ظهور امام زمان

نوشته‌ها

مهدویت امیدها و نویدها

اشاره:

قصّه‏ ام آخر شد و این غصّه را آخر نیامد عمر را پایان رسید و یارم از در،در نیامد

سال‏ها بر من گذشت و لطفى از دلبر نیامد جام مرگ آمد بدستم جام می‏هرگز ندیدم

آن که باید این قفس را بشکند از در نیامد مرغ جان در این قفس بى بال و پر افتاد و هرگز

نامداران را هواى او دمى بر سر نیامد عاشقان روى جانان جمله بى نام و نشانند

جاهلان را این چنین عاشق کشی باور نیامد مردگان را روح بخشد عاشقان را جان ستاند

در عصرى که پیشرفت‏هاى مادّى به اوج خود رسیده امّا معنویات کمرنگ و بى جان شده و دین دارى از جوامع بشرى رخت بسته، و ادیان تحریف شده و یا مکاتب ساخته دست بشرى جوابگوى نیازهاى بشر امروزی نیست، بشر، سخت سرخورده و ناامید شده است ناامیدى از آینده‏اى روشن، ناامیدى از عدالت واقعی، و رفاه حقیقی، ناامیدى از آرامش و امنیّت و سلامت عاطفى و… در این آشفته بازار تنها دینى که به بشریّت مخصوصاً مستضعفان و محرومان جهان امیدها و نویدهاى روشنى می‏دهد، و یأس و ناامیدى از آینده را گناه نابخشودنى می‏داند اسلام حقیقى یعنى مذهب تشیّع است، این مذهب، امامى را چشم به راه است که جهان را پر از عدل و داد، علم و تکامل، امنیّت و سلامت می‏کند و مقدم امامى را انتظار می‏کشد که صالحان و پاکان و مستضعفان و پا برهنه گان متدین را، حاکمان زمین قرار دهد. این امید و انتظار، بشریت را طراوت و زندگى می‏بخشد.

به اعتقاد شیعه رابطه خدا و خلق پیوسته از طریق حجّت خدا و ولیّ او ادامه دارد و فیض الهى با واسطه فیض جریان می‏یابد. و در آخر الزمان با ظهور آخرین حجّت خدا، مردم از بهترین فیوضات الهی بهره‏مند خواهند شد.

«هانری کربن» استاد فلسفه و مستشرق نامدار فرانسوى  می‏گوید:

«به عقیده من مذهب تشیّع تنها مذهبى است که رابطه هدایت الهى را میان خدا و خلق براى همیشه نگه داشته و به طور مستمر و پیوسته ولایت را زنده و پا برجا می‏دارد.

مذهب یهود، نبوّت را که رابطه ‏ای است واقع میان خدا و عالم انسانى در حضرت کلیم ختم کرده، و پس از آن به نبوت حضرت مسیح و حضرت محمد(ص) اذعان ننموده و رابطه مزبور را قطع می‏کند، همچنین مسیحیان در حضرت مسیح متوقف شده ‏اند، اهل سنّت از مسلمانان نیز در حضرت محمد(ص) توقف کرده و با ختم نبوت در ایشان دیگر رابطه ‏اى میان خلق و مخلوق، موجود نمی‏دانند. تنها مذهب تشیّع است که «نبوّت» را با حضرت محمد(ص) ختم شده می‏داند ولى «ولایت» را که همان رابطه هدایت و تکمیل می‏باشد بعد از آن حضرت و براى همیشه زنده می‏داند.»(۱)

آنچه پیش رو دارید بخشى از امیدها و نویدهایى است که در مورد دوران پس از ظهور امام زمان (عج) داده شده است، باشد که روشناى دل مستضعفان و منتظران گردد.

امید دهى گاه به صورت کلّى در قرآن و روایات آمده و گاه به صورت تبیین مصداق‏هاى خاص در منابع اسلامى وارد شده است.

بخش اوّل: در منابع اسلامی، آیات و روایات فراوانى به صورت کلّى بشریت و مستضعفان صالح را به آینده‏اى روشن امید و نوید داده است که به بخشى از آن‏ها اشاره می‏شود:

الف: قرآن و امید دهى

۱ـ بندگان صالح وارثان زمین: قرآن کریم می‏فرماید:

«و لقد کتبنا فی الزبور من بعد الذّکر انّ الارض یرثها عبادى الصّالحون انّ فى هذا لبلاغاً لقومٍ عابدین؛(۲)

ما در کتاب زبور علاوه بر قرآن مجید(یا پس از تورات) نوشتیم که زمین را بندگان صالح و شایسته من در اختیار خواهند گرفت، و همین براى گروه عبادت کنندگان (و آنها که در مسیر بندگى خدا گام برمی‏دارند) براى رسیدن به اهدافشان کافى است».

جالب این است که در کتاب «مزامیر داود» که امروز جزء کتاب عهد قدیم (تورات) شمرده می‏شود عین این موضوع به تعبیرات گوناگون دیده می‏شود:

از جمله: «زیرا که شریران، منقطع خواهند شد و امّا متوکلان به خداوند وارث زمین خواهند شد، هان بعد از اندک مدتی شریر نخواهد بود… اما حکیمان وارث زمین خواهند شد»(۳)،

در بخش دیگر می‏خوانیم «زیرا متبرکان خداوند وارث زمین خواهند شد، امّا ملعونان وى منقطع خواهند شد، صدیقان وارث زمین شده ابداً در آن ساکن خواهند شد»(۴)

آیه فوق به صراحت به صالحان و مستضعفان متدیّن، بشارت و امید می‏دهد که آینده جهان و زمین از آن آنها می‏باشد. و امام باقر (ع) هم فرمود:

«هُم اَصحابُ المَهدِیّ فى آخَرِ الزَّمانِ؛(۵)

بندگان صالحى را که خداوند در این آیه به عنوان وارثان زمین یاد می‏کند یاران مهدى (عج) در آخر الزمان هستند».

۲ـ مستضعفان پیشوایان زمین:قرآن کریم چنین بشارت می‏دهد:

«و نُرِیدُ اَن نَمُنَّ عَلَى الَّذِینَ استُضعِفُوا فى الاَرضِ و نَجعَلَهُم اَئِمّهً و نَجعَلَهُم الوارِثین؛(۶)

اراده (و مشیّت) ما بر این قرار گرفته است که به مستضعفین (منت نهاده) نعمت بخشیم، و آنها را پیشوایان و وارثین روى زمین قرار دهیم».

روایات تبیین نموده که این پیشوایى و وراثت در زمان مهدى آل محمد(ص) تحقق خواهد یافت، چنانکه على (ع) فرمود:

«هُم آلُ مُحمَّد یَبعَثُ اللّهُ مَهدیَهُم بَعدَ جُهدِهِم فیُعِزُّهُم وَ یُذِلُّ عَدوَّهُم؛(۷)

 این گروه آل محمد (ص) هستند خداوند مهدى آنها را بعد از زحمت و فشارى که بر آنان وارد می‏شود بر می‏انگیزد و به آنها عزّت می‏دهد و دشمنانشان را ذلیل و خوار می‏کند».و در نهج البلاغه حضرتش می‏خوانیم:

«لَتَعطِفَنّ الدُّنیا عَلَینا بَعد شِما سِها عَطف الضَّرُوس عَلى وَلَدِها وَتَلی…؛(۸)

 دنیا پس از چموشى و سرکشى ـ همچون شترى که از دادن شیر به دوشنده‏اش خوددارى کند و براى بچه‏اش نگه می‏دارد ـ به ما روى می‏کند…سپس آیه «و نریدان نمنّ…» را تلاوت فرمود.

۳ـ پیروزى نهائى حق: «هُوَ الَّذى اَرسَلَ رَسُولَهُ بِالهُدى وَدِینِ الحَقِّ لِیُظهِرَهُ عَلَى الدین کُلّه وَلوکره المشرکون ؛(۹)

خداوند کسى است که پیامبرش را با هدایت و آیین حق فرستاد تا او را بر همه ادیان پیروز گرداند اگر چه مشرکان ناخشنود باشند». همین وعده با تفاوت مختصرى در آیات دیگر هم آمده است.(۱۰)

امام باقر (ع) فرمود:

 «اِنَّ ذلِکَ یَکُونُ عِندَ خُروجِ المَهدِیِّ مِن آلِ‏مُحَمّدٍ فَلا یَبقى اَحَدٌ اِلاّ اقَرَّ بِمُحمّدٍ(ص)؛

این پیروزى به هنگام قیام مهدی از آل محمد(ص) خواهد بود، آنچنان که هیچ کس در جهان باقى نمی‏ماند مگر این که اقرار به محمد(ص) خواهدکرد».(۱۱)

ب: روایات و امید دهی:

 روایات عدیده‏اى که تعداد آن از حد تواتر هم گذشته است وعده ظهور و قیام حضرت مهدى (عج) و امید و نوید آینده‏ای درخشان را به بشریت داده است که فقط به نمونه‏هایى اشاره می‏شود:

امام هشتم (ع) و پیامبر اسلام (ص) فرمودند:

«لو لم یبق من الدّنیا الاّ یومٌ لطوّل الله ذالک الیوم، حتّى یبعث رجلاً (صالحاً) من اهل بیتی یملأالارض عدلاً و قسطاً کما ملئت ظلماً و جوراً؛

اگر از عمر دنیا جز یک روز نماند، خداوند آن روز را آن قدر طولانى می‏کند تا مرد صالحى را از خاندان من برانگیزد که صفحه زمین را پر از عدل و داد کند همانگونه که از ظلم و جور پر شده است».(۱۲)

۲ـ على (ع) فرمود:

«المنتظر لامرنا کالمتشحّط بدمه فى سبیل اللّه؛(۱۳)

 منتظران امرما (و ظهور قیام مهدى (عج) همچون شهیدانی‏اند که در راه خدا جان باخته‏اند».

۳ـ مستضعفان زمینه ساز:پیامبر اسلام فرمودند

 «یخرج ناسٌ من المشرق فیوطؤن للمهدیّ سلطانه(۱۴)؛

گروهى از مردم از شرق قیام خواهند کرد و زمینه حکومت مهدى را فراهم می‏آورند.»

بخش دوّم: امید دهى روشن و مشخص و بیان مصداقها وجزئیات آنچه از امیدهاى مستضعفان در آن دوره برآورده می‏شود، اهم آنها از این قرار است.

الف: اصلاحات اقتصادى

۱ـ برقرارى عدالت جهانی
:

هنوز آهنگ سنگین ناله ‏های کودکانى که به بیگارى کشیده شده‏ اند، و زنانى که شوهران خود را به بى عدالتی قربانى داده ‏اند، و مردانى که به جبر کمر در برابر ظلم خم کرده‏اند، گوش تاریخ را می‏خراشد. ضجّه‏هاى دردناک، و دردهاى بى درمان، زخم‏هاى بى مرهم، ناامیدی‏های بی‏پایان، نگاه‏ هاى خسته و بى سو، دست‏هاى لرزان و بى رمق، لب‏هاى خشک و چروکیده، بدن‏هاى رنجور و زجر کشیده، انسان‏هاى مستضعف سرا پا ظلم و بیداد دیده، هنوز این همه در خاطره تاریخ ثبت است و اگر تاریخ با یاد این حجم عظیمى از نامردمى و ظلم هنوز پابرجا ایستاده و قالب تهى نمی‏کند به دلیل امیدى است که دنیا و مستضعفین به عدالت جهانى مکتب مهدویت دارند، چرا که عدل آشکارترین صفات نیک آن امام است که در دعا می‏خوانیم:

 «اَللهُمَّ وَصَلِّ عَلَى وَلیِّ اَمِرک القائِمِ المُؤَمَّلِ وَ العَدلِ المُنتَظَرِ؛(۱۵)

 خداوندا! به ولیّ امر خود که قیام کننده مورد آرزو و عدل مورد انتظار همه است درود فرست». و می‏خوانیم: «اَوَّلُ العَدلِ وَ آخِرهُ؛ اول و آخر عدل است». و یا

 «العَدلُ المُشتَهَرُ؛(۱۶) عدل مشهور است».

به برخى روایات در این زمینه توجه کنید:

یک ـ امام صادق فرمود:

«یُفَرِّقُ المَهدِیُّ اَصحابَهُ فى جَمیعِ البُلدانِ وَ یَأمُرُهُم بِالعَدلِ وَ الاِحسانِ؛(۱۷)

مهدى اصحاب خویش را به تمامی شهرها اعزام می‏کند و آنان را به عدالت و احسان فرمان می‏دهد.»

دو ـ امام باقر (ع) فرمود:

«اِذا قامَ قائِمُنا فَاِنَّهُ یُقَسِّمُ بِالسَّوِیِّه وَ یَعدِلُ فى خَلقِ الرَّحمانِ البِرّ مِنهُم وَالفاجِرَ؛(۱۸)

چون قائم ما قیام کند به طور مساوى تقسیم می‏کند، و در میان خلق خدا ـ با نیک و بد ـ به عدالت رفتار می‏نماید.»

۲ـ فقر زدایى عمومى :

امام باقر (ع) فرمود:

 «اِذا ظَهَرَ القائِمُ سَوّى بَینَ النّاسِ حَتّى لاترى مُحتاجاً اِلَى الزَّکاهِ؛(۱۹)

چون قائم ظهور کند آنگونه بین مردم به مساوات رفتار نماید که نیازمند به زکات دیده نشود.» این روایات نشان می‏دهد که در دوران ظهور حضرت خواستها و امیدها و آرزوهاى انسانها ومستضعفان نه تنها از یاد برده نشده بلکه حتى در صدر توجّه و عنایت قرار گرفته است.

۳ ـ ایجاد اصلاحات گسترده و آبادانى فراگیر

یکى از آرزوهاى دیرین مستضعفین آبادانى فراگیر، عمومى و جهانى است ؛ به گونه‏ اى که دیگر جهان سوم، و کشورهاى عقب مانده ‏اى در کار نباشد. این آرزو در دوران حضرت مهدى (عج) تحقق عینى خواهد یافت.

توسعه عمومى

امام باقر (ع) فرمود:

 «اِذا قامَ القائِمُ یُوَسِّعُ الطّریقَ الاَعظم وَ یهدِمُ کُلَّ مَسجدٍ عَلى الطَّریق و یَسُدُّ کُلَّ کَوَّهٍ اِلى الطَّریقِ وَ...؛(۲۰)

 چون قائم قیام کند راههاى اصلی را توسعه می‏دهد و هر مسجدى را که مانع راه باشد ویران می‏سازد و هر پنجره را که به سوى راههاى عمومى گشوده باشد و نیز هرگونه ایوان و آبریزگاه و ناودانى را که به طرف راههاى عمومى باشد می‏بندد».

۲ـ سازندگى گسترده: امام باقر (ع) فرمود:

 «اَلقائِمُ مِنّا مَنصُورٌ بِالرُّعبِ مُؤَیَّدٌ بِالنَّصرِ یَبلُغُ سُلطانُهُ المَشرِقَ وَ المَغرِب… فَلا یَبقى عَلى وَجهِ الاَرضِ خَرابٌ اِلاّ عُمِّرَ؛(۲۱)

قائم ما به وسیله بیم، یارى شود و با پیروزى تأیید گردد، حکومت او مشرق و مغرب را فرا می‏گیرد… سپس در تمامى روی زمین خرابى باقى نمی‏ماند مگر آنکه آباد شود».

۴ـ استخراج گنجها و تقسیم مالها:

پیامبر اکرم فرمود:

«اِنَّهُ یَستَخرِجُ الکُنُوزَ وَ یُقَسِّمُ المال؛(۲۲)

 مهدى گنجها را استخراج می‏کند و ثروتها را تقسیم می‏نماید.

۵ـ باز پس‏گیرى حقوق

پیامبر اسلام در این زمینه فرمود:

 «کار امام مهدی در باز پس گرفتن حقوق بدانجا رسد که اگر در بُنِ دندان انسانى حق فرد دیگر وجود داشته باشد، آن را باز پس گرفته (و به صاحب حق) بر می‏گرداند.»(۲۳)

ب: نوسازى فکری و فرهنگى و پیشرفت علم:

دوران ظهور مهدی، دوران گسترش علم و دانایی، تکامل عقل، تجدید سنت و کتاب و نوسازى فکرى همه جانبه خواهد بود. امام صادق (ع) فرمود: «اِذا خَرَجَ القائِمُ یَقُومُ بِاَمرٍ جَدیدٍ وَ کِتابٍ جَدیدٍ وَ سُنَّهٍ جَدیدٍ و قَضاءٍ جدیدٍ؛(۲۴) هنگامى که قائم خروج کند، امر جدید و کتاب جدید و روش جدید و داورى جدیدى (با خود) می‏آورد».

به نمونه‏هایى در این زمینه اشاره می‏شود:

۱ـ رشد عقلها و تکامل اندیشه‏ ها

امام باقر (ع) می‏فرماید: «اِذا قامَ قائِمُنا وَضَعَ اللّهُ یَدَهُ عَلى رؤوس العِبادِ فَجَمَعَ بِها عُقُولَهُم و کَمُلَت بِها اَحلامُهم؛(۲۵)

هنگامى که قائم ما قیام کند خداوند دستش را بر سر بندگان می‏گذارد و عقول آن‏ها را با آن جمع کرده و افکارشان با آن تکمیل می‏شود».

۲ـ پیشرفت علوم:

در حدیثى از امام صادق (ع) می‏خوانیم:

 «اَلعِلمُ سَبعَهٌ وَ عِشرُونَ حَرفاً فَجَمیعُ ما جائَت بِهِ الرُّسُلُ حَرفانِ فَلَم یَعرِف النّاسُ حَتّى الیَوم غَیرَ اَلحَرفَینِ فَاِذا قامَ قائِمُنا اَخَرَجَ الخَمسَهَ وَ العِشرینَ حَرفاً فَبَثّها فى النّاسِ وَ ضَمَّ اِلَیها الحَرفَین حَتّى یَبُثَّها سَبعَهً وَ عِشرِینَ حَرفاً؛(۲۶)

 علم و دانش بیست و هفت حرف (شعبه و شاخه) است. تمام آنچه پیامبران الهى (براى مردم) آوردند دو حرف بیش نبود و مردم تاکنون جز دو حرف را نشناخته‏اند، اما هنگامى که قائم ما قیام کند بیست و پنج حرف (بیست و پنج شاخه و یا شعبه) دیگر را آشکار نموده و در میان مردم منتشر می‏سازد و دو حرف دیگر را به آن ضمیمه می‏کند تا بیست و هفت حرف کامل و منتشر گردد.»

این حدیث به روشنى جهش فوق العاده علمى عصر انقلاب مهدى (عج) را مشخص می‏سازد که تحولى بیش از ۱۲ برابر! نسبت به علوم و دانشهایى که در عصر همه پیامبران راستین به بشریت اعطا شده پیش می‏آید و درهاى همه رشته‏ها و همه شاخه‏هاى علوم مفید و سازنده به روى انسان‏ها گشوده می‏شود و راهى را که بشر طى هزاران سال پیموده به میزان ۱۲ برابر در دوران کوتاهی می‏پیماید. چه جهشى از این بالاتر و سریعتر؟!(۲۷)

و به این گونه در پرتو ارشاد و هدایت مهدی(عج) مغزها در مسیر کمال به حرکت در می‏آید و اندیشه‏ها شکوفا می‏گردند و تمام کوته بینی‏ها و تنگ نظریها و افکار پست و کوتاه که سرچشمه بسیارى از تضادها و تزاحمها و برخوردهاى خشونت‏آمیز اجتماعى است برطرف می‏گردد.

۳ـ پیشرفت خارق العاده صنایع در عصر مهدویت:

یک: حل بحران انرژی: از امام صادق (ع) چنین نقل شده است:

«اِنَّ قائِمَنا اِذا قامَ اَشرَقَتِ الاَرضُ بِنُورِ رَبِّها وَ استَغنَى العِبادُ مِن ضَوءِ الشَّمسِ»(۲۸)

هنگامى که قائم ما قیام کند زمین به نور پروردگارش روشن شود و بندگان خدا از نور آفتاب بی‏نیاز شوند.

دو: انتقال تصویرها: حضرت صادق (ع) فرمود:

«اِنَّهُ تَناهَتِ الاُمُورُ اِلى صاحِبِ هذَا الاَمرِ رَفَعَ اللّهُ تَبارکَ وَتَعالى لَهُ کُلَّ مُنخَفِضٍ مِنَ الاَرضِ وَ خَفِضَ لَهُ کُلَّ مُرتَفَعٍ حَتّى تَکُونَ الدُّنیا عِندَهُ بِمنزِلَهِ راحَتِهِ فَالَّکُم لَو کانَت فى راحتِهِ شَقرهً لَم یَبصُرها؛(۲۹)

 هنگامى که کارها به صاحب اصلی ولایت مهدى (عج) برسد خداوند هر نقطه فرو رفته‏اى از زمین را براى او مرتفع، و هر نقطه مرتفعى را پائین می‏برد آنچنان که تمام دنیا نزد او به منزله کف دستش خواهد بود! کدامیک از شما اگر در کف دستش موئى باشد آن را نمی‏بیند.

از حدیث فوق برمی‏آید، که در عصر مهدویت، یک سیستم نیرومند و مجهزى براى انتقال تصویرها به وجود می‏آید که شاید تصور آنهم امروز براى ما مشکل باشد، آنچنانکه تمام جهان به منزله کف دست خواهد بود.

سه: وسیله سریع السیر فوق العاده پیشرفته: از امام باقر (ع) نقل شده که فرمود:

«ذَخَرَ لصاحِبِکُمُ الصَّعبَ قُلتُ: وَ ما اَلصَّعبُ قالَ ما کانَ مِن سَحابٍ فِیهِ رَعدٌ وَ صاعِقَهٌ وَ بَرقٌ فَصاحِبُکُم یَرکَبهُ اَمّا اَنَّهُ سَیَرکَبُ السَّحابَ وَ یَرقى فى الاَسبابِ،! اَسبابَ السَّمواتِ السَّبعِ وَ الاَرضینَ؛(۳۰)

 براى صاحب و دوست شما مهدى (عج) آن وسیله سرکش ذخیره شده است راوى این حدیث می‏گوید: گفتم منظور از وسیله سرکش چیست؟ حضرت فرمود: ابرى است که در آن غرش رعد و شدت صاعقه یا برق است او بر این وسیله سوار می‏شود، آگاه باشید او بزودى بر ابرها سوار می‏گردد و صعود به آسمانها و زمینهاى هفتگانه می‏کند.»

شاید بتوان این حدیث را شاهدى بر پیشرفت علم در زمان حضرت مهدى (عج) دانست به صورتى .

چهار: انتقال صدا و تصویر

در آن زمان به صورت همگانى و بسیار ساده است.

در حدیثى از امام صادق (ع) چنین آمده است: «اِنَّ قائِمَنا اِذا قامَ مَدَّ اللّهُ شِیعَتَنا فى اَسماعِهِم وَ اَبصارِهِم حَتّى لا یَکونَ بَینَهُم وَ بَینَ القائِم بَریدٌ، یکلّمهم فَیَسمَعُونَ وَ یَنظُرُون اِلَیهِ وَ هُوَ فى مَکانِهِ ؛(۳۱) هنگامى که قائم ما قیام کند خداوند آنچنان گوش و چشم شیعیان ما را تقویت می‏کند که میان آن‏ها و قائم (رهبر و پیشوایشان) نامه رسانى نباشد، با آن‏ها سخن می‏گوید و سخنش را می‏شنوند و به او می‏نگرند در حالى که او در مکان خویش است (و آنها در نقاط دیگر جهان). و همچنین فرمود: «مؤمن در زمان قائم در حالى که در مشرق است برادر خودرا در مغرب می‏بیند همچنین کسى که در مغرب است برادرش رادر مشرق می‏بیند».(۳۲)

۴ـ احیاى قرآن وسنّت

یک جامعه سالم بیش از پیشرفت علمى و صنعتى و… به آگاهى صحیح دینى آمیخته با ایمان نیاز دارد و جامعه دوران مهدویت چنین جامعه‏اى خواهد بود. امام على (ع) فرمود: «فَیُریکُم کَیفَ عَدلُ السِّیرَهِ وَ یُحیى مَیِّتَ الکِتابِ وَ السُّنَهِ؛(۳۳) مهدى (ع) شیوه عدالت را به شما نشان می‏دهد و (احکام) از بین رفته کتاب و سنّت را زنده می‏سازد.»

۵ ـ تعلیم همگانی قرآن، آنچنان که نازل شده است.

در این باره امام باقر(ع) فرمودند:

«اِذا قامَ قائِمٌ ضَرَبَ فَساطیطَ لِمَن یُعَلِّمُ النّاسَ القُرآنَ عَلى ما اَنزلَ اللّهُ؛(۳۴)

چون قائم (آل محمّد (ص)) قیام نماید، خیمه هایى براى افرادى که قرآن را آنگونه که خداى نازل فرموده است به مردم می‏آموزند، بر پا می‏دارد.»

۶ـ تربیت صحیح و صالح

تمدن بشرگراى امروز انسانیت را به لجن کشانده و بشریت را تباه نموده است. به قول یکى از منتقدان فرانسوى نظام غرب، «تمدن جدید که به هنگام حرکت آغازین خود می‏خواست “انسان گرا” باشد به انسان آنچنان اصالتى داد که آغاز و انجام همه چیزش کرد، اکنون به ماجرائى این چنین شگفت دچار شده (که) در روزگار ما، تار و پود مفهوم انسان از هم گسسته است… به هر حال، تمدنى که خودرا “انسان گرا” می‏نامید نظامى از آب درآمده است که آدمى را تحقیر می‏کند و می‏فریبد و سرانجام نابودش می‏سازد. تحقیر آدمى در این معنى و از این راه است که تمدن مذکور، انسان را به دستگاهى مرکب از یک سلسله وظائف کمى مادّى و به ماشینى منحصراً تولید کننده و مصرف‏کننده تبدیل می‏نماید.»(۳۵)

 در چنین روزگارى امید بشریت به دوران مهدویت دوخته شده است که در آن دوران در کنار دست‏یابى انسان‏ها به غنای مالی، از غناى قلبى و روحى بهره ‏مند گردند.(۳۶) و در کنار اتمام نعمت و وفور ثروت، به اخلاق و فضیلت‏هاى انسانى راه یابند؛(۳۷) کینه‏ها ریشه کن گردد (۳۸)و دروغ و تزویر و نامردمى در روابط اجتماعى جاى خود را به یک رویى و یک رنگى بدهد.

ج ـ امنیّت همه جانبه

از مهمترین نیازهاى اساسى بشر، نیاز به امنیّت است، آنهم امنیّت همه جانبه، امنیّت حقوقی، اجتماعی، اقتصادی، روانی، قضائى و…

آنچه از حجم بسیارى از روایات مهدویت بر می‏آید، نشان می‏دهد که دوران مهدى (عج) دوران امنیت همه جانبه، آن هم به معناى واقعى آن است.

در روایتى از امام صادق (ع) در تفسیر آیه شریفه

 «وَعَد اللّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنکُم وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لیَسَتَخلِفَنَّهم فِى الاَرضِ کَما استَخلَفَ الَّذینَ مِن قَبلِهِم وَلَیُمَکِّنَنَّ لَهُم دینَهُم الَّذِی ارتَضى لَهُم وَ لَیُبَدِّلَنَّهُم مِن بَعدِ خَوفِهِم اَمناً؛(۳۹)

خداوند به کسانى از شما که ایمان آورده و عمل صالح انجام داده‏اند وعده داده که آنها را حکمران روى زمین خواهد کرد، همان گونه که به پیشینیان آن‏ها خلافت روى زمین را بخشید، و دین و آیینى را که براى آن‏ها پسندیده، پابرجا و ریشه دار خواهد نمود و ترسشان را به امنیت تبدیل خواهد ساخت.» وارد شده است که آن حضرت فرمود:

«هُوَ القائِمُ وَ اَصحابُهُ؛(۴۰)

 او (که ایمان آورده و عمل صالح انجام داده است) حضرت مهدى و اصحاب او می‏باشد.»

در ذیل به چند روایت درباره امنیت در ابعاد مختلف در دوران ظهور اشاره می‏شود:

۱ـ امنیّت قضائی
:

امام على (ع) فرمود:«لَیَنزِعَنَ عَنکُم قُضاهَ السَّوءِ؛(۴۱) او (مهدی) قاضیان زشت (کردار)را بر کنار می‏کند». و امام صادق (ع) فرموده:«اِذا قامَ قائِمُ آلِ مُحَمَّدٍ (ع) حَکَمَ بَینَ النّاسِ بِحُکمِ داوُدَ لایَحتاجُ اِلى بَیِّنَهٍ یُلهِمُهُ اللّهُ تَعالى فیحَکُمُ بعلمه؛(۴۲) هنگامى که قائم آل محمد قیام کند، در بین مردم به حکم داود (ع) حکم خواهد کرد که نیازى به بیّنه ندارد. خداوند به او الهام می‏کند، سپس با علم خود حکم می‏کند.»

۲ـ امنیّت راهها

در قسمتى از حدیثى که از امام صادق (ع) نقل شده می‏خوانیم:

 «اِذا قامَ قائِمُ… آمَنَت بِهِ السُّبُلُ؛(۴۳)

 هنگامى که قائم قیام کند… جاده‏ها در پرتو وجودش امن و امان می‏گردد».

۳ـ امنیّت حقوقى

پیامبر اسلام (ص) می‏فرماید:

«یَبلُغُ مِن رَدِّ المَهدِیِّ اَلمَظالِمَ حَتّى لَوکانَ تَحتَ ضِرسِ اسنانٍ شَی‏ءٌ اِنتَزَعَهُ حَتّى یَرُدَّهُ؛(۴۴)

 کار امام مهدى (عج) در باز پس گرفتن حقوق (و ایجاد امنیت) بدانجا می‏رسد که حتى اگر در بن دندان انسانى چیزی باشد، آن را پس می‏گیرد تا به (صاحبش) برگرداند.»

۴ـ امنیّت روحى و روانی

امام على (ع) فرمودند:

«وَضَعَ یَدَهُ عَلى رُؤوُسِ العِباد فَلا یَبقى مُؤمِنٌ الاّصارَ قَلبهُ اَشَدُّ مِن زُبُرِ الحَدیدِ وَ اَعطاهُ قُوَّهَ اَربَعینُ رَجُلاً؛(۴۵)

 (مهدی) دست خود را بر سر بندگان (خداوند) خواهد کشید، پس هیچ مؤمنى باقى نمی‏ماند جز آنکه قلبش محکمتر از پاره آهن گردد و به او نیروى چهل مرد را عنایت فرماید.»

د ـ حکومت مستضعفان

مایه اصلى امید مستضعفان به عصر مهدویت جابجایى قدرت و تغییر در ساختار آن است. حکومت در دوران مهدى (عج) به دست توده‏هاى محروم و مستضعف صالح جامعه خواهد افتاد آنان که پیش از ظهور، بار سنگین فقر و بیچارگى و نامردمى را تحمل کرده‏اند در آن دوران به جانشینى و خلافت در زمین خواهند رسید. آنچه گفته شد و ناگفته‏هاى فراوان، همه امیدهاى بشریت و مستضعفان است که در مکتب مهدویت تحقق‏پذیر است. و این امرى است که نه تنها در آثار اسلامى و دینى به تحقق آن نوید و وعده حتمى داده شده بلکه دانشمندان غربى نیز با عقل بشری خود به این نتیجه رسیده‏اند که کشتى طوفان زده بشریت ومستضعفان فقط در دوران ظهور مهدى (عج) و با فکر مهدویت به ساحل خواهد نشست، از جمله «هندریک دوان» می‏گوید:

«دنیا احتیاج شدید به اشخاصى دارد که بتواند سکان و زمام اختیار کشتى تمدن را در دست بگیرد. این اشخاص باید با جرأت و ایمان باشند و بدانند که نوع بشر تازه در ابتداى مسافرت خویش است و براى رساندن کشتى به بندر مراد باید به سبک و شیوه جدید کشتیرانى آشنایی حاصل آید احتمال می‏رود ملّاحین و زیر دستان بی‏خرد و ناراضى از اطاعت اوامر آنها سرپیچیده آنها را به قتل رسانند ولى عاقبت روزى می‏رسد که ناخداى بزرگى کشتى را به مقصد می‏رساند در تاریخ نوع بشر به نام قهرمان بزرگ بنى آدم می‏شوند.»(۴۶)

حسن ختام بحث را کلام نورانی امام صادق (ع) قرار می‏دهیم که هم به منزله جمع بندى مطالب گذشته است و هم تمام امیدهاى مستضعفان در آن گردهم آمده‏اند: آنجا که فرمود:

«اِذا قامَ القائِم ؛ حکم بالعدل. و ارتفع الجور فى ایّامه. وآمنت به السبل. و اخرجت الارض برکاتها، وردّ کلّ حقّ الى اهله… و حکم بین النّاس بحکم داود و حکم محمّد (ص) فحینئذٍ تظهر الارض کنوزها و تبدى برکاتها و لایجد الرّجل منکم یومئذٍ موضعاً لصدقته و لالبرّه؛ لشمول الغنى جمیع المؤمنین..(۴۷)؛

 هنگامى که قائم قیام کند حکومت را بر اساس عدالت قرار می‏دهد و ظلم و جور در دوران او برچیده می‏شود و جاده‏ها در پرتو وجودش امن و امان می‏گردد زمین برکاتش را خارج می‏سازد و هر حقى به صاحبش می‏رسد در میان مردم همانند داود و محمّد(ص) داورى کند در این هنگام زمین گنجهای خود را آشکار می‏سازد و برکات خود را ظاهر می‏کند و کسى را براى انفاق و صدقه و کمک مالى نمی‏یابند زیرا همه مؤمنان بی‏نیاز و غنى خواهند شد.(۴۸)

پی نوشت:

۱. سالنامه مکتب تشیّع،مصاحبات استاد علاّمه طباطبایى باهانرى کربن درباره شیعه شماره ۲، ۱۳۳۹ هـ.ش به نقل از مهدی پیشوائی، سیره پیشوایان ص ۷۲۲.

۲. انبیاء، ص ۱۰۵ ـ ۱۰۶.

۳. عهد عتیق فارسی، مجمع بریتانیائی کتب مقدسه،۱۸۷۸، مزمور ۳۷ جمله ۹ به نقل از تفسیر نمونه،ج ۱۳، ص ۵۲۰.

۴. همان، مزمور ۳۷، جمله ۲۷.

۵. ابوعلى طبرسی، مجمع البیان (بیروت).

۶. سوره قصص، آیه ۵.

۷. نورالثقلین، ج ۴، ص ۱۱ به نقل از آیه اللّه مکارم شیرازی؛ تفسیر نمونه، ج ۱۶، ص ۱۸.

۸. نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، ص ۶۷۲، کلمات قصار، شماره ۲۰۹.

۹. سوره توبه، آیه ۳۳.

۱۰. سوره فتح، آیه ۲۸؛ سوره صف، آیه ۹.

۱۱. ملامحسن فیض کاشانی، تفسیر الصافی (بیروت، مؤسسه الاعلمى للمطبوعات چاپ دوّم، ۱۴۰۲ هـ)ج ۲ ص ۳۳۸.

۱۲. شرح صدوق، کمال‏الدین و تمام النعمه(قم، جامعه مدرسین، ۱۴۰۵) با تعلیقه على اکبر غفارى ص ۳۷۲ ـ ۳۷۳ و ۳۱۸.

۱۳. همان، ص ۶۴۵حدیث ۶.

۱۴. کنجى شافعی، البیان فی‏اخبار صاحب الزمان (قم، جامعه مدرسین ۱۴۰۹)، ص ۹۹.

۱۵. محمد تقى موسوى اصفهانی، مکیال المکارم، ج ۱، ص ۱۱۸.

۱۶. شیخ عباس قمی، مفاتیح الجنان، زیارت صاحب الامر، ص ۱۰۵۵.

۱۷. کامل سلیمان، یوم الخلاص (بیروت، دارالکتاب اللبنانی، ۱۴۰۲ هـ.ق) ،ص ۳۹۵.

۱۸. علل الشرایع، شیخ صدوق، ص ۱۶۱.

۲۰. شیخ طوسی، الغیبه،(مؤسسه المعارف الاسلامیه ۱۴۱۱ هـ.ق)، ص ۴۷۵.

۲۱. ابوالقاسم خوئی، منهاج البراعه (قم، بنیاد فرهنگى امام المهدى ۱۴۰۵ هـ.ق) ج ۸، ص ۳۵۳.

۲۲. آیه اللّه لطف اللّه صافی، منتخب الاثر (قم، نشر کتاب،۱۳۷۳ هـ.ق)، ص ۴۷۲.

۲۳. کورانى موسوعه احادیث الامام المهدى (قم، مؤسسه المعارف الاسلامیّه، ۱۴۱۱) ج ۱،۲۲۱.

۲۴. بحارالانوار (پیشین)، ج ۵۳،ص ۳۵۲و ص ۳۴۹ و رـ ک حر عاملی، اثبات الهداه، ج ۷،ص ۸۳.c

۲۵. بحارالانوار(پیشین)، ج ۱۲،ص ۱۸۲.

۲۶. ر- ک موسوعه احادیث المهدی (پیشین)، ج ۴، ص۵۳.

۲۷. رـ ک آیه اللّه ناصر مکارم شیرازی، مهدى انقلابى بزرگ (قم مطبوعاتى هدف)، ص ۲۹۳.

۲۸. بحارالانوار (پیشین)، ج ۵۲،ص ۳۲۸ روایت ۴۷.

۲۹. همان، ج ۵۲،ص ۳۲۸، روایت ۴۶.

۳۰. همان، ج ۱۲، ص ۱۸۲.

۳۱. منتخب الاثر (پیشین)، ص ۴۸۳.

۳۳. نهج‏البلاغه، محمد دشتی، خطبه ۱۳۸،ص ۲۵۶.

۳۲. همان.

۳۴. میرجهانی، نوائب الدهور(کتابخانه صدر، ۱۳۶۹)، ج ۳، ص ۴۰۹.

۳۵. ر ـ ک روژه دو پاسکیه، اسلام و بحران عصر ما، ترجمه دکتر حسن حبیبی، ص ۱۸ ـ ۲۱.

۳۶. (پیشین)، ج ۸۴،ص ۵۱.

۳۷. همان، ص ۱۲۳.

۳۸. منتخب الاثر(پیشین)، ص ۳۷۴.

۳۹. سوره نور، آیه ۵۵.

۴۰. ر ـ ک: الغیبه (پیشین)، ص ۲۴۰.

۴۱. بحارالانوار (پیشین)، ج ۵۱،ص ۱۲۰، ح ۲۳.

نوشته : حجه الاسلام سید جواد حسینى

منبع : ماهنامه پاسدار اسلام ،شماره ۲۶۲

عوامل زمینه ساز انحراف در عرصه مهدویت

 

اشاره:

 آنچه در ادامه می آید گفتگویی با حجت الإسلام و المسلمین محمد صابر جعفری است پیرامون عوامل زمینه ساز انحراف در عرصه مهدویت.در بحث مهدویت، شاهد بروز انحرافاتی بوده‌ایم؛ این انحرافات، انگیزه‌ها، عوامل و ریشه‌هایی دارد که هر کدام باید در جای خود مورد بحث قرار گیرد.

 

 

در بحث انحرافات جدیدی که در حوزه مهدویت بوجود آمده و یا در گذشته به وقوع پیوسته است، باید کار کارشناسی عمیقی صورت بگیرد و به هیچ عنوان پرونده این مباحث نباید بسته شود؛ زیرا اثرات مخرب این اتفاقات ممکن است در آینده به شکل دیگری به جامعه اسلامی و مکتب مهدوی و انتظار آسیب برساند، پس نباید پرونده این انحرافات را پس از دستگیری و دادگاه عوامل ظاهری آن بسته شود و باید همه این عوامل در جایگاه علمی به جامعه عرضه شود.

علائم محوری، بجای شرایط محوری

نخستین عامل، علائم محوری، بجای شرایط محوری است؛ افرادی، به جای این که شرایط ظهور و قیام که تحقق آن‌ها ظهور را در پی دارد، را دنبال و برای تحقق آن تلاش کنند، صرفاً به دنبال نشانه‌ها باشند، درست مثل کسانی که به جای دقت در برهان‌های حضرت موسی، به دنبال معجزه او بودند و در نتیجه با گوساله سامری هم از دین بیرون رفتند؛ در حقیقت، علائم محوران و دل در گرو نشانه دادگان، به جای بصیرت و تحلیل امور و شرایط، فقط مترصد نشانه‌هایند و تضمینی هم بر عدم انحراف و یا گرفتار نشدن دوباره به مکر شیطان و ایادی سامری گونه‌اش، نیست چنان که وقتی شخصی از امام صادق علیه السلام در باره صیحه آسمانی می‌پرسد، ایشان از صیحه و ندای دیگری از شیطان، پس از این صیحه نیز سخن می‌گوید؛ البته امام درمان این مسأله را تفقه در دین و بصیرت دانسته و راهکار نجات را مراجعه به فقیهان بیان می‌دارد و می‌فرماید: «یعرفه الذین کانوا یروون حدیثنا و یقولون إنه یکون قبل أن یکون و یعلمون أنهم هم المحقّون الصادقون».

آنچه در روایات ما، مورد تأکید فراوان واقع شده، مسأله معرفت و شناخت به امام و یا معرفت به امر ولایت الهی است که در روایات، مساوی با فرج شمرده شده و طبق روایت، کسی که چنین است، نزدیک بودن یا دوری ظهور به او هیچ ضرری نمی‌زند و این یعنی شناختی که انسان را به امام گره می‌زند.

 این مساله یعنی این که فرد دریابد منتظر کیست و منتظر چه امری است، مبادا با ظهور امام زمان(عج)، خود در صف مقابل ایشان قرار گیرد؛ همچنین روایات، بر یاران تأکید می‌کند و می‌گوید: ظهور مترتب بر تکمیل کادر اصلی امام است:« لو کملت العده»، کسانی که علاوه بر بصیرت و شجاعت و شهادت طلبی، از غربال‌های مختلف گذشته باشند تا مبادا، چون برخی مجاهدان صدر اسلام برای منافع و شهوات، از امام فاصله گیرند، کسانی که در غربال‌ها و امتحان‌های مختلف، چنان آزموده شده‌اند که حاکمان و مدیران امام عصر(عج) در جهان قرار گیرند، نه صرفاً شهیدان والامقامی که دقیقه نود، بیایند و به سعادت برسند، چرا که قرار است بمانند و حاکمان جهان گردند .

تا جامعه با دین مأنوس نباشد، پذیرای امامی که می‌خواهد دین را قائم کند، نخواهد بود، لذا منتظران واقعی به تعبیر امام سجاد علیه السلام کسانی هستند که در پنهان و آشکارا، افراد را به دین خدا فرا می‌خوانند:«الدعاه الی دین الله سراً و جهراً».

نگاه جامع نداشتن به امور و به یک روایت

دومین عامل ایجاد زمینه‌های انحراف در مساله مهدویت ،نگاه جامع نداشتن به امور و به یک روایت است . مراجعه قطعی به یک مطلب و عدم مراجعه به سایر منابع از مشخصه‌های این آسیب است، مثلاً وقتی روایاتی را دیدند که می‌گوید: امام عالم را پر از عدل و داد می کند چنان که از ظلم و چور پر شده است، بدون نگاه جامع به دین و تحلیل درست از روایت، تمام آیات و روایاتی را که بر امر به معروف و نهی از منکر تأکید کرده و مبارزه با ظلم و جور را فرمان می‌دهد، مورد غفلت قرار داده و در مقابل بدی‌ها و ظلم و جور سر خم کرده، سکوت نموده و یا به آن دامن می‌زنند، نگاه غیر جامع یعنی این که چون در روایتی، کلمه روح الله است، بدون مراجعه به روایات مشابه و معنای کلمه، بدون استدلال و بدون توجه به این که منظور از این کلمه، رحمت خداست، آن را نام امام راحل رحمه الله علیه توهم می‌کنند.

بسنده کردن به منابع غیر اصلی

عدم مراجعه به منابع اصلی و بسنده نمودن به شنیده‌ها و یا منابع غیر اصلی ، از دیگر آسیب‌های این حوزه است . وقتی کسی بدون نظر کارشناسی و تشخیص روایات صحیح از سقیم، هر آنچه که دیده یا شنیده است و یا در کتابی مطالعه کرده است، را معتبر معرفی کند و به آن می‌پردازد این مشکل می‌تواند موجب انحراف در مساله مهدویت شود؛ زیرا با توجه به حساسیت‌های موجود در این بحث به هیچ وجه نباید بر روایات و منابع غیر متقن تکیه کرد.

تحمیل علاقه‌ها و فهم خود بر روایات و عدم پذیرش بی‌طرفانه دلالت روایات

چهارمین عامل انحراف در مساله مهدویت ، تحمیل علاقه‌ها و فهم خود بر روایات و عدم پذیرش بی‌طرفانه دلالت روایات است . تکیه بر این مسأله افراد را به بیراهه می‌برد و یکی از علامت‌های تسلیم نبودن در مقابل دین است؛ یعنی کسانی به جای این که پیام دین را بپذیرند، خواسته و میل خود را بر روایات تحمیل می‌کنند؛ روایتی که در وصف شیعیان است و می‌گوید: آنان نه برای اموال و نسبت‌ها، بلکه برای خدا همدیگر را دوست دارند و یا برای خدا دشمنی می‌ورزند، هیچ اشاره‌ای به آخرالزمان ندارد، اما عده‌ای بر او آخر الزمان را اضافه می‌کنند؛ یا در توصیف سید خراسانی حتی در روایات ضعیف و غیر قابل اعتنا، خلل و جراحت در دست مطرح نیست، اما برخی کلمه «خال» که در روایات آمده را بی هیچ پشتوانه روایی، به خلل و نقص، معنا می‌کنند.

فهم اشتباه از آرزوی اتصال انقلاب به ظهور

پنجمین عامل انحراف در مساله مهدویت، فهم اشتباه از آرزوی اتصال انقلاب به ظهور است . برداشت غلط این است که افرادی آرزوی اتصال انقلاب به ظهور و این دعا که انشاء الله، انقلاب اسلامی به ظهور متصل گردد و یا این سخن که انشاء الله بتوانیم پرچم انقلاب را به دست صاحب اصلی آن دهیم را محقق دانسته و پنداشته‌اند که حتماً چنین خواهد شد؛ در حالی که سنت الهی این است که اگر پیامبر اکرم(ص) را نیز برای غنایم مانند جنگ احد رها کنیم، ایشان تا مرز شهادت پیش خواهد رفت و دندان مقدس او شکسته خواهد شد، اگر ما نیز به دنبال غنیمت‌ها و دنیا‌طلبی‌های خویش بتازیم و از انقلاب و اهدافش غافل شویم، انقلاب به شکست خواهد انجامید و قرن‌ها اسلام نمی‌تواند سر بلند کند.

تعجیل و شتابزدگی 

ششمین عامل، توهم این مطلب که علاوه بر اتصال انقلاب اسلامی به ظهور، فاصله این اتفاق به مقدار عمر انسان است، در حالی که هیچ دلیلی بر این موضوع وجود ندارد .

توهم لزوم وجود شخصیت‌ها و نقش آفرینان ظهور

هفتمین عامل انحراف، مربوط به افرادی است که پنداشته اند چون از انقلاب تا ظهور، عمر یک انسان است، پس نتیجه این می شود که لابد شخصیت‌های مثبت و منفی ظهور، بایستی هم اکنون موجود باشند.

شخصیت زدگی

شخصیت زدگی ، یکی از عوامل ایجاد انحراف در مساله مهدویت است . در قبل به علت بی‌نظیر بودن شخصیت حضرت امام راحل، برخی تصور می‌کردند ایشان سید خراسانی است و خراسان یعنی ایران و یا هم اکنون، چون مقام معظم رهبری، شخصیت بی‌نظیری است پس لابد او سید خراسانی است یا چون آقای‌هاشمی رفسنجانی در اوج محبوبیت بود و سردار سازندگی، پس او فرمانده حضرت مهدی(عج) است و شعیب بن صالح، چون آقای احمدی نژاد، رییس جمهور اسلامی ایران، شعارهای انقلاب را زنده کرد و رای بالایی را به خود اختصاص داد و در بین مردم به محبوبیت دست یافت، پس او شعیب است؛ غافل از آن که امام عظیم الشأن ما با تمام حسرتی که بر دلها ماند، عمر محدودی داشت و با قلبی مطمئن رحلت نمود: با آمدن مقام معظم رهبری و مدیریت دلسوزانه و آگاهانه ایشان، هر چند انسان آرزو می‌کند که ای کاش سید خراسانی باشد و پیک ظهور، اما نه ما از آجال با خبریم و نه از ظهور امام زمان.

درباره شخصیت‌های دیگر نیز هر کسی دوره‌ای دارد و زمانی دوران ریاست و مسئولیت او به سر می‌رسد؛ گرچه همه ما آرزو می‌کنیم که انشاء الله همه بتوانند بار امانت الهی و مسئولیت سنگین انقلاب را، با سلامت به ساحل برسانند، اما انسان، انسان است و امتحان‌ها فراوان؛ کم نبودند افرادی را که در امتحان‌های مختلف از انقلاب، امام و رهبری و مردم جداشده و خوراک تبلیغاتی و جاده صاف کن رادیوها و شبکه‌های مختلف تبلیغاتی و عداوت نظام سلطه قرار گرفتند و پنجه به روی نظام و انقلاب و مردم کشیدند .

مبهم‌گویی و سخنان دو پهلوی برخی گویندگان و نویسندگان و صاحبان تریبون و رسانه

 مبهم گویی و سخنان دوپلهوی صاحبان رسانه و تریبون به عنوان یکی از عوامل انحراف در مساله انتظار و مهدویت، به شمار می آید.  افرادی که به هر دلیلی، چون بهره‌ای از رسانه شنیداری ، دیداری یا مکتوب و … دارند، بدون توجه به پیامدهای سخنان خود، بی مهابا می‌تازند و بدون توجه به نادرستی تعیین وقت، به گونه‌ای سخن می‌گویند که گویی یا از زمان ظهور آگاهند و یا بدون توجه به دروغ بودن ارتباط ویژه و باب و رابط بودن در دوران غیبت طولانی مدت امام زمان(عج)، به گونه‌ای مشی می‌کنند که گویی رابطه‌ای ویژه با امام عصر‌(عج) دارند و یا رابطان ویژه‌ای را می‌شناسند و با آنان دم خورند. این مطلب باعث می‌شود مردم، دچار آسیب توقیت و تطبیق و بعد بی‌اعتقادی و بی‌ایمانی گردند.

شتاب‌زدگی و عجولانه قضاوت کردن

دهمین عامل زمینه ساز انحراف ، شتاب‌زدگی و عجولانه قضاوت کردن است . افرادی با کمترین اتفاق، ظهور را توهم می‌کنند، درست مانند کسانی که پس از پایان دولت‌هایی که در ستیز با شیعه و مکتب اهل بیت(ع) بودند و با روی کار آمدن دولت شیعی صفویه و برداشته شدن تنگاهای گذشته ( بدون این که بخواهیم درباره این دوران قضاوتی کنیم) آن را دولت ظهور نامیدند و پنداشتند تمام علائم محقق شده و یقیناً این دولت به دولت کریمه امام، ملحق است؛ یا آنانی که جنگ جهانی دوم را به خاطر درگیر شدن بخش اعظم جهان، ظهور را توهم می کردند و یا امروزه با دیدن بیداری‌های اسلامی رو به گسترش و یا اعتراضات مردمان کشورهای اروپایی، بدون توجه به گردنه‌های فراوان پیش روی ملت‌ها، عجولانه، فرار رسیدن ظهور را نتیجه می‌گیرند.

انفعالی برخورد کردن در مقابل توقیت‌ها و علامت‌سازی غربی‌ها

 برخورد انفعالی در مقابل توقیت‌ها و علامت سازی غربی‌ها ، یازدهمین آسیب در عرصه مهدویت است . چون نظام سلطه با دروغ پردازی‌های خود با استفاده از ابزارهای مختلف، هر از چند گاهی را به عنوان پایان تاریخ و یا ظهور منجی، مطرح می کند، چنان که سال ۱۹۹۴، ۱۹۹۹، ۲۰۰۰، ۲۰۰۴،۲۰۰۷، ۲۰۱۰ ، ۲۰۱۲ و سال‌های دیگر را تعیین نموده‌اند؛ وقتی که نظام سلطه به علامت سازی رو می‌آورد برخی برای آن که از آنان عقب نمانند، منفعلانه از کار آن تقلید می‌کنند.

* عدم تشخیص مسائل حاشیه‌ای از اصلی

دوازدهمین عامل زمینه ساز انحراف در بحث مهدویت، عدم تشخیص مسائل حاشیه‌ای از اصلی است . شکی نیست که ما صرفاً یک روایت معتبر درباره سید خراسانی داریم و آن هم مطرح می‌نماید که سید خراسانی امام را یاری می‌کند، در مقابل، روایات معتبر فراوانی داریم که بر جایگاه فقها و عالمان تأکید کرده و آنان را راهنمایان و حجت ولی خدا در دوران غیبت و منجیان مردمان از چنگال ابلیس مطرح می‌کند.

این فقیه است که در دوران غیبت، بر مردم ولایت دارد. این مطلب بسیار مهمتر از سید خراسانی است؛ لذا چه مقام معظم رهبری سید خراسانی باشد و یا نباشد جایگاه یاری و سنگربانی او از دین و مکتب اهل بیت‌(ع)، مشخص و وظیفه جامعه در پیروی از او معلوم است، لذا طرح این موضوع (سید خراسانی بودن یا نبودن)، مسأله‌ای حاشیه‌ای است که هیچ نتیجه‌ای در بر ندارد.

سطحی نگری

سیزدهمین عامل ، سطحی نگری عده ای از افراد در این مساله است . چون همه آرزو می‌کنند ظهور نزدیک‌تر گردد، آیا لزوماً « ظهور بسیار نزدیک است» و همین امروز و فرداست؟ آیا چون آقای احمدی نژاد در لبنان مورد استقبال بی‌نظیر قرار گرفته‌اند، پس لزوماً آنها پی برده‌اند که او شعیب است و ما نباید از لبنانی‌ها عقب بمانیم؟

وی در پایان گفت: البته برخی انگیزه‌ها و عوامل نیز ممکن است سیاسی ، امنیتی و اطلاعاتی باشد که در اینجا مراکز امنیتی باید پاسخگو باشند و نتایح حاصله را با حفظ نکات امنیتی و البته نه وسواسانه و محتاطانه، در اختیار مراکز علمی قرار دهند تا مورد بررسی و تحلیلی همه جانبه با راهکارهای علمی و اعتقادی قرار گیرد، به هر حال توقع از مراکز علمی و پژوهشی، بررسی عالمانه و منصفانه این موضوع است تا از تکرار مجدد این مطلب و فریفتگی کاذب مجدد جامعه، پیشگیری شود.

منبع: المهدیون

علائم نهایی پیش از ظهور امام زمان (عج)

اشاره:

از اموری که که دلیل قاطع بر بطلان ادعاهای احمد الحسن است، علئم ظهور است که در احادیث شیعه و سنی به آنها اشاره شده است. با توجه به این علائم ظهور، احمدالحسن هیچ مطابقتی با سید یمانی که در احادیث از آن نام برده شده است، ندارد. همچنین ادعاهای این مدعی یمانی و مدعی مهدویت و امامت کاملاً با آنچه که درباره یمانی نقل شده در تضاد است. در این نوشته به علائم ظهور پرداخته شده تا کذب این مدعی دروغین آشکار تر گردد.

علائم ظهور حضرت مهدی (عج) بر دو دسته تقسیم می شوند:

الف) علائم حتمی و قطعی؛

ب) علائم غیر حتمی و غیر قطعی که البته در این علائم هم ممکن است اختلاف نظر وجود داشته باشد.

علائم غیر حتمی فراوان هستند و نوعاً بعضی از آنان به وقوع پیوسته است اما علائم حتمی و قطعی هنوز رخ نداده اند بعضی از این علائم قطعی عبارتند از:

۱. خروج سفیانی: پیش از ظهور مردی از نسل ابوسفیان در منطقه شام خروج می کند و با تظاهر به دینداری گروه زیادی از مسلمانان را می فریبد و به گرد خود می آورد و بخش گسترده ای از سرزمینهای اسلام را به تصرف خویش در می آورد و بر مناطق پنجگانه شام، حمص، فلسطین، اردن و قنسرین (نام شهری در نزدیکی حلب) و منطقه عراق سیطره می یابد و در کوفه و نجف به قتل عام شیعیان می پردازد و برای کشتن و یافتن آنان جایزه تعیین می کند آنگاه که از ظهور امام زمان باخبر می شود با سپاهی گران به جنگ وی می رود که در منطقه بیداء (بین مکه و مدینه) با سپاه امام (ع) برخورد می کند و به امر خدا همه لشگریان وی به جز چند نفر در زمین فرو می روند و هلاک می شوند. [۱]

۲. خسف در بیداء: خسف یعنی فرو رفتن و پنهان شدن، و بیداء نام منطقه ای در مکه و مدینه است. ظاهراً لشگر سفیانی در این منطقه که به قصد جنگ با امام عصر(عج) آمده است در زمین فرو می روند. [۲]

۳. خروج یمانی: سرداری از یمن قیام می کند و مردم را به حق و عدل دعوت می کند این نشانه در منابع عامه نیست ولی در مصادر شیعه روایات فراوانی در این باره وجود دارد. امام صادق (ع) فرمود: قیامهای سه گانه خراسانی، سفیانی، یمانی در یک سال و یک ماه و یک روز خواهد بود و هیچ پرچمی به اندازه پرچم یمانی دعوت حق و هدایت نمی کند و هم فرمود که یمانی از علائم حتمی است. [۳]

۴. قتل نفس زکیه: زکیه یعنی فرد پاک و بی گناه و کسی که قتلی انجام نداده است و جرمی ندارد.  در آستانه ظهور مهدی (عج) در گیرودار مبارزات زمینه ساز انقلاب حضرت مهدی (عج) فردی پاکباخته و مخلص از اولاد حضرت امام حسن مجتبی (ع) در راه امام می کوشد و در این راه مظلومانه به قتل می رسد. روایات گاهی نفس زکیه و گاهی «سید حسنی» گفته اند امام باقر (ع) فرمود: بین ظهور مهدی (عج) و کشته شدن نفس زکیه بیش از پانزده شبانه روز فاصله نیست. [۴]

۵. صیحه آسمانی: منظور از صیحه آسمانی صدایی است که در آستانه ظهور حضرت مهدی در آسمان شنیده می شود و همه مردم آن را می شنوند در روایات تعبیر به «نداء» «فزعه» «صوت» نیز بکار رفته است که ظاهر آن نشان می دهد که هر یک از اینها نشانه جداگانه ای است که پیش از ظهور واقع می شود لکن به نظر می رسد که اینها تعبیر از یک واقعیت است و ممکن هم هست که از سه حادثه جدای از هم خبر داده باشند که اول صداهای هولناکی برآید و همه را به خود متوجه کند (صیحه) و به دنبال آن صدای مهیب و هولناکی شنیده شود که دلهای مردم را به وحشت اندازد (فزعه) و آن گاه از آسمان صدایی شنیده می شود که مردم را به سوی مهدی(عج) فرا می خواند (نداء) روایاتی که از این معنا خبر داده اند از طریق شیعه و سنی فراوان هستند. امام باقر (ع) می فرماید: ندا کننده ای از آسمان نام قائم را ندا می کند پس هر که در شرق و غرب است آن را می شنود و از وحشت این صدا خوابیده ها بیدار و ایستادگان نشسته و نشستگان بر دو پای خویش می ایستند رحمت خدا بر کسی که از این صدا عبرت گیرد و ندای وی را اجابت کند زیرا صدای نخست، صدای جبرئیل روح الأمین است.

آنگاه می فرماید: این صدا در شب جمعه بیست و سوم ماه رمضان خواهد بود در این هیچ شک نکنید و بشنوید و فرمان برید، در آخر روز شیطان فریاد می زند که «فلانی مظلوم کشته شد» تا مردم را بفریبد و به شک اندازد. و امام صادق (ع) می فرماید: در ابتدای روز گویند ه ای در آسمان ندا می دهد که آگاه باشید که حق با علی و شیعیان اوست. پس از آن در پایان روز شیطان که لعنت خدا بر او باد از روی زمین فریاد می زند که حق با عثمان و پیروان اوست پس در این هنگام باطل گرایان به شک می افتند هرگاه گوینده ای از آسمان نداء بزند که حق با اولاد محمد(ص) است در آن هنگام ظهور مهدی(عج) به سر زبانها می افتد به گونه ای که غیر از او یاد نمی کنند. [۵]

۶. خروج دجال: این نشانه در کتب اهل سنت از علائم برپایی قیامت شناخته شده است [۶] ولی در منابع روایی شیعه از نشانه های ظهور است. و اشکال ندارد که هم علامت ظهور و هم علامت معاد باشد. چون خود ظهور امام عصر (عج) هم از علائم آخرالزمان می باشد.

دجال فردی است که در آخر الزمان و پیش از قیام مهدی (عج) خروج می کند و غیر عادی است و با انجام کارهای شگفت انگیز جمع زیادی از مردم را می فریبد و سرانجام به دست عیسی مسیح (ع) در کنار دروازه ”لد“ در منطقه شام به هلاکت می رسد. در مورد دجال نظریه های متعددی طرح شده است مثلا گروهی آن را فردی نامیده اند و دسته ای آن را جریانی می دانند و نه شخص معین که مطرح کردن این امور مجال دیگری را می طلبد. [۷]

پی نوشت:

[۱] کمال الدین، ص ۶۵۱. و بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۲۱۵؛ و کنز العمال، ج ۱۴، ص ۲۷۲؛ تاریخ غیبت کبری، ص ۵۱۸ الی ۵۲۰.

[۲] مراصد الاطلاع، ج۱، ص۲۳۹؛ وافی، ج۲، ص ۴۴۲؛ مسائل العشره چاپ شده در مجموع مصنفات شیخ مفید، ج ۳، ص ۱۲۲ و غیبت نعمانی، ص ۲۵۲، منتخب الأثر، ص ۴۵۹؛ کتاب الغیبه نعمانی ص ۲۵۲، تاریخ غیبت کبری ص ۴۹۹ ـ ۵۲۰.

[۳] تاریخ غیبت کبری، ص ۵۲۵، کتاب غیبت  نعمانی ۲۵۲.

[۴] منتخب الأثر، ۴۵۹، تاریخ الغیبه الکبری، ص ۵۱۱؛ الارشاد، ج۲، ص۳۷۴؛ اعلام الوری، ص ۴۲۷.

[۵] تاریخ ما بعد الظهور/۱۷۶ ـ کشف الغمه ج۳،  ص ۲۶۰، وافی، ج ۲، ص ۴۴۵ ـ ۴۴۶، کتاب الغیبه، شیخ طوسی، ص ۴۳۵ و۴۵۴ و۴۵۳ – ارشاد، ج۲، ص ۳۷۱؛ کمال الدین / ۶۵۱ بحار الأنوار، ج۵۲، ص۲۰۴-۲۸۸-۲۹۰؛ منتخب الاثر، ص ۴۵۹، غیبت نعمانی/۲۵۴.

[۶] سنن ترمذی، ج۴، ص ۵۰۷ ـ ۵۱۹؛ سنن ابی داوود؛ ج۴، ص ۱۱۵؛ صحیح مسلم، ج ۱۸، ص ۴۶ و ۸۱.

[۷] بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۱۹۳و۲۰۹؛ کمال الدین ۵۲۵ و ۵۲۶؛ کشف الغمه، ج ۳، ص ۲۸۱؛ المسائل العشر، چاپ شده در مصنفات شیخ طوسی، ج۳، ص ۱۲۲؛ ارشاد، ج۲، ص ۳۷۱، کنز العمال، ج ۱۴، ص ۱۹۸ـ۲۰۰.

مهدویت امیدها و نویدها

اشاره:

در عصرى که پیشرفت هاى مادّى به اوج خود رسیده امّا معنویات کمرنگ و بى جان شده و دین دارى از جوامع بشرى رخت بسته، و ادیان تحریف شده و یا مکاتب ساخته دست بشرى جوابگوى نیازهاى بشر امروزی نیست، بشر، سخت سرخورده و ناامید شده است ناامیدى از آینده اى روشن، ناامیدى از عدالت واقعی، و رفاه حقیقی، ناامیدى از آرامش و امنیّت و سلامت عاطفى و… در این آشفته بازار تنها دینى که به بشریّت مخصوصاً مستضعفان و محرومان جهان امیدها و نویدهاى روشنى می دهد، و یأس و ناامیدى از آینده را گناه نابخشودنى می داند اسلام حقیقى یعنى مذهب تشیّع است، این مذهب، امامى را چشم به راه است که جهان را پر از عدل و داد، علم و تکامل، امنیّت و سلامت می کند و مقدم امامى را انتظار می کشد که صالحان و پاکان و مستضعفان و پا برهنه گان متدین را، حاکمان زمین قرار دهد. این امید و انتظار، بشریت را طراوت و زندگى می بخشد.

به اعتقاد شیعه رابطه خدا و خلق پیوسته از طریق حجّت خدا و ولیّ او ادامه دارد و فیض الهى با واسطه فیض جریان می یابد. و در آخر الزمان با ظهور آخرین حجّت خدا، مردم از بهترین فیوضات الهی بهره مند خواهند شد.

«هانری کربن»
استاد فلسفه و مستشرق نامدار فرانسوى شیعه می گوید:

«به عقیده من مذهب تشیّع تنها مذهبى است که رابطه هدایت الهى را میان خدا و خلق براى همیشه نگه داشته و به طور مستمر و پیوسته ولایت را زنده و پا برجا می دارد.

مذهب یهود، نبوّت را که رابطه ای است واقع میان خدا و عالم انسانى در حضرت کلیم ختم کرده، و پس از آن به نبوت حضرت مسیح و حضرت محمد(ص) اذعان ننموده و رابطه مزبور را قطع می کند، همچنین مسیحیان در حضرت مسیح متوقف شده اند، اهل سنّت از مسلمانان نیز در حضرت محمد(ص) توقف کرده و با ختم نبوت در ایشان دیگر رابطه اى میان خلق و مخلوق، موجود نمی دانند. تنها مذهب تشیّع است که «نبوّت» را با حضرت محمد(ص) ختم شده می داند ولى «ولایت» را که همان رابطه هدایت و تکمیل می باشد بعد از آن حضرت و براى همیشه زنده می داند.»(۱)

آنچه پیش رو دارید بخشى از امیدها و نویدهایى است که در مورد دوران پس از ظهور امام زمان (عج) داده شده است، باشد که روشناى دل مستضعفان و منتظران گردد.

امید دهى گاه به صورت کلّى در قرآن و روایات آمده و گاه به صورت تبیین مصداق هاى خاص در منابع اسلامى وارد شده است.

بخش اوّل: در منابع اسلامی، آیات و روایات فراوانى به صورت کلّى بشریت و مستضعفان صالح را به آینده اى روشن امید و نوید داده است که به بخشى از آن ها اشاره می شود:

الف: قرآن و امید دهى

۱ـ بندگان صالح وارثان زمین: قرآن کریم می فرماید:

«و لقد کتبنا فی الزبور من بعد الذّکر انّ الارض یرثها عبادى الصّالحون انّ فى هذا لبلاغاً لقومٍ عابدین؛(۲)

ما در کتاب زبور علاوه بر قرآن مجید(یا پس از تورات) نوشتیم که زمین را بندگان صالح و شایسته من در اختیار خواهند گرفت، و همین براى گروه عبادت کنندگان (و آنها که در مسیر بندگى خدا گام برمی دارند) براى رسیدن به اهدافشان کافى است».

جالب این است که در کتاب «مزامیر داود» که امروز جزء کتاب عهد قدیم (تورات) شمرده می شود عین این موضوع به تعبیرات گوناگون دیده می شود:

از جمله: «زیرا که شریران، منقطع خواهند شد و امّا متوکلان به خداوند وارث زمین خواهند شد، هان بعد از اندک مدتی شریر نخواهد بود… اما حکیمان وارث زمین خواهند شد»(۳)،

در بخش دیگر می خوانیم «زیرا متبرکان خداوند وارث زمین خواهند شد، امّا ملعونان وى منقطع خواهند شد، صدیقان وارث زمین شده ابداً در آن ساکن خواهند شد»(۴)

آیه فوق به صراحت به صالحان و مستضعفان متدیّن، بشارت و امید می دهد که آینده جهان و زمین از آن آنها می باشد. و امام باقر (ع) هم فرمود:

«هُم اَصحابُ المَهدِیّ فى آخَرِ الزَّمانِ؛(۵)

بندگان صالحى را که خداوند در این آیه به عنوان وارثان زمین یاد می کند یاران مهدى (عج) در آخر الزمان هستند».

۲ـ مستضعفان پیشوایان زمین:قرآن کریم چنین بشارت می دهد:

«و نُرِیدُ اَن نَمُنَّ عَلَى الَّذِینَ استُضعِفُوا فى الاَرضِ و نَجعَلَهُم اَئِمّهً و نَجعَلَهُم الوارِثین؛(۶)

اراده (و مشیّت) ما بر این قرار گرفته است که به مستضعفین (منت نهاده) نعمت بخشیم، و آنها را پیشوایان و وارثین روى زمین قرار دهیم».

روایات تبیین نموده که این پیشوایى و وراثت در زمان مهدى آل محمد(ص) تحقق خواهد یافت، چنانکه على (ع) فرمود:

«هُم آلُ مُحمَّد یَبعَثُ اللّهُ مَهدیَهُم بَعدَ جُهدِهِم فیُعِزُّهُم وَ یُذِلُّ عَدوَّهُم؛(۷)

 این گروه آل محمد (ص) هستند خداوند مهدى آنها را بعد از زحمت و فشارى که بر آنان وارد می شود بر می انگیزد و به آنها عزّت می دهد و دشمنانشان را ذلیل و خوار می کند».و در نهج البلاغه حضرتش می خوانیم

«لَتَعطِفَنّ الدُّنیا عَلَینا بَعد شِما سِها عَطف الضَّرُوس عَلى وَلَدِها وَتَلی…؛(۸)

 دنیا پس از چموشى و سرکشى ـ همچون شترى که از دادن شیر به دوشنده اش خوددارى کند و براى بچه اش نگه می دارد ـ به ما روى می کند…سپس آیه «و نریدان نمنّ…» را تلاوت فرمود.

۳ـ پیروزى نهائى حق: «هُوَ الَّذى اَرسَلَ رَسُولَهُ بِالهُدى وَدِینِ الحَقِّ لِیُظهِرَهُ عَلَى الدین کُلّه وَلوکره المشرکون ؛(۹)

خداوند کسى است که پیامبرش را با هدایت و آیین حق فرستاد تا او را بر همه ادیان پیروز گرداند اگر چه مشرکان ناخشنود باشند». همین وعده با تفاوت مختصرى در آیات دیگر هم آمده است.(۱۰)

امام باقر (ع) فرمود:

 «اِنَّ ذلِکَ یَکُونُ عِندَ خُروجِ المَهدِیِّ مِن آلِ مُحَمّدٍ فَلا یَبقى اَحَدٌ اِلاّ اقَرَّ بِمُحمّدٍ(ص)؛

این پیروزى به هنگام قیام مهدی از آل محمد(ص) خواهد بود، آنچنان که هیچ کس در جهان باقى نمی ماند مگر این که اقرار به محمد(ص) خواهدکرد».(۱۱)

ب: روایات و امید دهی:

 روایات عدیده اى که تعداد آن از حد تواتر هم گذشته است وعده ظهور و قیام حضرت مهدى (عج) و امید و نوید آینده ای درخشان را به بشریت داده است که فقط به نمونه هایى اشاره می شود:

امام هشتم (ع) و پیامبر اسلام (ص) فرمودند:

«لو لم یبق من الدّنیا الاّ یومٌ لطوّل الله ذالک الیوم، حتّى یبعث رجلاً (صالحاً) من اهل بیتی یملأالارض عدلاً و قسطاً کما ملئت ظلماً و جوراً؛

اگر از عمر دنیا جز یک روز نماند، خداوند آن روز را آن قدر طولانى می کند تا مرد صالحى را از خاندان من برانگیزد که صفحه زمین را پر از عدل و داد کند همانگونه که از ظلم و جور پر شده است».(۱۲)

۲ـ على (ع) فرمود:

«المنتظر لامرنا کالمتشحّط بدمه فى سبیل اللّه؛(۱۳)

 منتظران امرما (و ظهور قیام مهدى (عج) همچون شهیدانی اند که در راه خدا جان باخته اند».

۳ـ مستضعفان زمینه ساز:پیامبر اسلام فرمودند

 «یخرج ناسٌ من المشرق فیوطؤن للمهدیّ سلطانه(۱۴)؛

گروهى از مردم از شرق قیام خواهند کرد و زمینه حکومت مهدى را فراهم می آورند.»

بخش دوّم: امید دهى روشن و مشخص و بیان مصداقها وجزئیات آنچه از امیدهاى مستضعفان در آن دوره برآورده می شود، اهم آنها از این قرار است.

الف: اصلاحات اقتصادى

۱ـ برقرارى عدالت جهانی
:

هنوز آهنگ سنگین ناله های کودکانى که به بیگارى کشیده شده اند، و زنانى که شوهران خود را به بى عدالتی قربانى داده اند، و مردانى که به جبر کمر در برابر ظلم خم کرده اند، گوش تاریخ را می خراشد. ضجّه هاى دردناک، و دردهاى بى درمان، زخم هاى بى مرهم، ناامیدی های بی پایان، نگاه هاى خسته و بى سو، دست هاى لرزان و بى رمق، لب هاى خشک و چروکیده، بدن هاى رنجور و زجر کشیده، انسان هاى مستضعف سرا پا ظلم و بیداد دیده، هنوز این همه در خاطره تاریخ ثبت است و اگر تاریخ با یاد این حجم عظیمى از نامردمى و ظلم هنوز پابرجا ایستاده و قالب تهى نمی کند به دلیل امیدى است که دنیا و مستضعفین به عدالت جهانى مکتب مهدویت دارند، چرا که عدل آشکارترین صفات نیک آن امام است که در دعا می خوانیم:

 «اَللهُمَّ وَصَلِّ عَلَى وَلیِّ اَمِرک القائِمِ المُؤَمَّلِ وَ العَدلِ المُنتَظَرِ؛(۱۵)

 خداوندا! به ولیّ امر خود که قیام کننده مورد آرزو و عدل مورد انتظار همه است درود فرست». و می خوانیم: «اَوَّلُ العَدلِ وَ آخِرهُ؛ اول و آخر عدل است». و یا

 «العَدلُ المُشتَهَرُ؛(۱۶)

عدل مشهور است».

به برخى روایات در این زمینه توجه کنید:

یک ـ امام صادق فرمود:

«یُفَرِّقُ المَهدِیُّ اَصحابَهُ فى جَمیعِ البُلدانِ وَ یَأمُرُهُم بِالعَدلِ وَ الاِحسانِ؛(۱۷)

مهدى اصحاب خویش را به تمامی شهرها اعزام می کند و آنان را به عدالت و احسان فرمان می دهد.»

دو ـ امام باقر (ع) فرمود:

«اِذا قامَ قائِمُنا فَاِنَّهُ یُقَسِّمُ بِالسَّوِیِّه وَ یَعدِلُ فى خَلقِ الرَّحمانِ البِرّ مِنهُم وَالفاجِرَ؛(۱۸)

چون قائم ما قیام کند به طور مساوى تقسیم می کند، و در میان خلق خدا ـ با نیک و بد ـ به عدالت رفتار می نماید.»

۲ـ فقر زدایى عمومى :

امام باقر (ع) فرمود:

 «اِذا ظَهَرَ القائِمُ سَوّى بَینَ النّاسِ حَتّى لاترى مُحتاجاً اِلَى الزَّکاهِ؛(۱۹)

چون قائم ظهور کند آنگونه بین مردم به مساوات رفتار نماید که نیازمند به زکات دیده نشود.» این روایات نشان می دهد که در دوران ظهور حضرت خواستها و امیدها و آرزوهاى انسانها ومستضعفان نه تنها از یاد برده نشده بلکه حتى در صدر توجّه و عنایت قرار گرفته است.

۳ ـ ایجاد اصلاحات گسترده و آبادانى فراگیر

یکى از آرزوهاى دیرین مستضعفین آبادانى فراگیر، عمومى و جهانى است ؛ به گونه اى که دیگر جهان سوم، و کشورهاى عقب مانده اى در کار نباشد. این آرزو در دوران حضرت مهدى (عج) تحقق عینى خواهد یافت.

توسعه عمومى

امام باقر (ع) فرمود:

 «اِذا قامَ القائِمُ یُوَسِّعُ الطّریقَ الاَعظم وَ یهدِمُ کُلَّ مَسجدٍ عَلى الطَّریق و یَسُدُّ کُلَّ کَوَّهٍ اِلى الطَّریقِ وَ...؛(۲۰)

 چون قائم قیام کند راههاى اصلی را توسعه می دهد و هر مسجدى را که مانع راه باشد ویران می سازد و هر پنجره را که به سوى راههاى عمومى گشوده باشد و نیز هرگونه ایوان و آبریزگاه و ناودانى را که به طرف راههاى عمومى باشد می بندد».

۲ـ سازندگى گسترده: امام باقر (ع) فرمود:

 «اَلقائِمُ مِنّا مَنصُورٌ بِالرُّعبِ مُؤَیَّدٌ بِالنَّصرِ یَبلُغُ سُلطانُهُ المَشرِقَ وَ المَغرِب… فَلا یَبقى عَلى وَجهِ الاَرضِ خَرابٌ اِلاّ عُمِّرَ؛(۲۱)

قائم ما به وسیله بیم، یارى شود و با پیروزى تأیید گردد، حکومت او مشرق و مغرب را فرا می گیرد… سپس در تمامى روی زمین خرابى باقى نمی ماند مگر آنکه آباد شود».

۴ـ استخراج گنجها و تقسیم مالها:

پیامبر اکرم فرمود:

«اِنَّهُ یَستَخرِجُ الکُنُوزَ وَ یُقَسِّمُ المال؛(۲۲)

 مهدى گنجها را استخراج می کند و ثروتها را تقسیم می نماید.

۵ـ باز پس گیرى حقوق

پیامبر اسلام در این زمینه فرمود:

 «کار امام مهدی در باز پس گرفتن حقوق بدانجا رسد که اگر در بُنِ دندان انسانى حق فرد دیگر وجود داشته باشد، آن را باز پس گرفته (و به صاحب حق) بر می گرداند.»(۲۳)

ب: نوسازى فکری و فرهنگى و پیشرفت علم:

دوران ظهور مهدی، دوران گسترش علم و دانایی، تکامل عقل، تجدید سنت و کتاب و نوسازى فکرى همه جانبه خواهد بود. امام صادق (ع) فرمود: «اِذا خَرَجَ القائِمُ یَقُومُ بِاَمرٍ جَدیدٍ وَ کِتابٍ جَدیدٍ وَ سُنَّهٍ جَدیدٍ و قَضاءٍ جدیدٍ؛(۲۴) هنگامى که قائم خروج کند، امر جدید و کتاب جدید و روش جدید و داورى جدیدى (با خود) می آورد».

به نمونه هایى در این زمینه اشاره می شود:

۱ـ رشد عقلها و تکامل اندیشه ها

امام باقر (ع) می فرماید: «اِذا قامَ قائِمُنا وَضَعَ اللّهُ یَدَهُ عَلى رؤوس العِبادِ فَجَمَعَ بِها عُقُولَهُم و کَمُلَت بِها اَحلامُهم؛(۲۵)

هنگامى که قائم ما قیام کند خداوند دستش را بر سر بندگان می گذارد و عقول آن ها را با آن جمع کرده و افکارشان با آن تکمیل می شود».

۲ـ پیشرفت علوم:

در حدیثى از امام صادق (ع) می خوانیم:

 «اَلعِلمُ سَبعَهٌ وَ عِشرُونَ حَرفاً فَجَمیعُ ما جائَت بِهِ الرُّسُلُ حَرفانِ فَلَم یَعرِف النّاسُ حَتّى الیَوم غَیرَ اَلحَرفَینِ فَاِذا قامَ قائِمُنا اَخَرَجَ الخَمسَهَ وَ العِشرینَ حَرفاً فَبَثّها فى النّاسِ وَ ضَمَّ اِلَیها الحَرفَین حَتّى یَبُثَّها سَبعَهً وَ عِشرِینَ حَرفاً؛(۲۶)

 علم و دانش بیست و هفت حرف (شعبه و شاخه) است. تمام آنچه پیامبران الهى (براى مردم) آوردند دو حرف بیش نبود و مردم تاکنون جز دو حرف را نشناخته اند، اما هنگامى که قائم ما قیام کند بیست و پنج حرف (بیست و پنج شاخه و یا شعبه) دیگر را آشکار نموده و در میان مردم منتشر می سازد و دو حرف دیگر را به آن ضمیمه می کند تا بیست و هفت حرف کامل و منتشر گردد.»

این حدیث به روشنى جهش فوق العاده علمى عصر انقلاب مهدى (عج) را مشخص می سازد که تحولى بیش از ۱۲ برابر! نسبت به علوم و دانشهایى که در عصر همه پیامبران راستین به بشریت اعطا شده پیش می آید و درهاى همه رشته ها و همه شاخه هاى علوم مفید و سازنده به روى انسان ها گشوده می شود و راهى را که بشر طى هزاران سال پیموده به میزان ۱۲ برابر در دوران کوتاهی می پیماید. چه جهشى از این بالاتر و سریعتر؟!(۲۷)و به این گونه در پرتو ارشاد و هدایت مهدی(عج) مغزها در مسیر کمال به حرکت در می آید و اندیشه ها شکوفا می گردند و تمام کوته بینی ها و تنگ نظریها و افکار پست و کوتاه که سرچشمه بسیارى از تضادها و تزاحمها و برخوردهاى خشونت آمیز اجتماعى است برطرف می گردد.

۳ـ پیشرفت خارق العاده صنایع در عصر مهدویت:

یک: حل بحران انرژی: از امام صادق (ع) چنین نقل شده است:

«اِنَّ قائِمَنا اِذا قامَ اَشرَقَتِ الاَرضُ بِنُورِ رَبِّها وَ استَغنَى العِبادُ مِن ضَوءِ الشَّمسِ»(۲۸)

هنگامى که قائم ما قیام کند زمین به نور پروردگارش روشن شود و بندگان خدا از نور آفتاب بی نیاز شوند.

دو: انتقال تصویرها: حضرت صادق (ع) فرمود:

«اِنَّهُ تَناهَتِ الاُمُورُ اِلى صاحِبِ هذَا الاَمرِ رَفَعَ اللّهُ تَبارکَ وَتَعالى لَهُ کُلَّ مُنخَفِضٍ مِنَ الاَرضِ وَ خَفِضَ لَهُ کُلَّ مُرتَفَعٍ حَتّى تَکُونَ الدُّنیا عِندَهُ بِمنزِلَهِ راحَتِهِ فَالَّکُم لَو کانَت فى راحتِهِ شَقرهً لَم یَبصُرها؛(۲۹)

 هنگامى که کارها به صاحب اصلی ولایت مهدى (عج) برسد خداوند هر نقطه فرو رفته اى از زمین را براى او مرتفع، و هر نقطه مرتفعى را پائین می برد آنچنان که تمام دنیا نزد او به منزله کف دستش خواهد بود! کدامیک از شما اگر در کف دستش موئى باشد آن را نمی بیند.

از حدیث فوق برمی آید، که در عصر مهدویت، یک سیستم نیرومند و مجهزى براى انتقال تصویرها به وجود می آید که شاید تصور آنهم امروز براى ما مشکل باشد، آنچنانکه تمام جهان به منزله کف دست خواهد بود.

سه: وسیله سریع السیر فوق العاده پیشرفته: از امام باقر (ع) نقل شده که فرمود:

«ذَخَرَ لصاحِبِکُمُ الصَّعبَ قُلتُ: وَ ما اَلصَّعبُ قالَ ما کانَ مِن سَحابٍ فِیهِ رَعدٌ وَ صاعِقَهٌ وَ بَرقٌ فَصاحِبُکُم یَرکَبهُ اَمّا اَنَّهُ سَیَرکَبُ السَّحابَ وَ یَرقى فى الاَسبابِ،! اَسبابَ السَّمواتِ السَّبعِ وَ الاَرضینَ؛(۳۰)

 براى صاحب و دوست شما مهدى (عج) آن وسیله سرکش ذخیره شده است راوى این حدیث می گوید: گفتم منظور از وسیله سرکش چیست؟ حضرت فرمود: ابرى است که در آن غرش رعد و شدت صاعقه یا برق است او بر این وسیله سوار می شود، آگاه باشید او بزودى بر ابرها سوار می گردد و صعود به آسمانها و زمینهاى هفتگانه می کند.»

شاید بتوان این حدیث را شاهدى بر پیشرفت علم در زمان حضرت مهدى (عج) دانست به صورتى .

سه: انتقال صدا و تصویر

در آن زمان به صورت همگانى و بسیار ساده است.

در حدیثى از امام صادق (ع) چنین آمده است: «اِنَّ قائِمَنا اِذا قامَ مَدَّ اللّهُ شِیعَتَنا فى اَسماعِهِم وَ اَبصارِهِم حَتّى لا یَکونَ بَینَهُم وَ بَینَ القائِم بَریدٌ، یکلّمهم فَیَسمَعُونَ وَ یَنظُرُون اِلَیهِ وَ هُوَ فى مَکانِهِ ؛(۳۱) هنگامى که قائم ما قیام کند خداوند آنچنان گوش و چشم شیعیان ما را تقویت می کند که میان آن ها و قائم (رهبر و پیشوایشان) نامه رسانى نباشد، با آن ها سخن می گوید و سخنش را می شنوند و به او می نگرند در حالى که او در مکان خویش است (و آنها در نقاط دیگر جهان). و همچنین فرمود: «مؤمن در زمان قائم در حالى که در مشرق است برادر خودرا در مغرب می بیند همچنین کسى که در مغرب است برادرش رادر مشرق می بیند».(۳۲)

۴ـ احیاى قرآن وسنّت

یک جامعه سالم بیش از پیشرفت علمى و صنعتى و… به آگاهى صحیح دینى آمیخته با ایمان نیاز دارد و جامعه دوران مهدویت چنین جامعه اى خواهد بود. امام على (ع) فرمود: «فَیُریکُم کَیفَ عَدلُ السِّیرَهِ وَ یُحیى مَیِّتَ الکِتابِ وَ السُّنَهِ؛(۳۳) مهدى (ع) شیوه عدالت را به شما نشان می دهد و (احکام) از بین رفته کتاب و سنّت را زنده می سازد.»

۵ ـ تعلیم همگانی قرآن، آنچنان که نازل شده است.

در این باره امام باقر(ع) فرمودند:

«اِذا قامَ قائِمٌ ضَرَبَ فَساطیطَ لِمَن یُعَلِّمُ النّاسَ القُرآنَ عَلى ما اَنزلَ اللّهُ؛(۳۴)

چون قائم (آل محمّد (ص)) قیام نماید، خیمه هایى براى افرادى که قرآن را آنگونه که خداى نازل فرموده است به مردم می آموزند، بر پا می دارد.»

۶ـ تربیت صحیح و صالح

تمدن بشرگراى امروز انسانیت را به لجن کشانده و بشریت را تباه نموده است. به قول یکى از منتقدان فرانسوى نظام غرب، «تمدن جدید که به هنگام حرکت آغازین خود می خواست “انسان گرا” باشد به انسان آنچنان اصالتى داد که آغاز و انجام همه چیزش کرد، اکنون به ماجرائى این چنین شگفت دچار شده (که) در روزگار ما، تار و پود مفهوم انسان از هم گسسته است… به هر حال، تمدنى که خودرا “انسان گرا” می نامید نظامى از آب درآمده است که آدمى را تحقیر می کند و می فریبد و سرانجام نابودش می سازد. تحقیر آدمى در این معنى و از این راه است که تمدن مذکور، انسان را به دستگاهى مرکب از یک سلسله وظائف کمى مادّى و به ماشینى منحصراً تولید کننده و مصرف کننده تبدیل می نماید.»(۳۵)

 در چنین روزگارى امید بشریت به دوران مهدویت دوخته شده است که در آن دوران در کنار دست یابى انسان ها به غنای مالی، از غناى قلبى و روحى بهره مند گردند.(۳۶) و در کنار اتمام نعمت و وفور ثروت، به اخلاق و فضیلت هاى انسانى راه یابند؛(۳۷) کینه ها ریشه کن گردد (۳۸)و دروغ و تزویر و نامردمى در روابط اجتماعى جاى خود را به یک رویى و یک رنگى بدهد.

ج ـ امنیّت همه جانبه

از مهمترین نیازهاى اساسى بشر، نیاز به امنیّت است، آنهم امنیّت همه جانبه، امنیّت حقوقی، اجتماعی، اقتصادی، روانی، قضائى و…

آنچه از حجم بسیارى از روایات مهدویت بر می آید، نشان می دهد که دوران مهدى (عج) دوران امنیت همه جانبه، آن هم به معناى واقعى آن است.

در روایتى از امام صادق (ع) در تفسیر آیه شریفه

 «وَعَد اللّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنکُم وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لیَسَتَخلِفَنَّهم فِى الاَرضِ کَما استَخلَفَ الَّذینَ مِن قَبلِهِم وَلَیُمَکِّنَنَّ لَهُم دینَهُم الَّذِی ارتَضى لَهُم وَ لَیُبَدِّلَنَّهُم مِن بَعدِ خَوفِهِم اَمناً؛(۳۹)

خداوند به کسانى از شما که ایمان آورده و عمل صالح انجام داده اند وعده داده که آنها را حکمران روى زمین خواهد کرد، همان گونه که به پیشینیان آن ها خلافت روى زمین را بخشید، و دین و آیینى را که براى آن ها پسندیده، پابرجا و ریشه دار خواهد نمود و ترسشان را به امنیت تبدیل خواهد ساخت.» وارد شده است که آن حضرت فرمود:

«هُوَ القائِمُ وَ اَصحابُهُ؛(۴۰)

 او (که ایمان آورده و عمل صالح انجام داده است) حضرت مهدى و اصحاب او می باشد.»

در ذیل به چند روایت درباره امنیت در ابعاد مختلف در دوران ظهور اشاره می شود:

۱ـ امنیّت قضائی
:

امام على (ع) فرمود:«لَیَنزِعَنَ عَنکُم قُضاهَ السَّوءِ؛(۴۱) او (مهدی) قاضیان زشت (کردار)را بر کنار می کند». و امام صادق (ع) فرموده:«اِذا قامَ قائِمُ آلِ مُحَمَّدٍ (ع) حَکَمَ بَینَ النّاسِ بِحُکمِ داوُدَ لایَحتاجُ اِلى بَیِّنَهٍ یُلهِمُهُ اللّهُ تَعالى فیحَکُمُ بعلمه؛(۴۲) هنگامى که قائم آل محمد قیام کند، در بین مردم به حکم داود (ع) حکم خواهد کرد که نیازى به بیّنه ندارد. خداوند به او الهام می کند، سپس با علم خود حکم می کند.»

۲ـ امنیّت راهها

در قسمتى از حدیثى که از امام صادق (ع) نقل شده می خوانیم:

 «اِذا قامَ قائِمُ… آمَنَت بِهِ السُّبُلُ؛(۴۳)

 هنگامى که قائم قیام کند… جاده ها در پرتو وجودش امن و امان می گردد».

۳ـ امنیّت حقوقى

پیامبر اسلام (ص) می فرماید:

«یَبلُغُ مِن رَدِّ المَهدِیِّ اَلمَظالِمَ حَتّى لَوکانَ تَحتَ ضِرسِ اسنانٍ شَی ءٌ اِنتَزَعَهُ حَتّى یَرُدَّهُ؛(۴۴)

 کار امام مهدى (عج) در باز پس گرفتن حقوق (و ایجاد امنیت) بدانجا می رسد که حتى اگر در بن دندان انسانى چیزی باشد، آن را پس می گیرد تا به (صاحبش) برگرداند.»

۴ـ امنیّت روحى و روانی

امام على (ع) فرمودند:

«وَضَعَ یَدَهُ عَلى رُؤوُسِ العِباد فَلا یَبقى مُؤمِنٌ الاّصارَ قَلبهُ اَشَدُّ مِن زُبُرِ الحَدیدِ وَ اَعطاهُ قُوَّهَ اَربَعینُ رَجُلاً؛(۴۵)

 (مهدی) دست خود را بر سر بندگان (خداوند) خواهد کشید، پس هیچ مؤمنى باقى نمی ماند جز آنکه قلبش محکمتر از پاره آهن گردد و به او نیروى چهل مرد را عنایت فرماید.»

د ـ حکومت مستضعفان

مایه اصلى امید مستضعفان به عصر مهدویت جابجایى قدرت و تغییر در ساختار آن است. حکومت در دوران مهدى (عج) به دست توده هاى محروم و مستضعف صالح جامعه خواهد افتاد آنان که پیش از ظهور، بار سنگین فقر و بیچارگى و نامردمى را تحمل کرده اند در آن دوران به جانشینى و خلافت در زمین خواهند رسید. آنچه گفته شد و ناگفته هاى فراوان، همه امیدهاى بشریت و مستضعفان است که در مکتب مهدویت تحقق پذیر است. و این امرى است که نه تنها در آثار اسلامى و دینى به تحقق آن نوید و وعده حتمى داده شده بلکه دانشمندان غربى نیز با عقل بشری خود به این نتیجه رسیده اند که کشتى طوفان زده بشریت ومستضعفان فقط در دوران ظهور مهدى (عج) و با فکر مهدویت به ساحل خواهد نشست، از جمله «هندریک دوان» می گوید:

«دنیا احتیاج شدید به اشخاصى دارد که بتواند سکان و زمام اختیار کشتى تمدن را در دست بگیرد. این اشخاص باید با جرأت و ایمان باشند و بدانند که نوع بشر تازه در ابتداى مسافرت خویش است و براى رساندن کشتى به بندر مراد باید به سبک و شیوه جدید کشتیرانى آشنایی حاصل آید احتمال می رود ملّاحین و زیر دستان بی خرد و ناراضى از اطاعت اوامر آنها سرپیچیده آنها را به قتل رسانند ولى عاقبت روزى می رسد که ناخداى بزرگى کشتى را به مقصد می رساند در تاریخ نوع بشر به نام قهرمان بزرگ بنى آدم می شوند.»(۴۶)

حسن ختام بحث را کلام نورانی امام صادق (ع) قرار می دهیم که هم به منزله جمع بندى مطالب گذشته است و هم تمام امیدهاى مستضعفان در آن گردهم آمده اند: آنجا که فرمود:

«اِذا قامَ القائِم ؛ حکم بالعدل. و ارتفع الجور فى ایّامه. وآمنت به السبل. و اخرجت الارض برکاتها، وردّ کلّ حقّ الى اهله… و حکم بین النّاس بحکم داود و حکم محمّد (ص) فحینئذٍ تظهر الارض کنوزها و تبدى برکاتها و لایجد الرّجل منکم یومئذٍ موضعاً لصدقته و لالبرّه؛ لشمول الغنى جمیع المؤمنین..(۴۷)؛

 هنگامى که قائم قیام کند حکومت را بر اساس عدالت قرار می دهد و ظلم و جور در دوران او برچیده می شود و جاده ها در پرتو وجودش امن و امان می گردد زمین برکاتش را خارج می سازد و هر حقى به صاحبش می رسد در میان مردم همانند داود و محمّد(ص) داورى کند در این هنگام زمین گنجهای خود را آشکار می سازد و برکات خود را ظاهر می کند و کسى را براى انفاق و صدقه و کمک مالى نمی یابند زیرا همه مؤمنان بی نیاز و غنى خواهند شد.(۴۸

پی نوشت:

۱. سالنامه مکتب تشیّع،مصاحبات استاد علاّمه طباطبایى باهانرى کربن درباره شیعه شماره ۲، ۱۳۳۹ هـ.ش به نقل از مهدی پیشوائی، سیره پیشوایان ص ۷۲۲.
  1. انبیاء، ص ۱۰۵ ـ ۱۰۶.
  2. عهد عتیق فارسی، مجمع بریتانیائی کتب مقدسه،۱۸۷۸، مزمور ۳۷ جمله ۹ به نقل از تفسیر نمونه،ج ۱۳، ص ۵۲۰.
  3. همان، مزمور ۳۷، جمله ۲۷.
  4. ابوعلى طبرسی، مجمع البیان (بیروت).
  5. سوره قصص، آیه ۵.
  6. نورالثقلین، ج ۴، ص ۱۱ به نقل از آیه اللّه مکارم شیرازی؛ تفسیر نمونه، ج ۱۶، ص ۱۸.
  7. نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، ص ۶۷۲، کلمات قصار، شماره ۲۰۹.
  8. سوره توبه، آیه ۳۳.
  9. سوره فتح، آیه ۲۸؛ سوره صف، آیه ۹.
  10. ملامحسن فیض کاشانی، تفسیر الصافی (بیروت، مؤسسه الاعلمى للمطبوعات چاپ دوّم، ۱۴۰۲ هـ)ج ۲ ص ۳۳۸.
  11. شرح صدوق، کمال الدین و تمام النعمه(قم، جامعه مدرسین، ۱۴۰۵) با تعلیقه على اکبر غفارى ص ۳۷۲ ـ ۳۷۳ و ۳۱۸.
  12. همان، ص ۶۴۵حدیث ۶.
  13. کنجى شافعی، البیان فی اخبار صاحب الزمان (قم، جامعه مدرسین ۱۴۰۹)، ص ۹۹.
  14. محمد تقى موسوى اصفهانی، مکیال المکارم، ج ۱، ص ۱۱۸.
  15. شیخ عباس قمی، مفاتیح الجنان، زیارت صاحب الامر، ص ۱۰۵۵.
  16. کامل سلیمان، یوم الخلاص (بیروت، دارالکتاب اللبنانی، ۱۴۰۲ هـ.ق) ،ص ۳۹۵.
  17. علل الشرایع، شیخ صدوق، ص ۱۶۱.
  18. شیخ طوسی، الغیبه،(مؤسسه المعارف الاسلامیه ۱۴۱۱ هـ.ق)، ص ۴۷۵.
  19. ابوالقاسم خوئی، منهاج البراعه (قم، بنیاد فرهنگى امام المهدى ۱۴۰۵ هـ.ق) ج ۸، ص ۳۵۳.
  20. آیه اللّه لطف اللّه صافی، منتخب الاثر (قم، نشر کتاب،۱۳۷۳ هـ.ق)، ص ۴۷۲.
  21. کورانى موسوعه احادیث الامام المهدى (قم، مؤسسه المعارف الاسلامیّه، ۱۴۱۱) ج ۱،۲۲۱.
  22. بحارالانوار (پیشین)، ج ۵۳،ص ۳۵۲و ص ۳۴۹ و رـ ک حر عاملی، اثبات الهداه، ج ۷،ص ۸۳.c
  23. بحارالانوار(پیشین)، ج ۱۲،ص ۱۸۲.
  24. ر- ک موسوعه احادیث المهدی (پیشین)، ج ۴، ص۵۳.
  25. رـ ک آیه اللّه ناصر مکارم شیرازی، مهدى انقلابى بزرگ (قم مطبوعاتى هدف)، ص ۲۹۳.
  26. بحارالانوار (پیشین)، ج ۵۲،ص ۳۲۸ روایت ۴۷.
  27. همان، ج ۵۲،ص ۳۲۸، روایت ۴۶.
  28. همان، ج ۱۲، ص ۱۸۲.
  29. منتخب الاثر (پیشین)، ص ۴۸۳.
  30. نهج البلاغه، محمد دشتی، خطبه ۱۳۸،ص ۲۵۶.
  31. همان.
  32. میرجهانی، نوائب الدهور(کتابخانه صدر، ۱۳۶۹)، ج ۳، ص ۴۰۹.
  33. ر ـ ک روژه دو پاسکیه، اسلام و بحران عصر ما، ترجمه دکتر حسن حبیبی، ص ۱۸ ـ ۲۱.
  34. (پیشین)، ج ۸۴،ص ۵۱.
  35. همان، ص ۱۲۳.
  36. منتخب الاثر(پیشین)، ص ۳۷۴.
  37. سوره نور، آیه ۵۵.
  38. ر ـ ک: الغیبه (پیشین)، ص ۲۴۰.
  39. بحارالانوار (پیشین)، ج ۵۱،ص ۱۲۰، ح ۲۳.

منبع :سید جواد حسینى؛ماهنامه پاسدار اسلام ،شماره ۲۶۲

ظهور امام زمان و عدل و داد

با ظهور امام زمان جهان پر از عدل و داد می شود. آیا در این دوره کسی مرتکب افعال قبیح و یا گناه می شود؟

امنیت ، آرامش و راحتی انسان ها در زمان حکومت امام زمان و عدم امنیت و سختی و مشقت انسان هایی که قبل از زمان ظهور حضرت زندگی می کنند، چگونه قابل توجیه است ؟

پاسخ:

امام زمان با ظهور خود جهان را پر از عدل و داد می کند و جامعه ای متعالی و آرمانی را بنیان می گذارد. جامعه آرمانی و مدینه فاضله ای که حضرت ایجاد مینماید، از ویژگیهاى زیر برخوردار است :

۱- حاکمیت فراگیر و جهانی دین خدا: اداره جامعه بشری با سیاست و برنامه دین خدا صورت می گیرد. در عصرظهور حضرت حجت آرمان والای تشکیل جامعه بزرگ بشری و خانواده انسانی تحقق می پذیرد و آرزوی دیرینه همه پیامبران و امانان و مصلحان برآورده می شود.(محمد حکیمی ، عصر زندگی و چگونگی آینده انسان و اسلام ، ص ۱۶۱)

۲ –مدینه عدل : هیچ ویژگی به اندازه در حکومت امام زمان روشنی و جلوه ندارد. آن قدرکه در روایات بر ویژگی عدالت گستری امام تأکید شده ، بر سایر مسایل چنین اصرار و ابرامی نرفته است و این ،نشان از برجستگی این مهم در مدینه فاضله اسلامی در عصر ظهور حضرت دارد.

۳- مدینه رفاه و آسایش : مدینه فاضله اسلامی ، مدینه رفاه و آسایش همگانی است . در این جامعه آرمانی ، سخن از کثرت مال ، وفور نعمت ها، بارانهای پی در پی ، سبکباری و رهایی از بارهای سنگین زندگی ، آسودگی از رنج طلب و نیافتن ، سخن از ادای قرض تمام بدهکاران و ادای دَین تمام مقروضان است . سخن از عمران و آبادی تمامی عرصه ءجهان است ، به گونه ای که چون حضرت مهدی ۷قیام کند، همه خرابی ها آباد می شود.(مجله حوزه ، شماره ۷۰ـ ۷۱ ص ۱۷۴)

۴ -مدینه امن و سلام : وعده خداوند مبنی بر این که وحشت و خوفِ مؤمنان را به امنیت و سلام تبدیل می کند، درزمان ظهور حضرت معنا و مصداق کامل می یابد و انسان ها در آن موعد شریف است که می توانند با قلبی آسوده ، سربر بالین آرامش بگذارند و زندگی دنیا را دور از خطرهای دلهره آمیز ببینند.( همان ، ص ۱۷۵)

۵ –حکومت مستضعفان : تشکیل دولت مستضعفان و تحقق بخشیدن به آرمان والای حکومت مستضعفان ، ازبرنامه های اصلی و اقدام های اساسی و تردید ناپذیر امام موعوداست . در جامعه و نظامی که امام زمان بنیان می نهد، زمام همه امور در دست طبقات محروم است و مستضعفان به اداره جامعه می پردازند.

تشکیل جامعه آرمانی با ویژگی هایی که بر شمردیم ، به این معنا نیست که در عصر ظهور حضرت ، کسی مرتکب گناه و معصیت نمی شود، بلکه در آن دوران نیز افرادی به مخالفت با حضرت می پردازند. از این رو زندگی در آن عصربه معنای صالح بودن همه انسان ها نیست . حضرت مهدی به اصلاح جامعه بشری می پردازد و حکومت صالحان را برقرار می کند. انسان های مؤمن که دل به خدا سپرده اند، از امنیت و آرامش بهره مند هستند؛ عاشق حق و عدالت هستند و در هر عصری بر اساس تکلیفی که دارند، انجام وظیفه می کنند و اوامر الهی را انجام می دهند و نواهی را ترک می کنند. شکل گیری جامعه امن در عصر ظهور حضرت مهدی به این معنا نیست که انسان ها تکلیفی ندارند، بلکه در آن عصر نیز انسان های حق مدار و مؤمن حضرت همراه می شوند. شایان ذکر است انسان های مؤمن و خداجو که منتظران واقعی حضرت هستند، همیشه دعا می کنند از همراهان و یاران حضرت می باشند. کسی که توفیق پیدا کند وجامعه اَمن زمان ظهور حضرت را درک کند، انسان سعادتمندی است .

در هر عصر و زمانی ، انسان مکلف به وظایف شرعی است که بر عهده او است ، و این راز و رمز سعادت ورستگاری انسان است ، خواه در عصر غیبت باشد، خواه عصر ظهور حضرت را درک کند.( همان ، محمد حکیمی ، عصر زندگی و چگونگی آینده انسان و اسلام)

نقش مسجد در زمینه سازى ظهور امام زمان (عج)

 مقدمه

مسجد از نگاهى خانه خداست[۱] و از نگاهى دیگر، مجلس و جایگاه پیام آوران بزرگ الهى و خانه همه تقوا پیشگان است که «المساجد المجالس الآنبیاء [۲] » «المساجد بیوت المتقین.  [۳]..»

مسجد متعلق به ذات پاکى است که سرچشمه تمامى عظمتها و بزرگیهاست

«و ان المساجد لله[۴]…»ساختن، تعمیر کردن و آبادان نگاه داشتن این جایگاه فرخنده، افزون بر آنکه نشان ایمان به شمار آمده، تنها در قلمرو صلاحیت مؤمنان خداجوى قرار گرفته است[۵]. ضرورت تلاش براى آبادانى و رونق این جایگاه ملکوتی تا بدانجاست که یکى از رازهاى تشریح فریضه «جهاد» پاسدارى از این پرستشگاه پر عظمت در برابر یورش حاکمان خود کامه و ستمگر است[۶]. تاریخ مسجد با تاریخ دین گره خورده است، مخصوصاً دین اسلام، که از شروع بعثت نبى مکرم (ص) حرکتها و تماس فعالیتها از مسجد صورت گرفته است که مسجد بعنوان پایگاه عبادت و یاد خداوند متعال و بعنوان پایگاه جهاد فکرى و تعلیم و تعلم معارف اسلامى و همچنین بعنوان پایگاه تجمع نیروهاى رزمنده و اعزام آنان به جبهه و جهاد و مرکز وحدت مسلمین و نمایش روح وحدت و یکپارچگى به دشمنان اسلام مورد استفاده قرار گرفته است.

و در هر عصر و زمانى نقش خودش را در این راستا خوب ایفا کرده است. و حالا در عصر غیبت، در مسجد با اینکه همه وظایف مذکور را برای دین اسلام انجام می­گیرد یک وظیفه مهم دیگرى هم دارد، شکل و صورت می­ گیرد که آن همان نقش مسجد در زمینه ­سازى حضور امام زمان (عج) است، که مؤمنان در این کانون مقدس همه روزه با حضور در آن و به پا داشتن فریضه نماز در صفوفى منظم، پیوستگى و همبستگى خویش را به نمایش می ­گذارند و جامعه اسلامى را براى ظهور ولى عصر (عج) آماده می ­کنند و از این راه امیدهاى واهى دشمنان پیدا و پنهان جامعه اسلامى را به یأس و نومیدى می­ کشانند، در این مساجد با خطرها و آفتهایى که اسلام و امت واحد اسلامی را تهدید می­ کند، آشنا می ­شوند، و برای رویارویى با این خطرها چاره­اى نو می ­جویند، تا زمینه ظهور امام زمان (عج) را فراهم کنند. در این مقاله به خلاصه از نقش مسجد در زمینه ­سازى ظهور امام زمان (عج) اشاره می­شود. انشاءالله که مورد قبول درگاه الهى باشد.

فصل اول کلیات

الف) معناى مسجد

مسجد واژه ­اى عربى از ماده «سجد» می ­باشد که اسم مکان به معنای محل سجده است. زیرا سجده فرد اعلى و اکمل عبادت به شمار می­ رود، و نهایت خضوع در برابر خالق هستى است[۷]. مسجد خانه دوم هر مسلمان است. و تعلق به معبود دارد و خانه خداست. محل پرستش، نیایش و ارتباط با خالق یکتا، غنى و فقیر در آن یکسان است. اهمیت مسجد در شریعت مقدس بر کسى پوشیده نیست و مانند کعبه حرم است. و جنگ و قتال در آن حرام و احترامش بر همگان لازم است، مسلمانان نیز این دستور را از روح دیانت اسلام فهمیده ­اند و بیشتر از هر چیز و هر جاى دیگر به عمران و آبادانى و توسعه مسجد اهتمام می­ ورزند، و به شکوه و عظمت آن می ­اندیشند که وجود مساجد مستحکم و با شکوه در سرزمینهاى اسلامى دلیل بر این مطلب است، بعد از انقلاب اسلامى مساجد اهمیت دیگرى اهمیت بیشترى یافت و فعالیتهاى سیاسی، اجتماعى بخصوص نظامى در مسجد شکل گرفت و مردم از مسجد نهضت را شروع کردند و از آنجا انقلاب به ثمر رسید. پیش از انقلاب مسجد محل تجمع نیروهاى مردمی گشت و جنگ به ادامه انقلاب بقاء بخشیدند و جنگ را اداره کردند و پشتیبانى کردند، امام خمینى (ره) نیز در این مورد فرمودند مساجد سنگر است سنگرها را حفظ کنید[۸].

ب) ظهور امام زمان (عج)
ظهور یعنى ظاهر شدن امام زمان (عج) از پس پرده غیبت تا جهان را پر از عدل و داد کند. چنانچه از ظلم و جور پر شده است. منشأ ظهور امام زمان (عج) ظهور یک انسان کامل و الهى در همه ادیان به طور اعم و در اسلام به طور اخص از چنان تأکید و اهمیتى برخوردار است، که حتى مفتیان درباره حجاز درباره منکر مهدویت حکم ارتداد را جارى می­ کنند، لذا تنها مشکلى که وجود دارد معرفى یک شخص خاص می ­باشد که شیعه با اتکا به ادله و اسناد بسیاراین مهم را انجام داده است. اما آنچه که بعد از اثبات وجود حیات و نسبت آن حضرت حائز اهمیت است، اهداف و اعمال آن وجود مقدس دوران ظهور است. مخصوصاً در عصر ظهور مسجد چه نقشى در رابطه با ظهور دارند، که از روایات و احادیث در این مورد استفاده می ­شود.

ج) تاریخچه بحث
تا به حال بحثهاى زیادى در مورد زندگینامه وجود مقدس امام زمان (عج) شده و در مورد عصر ظهور کتابهای زیادى نوشته شده است و در مورد عصر غیبت و وظایف امت اسلام و مخصوصاً شیعیان کتابهایى نوشته ­اند، اما در مورد اینکه مسجد در عصر ظهور چه نقشى دارد بحثى نشده است. و در مورد مسجد و اهمیت آن کتابهایى نوشته­ اند اما در این موضوع بحث و تحقیقى مشاهده نکرده ­ایم.

فصل دوم مسجد و مؤمنین

الف) مسجد مکان تربیت نیروهاى مؤمن و مخلص
در این عصر ظهور، چون فتنه­ ها زیاد می­ شود، فساد جهانگیر می ­شود تمامی مکانها در اثر این فتنه­ ها و فسادها، آلوده می ­شوند، و کمتر مکن سالم در دنیا پیدا می­ شود. که محیط سالم داشته باشد. ما الان در جامعه خودمان همین وضع را مشاهده می ­کنیم که اکثر ارگانها و وزارتها و نهادها چقدر آلوده شده­اند. اما تنها مکانى که نسبت به سایر محیط­ها سالم می­ ماند، محیط مقدس مسجد است. که از فتنه­ ها و فسادها دور مانده است. و اگر کسى بخواهد در این عصر دین خود را حفظ کند و ایمان خود را تقویت کند و به درجه یقین برساند به نظر من این در مسجد میسر است و زمینه حرکت در مسیر دین در مسجد فراهم است. از طریق مسجد می ­شود راههاى اطاعت خدا را شناخت و با زندگى رسول خدا (ص) و ائمه اطهار (ع) آشنا شد. تا انسان زندگى خود را رنگ و بوى اهل بیت بدهد. مؤمن مخلص به کسی می گویند که کارهایش براى جلب رضایت خدا و رسول خدا باشد و از خدا و رسولش و جانشینان بر حق ایشان اطاعت کرده باشد. رفتن به مسجد انسان را به این مقام راهنمایى می ­کند و در اثر مداومت رفتن به مسجد انسان به درجه عالى اخلاص و ایمان می ­رسد و حتماً این شخص از افرادى است که زمینه­ ساز ظهور امام زمان (عج) می­باشد، چون در مسجد تربیت یافته ­اند. روایات هم اشاره به این مطلب دارند
قال رسول الله (ص) «ولامسى الى المسجد طاعه الله و طاعه الرسوله و من اطاع الله و رسوله ادخله الجنه مع الصدیقین و الشهداء و کان فى الجنه رفیق داود علیه السلام و له مثل ثواب داود علیه السلام[۹]»
پس این محیط مسجد است که اثر تربیتى خاص دارد و انسان را به مقام صدیقین و شهدا می ­رساند و کسى که به این مقام برسد آن همان متقین و مخلصین هستند که این افراد در آخر الزمان هستند که زمینه ظهور امام زمان (عج) را فراهم و خودشان را براى جنگ با کفار در رکاب امام زمان (عج) آماده می ­کنند.

ب) مسجد و نیروهاى مخلص و محبین اهل بیت (ع)
از صدر اسلام تاکنون افرادى کناررهبران دین بوده ­اند که از درجه اخلاص از همه مردم جامعه بالاتر و بهترین افراد باایمان نسبت به خدا و دین و از لحاظ یقین با فضیلت­ترین مردم بودند، وقتى ما تاریخ دین مقدس اسلام را مطالعه می­کنیم اکثر پیروان حضرت رسول خدا (ص) و امامان معصوم (ع) از چنین ویژگى برخوردار بودند. تا اینکه در تاریخ زنده مانده ­اند همچنانکه اهل بیت زنده هستند. و اگر هم حرکتى رسول خدا (ص) و حضرت على (ع) به قصد تغییر و تحول در جامعه انجام داده و موفق شده با وجود چنین نیروهاى مخلص بوده است. مثل ابوذر عقاری، سلمان فارسی، مقداد، مالک اشتر، عمار، یاسر و…. که مخلصانه در خدمت حجت خدا در روى زمین، زمان خودشان بودند و مثل آنها هم نامشان در تاریخ بشریت زنده مانده است، و این سیر نشان دهنده این است که در عصر ظهور هم این چنین افرادى خواهند بود که زمینه ظهور حجت خداى زمان خودشان را فراهم خواهند کرد. اینها همان افرادى هستند که رسول خدا (ص) در یک حدیث فرمودند
«احسن الناس ایماناً وافضلهم یقیناً قوم یکون فى الآخر النهان لم یلحق التى و غابت عنهم حجتهم و امنو بسواء من البیاض»
«بهترین مردم از لحاظ ایمان و با فضیلت­ ترین مردم از لحاظ یقین قومى هستند که در آخر الزمان می ­آیند و پیامبرى را ندیده ­اند و حجت و امام آنها از ایشان غایب است اما به سیاهى روى کاغذ ایمان می­ آورند و عمل می ­کنند. قرآن هر چه گفته جامع عمل می­ پوشانند و احادیث هر چه دستور داده ­اند زندگیشان را به گفته احادیث تنظیم می­ کنند.

ج) نیروهاى مؤمن و مخلص زمینه سازان ظهور
نیروهای مخلص و مؤمن وقتى زندگیشان را بر اساس دستورات قرآن و فرمایش معصومین تنظیم کردند، اینها جامعه را در سایه خودسازى و روش دیگرسازى متوجه حقایق احکام متعالیه اسلام خواهند کرد و چون اولین صفت متقین بنا به فرموده قرآن ایمان به غیبت است،
«الذین یؤمنون بالخیب و یقیمون الصلوه…[۱۰].»
چون اولین صفت متقین ایمان به غیبت، یعنى ایمان به جهان عالم غیب که گسترده ­تر از این جهان است، یکى از مصداقهاى غیب و زندگى وجود مقدس امام زمان (عج) است که از اول با غیب گره خورده است تمامى مراحل و لحظات زندگى مبارک ایشان با غیب آمیخته است. تا اینکه به غیبت صغرى و غیبت کبرى می ­رسد، پس یکى از شرایط متقى بودن باید ایمان به امام غایب داشت و این امام را شناخت و جامعه را براى آمدن این امام غایب از نظرها، آماده کرد و این کارها را فقط متقین و مخلصین می­ توانند انجام بدهند. انشاءالله این مؤمنین مخلص زمینه ظهور امام زمان غایب از نظر را فراهم خواهند ساخت و با مردم جهان با ایجاد امید در دلهایشان آن را امیدوار به ظهور حضرت حجه (عج) خواهند کرد.

فصل سوم مسجد و امکانات حلال

الف) امام زمان (عج) پذیرنده امکانات حلال
آنچه از روایات بدست می ­آید امکاناتى که از ما به امام زمان (عج) می ­رسد و خواهد رسید باید از پول حلال و پاک و طاهر باشد و در آخر الزمان و بعد از ظهور آنچه از زندگى ما و امکانات ما پاک و طاهر است امام زمان (عج) قبول خواهد کرد و آنچه آلوده به حرام باشد مورد قبول ایشان قرار نخواهد گرفت، این بر اساس فرمایش وجود مقدس امام زمان (عج) است که فرمودند
«و اما ما وصلتنا به فلا قبول عندنا الا لما طاب و طهر[۱۱]…»
« اما آنچه را به ما رسانده ­اى نزد ما پذیرنده نیست مگر آنچه که پاک و پاکیزه است»

ب)مردم مسجد را با مال حلال می­ سازند
بنابر روایت بالا تنها انفاقها و بخشش هایى مورد پذیرش قرار می­گیرد که از راه حق بدست آمده و در راه حق نیز مصرف شود بنابراین در مورد اموالى که براى خرید زمین مسجد و یا تهیه دیگر لوازم و امکانات آن مصرف می ­شود مؤمنین بایستی ضمن اجتناب از مصرف پول و اموالى که دیگران به گونه ­اى در آن داراى حق می ­باشند سعى کنند بخششها و انفاقهاى خود به مسجد را از محل اموال حلال و طیب قرار دهند، زیرا مسجد کانون عبادت و بندگى مؤمنین محسوب می ­شود و این بنیان الهی بایستى از آغاز تا پایان با اموال حلال و طیب و بر پایه استوار تقوى پی­ریزى و تکمیل و تعمیر شود. و این حدیث هم دلالت بر این دارد که ساختن مسجدى ثواب دارد که با پول حلال ساخته شود
. قال رسول الله (ص) «من بنى الله مسجداً یعبد الله فیه من مال حلال بنى الله له بیتاً فی الجنه من در و یاقوت[۱۲]»
«هر کسى که از مال حلال مسجدى را بسازد که خداوند در آن عبادت شود خداى تعالى در بهشت خانه ­اى از در و یاقوت برایش می­ سازند» پس مساجد باید از مال حلال ساخته شود. اکثر مساجد از پول براى ساختن آنها استفاده می ­کنند به علت اینکه اولاً مردم در ساختن مسجد سعی می­ کنند که از عقیده پاک خود که این خانه خداست، استفاده کنند و سعى می­ کنند با این عقیده در ساختن مسجد شریک شوند. ثانیاً در نتیجه پول حلال خود را براى ساختن مسجد می ­دهند. ثالثاً با رضایت کامل و بدون هیچ گونه فشارى این پول را پرداخت می ­کند و رابعاً بدون توقع این پول را پرداخت می ­کند و امید به ثواب از طرف خدا دارد پس اکثر مساجد با پول حلال ساخته می ­شوند.

ج) مساجدى که به دست امام زمان (عج) می ­رسند
اکثر مساجد به دست مبارک امام زمان (عج) می­رسند چون مسجد اولاً تنها مکانى است که کاربرد آن عوض نمی ­شود و فقط براى عبادت خداوند ساخته شده و همیشه هم در این راستا مورد استفاده قرار می­ گیرد وثانیاً کارهایى که براى تقریب به خدا و از روى اخلاص صورت گیرد باقى خواهند ماند و آثارى که با اخلاص ساخته شود و بنا نهاده شود ماندگار هستند به دست مبارک صاحب الامر در این دنیا خواهند رسید. مسجد یکى از بناهای مهم است که اگر با اخلاص ساخته شود به دست امام زمان (عج) خواهد رسید، آن بنا در حکومت امام زمان (عج) جزء مراکزى می­ باشند که براى مردم ارائه خدمت و مردم از آنها استفاده می­ کنند، به خاطر این در روایات ما تأکید شده است که باید مساجد را با اخلاص و نیت پاک ساخت. قال رسول الله (ص ) «من بنى لله مسجداً لا یرید به ریاء و لا سمعه بنى الله له بیتاً فى الجنه  [۱۳]»
«هر کسی براى خدا مسجدى را بسازد و آن را براى ریا و خودنمایى به کار نبرد خداى تعالى در بهشت خانه ­ای براى او بنا می­کند» بنابر فرمایش­هاى روایت بناى مسجد ثواب خانه بهشت دارد، که از روى اخلاص ساخته شود، پس مسجدى که از روى اخلاص بنا شده­اند بدست ایشان خواهد رسید و امام زمان (عج) آن مساجد را آباد خواهند کرد تا مردم از آن مساجد برای عبادت خدا و رسیدگى به امور دینى و دنیایى استفاده خواهند کرد.

فصل چهارم ارتباط مسجد با حکومت اسلامى

مسجد به عنوان یک نهاد سیاسى پر تحرک در جامعه اسلامى مطرح است، در شروع حکومت سیاسى دین اسلام و ابقاء آن حکومت اسلامى مسجد نقش مهمى ایفا کرده است مایه­ های سیاسى با مساجد آمیخته است. آن انسان که احکام و مقررات دینى با آمیزه ­هاى سیاسى همراه با همزاد است، مراکز اداره حکومت اسلامى در زمان حضور پیامبر (ص) در مدینه، مسجد می ­باشد و از مسجد حکومت تازه تأسیس اداره می­ شود، در این راستا سیره اهل بیت را مطالعه کرده و ارتباط مسجد با حکومت را می­ آوریم.

الف) شروع حکومت اسلامى و اداره آن از مسجد
وقتى سیره و زندگى پیامبر اسلام را بررسى می­کنیم، در زمان سالهاى آغازین مبعث پیامبر از مسجدالحرام به عنوان یک سنگر تبلیغى و ارتباطى در راستاى پیشبرد رسالت خویش استفاده می ­کرد، با اینکه قریش و کفار برای ایشان سخت می ­گرفتند، اما هر وقت فرصت می­ یافتند در مسجدالحرام مذاکراتى را با برخى از هیئتها انجام می ­دادند[۱۴]. بعد از هجرت رسول خدا (ص) به مدینه و با ورود ایشان به مدینه بى درنگ مسجدالنبى بنا گشت و قلب فعالیتهای تبلیغى و فرهنگى و اجتماعى و سیاسى مسلمانان شد، این نهاد مقدس در حقیقت براى حیات سیاسی و اجتماعى و پیدایش تشکل سالمى در جامعه آنروز همچون قلبى تپنده بود، قضاوت و رسیدگى به دعاوى توسط پیامبر اسلام در مسجد صورت می­ گرفت، مذاکرات و گفتگوهای سیاسى حضرت با افراد و هیئتهاى اعزامى از قبائل و طوایف گوناگون در مسجد انجام می­ گرفت و پیمان بیعت با تازه مسلمانان در مسجد منعقد می­ گشت[۱۵]. این برنامه در صدر اسلام موجب شد تا مسجد به عنوان مظهر اقتدار سیاسى حکومت اسلامى مطرح شود به گونه ­اى که می­ توان از مسجد به عنوان مهمترین نهاد حکومتى پیامبر (ص) یاد کرد.

ب) مسجد مرکز فعالیتهاى حضرت على (ع)
پس از رحلت رسول خدا (ص) با اینکه حضرت على (ع) را نگذاشتند در صحنه جامعه، دین را هدایت کند اما با این حال شواهد تاریخى نشان می ­دهد که آن حضرت در دوران بیست و پنج ساله سکوت و برکنارى از خلافت ظاهرى براى بجاى آوردن نماز در مسجد حضور می ­یافتند و در موارد لازم به پرسشهاى علمى مسلمانان پاسخ می­ گفتند. از عمر بن خطاب نقل شده که در زمان خلافت خویش گفته است
«لا یفتین احد فى المسجد و علن حاضر»
این سخن و گفتار دیگر از خود حضرت امیرالمؤمنین (ع) نشان می­دهد، که ایشان در دوران حکومت خلفاء ستمگر مسجد را خالى نکرده و پیوسته برای پاسخگویى به مشکلات قضایى در مسجد حضور می ­یافته ­اند. پس از آنکه حضرت على (ع) خلافت ظاهرى را بر دست گرفت، در آغاز از مردم در مسجد بیعت گرفت، وقتى مردم براى بیعت به خانه حضرت هجوم آورده بودند، ایشان به آنها فرمودند «اکنون که این کار قرار است انجام گیرد باید در مسجد و پیش مردم باشد زیرا بیعت با من نباید مخفیانه انجام شود[۱۶]». مردم سخن حضرت را پذیرفتند و همه با هم به مسجد رفتند و با حضرت در مسجد بیعت کردند[۱۷]. حضرت على (ع) در مدینه و پس از آن در کوفه در سطح وسیعتری از مسجد به عنوان مرکز تبلیغ معارف اسلامى و روشنگرى مردم بهره می­بردند، حتى کارهاى قضاوت و امور جنگ و بعضى امور حکومتى را در مسجد انجام می دادند، آن حضرت بارها در مسجد مدینه و کوفه و گاه نیز در مسجد بصره به وعظ و سخنرانى پرداختند. بسیارى از خطبه ­هاى آن حضرت که اینکه در دسترس ما قرار دارد، در مسجد کوفه یا مسجدالنبى ایراد شده است[۱۸].

ج) مسجد و ظهور امام زمان (عج)
چنانچه دیدیم شروع و ادامه حکومت اسلامى در زمان رسول خدا از مسجد بوده و همچنین وصى بر حقش حضرت على (ع) در مسجد حکومت را تشکیل داد و اداره حکومت هم از مسجد بوده، در این راستا معلوم است که شروع حکومت جهانى حضرت مهدى (عج) از مسجد خواهد بود. «بعضى روایات مؤید آن است که حضرت حجه (عج) در آغاز کار با اندکى از یاران ظهور می­کند و از مسجدالحرام ظهورش شروع می­ شود[۱۹]». در این زمینه از امام باقر (ع) منقول است که فرمودند «همانا قائم ما از راه کوه ذى طوبى با ۳۱۳ مرد به عدد رزمندگان جنگ بدر می­ آید تا اینکه به حجر الاسود تکیه داده و پرچم پیامبر (ص) را می­افرازد[۲۰]». بنابراین روایت شروع نهضت جهانى حضرت مهدى (عج) از مسجدالحرام است. و از آنجا به دنیا پیام خواهد داد، و ندای ملکوتى انا المهدى را به گوش جهانیان خواهد رساند. و برای فتح جهان از مسجد شروع خواهد کرد.

د) مسجد و اداره حکومت امام زمان (عج)
آنچه از روایات به دست می ­آید حضرت مهدى (عج) اداره حکومت را از طریق مسجد کوفه ادامه خواهد داد، و مرکز حکومت خود را مسجد کوفه قرار خواهد داد، و آن مسجد را آباد کرده و مثل جدش على بن ابیطالب (ع) بر مردم از مسجد کوفه حکومت عادلانه خود را شروع خواهد کرد. آنچه از روایات بدست می­آید بعد از ورود به عراق، امام زمان (عج) به کوفه و نجف و کربلا وارد شده و انتخاب کوفه به عنوان پایتخت و پایگاه خود و ساختن مسجد جمعه جهانى در نزدیکى کوفه که طبق روایات داراى هزار در می ­باشد اقدام خواهد کرد[۲۱]. از امام صادق (ع) منقول است که فرمودند «زمانیکه قائم ما قیام نماید زمین به نور الهى روشن و درخشان می­گردد، به گونه­ ای که مردم از پرتو خورشید بی ­نیاز می ­شود و عمر مردان در زمان حکومت او چنان طولانى می­شود که براى هر مرد هزار فرزند متولد شود، که در آنها دختر نباشد، وى در نجف مسجدى می­ سازد. که داراى هزار در است و خانه­ هاى کوفه به نهر کربلا و به حیره متصل گردد تا جائى که اگر کسى در روز جمعه در حالیکه بر آستری چابک و لاغر سوار و آهنگ آن دیار نماید، تا نماز جمعه را درک کند موفق نمی ­شود[۲۲]». اینکه در نجف مسجدى بسازد که داراى هزار در است، نشانه عظمت و آبادى مسجد کوفه را می ­رساند و هجوم مردم و سرعت سبقت گرفتن مردم براى رفتن به نماز جمعه پشت امام را فرازهاى دیگر روایت می­ رساند که انسانها هر چقدر سریع بروند تا خود رابه نماز جمعه برساند، می­ بیند که از آنها هم افرادى جلوتر آمده ­اند و مسجد را پر کرده ­اند و ممکن است ذکر هزار در کنار هم از وسعت و گستردگى مسجد باشد و از این مرکز دنیاى جهان تشیع را رهبرى خواهد کرد[۲۳]. و همچنین کوفه آن قدر گسترش می ­یابد تا به کربلا و حدود آبهاى کربلا خواهد رسید و کربلا هم مرکز رفت و آمد مؤمنان خواهد شد و تمامى مساجد دیگر دنیا را آباد و محل اداره حکومت قرار خواهد داد.

ه) مساجد و حکومت امام زمان (عج)
از حرکت امام زمان (عج) معلوم است که در محل اداره حکومت به سیره پیامبر (ص) و جدش على بن ابى طالب (ع) عمل خواهد کرد. هرجا مسجدى است آباد و مرکز اداره حکومت آن محل قرار خواهد داد. بنا به گفته بعضى روایات ظاهرمی­ شود که امام زمان (عج) بعد از کوفه به طرف قدس حرکت خواهد کرد، پس از فتح قدس و شکست دادن یهود، مسجد بیت المقدس را از نو خواهد ساخت. روایتى که درباره بناى قدس توسط امام مهدى (عج) آمده که از معصومین (ع) است می­ فرماید «خلیفه­ اى از بنى هاشم فرود می ­آید که زمین را از عدل و داد پر می­ کند و عبارت بیت المقدس را بگونه ­ای می ­سازد که همانندش ساخته نشده باشد[۲۴]». اینکه زمین را از عدل و داد پر می­کند این براى همه روشن است که تمامى ظالمین مخصوصاً یهودی هاى هیونیزم که غده سرطانى ظلم و ناعدالتى در جهان هستند بدست توانای قدرتمند امام زمان (عج) از بین خواهند رفت. و جهان آرامش را توأم با عدالت خواهد دید و اینکه در قسمتى از روایت آمده عمارت بیت المقدس را بگونه ­اى می ­سازد که همانندش ساخته نشده باشد. این مسجد عظیم را احیاء خواهد کرد. و از چنگال دژخیمان نجات خواهد داد و آباد کرد و اداره حکومت را از این مسجد ادامه خواهد داد. و از اینجا معلوم است تمامى مساجد دنیا که مهم هستند آباد خواهد کرد و آنها را براى استفاده مردم چنانچه در عصر رسول خدا (ص) و عصر حضرت على (ع) بودند آماده خواهد کرد، و امور مردم را از این مکانها رسیدگی خواهد کرد.

فصل پنجم مسجد در عصر ظهور

الف) اهل مسجد ایمن از بلاها
با توجه به انحرافات در دین افکار شیطانى که در آخرالزمان در جوامع اسلامى شیوع پیدا می­ کند و در اثر تهاجم فرهنگى مردم به فساد و انحرافات کشیده می­ شوند و موجب نزول بلاها و گرفتاریها و مشکلاتى در جامعه می­ شود بنا به فرمایش حضرت رسول اکرم (ص) اهل مسجد در امانند. ایشان می­فرمایند
«اذا نزلت العاهات و الافات عوفى اهل المسجد[۲۵]»
«هنگامى که مشکلات و بلاها (براى اهل زمین) نازل می شود اهل مساجد درامانند». با توجه به این حدیث اهل مسجد از انحرافات در امان هستند و افکار شیطانى در آنها اثر نخواهد کرد. و تهاجم فرهنگى را پاسخ داده و خودشان را نجات خواهند داد. و از فساد و انحرافات در امان خواهند بود. به خاطر همین دچار بلاها و گرفتاریها و مشکلات که در آخرالزمان پیش می ­آید نخواهند شد.

انواع بلاها چون مبارزه با نفس جهاد اکبر است در آخرالزمان مؤمنین باید شب و روز در جهاد اکبر باشند تا از انحرافات و تهاجمات فرهنگى در امان بمانند، این جهاد با رفتن به مسجد انجام می­ گیرد، انسان با رفتن به مسجد می ­تواند جهاد اکبر را به نحو احسن انجام دهد. احادیث ما بیان کننده همین موضوع هستند
. قال رسول الله (ص) «الغدو و الدواج الى المساجد من الجهاد فى سبیل الله[۲۶]»
«شب و روز به سوی مسجد شتافتن از اقسام جهاد کردن در راه خداست». با توجه به این روایت ما دو نوع جهاد داریم، جهاد اصغر و جهاد اکبر، جهاد اصغر همان جنگ با کفار و دشمنان خارجى است، اما جهاد اکبر جهاد و مبارزه با نفس اماره است و چون در آخرالزمان فتنه ­ها از زمین و آسمان می ­بارد و انواع هجمه­ های شیطانى براى فریب انسان و انواع خواهشهای نفسانى در جامعه رواج پیدا می­ کند و هر کس بخواهد از این گرفتاریها در امان بماند، باید جهاد اکبر انجام دهد، بنابر روایت براى این جهاد بهترین جا و وسیله مسجد است که انسان در این زمان با رفتن به مسجد از این هجمه­ ها و فریب هاى شیطانى و خواهش هاى نفسانى ایمن خواهد ماند.

ب) مسجد و منتظران ظهور
در اکثر مساجد افراد مؤمن به خدا و با تقوى جمع می ­شوند چون راه به دست آوردن ایمان را در مسجد می­ یابند و کسى هم اگر بخواهد با تقوى و متقى باشد باید در مسجد به این مقام برسد. به همین دلیل پیامبر اکرم (ص) می­ فرمایند
«ان المومن مجلسه مسجده [۲۷] »
«همانا مجلس مؤمن مسجد است» مؤمن با نشستن در مسجد ایمان خود را تقویت می­ کند تا به حد اعلاء ایمان می ­رساند در جاى دیگر رسول مکرم اسلام (ص) در مورد شخص متقى می ­فرمایند
«المسجد بیت کل تقى[۲۸]»
«مسجد خانه هر پرهیزگارى است» انسان هر چقدر با مسجد انس گیرد از دنیاى فانى دور شده پس به خدا نزدیک می­شود. با تقوا می­ شود، اکثر انسانهاى مؤمن و مخلص و با تقوا و پرهیزگار از سربازان مخلص امام زمان هستند که در مسجد پرورش یافته­ اند و در دل مسجد به درجه اخلاص رسیده­ اند، در صدف مسجد گوهر وجود را حفظ و پرورش داده­ اند و به درجه اخلاص رسانده­ اند که آنها از لشکر مخلص امام زمان (عج) هستند. ایشان در روز جمعه آمادگى خودشان را به نمایش می­گذارند، چون روز جمعه مؤمنین او غسل می­ کنند تا از گناهان ظاهرى خود را پاک کنند و آماده عبادت دسته جمعى بزرگى می­شوند که به تن خود لباس تقوى کرده ­اند براى اقامه نماز جمعه در مصلى جمع می­ شوند و همگى با هم به درگاه خداوند دست توبه و استغفار بلند می کنند و از خدا طلب تعجیل در فرج و ظهور آقا را می­ کنند، براى اینکه شروع ظهور امام زمان (عج) روز جمعه است و صبح شنبه بنابر روایات صدای ملکوتى امام به گوش همه خواهد رسید، پس این مؤمنین که در نماز جمعه شرکت کرده بودند آمادگى خود را براى لبیک گویى اعلام می ­کنند چون «نماز جمعه میعادگاه عاشقان است[۲۹]» وعده ظهور حجت خواهد رسید و در روز جمعه مؤمنین عهدى جدید با خدا براى حمایت از دین می­ بندند. در روایتى امام جعفر صادق (ع) از جدش رسول الله نقل کرده ­اند که
قال رسول الله (ص) «اف لکل مسلم لا یفرغ نفسه فى کل جمعه لامر دینه فیتعاهده و یسال عن دینه[۳۰]»
«اف بر هر مسلمانی که در هر جمعه خود را براى کار دینش فارغ نمی ­سازد، تا با آن تجدید عهد کند و درباره آن سؤال نماید» اینکه تجدید عهد کند که در روایت آمده منظور تجدید عهد با خدا که ما در دین تو ثابت قدم و آماده ­ایم تا به حجت تو لبیک گوییم.

نتیجه
منتظر ظهور امام زمان (عج) شدن از بهترین عبادتها به حساب می­آید
. قال رسول الله (ص) «افضل العباده انتظار الفرج[۳۱]»
بهترین عبادتها انتظار فرج است و محل عبادت هم مسجد است پس در مسجد هم باید منتظر امام زمان (عج) بشویم. نوعى عبادت انجام داده ­ایم و هر کس در عصر ظهور چنین زندگى داشته باشد. مانند کسى است که در راه دین شب و روز جهاد کرده است چون از وجود مقدس امام صادق (ع) روایت شده که فرمودند جدم حضرت على (ع) فرمودند
«المنتظر لامرنا کالمتشحط بدمه فى سبیل الله[۳۲]»
«کسى که در انتظار امر ما باشد مانند کسى است که در راه خدا در خون خود غلتیده است» پس منتظران واقعى کسانى هستند که هر لحظه آماده شهادت در راه دین هستند پس همان مؤمنین و متقین هستند که در مسجد تربیت یافته ­اند و خودشان را به این مقام رساندند چون مخلصین و مؤمنین لبیک گوى امام زمان (عج) هستند. لشکر مخلص خدا امام زمان را یارى می ­کنند. اولین نیروهایى که وجود مقدس امام زمان (عج) را یارى می­ کنند و به ایشان لبیک می­گویند نیروهاى مخلص و مؤمنین هستند از روایات چنین بدست می­آید که اول مخلصین درگاه الهى به امام لبیک می­ گویند و بعد از آنها مؤمنین هستند که به امام لبیک گویند. روایت است از وجود مقدس امام صادق (ع) که فرمودند بعد از اینکه در بین رکن و مقام می ­ایستد و به آواز بلند صدا می ­زند، اى جماعت نقبا واى خاصان و آنانکه خداوند شما را پیش از ظهور براى من ذخیره کرده است از صمیم دل و اطاعت کامل نزد من آیید». صداى مبارک آن حضرت در شرق و غرب عالم به آنها می ­رسد، بعضى از آنها در محراب به عبادت مشغول و بعضى در رختخواب خود می ­باشند، به همین یک صدا همه آواز مبارک او را می ­شنوند و دعوتش را اجابت کرده رو به مکه می ­آورند، زمانى بس اندک بقدر به هم زدن چشم همه آنان پیش او در بین رکن و مقام حاضر شوند…. نورى از آن نور که از مکه می ­تابد، به خانه­ های مؤمنان تابش نماید، دلهاى آنان به تابش آن نور خرسند می­ شود اما شب متوجه ظهور نمی­ شوند اما صبح که شد خودشان در حالیکه پیش روى او ایستاده ­اند می­ بینند[۳۳].

اولاً نیروهاى مخلص که از مسجد و تربیت یافتگان مسجد هستند و مؤمنین هم که از افراد منظم مسجدى هستند به آن وقت از سایه عبادت رسیده اند و روایت گویاى آن استکه انسانهاى اهل مسجد مؤمن به خداى متعال می ­باشند. در حدیث دیگر از رسول خدا (ص) آمده «هنگامیکه دیدید مردى بر رفت و آمد به مسجد مداومت می­ کند وى را مؤمن بدانید، خداى متعال می ­فرماید تنها آنان که ایمان به خداوند دارند مساجد خدا را آباد می ­کنند[۳۴]. پس سعى کنیم در این عصر از مساجد بهره ­بردارى خوبی کنیم و برنامه­ هایى که مردم را به طرف خدا و دین خدا هدایت کند برنامه ­ریزى کنیم تا بتوانیم در زمینه ­سازى ظهور از مسجد بهترین استفاده را بکنیم.

جواد افسربیگى

فهرست منابع

الحکم الزاهره، صابرى یزدى على رضا، مترجم محمد رضا انصاری، چاپ اول، زمستان ۷۲، انتشارات سازمان تبلیغات اسلامی.

داستانها و حکایتهاى مسجد، نیشابورى غلامرضا، چاپ دوم ۱۲۷۷، انتشارات سید جمال الدین اسدآبادى

سیمای مسجد، نوبهار رحیم، چاپ دوم، پاییز ۷۶

نقش مسجد در جامعه اسلامی، محرمی، غلامحسین، چاپ اول ۱۳۷۹، انتشارات یمین

عصر ظهور، کورانى علی، مترجم عباس جلالی، چاپ دوم زمستان ۶۹، انتشارات سازمان تبلیغات اسلامى

بحارالانوار، مجلس محمد تقی، انتشارات چاپخانه اسلامى (تهران)

کمال الدین و تمام النعمه، محمد ابن بابویه قمی، دارالکتب الاسلامیه

قصایل و آثار مسجد در احادیث و قرآن، عزیزى عباس، چاپ اول ۷۶، انتشارات

پی نوشتها:

[۱]سوره نور، آیه ۳۶

[۲]مستدرک الوسائل، ج ۳، ص ۳۶۳، باب ۳

[۳]همان، ص ۳۶۲

[۴]سوره ص، آیه ۱۸

[۵]سوره توبه، آیه ۱۸

[۶]سوره حج، آیه ۴۰

[۷]محرمی، غلامحسن، نقش مسجد در جامعه اسلامى

[۸]صحیفه نور

[۹]مستدرک الوسائل، ج ۳، ص ۳۶۸

[۱۰]سوره بقره، آیه ۳

[۱۱]بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۸۸

[۱۲]کنز العامال، ج ۷، ص ۶۵۴

[۱۳]کنزالعمال، ج ۷، ص ۶۵۵

[۱۴]سیماى مسجد، ص ۲۱۸

[۱۵]سیماى مسجد، ص ۲۱۸

[۱۶]تاریخ طبرسی، ج ۶، ص ۲۲۳۸

[۱۷]داستانها و حکایتهاى مسجد، ص ۱۲۹

[۱۸]سیماى مسجد، ص ۱۴۲

[۱۹]عصر ظهور، على کورانی، ص ۲۱۵

[۲۰]بحار، ج ۵۲، ص ۳۰۶

[۲۱]عصر ظهور، على کورانى

[۲۲]بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۲۲۰

[۲۳]کتاب عصر ظهور، على کورانی، ص ۱۳۱۲

[۲۴]همان منبع، ص ۱۳۴۰

[۲۵]مستدرک الوسائل، ج ۱، ص ۲۲۶

[۲۶]کنزالعمال، ج ۷، ص ۶۴۸

[۲۷]وسائل الشیعه، ج ۳، ص ۵۰۹

[۲۸]شهاب الاخبار، ص ۲۳

[۲۹]حضرت امام خمینى (ره)

[۳۰]کافی، ج ۱، ص ۴، جامع الاحادیث شیعه، ج ۱، ص ۵۹، الحکم الزهره، ص ۲۹۵

[۳۱]کمال الدین و تمام النعمه، ج ۱، ص ۲۷۱

[۳۲]منتخب الاثر، ص ۴۹۶

[۳۳]بحار، ج ۱۳، ص ۱۹۰

[۳۴]مستدرک الوسائل، ج ۳، ص ۳۶۲، باب ۳، روایت ۱۸