عرفان
ابو محمد، حسن بن ابى الحسن دیلمى(ره)
‎اشاره: تاریخ ولادت ابو محمد، حسن بن ابى الحسن دیلمى دقیقا مشخص نشده، اما به طور حتم، از علماى قرن ‏هشتم هجرى است‎ . بعضى نام او را چنین گفته ‏اند: حسن بن ابى الحسن بن محمد دیلمى، که محمد نام جد آن بزرگوار است. ‏بعضى دیگر گفته‏ اند: حسن بن ابى الحسن، محمد دیلمى که محمد را نام پدر اودانسته ‏اند و کنی…
ملا حسینقلى همدانى(ره)
اشاره: در سال ۱۲۳۹ هـ . ق در روستاى «شوند درگزین» از توابع همدان، نوزادى به این عالم خاکى قدم نهاد که در اثر نشو و نما در خانواده‌اى که مهد اخلاق و تقوا بود، به رفیع‌ترین قله‌هاى عرفان و تهذیب نفس صعود کرد. او آن چنان با عشق و شور به سیر و سلوک معنوى پرداخت که عارفان حقیقت جو و سالکان طریق توحید از توشه…
نکویى فروتنى (تواضع) و نکوهش تکبر.
اشاره: خداوند متعال در آیه سى و نهم سوره بنى اسرائیل (الاسراء) فرموده است «و بر زمین از روى ناز و تکبر راه مرو، همانا که تو زمین را رخنه نخواهى کرد و به بلندى کوهها نخواهى رسید.» و در آیه هشتاد و سوم سوره قصص فرموده است: «این است سراى آخرت که قرار مى‏دهیم آن را براى آنان که برترى و تباهى در زمین را نمى…
ماهیت عقلها و فضیلت آن‏.
اشاره: خداوند متعال در سوره آل عمران چنین فرموده است: «همانا در آفرینش آسمانها و زمین و آمد و شد شب و روز نشانه‏ها و دلایلى است براى دارندگان عقل.»[۱] و خداوند متعال در سوره طه چنین فرموده است: «بخورید و بچرانید چهار پایانتان را، همانا که در این نشانه‏هایى است براى خردمندان.»[۲] و در سوره و الفجر ف…
تشویق به انجام کار پسندیده و اداى امانت‏.
اشاره: خداوند متعال در آیه یک صد و نود و هشتم سوره هفتم (اعراف) فرموده است «بگیر عفو را و امر کن به کار پسندیده و روى برگردان از نادانان.» و در آیه هفتاد و هشتم سوره بیست و هشتم (قصص) فرموده است «و نیکى کن همان گونه که خداوند بر تو نیکى فرموده است.» امام صادق (علیه السّلام) فرموده است، خدا رحمت کند…
تفاوت عرفان شیعه با اعمال صوفیانه.
اشاره: در بسیارى از اوقات به ویژه در متون ادبی، از روی تسامح و یا غرض ورزی و یا مصالح دیگر، دو واژه و مسلک [تصوف] و [عرفان]‏، مترادف یکدیگر به کار رفته اند؛ ولى حقیقت آن است که تفاوت‏هایى بنیادین با یکدیگر دارند. البته در متون عرفانی و نیز ادبی ما گاه تصوف ناظر به فرقه‏ اى است که خود را به عنوان یک گروهى…
مقصود از چشم دل در کلام عارفان و بزرگان اخلاق.
اشاره: چشم دل آن گونه که در ادامه مدارکی بر وجود آن در منابع دینی ارائه می شود، مقاماتی باطنی و روحی است که باعث می شود تا دارنده آن چشم، به حقایق مربوط به امور دنیا و مسائلی که موجب سعادت او در دنیا و آخرت می شود آگاه شود و بتواند آن اموری که واقعا به صلاح اوست را درک کند. به عنوان مثال روایت منقول از امیر …
مروری بر برخی عوامل رشد و تعالی انسان
اشاره: ایمان و عمل صالح [در همین دنیا نیز] به انسان زندگی پاکیزه [و متعالی [می بخشد؛ چرا که انسان مؤمنی که عمل شایسته انجام می دهد، اگر از نظر زندگی مادی نیز از راحتی و آسایش برخوردار باشد، که در آن سخنی نداریم و اما اگر چنین کسی در حیات مادی خویش در تنگنا و سختی به سر برد، به همراه او چیزی است که زندگی او…
در ذکر دو عید (فطر، قربان)
اشاره: در فارسى به عید جشن مى‏گویند و گفته شده است عید هر روزى است که در آن اجتماع باشد و مشتق از عود به معنى برگشتن است و مثل این است که بگوییم آنان به آن برگشته‏اند. و گفته شده است، عید از آن جهت عید نامیده شده است که در آن از اندوه به شادى بازمى‏گردند و آن روز براى همه مردم، روز شادى است. مگر نمى…
محبت خدا و دوست و دشمن داشتن در راه خدا.
اشاره: خداوند در آیه یک صد و شصت و یکم سوره دوم فرموده است «و کسانى که ایمان آورده‏اند، سخت‏ترند در دوست داشتن براى خدا.» و خداوند متعال در آیه بیست و هشتم سوره آل عمران فرموده است «نباید گروندگان کافران را به جاى مؤمنان به دوستى بگیرند و هر کس این کار را بکند، از خداوند در چیزى نیست مگر آنکه بپرهیزید …
شکایت زنان از شوهران!
امام جعفر صادق(علیه السلام) در روایتی می‌فرماید: روزی سه زن جهت شکایت از همسرانشان حضور پیامبر گرامی اسلام(صلّی اللّه علیه و آله و سلم) شرفیاب شدند. اوّلین نفر از ایشان اظهار داشت: ای رسول خدا! شوهر من گوشت نمی‌خورد. دیگری گفت: شوهرم از بوی خوش استفاده نمی‌کند. سوّمی هم عرض کرد: شوهرم با من نزدیکی نمی…
فضیلت مساجد.
  اشاره: مَسْجد، مکانی خاص در اسلام برای عبادت خدا که ممکن است ساختمان یا زمین باشد. مسجد قبا نخستین مسجدی است که در اسلام ساخته شد. در شریعت اسلامی، مسجد آداب و احکامی ویژه دارد. از مسجد غالباً برای عبادت جمعی و فعالیت‌های دینی گروهی استفاده می‌شود و مهم‌ترین عبادتی که در آن به جا می‌آورند، نماز ج…
در فضیلت ماه شعبان
اشاره: بدان که براى این ماه سه نام است: شعبان و از آن روى به این نام، نامیده شده است که در آن براى ماه رمضان خیرات منشعب مى‏شود و هم گفته ‏اند براى این است که در آن ماه براى مؤمنان روزى پراکنده مى‏شود. نام دیگرش غفران است که در آن گناهان آمرزیده مى‏شود و نام دیگرش جیران است که همسایه رمضان است‏[۱…
مراحل سیر و سلوک و عرفان
سالک و رهرو طریق الی الله برای وصول به قرب الهی، پیش از هر چیز، باید یک سری شرایطی را رعایت کند. به تعبیری دیگر برای شروع در این سفر و سیر الی الله، یک سری مقدمات و مبادی و اسبابی است که باید فراهم شود و از آن سو یک سری موانعی است که لازم است از بین بروند. بزرگان اخلاق و عرفان هر کدام به روش خود، راه…
در فضیلت جهاد و تشویق بر آن‏.
اشاره: جهاد از آموزه‌های اسلامی، به معنای کوشیدنِ همراه با فداکاری در راه خدا با جان، مال و دیگر داشته‌های انسانی است. در اصطلاح به جنگ‌ها و مبارزاتی که با هدف گسترش اسلام و یا دفاع از آن انجام می‌شود جهاد گویند. به موجب آیات قرآن، کسانی که جان و مالشان را در راه خدا فدا کنند در درگاه الاهی از دیگر …
فضیلت ماه رمضان‏.
اشاره: رَمَضان یا رَمَضان‌ُ المُبارَک نام نهمین ماه سال قمری که روزه در آن بر مسلمانان واجب است. بنا بر برخی آیات، قرآن در این ماه و در شب قدر نازل شده است. این ماه تنها ماهی است که نام آن به صراحت در قرآن کریم آمده و گرامی داشته شده است. این ماه، نزد مسلمانان احترام و جایگاه ویژه‌ای دارد. از مهم‌تری…