عدل
عدل چیست؟
اولین مسأله ‏اى که باید روشن شود این است که عدل چیست ؟ ظلم چیست ؟  تا مفهوم اصلى و دقیق عدل روشن نشود هر کوششى بیهوده است و از اشتباهات‏  مصون نخواهیم ماند . مجموعا چهار معنى و یا چهار مورد استعمال براى این‏  کلمه هست : الف . موزون بودن : اگر مجموعه ‏اى را در نظر بگیریم که در آن ، اجزاء و ابعاض مخت…
عدل و تعادل از دیگاه امام علی(ع) و مذهب شیعه
امام علی(ع)، معیارهای عدالت را نیک شناخت، و با ژرفترین واژه ها و جمله ها آن را بازگفت، و در عینیت زندگی خویش ـ با همه فراز و نشیبها ـ آن را به پیدایی آورد. او لحظه ای و ذره ای از میزان عدل فاصله نگرفت، حتی در میدان جنگ و با دشمن ترین دشمنان. او با قاتل خویش به عدالت رفتار کرد، و سرانجام هستی خویش در ا…
رابطه آیه هدایت با عدالت خداوند
در آیه "فَإِن‌َّ اللَّه‌َ یُضِل‌ُّ مَن یَشَآءُ وَیَهْدِی مَن یَشَآءُ؛(فاطر،۸) این گمراهی و هدایت چگونه است‌؟ و چگونه با عدل الهی سازگار است‌؟ پاسخ: هدایت دارای پنج مرتبه است‌: ۱٫ هدایت فطری و غریزی‌، هدایت در آیه "۵۰/طه‌" ناظر به این معنا است‌. ۲٫ "هدایت عقلانی‌؛ که با بخشیدن "قوه تفکر" به انسان ارزا…
عدل از اصول دین شیعه
چرا میان صفات خداوند تنها عدل او جز اصول دین شیعه قرار دارد و چرا اهل تسنن عدل را قبول ندارند؟ پاسخ: کلیه فرقه هاى اسلامى به توحید و نبوت پیامبر گرامى اسلام و معاد اعتقاد دارند. البته در فهم برخى از جزئیات اختلافاتى است و آن هم به دلیل نزدیک بودن یا دور بودن از اصل و منبع علم یعنى اهل بیت پیامبر(ص) است.…
اعتدال از منظر آیات و روایات
اعتدال از دو ریشه «عَدل» از عدالت و «عِدل» به معنای توازن آمده است. لذا اینکه اعتدال به معنای حد وسط یا معنای حد عادلانه است همواره مورد بحث و مناقشه بوده است. با این حال تأکید علمای شیعه عمدتاً بر آن بوده است که اعتدال را می‌بایست از ریشه‌ی عدل به معنای عدالت برشمرد. در این نوشتار کوتاه بدون پرداختن …
توضیحی در باره عقاید شیعه و اهل تسنن
بعد از رحلت رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ مسلمانان به دو دسته کلی شیعه و سنی تقسیم شدند. شیعه و سنی در بسیاری از عقاید باهم متفق و متحد اند مثل توحید و یگانگی خداوند، نبوت و معاد و تمام ضروریات دین ازقبیل نماز، روزه، زکات، حج، امر به معروف و نهی از منکر و... . اما دربرخی از شاخه ها و فروعات با هم اخ…
عقاید مذهب شیعه امامیه
 كلمه شیعه در لغت از ریشه «شاع» به معنی همراهی و تبعیت گرفته شده است[1] و معنی لغوی آن گروه و جماعتی است كه در انجام كاری همكاری می كنند و گاهی نیز به تبعیت كننده از یك فرد اطلاق می شود[2] چنانكه در قرآن می فرماید: «وَ إِنَّ مِنْ شِیعَتِهِ لَإِبْراهِیمَ»[3] همانا از پیروان او ابراهیم است». بنابراین شی…
علت جزء اصول دين بودن صفت عدل خدا
بايد به چند امر توجّه كرد: 1- عدالت از ميان صفات خدا چنان اهميّتى دارد كه بسيارى از صفات ديگر به آن بازگشت مى كند، زيرا «عدالت» به معنى وسيع كلمه قرار دادن هر چيز در جاى خويش است، در اين صورت حكيم و رزّاق و رحمان و رحيم و مانند آنها همه بر آن منطبق مى گردد. 2- مسئله معاد نيز متّكى به مسئله «عدل …
اثبات روح و تاریخچه عقیده به آن
از دیدگاه عقل و فلسفه اولین مساله زیربنایى در علم النفس، اثبات موجودیت مستقل مجرداز ماده براى نفس است زیرا این مساله، محور تمام مسائل علم النفس از دیدگاه اسلامى مى باشد و این بحث محورى در همه مسائل قواى مورد بحث در علم النفس تاثیر کلى دارد و به مسائل،جهت مى بخشد و آثار و احکام گوناگون، نتیجه مى دهد. طبع…
بحثی در باره وحی و نبوت از شهید مطهری
 نبوت به یک اعتبار دومین اصل و به اعتبار دیگر سومین اصل از اصول دین است . اصول دین به یک اعتبار عبارت است از توحید ، نبوت و معاد ، ولى از دیده شیعیان چون دو چیز دیگر هم جزء اصول دین است ، گفته مى شود که اصول دین پنج است : توحید ، عدل ، نبوت ، امامت و معاد . به هر حال نبوت یکى از ارکان اصول دین است. راج…
نظرات مختلف درباره رابطه عدل الهى با جبر و اختیار
نظرات مختلف درباره رابطه عدل الهى با جبر و اختیار بحث جبر و اختیار، خود به خود بحث عدل را به میان آورد زیرا رابطه مستقیمى است میان اختیار و عدل از یک طرف، و جبر و نفى عدل از طرف دیگر، یعنى تنها در صورت اختیار است که تکلیف و پاداش و کیفر عادلانه، مفهوم و معنى پیدا مى کند. اگر انسان، آزادى و اختیار نداش…
اختیار انسان از نگاه احادیث
اثبات اختیار براى انسان در احادیث مساله جبر و اختیار از قدیمى ترین مسائلى است که در میان دانشمندان مطرح بوده گروهى طرفدار آزادى اراده انسان، و گروهى طرفدار جبر بوده اند و هر کدام دلائلى براى اثبات مقصد خود ذکر کرده اند. ولى جالب این است که هم جبریین و هم طرفداران اختیار در عمل اصل اختیار و آزادى اراده را…
اهداف مجازات بر اساس بینش اسلامى
اهداف مجازات بر اساس بینش اسلامى در فلسفه مجازات از دیدگاه اسلام رسیدن به اهداف خاص ى مورد نظر قانون گذار م باشد از جمله این اهداف عبارت است از: الف) تأمین عدالت خداوند مى فرماید: «انا من المجرمین منتقمون، سجده ، آیه ۲۲»:مسلماً ما از مجرمان انتقام خواهیم گرفت، و از طرف دیگر، در اکثر جرایم علاوه بر ای…
رابطه خلود در عذاب با عدالت خداوند
رابطه خلود در عذاب با عدالت خداوند خلود در اصل لغت به معنى بقاى طولانى و هم به معنى ابدیت آمده است، بنا بر این کلمه خلود به تنهائى دلیل بر ابدیت نیست، زیرا هر نوع بقاء طولانى را شامل مى شود. ولى در بسیارى از آیات قرآن با قیودى ذکر شده است که از آن به وضوح مفهوم ابدیت فهمیده مى شود، مثلا در آیات ۱۰۰ توبه، ۱۱ طل…
عدم انطباق معناى انسانى عدل و ظلم بر خداوند
عدم انطباق معناى انسانى عدل و ظلم بر خداوند عدالت به معناى انسانى در مورد بشر کمال است و ظلم نقص؛ و از این رو عدل و ظلم به مفهوم رایج خود، مفاهیمى اخلاقى و مخصوص اجتماع بشرى و به اصطلاح از مفاهیم قراردادى بوده و از شئون حکمت عملى شمرده مى شوند نه حکمت نظرى، بنابراین از حدود حیات بشرى و حوزه اعمال اخ…
عقل و اراده انسان در برابر قضا و قدر
در اخبار و روایاتى که از رسول اکرم(ص) یا ائمه اطهار (علیه السلام) رسیده است، مطلبى به این مضمون به چشم می خورد: اگر قضا و قدر بیاید، اسباب و علل مخصوصا عقل و قوه تدبیر انسان از کار می افتد این مطلب در ادبیات فارسى و عربى به همین مضمون منعکس است. در جامع الصغیر چندین حدیث در این معنى از رسول اکرم نقل می …