شهادت امام حسین

نوشته‌ها

گریه آسمان بر شهادت امام حسین (علیه‌السلام)

اشاره:

بدون تردید امام حسین (علیه السلام ) فرزند رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم)  یکی از سروران جوانان اهل بهشت و از اهل بیت پیامبر (علیه السلام ) می باشد[۱] که در قرآن کریم محبت و دوستی شان با آیه مودت[۲] بر مسلمین واجب گردیده است. امام حسین(علیه‌السلام) به قدری پیش خدا و پیامبرش عزیز است که پس از شهادت آن حضرت اتفاقتی عجیبی در زمین رخ داد که به یکی از آنها در این نوشته اشاره شده است.

عَنْ نَضْرَهَ الْأَزْدِیَّهِ قَالَتْ : لَمَّا أَنْ قُتِلَ الْحُسَیْنُ بن علی (علیهما السلام) مَطَرَتِ السَّمَاءُ دَماً فَأَصْبَحْتُ وَ کُلُّ شَیْءٍ لَنَا مَلْآنُ دَما .[۳]

نضره ازدیه گوید : هنگامى که حسین بن علی (علیهما السّلام) شهید شدند ، آسمان خون بارید و ما همچنان می دیدیم که تمام اشیاء  و اسباب ما مملو از خون است .

جعفر بن سلیمان قال حدثنی خالتی أم سالم قالت لما قتل الحسین بن علی مطرنا مطرا کالدم على البیوت والجدر قال وبلغنی أنه کان بخراسان والشام والکوفه .[۴]

جعفر بن سلیمان ، روایت کرده که خاله ام ، ام سالم ، گفت : هنگامى که امام حسین (علیه السلام) به شهادت رسید ، بارانی همانند خون بر دیوارها و خانه ها می بارید . و گفت : به من خبر داند که همین باران خون ، در خراسان ، شام و کوفه نیز باریده است .

عن ابن سیرین قال: لم تبک السماء على أحد بعد یحیى بن زکریا إلا على الحسین بن علی.[۵] ابن سیرین گفت : آسمان برای هیچ کسی جز یحیی بن زکریا و حسین بن علی (علیهم السلام) گریه نکرده است .

و نیز روایاتی در مورد حوادث روز عاشورا و بعد از آن نقل شده که در یکی از این روایات چنین آمده است: «هنگامی که حسین بن علی کشته شد آفاق آسمان تا  چندین ماه رنگ سرخ را به خود گرفته بود و این سرخی آسمان حکایت از گریه آن داشته است.»[۶]

بیشتر مفسرین اهل سنت این روایت را در ذیل آیه«فَما بَکَتْ عَلَیْهِمُ السَّماءُ وَ الْأَرْضُ» (الدخان/۲۹) این سخن را آورده اند.[۷]

در تفسیر ابن ابی حاتم آمده است که آسمان از زمانی که دنیا بوده است بر هیچ کسی نگریسته است مگر بر دو نفر یکی یحیی بن ذکریا و دیگری حسین بن علی می باشد. و از زید بن زیاد نقل شده که چونکه حسین کشته شد آفاق آسمان چهار ماه رنگ سرخ را به خود گرفته بود و از عطاء نقل شده که گریستن آسمان سرخ شدن اطراف آن می باشد.[۸]

پی نوشت:

[۱] . محمد بن حبان بن أحمد أبو حاتم التمیمی البستی، صحیح ابن حبان بترتیب ابن بلبان ،  ج ۱۵ص۴۱۲، مؤسسه الرساله – بیروت – ۱۴۱۴ – ۱۹۹۳، الثانیه؛ محمد بن عبدالله أبو عبدالله الحاکم النیسابوری، المستدرک على الصحیحین، ج۳ص۴۲۹، دار الکتب العلمیه – بیروت – ۱۴۱۱هـ – ۱۹۹۰م، الطبعه: الأولى.

[۲]. شوری/ ۲۳٫

[۳] . تهذیب الکمال ، المزی ، ج ۶ ، ص ۴۳۳ و سیر أعلام النبلاء ، الذهبی ، ج ۳ ، ص ۳۱۲ ، ۳۱۳ و الثقات ، ابن حبان ، ج ۵ ، ص ۴۸۷ و تاریخ مدینه دمشق ، ابن عساکر ، ج ۱۴ ، ص ۲۲۷ – ۲۲۸.

[۴] . . تهذیب الکمال ، المزی ، ج ۶ ، ص ۴۳۳ – ۴۳۴  و سیر أعلام النبلاء ، الذهبی ، ج ۳ ، ص ۳۱۲ – ۳۱۳ و تاریخ الإسلام ، الذهبی ، ج ۵ ، ص ۱۶ و تاریخ مدینه دمشق ، ابن عساکر ، ج ۱۴ ، ص ۲۲۸ – ۲۲۹.

[۵] . سیر أعلام النبلاء ، الذهبی ، ج ۳ ، ص ۳۱۲ و تاریخ مدینه دمشق ، ابن عساکر ، ج ۱۴ ، ص ۲۲۵ – ۲۲۶.

[۶]. سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، بیروت، دار الفکر، ۱۹۹۳ م و ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، تفسیر ابن کثیر ۴/۱۴۳، بیروت، دار ا لفکر، ۱۴۰۱ ق و طبری، محمد بن جریر، تفسیر طبری، ۲۵/۱۲۴، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۵ ق.

[۷] . رک: المحرز الوجیزفی تفسیر الکتاب العزیز، ج۵ص۷۳؛ تفسیر بغوی، ج۴ص۱۵۲، تفسیر طبری، ج۲۵ص۱۲۴، تفسیر قرطبی، ج۱۶ص۱۴۱، تفسیر ثعلبی، ج۸ص۳۵۳، تفسیرالعز بن عبدالسلام، ج۳ص۱۷۰

[۸] . تفسیر ابن ابی حاتم، ج۱۰ص۳۲۸۹٫

تاریک شدن دنیا در شهادت امام حسین (علیه‌السلام)

اشاره:

ظلمی که بر خانواده پیامبر اسلام(صلی‌الله علیه و آله) روا داشته شده است، در تاریخ نمونه ای برای آن وجود ندارد. به ویژ] که کسانی که که خود را مسلمان و پیرو پیامبر اسلام می دانستند مرتکب این جنایت تاریخی علیه خاندان رسول خدا شدند. در این حادثه تلخ امام حسین(علیه‌السلام) با یاران باوفایش به شهادت رسیده و خاندان آن حضرت به اسارت گرفته شدند. در نتیجه این حادثه غم‌بار حوادثی از سوی خداوند اتفاق افتاد که در کره زمین بی مانند بوده است. در این نوشته کوتاه به بکی از این اتفاقات اشاره شده است.

حدثنا خلف بن خلیفه، عن أبیه، قال : لما قتل الحسین اسودت السماء، وظهرت الکواکب نهارا حتى رأیت الجوزاء عند العصر وسقط التراب الأحمر.[۱]

خلف بن خلیفه از پدرش نقل می کند که گفت : زمانی که امام حسین (علیه السلام) به شهادت رسید، آن قدر آسمان تاریک شد که هنگام ظهر ستاره های آسمان ظاهر شدند؛ تا جائی که ستاره  جوزا در عصر دیده شده و خاک سرخ از آسمان فرو ریخت.

وقال: وقال علی بن مسهر، عن جدته: لما قتل الحسین کنت جاریه شابه، فمکثت السماء بضعه أیام بلیالیهن کأنها علقه.[۲]

علی بن مسهر از جده اش نقل می کند که می گفت: هنگامی که امام حسین به شهادت رسید من دختری نوجوان بودم، آسمان چند شبانه روز درنگ نمود که گویا لخته خون بود.

پی نوشت:

[۱]. تهذیب الکمال، المزی، ج ۶، ص ۴۳۱ – ۴۳۲  و تهذیب التهذیب، ابن حجر، ج ۲، ص ۳۰۵ و تاریخ مدینه دمشق، ابن عساکر، ج ۱۴، ص ۲۲۶.

[۲]. تهذیب الکمال، المزی، ج ۶، ص ۴۳۲ و تاریخ مدینه دمشق، ابن عساکر، ج ۱۴، ص ۲۲۶.

سرخ شدن آسمان در شهادت امام حسین(علیه‌السلام)

 

اشاره:

تاریخ از حوادثی معجزه آسایی سخن می گوید که پس از حادثه عاشورا اتفاق افتاده اند. این حوادث از مقام بزرگ امام حسین(علیه‌السلام) در پیش خدای متعال حکایت دارد. روایاتی متعددی در متون اهل سنت از معجزات که پس از حادثه عاشورا اتفاق افتاده سخن می گوید. یکی از این حوادث سرخ شدن آسمان پس از شهادت امام حسین(علیه‌السلام) است که در این مقاله به آن اشاره شده است.

وقال علی بن محمد المدائنی، عن علی بن مدرک، عن جده الأسود بن قیس : احمرت آفاق السماء بعد قتل الحسین بسته أشهر، نرى ذلک فی آفاق السماء کأنها الدم. قال : فحدثت بذلک شریکا، فقال لی : ما أنت من الأسود ؟، قلت : هو جدی أبو أمی قال : أم والله إن کان لصدوق الحدیث، عظیم الأمانه، مکرما للضیف.[۱]

علی بن مدرک از پدر بزرگش اسود بن قیس نقل می کند که گفت : پهنه آسمان پس از شهادت امام حسین به مدت شش ماه سرخرنگ شده بود که ما آن را شبیه خون در آسمان مشاهده می کردیم، علی بن محمد مدائنی از وی سؤال کرد : چه نسبتی با اسود داری ؟ گفت : او جد مادری من است گفت : به خدا سوگند که او راستگو وامانتداری بزرگ ومیهمان نواز بود.

وقال عباس بن محمد الدوری، عن یحیى بن معین : حدثنا جریر، عن یزید بن أبی زیاد، قال : قتل الحسین ولی أربع عشره سنه، وصار الورس الذی کان فی عسکرهم رمادا واحمرت آفاق السماء ونحروا ناقه فی عسکرهم فکانوا یرون فی لحمها النیران.[۲]

یزید بن ابی زیاد می گوید: من چهارده ساله بودم که حسین بن علی به شهادت رسید گیاه ورس در بین لشکر به خاکستر تبدیل شد و پهنه آسمان قرمز رنگ شد شتری را لشکریان ذبح کردند آتش از گوشتش زبانه می کشید.

عن هشام عن محمد قال تعلم هذه الحمره فی الأفق مم هو فقال من یوم قتل الحسین بن علی.[۳]

هشام از محمد نقل می کند که گفت: می دانی سرخی افق از چه زمانی بوده؟ از روزی که حسین بن علی به شهادت رسید این سرخی در افق دیده شد.

پی نوشت:

[۱]. تهذیب الکمال، المزی، ج ۶، ص ۴۳۲ و تاریخ الإسلام، الذهبی، ج ۵، ص ۱۵ و سیر أعلام النبلاء، الذهبی، ج ۳، ص ۳۱۲ و تاریخ مدینه دمشق، ابن عساکر، ج ۱۴، ص ۲۲۷.

[۲]. تهذیب الکمال، المزی، ج ۶، ص ۴۳۴ – ۴۳۵ و تهذیب التهذیب، ابن حجر، ج ۲، ص ۳۰۵ و سیر أعلام النبلاء، الذهبی، ج ۳، ص ۳۱۳ و تاریخ الإسلام، الذهبی، ج ۵، ص ۱۵ و تاریخ مدینه دمشق، ابن عساکر، ج ۱۴، ص ۲۳۰.

[۳]. سیر أعلام النبلاء، الذهبی، ج ۳، ص ۳۱۲ و تاریخ الإسلام، الذهبی، ج ۵، ص ۱۵ و تاریخ مدینه دمشق، ابن عساکر، ج ۱۴، ص ۲۲۸.

جاری شدن خون از زیر سنگ ها در شهادت امام حسین(علیه‌السلام)

اشاره:

در کتابهای معتبر احادیث و روایات، معجزاتی را از سالار شهیدان کربلا منعکس کرده اند تا حجت بر آنانیکه راه انکار را بر واقعه کربلا پیش گرفته اند به یقین تاریخی ترین حادثه عالم خلقت پی ببرند. معجزاتی که حتی در کتاب اهل سنت هم به آن اشاره شده است. پس از حادثه کربلا و شهادت امام حسین(علیه‌السلام) معجزات متعددی اتفاق افتاد که در زیر به یکی از  حوادث اشاره شده است.

 

( وقال ) یعقوب بن سفیان ثنا سلیمان ابن حرب ثنا حماد بن زید عن معمر قال َ أَوَّلُ مَا عُرِفَ الزُّهْرِیُّ تَکَلَّمَ فِی مَجْلِسِ الْوَلِیدِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِکِ فَقَالَ الْوَلِیدُ أَیُّکُمْ یَعْلَمُ مَا فَعَلَتْ أَحْجَارُ بَیْتِ الْمَقْدِسِ یَوْمَ قُتِلَ الْحُسَیْنُ بْنُ عَلِیٍّ فَقَالَ الزُّهْرِیُّ بَلَغَنِی أَنَّهُ لَمْ یُقْلَبْ حجرا إِلَّا وَ تَحْتَهُ دَمٌ عَبِیط .[۱]

ابو بکر بیهقى از معروف روایت کرده که ولید بن عبد الملک از زهرى پرسید سنگ‏هاى بیت المقدس در روز کشته شدن حسین بن على چه حالتى به خود گرفتند، زهرى‏ گفت : به من خبر دادند که در روز شهادت حسین بن علی هر سنگى را که از زمین بر می داشتند در زیر او خون تازه می دیدند .

عَنْ أُمِّ حَیَّانَ قَالَتْ یَوْمَ قُتِلَ الْحُسَیْنُ أَظْلَمَتْ عَلَیْنَا ثَلَاثاً وَ لَمْ یَمَسَّ أَحَدٌ مِنْ زَعْفَرَانِهِمْ شَیْئاً فَجَعَلَهُ عَلَى وَجْهِهِ إِلَّا احْتَرَقَ وَ لَمْ یُقَلَّبْ حَجَرٌ بِبَیْتِ الْمَقْدِسِ إِلَّا أَصْیب تَحْتَهُ دَماً عَبِیطا.[۲]

از ام حیان نقل است که گفت : روز شهادت حسین اسمان سه شبانه روز تاریک شد وهر کس دست به زعفران می زد دستش می سوخت و زیر هر سنگی در بیت المقدس خون دیده می شد .

محمد بن عمر بن علی عن أبیه قال أرسل عبد الملک إلى ابن رأس الجالوت فقال هل کان فی قتل الحسین علامه قال ابن رأس الجالوت ما کشف یومئذ حجر إلا وجد تحته دم عبیط .[۳]

عبد الملک شخصی را نزد پسر راس الجالوت فرستاد تا از وی بپرسد که آیا  نشانه ای از کشته شدن حسین درعالم دیده شده است یا نه، او در پاسخ گفت : هیچ سنگی از زمین بر داشته نشد مگر اینکه خون تازه دیده می شد .

پی نوشت:

[۱] . تهذیب التهذیب، ابن حجر، ج ۲، ص ۳۰۵ و تهذیب الکمال، المزی، ج ۶، ص ۴۳۴ و  سیر أعلام النبلاء، الذهبی، ج ۳، ص ۳۱۴ و تاریخ الإسلام، الذهبی، ج ۵، ص ۱۶ و تاریخ مدینه دمشق، ابن عساکر، ج ۱۴، ص ۲۲۹ .

[۲] . تهذیب الکمال، المزی، ج ۶، ص ۴۳۴ و تاریخ مدینه دمشق، ابن عساکر، ج ۱۴، ص ۲۲۹ و …

[۳] . تاریخ الإسلام، الذهبی، ج ۵، ص ۱۶ و تاریخ مدینه دمشق، ابن عساکر، ج ۱۴، ص ۲۲۹ – ۲۳۰.

رابطه امام کاظم (علیه السّلام) با نقاط مختلف شیعه‌نشین جهان اسلام

اشاره:

با توجه به اینکه دوران زندگی ائمه (علیهم‌السلام) بعد از شهادت امام حسین (علیه‌السلام) همیشه با خفقان و فشار سیاسی از جانب خلافت چه از نوع اموی و چه از نوع عباسی مواجه بود و ائمه (علیهم‌السلام) را از ارتباط مستقیم با پیروان و شیعیان‌شان منع می‌کردند. ائمه (علیهم‌السلام) هم سعی داشتند با استفاده از سیاست تقیه و تربیت افراد مورد اطمینان برای ارتباط با یاران و پیروان جهت گسترش تشیع و تعلیم و آموزش عقاید و احکام دینی به نقاط مختلف جهان اسلام اعزام می‌کردند. این نوشته کوتاه به این امر پرداخته است.

از زمان امام موسی کاظم (علیه‌السلام) سازمان وکالت توسط آن حضرت تاسیس گردید بدین نحو که امام از شاگردان مخصوص و قابل اعتماد و آگاه به شرایع دین مبین اسلام از طرف آن حضرت به نقاط مختلف جهان اسلام که تشیع در آن حضور داشته می‌فرستاد تا مردم را با اسلام راستین و مکتب اهل بیت و همچنین در برابر ظلم و فساد دستگاه خلافت آگاه می ساخت ونیازهای شرعی آنان را رفع می نمود.

نهاد ونیرویی که امام و اصحاب و یاران حضرت سازماندهی کرده و دور از چشم حکومت در مناطق مختلف فرستادند مردم را سوی اهل بیت و علویان جذب کرده و خلافت را با خطرات جدی مواجه کردند در دوران امام رضا (علیه‌السلام) نتیجه آن نمایان تر شد و مأمون برای در امان ماندن از این خطر به فکر احضار امام به مرو و طرح ولایتعهدی آن حضرت افتاد و لذا با این سیاست توانست حکومت خود را نگهدارد .(۱)

دیگر روشی که امام با مناطق شیعه‌نشین ارتباط داشت گسیل گروه‌های مختلف مردم و نمایندگان از مناطق دور بود که بعد از شهادت امام جعفر صادق (علیه‌السلام) در مناطقی شیعیان سکونت داشتند و خبر شهادت امام صادق (علیه‌السلام) را دریافت کرده بودند برای شناخت امام بعدی و جانشین امام صادق (علیه‌السلام) نمایندگان خود را به مدینه (یثرب) ‌فرستادند که این نمایندگان بعد از شناخت امام و ایمان به امامت و ولایت حضرت موسی بن جعفر (علیه‌السلام) و بیان دوستی و اطاعت به سوی سرزمین‌های خود می‌رفتند.(۲)

۱٫ یکی از نمایندگان محمّد بن علی نیشابوری است که از طرف مردم نیشابور برای دیدار با امام به مدینه می‌رود. و او از ثقات شیعه است و از امام روایاتی هم نقل کرده است.(۳)

۲٫ مفضل بن عمر جُعفی کوفی یکی از وکلای امام صادق (علیه‌السلام) و امام کاظم (علیه‌السلام) در کوفه بوده

۳٫ فضاله بن ایوب ازدی عربی ساکن اهواز و از اصحاب امام صادق (علیه‌السلام) و امام کاظم (علیه‌السلام) بوده و از طرف آنها وکالت داشته.(۴)

۴٫ عثمان بن عیسی رواسی یکی دیگر از نمایندگان امام کاظم (علیه‌السلام) در مصر بود.(۵)

و این ارتباط تا حدی بود که شیعیان از اقصی نقاط قلمرو اسلامی خمس و وجوهات شرعیه خود و همچنین هدایا ونذورات را برای امام کاظم (علیه‌السلام) توسط وکلا و نمایندگان می‌فرستادند و امام نیز آن وجوهات را در حفظ ورشد مکتب اهل بیت مصرف می کرد واز فقرا حمایت می نمود . .(۶)

از جمله عواملی که باعث حسد و کینه هارون نسبت به امام موسی بن جعفر (علیه‌السلام) شد همین مسأله ارتباط امام با مناطق مختلف و حکومت حضرت بر دلها بود و همچنین سرازیر شدن وجوهات به جانب حضرت بود که دستور انتقال آن حضرت به بغداد را داد و در آنجا حضرت را زندانی کرد تا تحت نظر باشد.(۷)

امام مرکزیت این ارتباط بود طوری که سازمان وکالت همان طور که گفته شد در اقصی نقاط جهان اسلام در ایران و آفریقا و جاهای دیگر در دوره امام کاظم (علیه‌السلام) فعالیت داشت البته این مطالب را نیز باید خاطر نشان ساخت که عده‌ای از این وکلا بعد از شهادت امام کاظم (علیه‌السلام) گول مال دنیا را خورده و از پس وسوسه‌های شیطانی نیامدند و لذا از قبول امامت امام رضا (علیه‌السلام) اِبا کردند که این هم خود مؤید ارتباط امام با مناطق مختلف و داشتن وکیل در جاهای مختلف بود طوری یونس بن عبد الرحمن گوید: وقتی امام کاظم (علیه‌السلام) از دنیا رفت نزد هر یک از نمایندگان و کارگزاران آن حضرت اموال زیادی جمع شده بود و همین امر باعث شد مرگ آن حضرت را انکار کنند و در امامت امام ایشان توقف کنند.(۸)

افرادی چون زیاد بن مروان قندی (قندهاری)،(۹) عثمان بن عیسی رواسی و عده‌ای دیگر از این گروه محسوب می‌شود که فرقه واقفیه را به وجود آوردند.(۱۰)

فهرستی از افرادی از طرف امام کاظم (علیه‌السلام) وکالت داشتند عبارتند از:

  1. مغضل بن عمر جعفی در کوفه، ۲. عبدالرحمان بن حجاج در بغداد، ۳. عبدالله بن جندب در اهواز، ۴. علی بن یقطین در کوفه، ۵. اسامه بن حفص، ۶. ابراهیم بن سلام نیشابوری در نیشابور، ۷. یونس بن یعقوب در کوفه، ۸. علی بن حمزه بطائنی، ۹. زیاد بن مروان قندی (در قندهار)، ۱۰. احمد بن بشر سرّاج، ۱۱. عثمان بن عیسی رواسی در مصر، ۱۲. منصور بن یونس بزرج، ۱۳. حیان سرّاح.(۱۱)

بنابراین امام موسی بن جعفر (علیه‌السلام) با تربیت افرادی عالم و مطمئن و دادن وکالت به آنها و فرستادن آنها به مناطق مختلف جهان اسلام. با شیعیان ارتباط داشتند و آنها را علیه ظلم و جور خلفا آگاه می‌ساختند و در مواقعی که فشار سیاسی از طرف خلفا شدت می‌گرفت و ارتباط مستقیم با مردم غیر ممکن می‌نمود با ارسال پیام و نوشتن نامه‌هائی البته با رعایت سیاست تقیه این ارتباط را برقرار می‌کردند.

پی نوشت:

  1. ادیب، عادل، زندگانی تحلیلی ائمه دوازده‌گانه، ترجمه مبشری، اسدالله، تهران، نشر و فرهنگ اسلامی، چاپ ششم، ۱۳۶۶، ص ۲۱۴.
  2. شریف قرشی، باقر، حیاه الامام موسی بن جعفر، نجف، مطبعه آداب، چاپ دوم، ۱۳۸۹ هـ، ج ۱، ص ۴۱۸.
  3. همان. ج ۲، ص ۲۱۹.
  4. علامه مامقانی، تنقیح المقال، ج ۲، ص ۶، (بی جا)، (بی تا).
  5. شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا (علیه‌السلام) ، ترجمه غفاری، علی اکبر، تهران، نشر صدوق، چاپ اول، ۱۳۷۳، ج ۱،ص ۲۲۷.
  6. ابن شهر آشوب، مناقب الی ابی‌طالب، قم، مطبعه العلمیه، (بی تا)، ج ۴،ص ۲ ـ ۲۹۱.
  7. ابو الفرج اصفهانی، مقاتل الطالبین، ترجمه رسول محلاتی، سید هاشم، تهران، نشر صدوق، چاپ دوم، (بی تا)، ص ۲۶۷.
  8. شیخ صدوق، پیشین، ص ۲۲۵.
  9. مامقانی، پیشین، ج ۱، ص ۴۵۷.
  10. صدوق، پیشنین، ص ۲۲۷.
  11. ر.ک: جباری، محمد رضا، سازمان وکالت و نقش آن در عصر ائمه (علیه‌السلام) قم، انتشارات مؤسسه امام خمینی (ره)، چاپ دوم، ۱۳۸۲، صص ۴۲۳ – ۵۹۹.

منبع: نرم افزار پاسخ ۲ مرکز مطالعات حوزه.