛ اما در بعضى موارد دیگر شاید لازم باشد صفحه کلید رایانه را با خودتان به محل کارتان ببرید تا نظارت کافى داشته باشید.

۸ـ با یک نظارت صحیح مى توانید از اینترنت به عنوان پاداش و یا مشوّقى براى انجام کارى استفاده کنید تا اینکه فرزندتان را ترغیب یا کمک کنید رفتارش را متعادل کند.

منبع کمکى

– فونتنل، دن، کلیدهاى رفتار با نوجوانان، ترجمه مسعود حاجى زاده ـ اکرم قیطاس، تهران: کتابهاى دانه، ۱۳۸۱، صص ۱۸۲-۱۷۶٫[۱] . این نرم افزارها در صورت نصب بر روى رایانه، این امکان را به شما مى دهد که مطالب یا تصاویر نامناسب، هوشمندانه (از پیش تعریف شده) و یا به انتخاب شما بر روى صفحه مانیتور به نمایش در نیایند. این برنامه نسبت به متن و تصویر حساس است. صفحه اى که کلمه اى در آن وجود داشته باشد که در لیست سیاه برنامه نیز هست، مانیتور آن را نشان نمى دهد و پیام خطر داده مى شود این برنامه ها فهرستى سیاه دارد که از پیش تعریف شده است و مى توان به آن افزود. نحوه برخورد با وضعیت خطر را هم مى توان از پیش معین کرد. مثلاً دفعه اول پیام خطر بدهد و سه ثانیه صبر کند. اگر صفحه را در این بین کاربر نبست، تصویر آن را بگیرد و ذخیره کند و سه ثانیه دیگر هم صبر کند. سپس در صورت بسته نشدن صفحه، آن را خود برنامه مى بندد. این برنامه قدرت کنترل میزان زمان دسترسى به اینترنت را نیز دارد؛ یعنى مى توان معین کرد که چه ساعت هایى رایانه مجاز است به اینترنت متصل شود و همچنین سیستم درکل روز جمعاً چه میزان مى تواند به اینترنت متصل باشد. نسخه فارسى این نرم افزارها در ایران وجود دارد که از آن جمله مى توان به نرم افزار «پاک» محصول شرکت ابن سینا اشاره کرد.

منبع :سایت اندیشه قم

تأثیر رسانه بر سبک زندگی

یکی از تاکیدات مقام معظم رهبری در سفر به استان خراسان شمالی، موضوع سبک زندگی در جامعه بود. اگر هدف انسان را رستگاری بدانیم، باید به سبک زندگی اهمیت بیشتری بدهیم. اگر به معنویت و رستگاری معنوی اعتقادی هم نداشته باشیم، برای زندگی راحت، زندگی برخوردار از امنیت روانی و اخلاقی، باز پرداختن به سبک زندگی مهم است.

رسانه‌ها می‌توانند با انجام فعالیت‌های پژوهشی در حوزه سبک زندگی و انتشار آن در مطبوعات و خبرگزاری‌ها، در زمینه فرهنگ‌سازی و ترویج آن در بین جوانان و خانواده‌ها تاثیرگذار باشند. رسانه‌ها همچنین منتقل‌کننده دیدگاه‌ها، به افراد جامعه هستند.

رسانه‌ها به‌ وسیله مطالبی که منتشر می‌کنند، می‌توانند سبک زندگی جامعه را به سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی مورد نظر مقام معظم رهبری نزدیک کنند.

از نظر گیدنز، رسانه‌ها نقش مهمی در تبلیغ سبک‌های زندگی مختلف دارند. طیف سبک‌های زندگی با گونه‌های آرمانی که در رسانه‌ها طرح می‌شوند شاید محدود باشند ولی گسترده‌تر از سبک‌های زندگی‌ای هستند که افراد قاعدتا در زندگی روزمره خود در قالب آن‌ها جا می‌گیرند.

یکی از مهمترین بخش‌هایی که مطالعات سبک زندگی در حوزه فرهنگ در آن نقش مهمی ایفاء کرده است، در بحث وسایل ارتباط جمعی و توسعه راهبردهای انتخاب رسانه‌ای و شناخت تفاوت‌ها و ویژگی‌های مخاطبان رسانه‌هاست.

در این دنیای وسیع رسانه و وسایل ارتباط جمعی، جوانان، مخاطب مهم آنها به شمار می‌روند و بیشتر از هر قشر دیگری، در معرض هجمه این رسانه‌ها قرار دارند و رسانه‌های مختلف بر سر تغییر دادن هویت و ضائقه فکری آنها، با هم به رقابت می‌پردازند.

دوران جوانی، دوران بسیار مهمی در شکل گیری هویت است. هویت عبارت است از مجموعه ویژگی‌هایی که احساس درونی شخص را تعیین می‌کند؛ در واقع می‌توان به عنوان یک عنصر مبارزه در فرد بدان نگریست که وی را برابر هجمه‌های دیگران تجهیز می‌کند.

نهادهای بسیاری در سطح جامعه نقش هویت‌سازی را بر عهده دارند که از جمله آن می‌توان به خانواده، گروه دوستی یا همسالان، مدارس یادانشگاه‌ها و رسانه‌های جمعی اشاره کرد.

استفاده درست از نهادهای هویت‌ساز، نقش بسیار پر رنگی در بحران هویت جوانان در بستر جنگ نرم دارد چرا که همان طور که اشاره شد، هویت یک عنصر مبارزه است. به عنوان نمونه جوانی که هویت مذهبی در آن به خوبی شکل گرفته باشد، از بسیاری از هجمه‌های غرب مانند هم جنس بازی یا مصرف مشروبات الکلی در امان خواهد بود.

موضوع هویت و جوان، از اصلی‌ترین مباحثی است که در جهانی‌سازی و جنگ نرم مطرح می‌شود؛ بدان معنا که لازمه جهانی شدن، غلبه فرهنگ کشورهایی است که در زمینه توسعه فرهنگی، از امکانات بیشتری برخوردار هستند و به وسیله رسانه‌ها و تولیدات خود، اعم از لباس و پوشاک تا تنقلات ساده، سعی در اشاعه فرهنگ خود و حذف فرهنگ‌های بومی خواهند داشت.

سرمایه گذاری‌هایی که نظام سلطه برای تغییر سبک زندگی ایرانی-اسلامی و جا انداختن سبک زندگی غربی کرده است نیز نشان‌دهنده اهمیت این موضوع است.

شبکه‌‌های اجتماعی

دیگر منابع نفتی و جنگ‌های بین‌المللی راهی مناسب برای غارت منابع مالی و تحکم بر کشورهای دنیا نیست، بلکه ابرقدرت‌ها عرصه‌ای را در پیش‌روی انسان نهاده‌اند که دیگر مرز کشورها بدست مردمان خود آن کشور درنوردیده می‌شود و نیاز به هزینه‎های هنگفت برای تدارکات جنگ نیست.

با گذر زمان، شبکه‌‌های اجتماعی، گام‌های جدیدی در ارائه امکانات بیشتر برداشته‌اند؛ امکاناتی که سرعت ارتباطات انسانی را نیز بیشتر کرده‌اند امّا چرا و به چه علت؟

در این‌جا نگاهی به روند تغییرات این شبکه‌ها در سال ۲۰۱۲، می‌تواند دیدگاه انسان را در برابر این تغییرات شفاف‌تر کند.

بنا به گزارش سی‌نت، تعداد کاربران فیس‌بوک امسال به مرز یک میلیارد نفر رسید. حتی در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، مردم پس از دسترسی به اینترنت در شبکه‌های اجتماعی عضو می‌شوند.

پیشتازان این عرصه، شبکه‌های به اصطلاح اجتماعی توییتر و فیس‌بوک هستند که سعی دارند پای خود را در تمامی عرصه‌های زندگی فردی بشر باز کنند. سی‌نت تعبیر جالبی در این‌ باره به کار می‌برد: “شبکه‌های اجتماعی سعی دارند نحوه کار کردن انسان‌ها در اجتماع و نقشی که در جامعه بازی می‌کنند و تعاملی که با دیگران دارند را تغییر شکل دهند.”

نکته‌ای که بسیاری از کاربران این شبکه از آن غافل‌اند این است که راه اندازی این سرویس‌ها با تمامی هزینه‌هایی که برای صاحبان آن‌ها دارد، تنها سهولت ارتباط و راحتی کاربران نیست، بلکه بدست آوردن اطلاعاتی است که هزینه آن برای آن‌ها بسیار کمتر از پرورش یک جاسوس زبده و فرستادن او به داخل یک کشور بیگانه است. این نیرو نه می‌تواند به گستردگی این شبکه، پوشش اطلاعاتی برای سرویس خود فراهم نماید و نه همانند این شبکه اجتماعی اطلاعاتش به روز باشد.

اکنون دنیا در جامعه اطلاعاتی به سر می‌برد و با پیشرفت‌های تکنولوژیک،دنیا به صورت دهکده‌ای کوچک تبدیل شده است که در آن واحد، تمام مردم دنیا از یک دیگر اطلاع و آگاهی دارند و این رابطه‌ها به گونه‌ای است که حتی سبک و سیاق زندگیشان را تحت الشعاع قرار داده است و همه از یک یا چند روش مشخص و یکسان پیروی می‌کنند.

هر کسی تلاش می‌کند آزادانه یک مسیر که با عقاید و سلایق و سایر اخلاقیاتش نزدیک است، را از این کانال‌های اطلاعاتی انتخاب کند و آن را در زندگی خود به عنوان سبک زندگی پیاده سازد. با این حال شخصی که خود را متعهد به یک شیوه زندگی معین می‌داند، انتخاب‌های دیگر را لزوما خارج از موازین و معیارهای خویش می‌بیند و از همین عنصر «انتخاب و آزادی» است که فرد در پی ترجیحات و علایق خویش، شیوه‌ای را آگاهانه برمی گزیند.

نتیجه‌گیری

سبک زندگی، مجموعه‌ای از انتخاب‌های رفتاری است. در جوامعی که فرصت انتخاب وجود ندارد مانند اجتماعات سنتی، سبک زندگی از گذشته تعیین شده است. سبک زندگی از آنجایی که مربوط به جامعه مدرن است، فرصت انتخاب می‌دهد.

سبک زندگی وابسته به انتخاب و انتخاب نیز وابسته به اطلاعات است. اطلاعات، محصول فرآیند ارتباطات است. ارتباط می‌تواند میان فردی و یا رسانه‌ای باشد. رسانه‌ها در زمینه این که فرد در حوزه‌های متفاوت چه گزینه‌هایی دارد و چه انتخاباتی می‌تواند داشته باشد، اطلاعات می‌دهند.

ایجاد سبک زندگی اسلامی ایرانی

برای ایجاد سبک زندگی اسلامی ایرانی، ما باید دو راهبرد اتخاذ کنیم؛ نخست نقد سبک زندگی غربی و دوم کار اثباتی برای خلاء‌های موجود در سبک زندگی اسلامی ایرانی.

راهبرد اول: به این معناست که ما مضر بودن مولفه‌های سبک زندگی غربی را هرچه بیشتر برای مردم نمایان و تشریح کنیم. مثلاً در همین حوزه رسانه در مقابل شبکه «فارسی وان» یک کار خوبی صورت گرفت و یک جریان عمومی نقد برنامه‌های غیر اخلاقی این شبکه شکل گرفت، مدام گفته شد که سریال‌های این شبکه خیانت را در خانواده‌ها تئوریزه می‌کند، در نتیجه بسیاری از خانواده‌ها و حتی خانواده‌های غیر مذهبی هم از دیدن این شبکه اجتناب کردند، چون برخی مسائل فطری است مثلا هیچ پدر و مادر حتی غیر مذهبی‌ای هم دوست ندارند بچه‌هایشان تماشاگر برنامه‌های غیر اخلاقی باشند.

در نتیجه این شبکه با ریزش شدید مخاطب مواجه شد. این کار باید برای شبکه «من و تو» و «بی بی سی فارسی» هم ادامه پیدا کند و فراتر از حوزه رسانه و در همه حوزه‌های فردی و اجتماعی ما باید ضدیتِ سبک زندگی مدرن غربی را با آموزه‌های دینی و فطرت انسانی نشان دهیم.

راهبرد دوم: این است که ما باید در ایجاد سبک زندگی اسلامی ایرانی، کار ایجابی هم بکنیم و فعالیت‌هایمان محدود به کار سلبی در نقد سبک زندگی غربی نشود، یعنی جامعه ایرانی و فراتر از آن، مردم جهان اسلام که ما از آن با عنوان امت واحده نام می‌بریم، یک سری نیازهایی در زندگی دارند که ما باید بتوانیم این نیاز‌ها را بر آورده کنیم؛ مثلاً شیوه سپری کردن اوقات فراعت، مدل لباس، موسیقی حلال، فیلم پاک، سریال آموزنده، معماری اسلامی و… وقتی ما این‌ها را به طور مطلوب ایجاد کردیم مطمئنا بخش عمده‌ای از مردم به این سبک زندگی گرایش پیدا خواهند کرد.

منبع: خبرنامه دانشجویان