حقیقت
حقیقت امر به معروف و نهی از منکر
آیین مقدس اسلام در کنار دیگر برنامه‌های فردی و اجتماعی خود، از پیروانش می­‌خواهد که نسبت به آن‌چه از دیگران می­‌بینند بی­‌تفاوت نباشند بلکه آن‌ها را به سوی خوبی­‌ها فرا خوانده و از بدی‌ها باز دارند. این دو وظیفه اساسی، امر به معروف و نهی از منکر نام دارد. معنای لغوی امر: امر در لغت دو معنی دارد؛ یکی کار…
بررسى احادیث اهل سنت در مورد آغاز وحی بر پیامبر اسلام
در متون اهل سنت در باره آغاز وحی بر پیامبر اسلام (ص) احادیثی نقل شده که قابل نقد و بررسی است: ۱٫ تعارض دو روایتى که بخارى در کیفیت نزول قرآن بر پیامبر(صلّى الله علیه و آله و سلّم) نقل مى کند. او در حدیث عایشه مى گوید: قرآن، در خواب و رؤیا بر پیامبر(صلّى الله علیه و آله و سلّم) نازل شده است. در روایتى …
حقيقت‏ دعا
 حقيقت دعا، همان توجّه به خداوند و استمداد و مددخواهى از رحمت بيكران اوست كه در هر آفريده‏اى طبعاً وجود دارد؛ خواه انسان و خواه موجودات ديگر. اساساً هر آفريده‏اى خود را پديد آمده از اين جهان و مقهور و نيازمند به پروردگار اين جهان مى‏بيند و در ناتوانى‏ ها و بيچارگى‏ ها و درماندگى ‏هايش به گونۀ طبيعى ا…
تاسیس دولت فاطمی در مصر
در دوره ی ستر، امامان اسماعیلیه کاملا در خفا می زیستند و خود را به شکل تجار در آورده در شهر «سلمیه » به تجارت می پرداختند تا نسبت به عمال خلیفه جلب توجه ننمایند و هیچ یک از اسماعیلیان از نام و محل امامان خود آگاه نبودند، در عین حال ایشان دعات خود را به اطراف بلاد اسلام می فرستادند و مردم را به ظهور ن…
آيه مودّت
خداوند متعال در قرآن كريم مى فرمايد: ( قُلْ لا أَسأَلُكُمْ عَلَيهِ أَجراً اِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِى الْقُربى)؛(1) «[اى رسول ما به امت] بگو من از شما اجرِ رسالت جز اين نمى خواهم كه مودّت و محبّت مرا در حقّ خويشاوندانم منظور داريد.» اين آيه معروف به آيه مودّت است، كه اغلب كتاب هاى تفسير و حديث و تاري…
صفات الهى در كلمات اميرالمؤمنين (ع)
مقدّمه بحثى كه فراروى ماست بررسى كلمات اميرالمؤمنين على(عليه السلام)در زمينه صفات خداوند است. بدين رو، طبع بحث اقتضا مى كند پژوهش ما صرفاً نقلى باشد، اما ـ چنان كه خواهد آمد ـ اميرالمؤمنين(عليه السلام)، خود در توصيفاتشان، به عقل و دريافت هاى عقلى استناد كرده اند. از اين رو، بحث حاضر صرفاً نقلى نخواهد بود…
منظور از بداء در مورد خداوند
 در اصول کافى جلد 1 بابى تحت همين عنوان آمده است حقيقت بداء تعبير ديگرى است از "یمحو الله ما يشاء و يثبت و عنده أمّ الکتاب؛[1] خداوند محو و اثبات مي‌‌ کند آن چه را که مي‌‌ خواهد و نزد او است امّ الکتاب". يهود عقيده داشتند که دست خدا بسته است؛ به اين معنا که خدا آسمان و زمين و زمان و انسان و موجودات را خ…
خالقيت، ربوبيت، الوهيت
خالقيت بعد از اثبات واجب الوجود به عنوان نخستين علت براى پيدايش موجودات ممکن الوجود و در نظر گرفتن اينکه همگى آنها در هستى خودشان نيازمند به او هستند صفت خالقيت براى واجب الوجود، و مخلوقيت براى ممکنات انتزاع مى شود.مفهوم «خالق» که بر اساس اين رابطه وجودى بدست مى آيد مساوى با علت هستى بخش و موجد (اي…
اعتقاد به معاد، امرى فطرى
 مسأله اينکه آيا اعتقاد به رستاخيز فطرى هست يا فطرى نيست بستگى دارد به اينکه ما اعتقاد به رستاخيز را در چه شکلى طرح کنيم. يک وقت در آن شکل طرح مى کنيم که خود قرآن کريم در اکثر آيات طرح کرده است. معنى و مفهومى که قرآن به رستاخيز مى دهد رجوع و بازگشت به پروردگار است (انا لله و انا اليه راجعون). اگر به ا…
اثبات روح و تاريخچه عقيده به آن
از ديدگاه عقل و فلسفه اولين مساله زيربنايى در علم النفس، اثبات موجوديت مستقل مجرداز ماده براى نفس است زيرا اين مساله، محور تمام مسائل علم النفس از ديدگاه اسلامى مى باشد و اين بحث محورى در همه مسائل قواى مورد بحث در علم النفس تاثير كلى دارد و به مسائل،جهت مى بخشد و آثار و احكام گوناگون، نتيجه مى دهد. طبع…
مقصود از دورى و نزديکى قيامت
 خداوند در قرآن درباره قيامت مى فرمايد: «انهم يرونه بعيدا و نريه قريبا؛ آنان (کافران) او را دور مى بينند ولى ما او را نزديک مى بينيم» (معارج/6 و7). مقصود از دورى يا نزديکى قيامت مقصود از اين دورى و نزديکى چيست؟ آيا مقصود اين است که کافران در زمان دورتر مى بينند، مثلا آنها معتقدند که قيامت بعد از مي…
دليل فقر و غناء بر يگانگى خداوند
 قرآن مجيد در آيه 54 سوره «روم» به يكى از دلائل توحيد كه دليل فقر و غناء است اشاره كرده، مى فرمايد: «خداوند همان كسى است كه شما را در حالى كه ضعيف و ناتوان بوديد، آفريد، سپس بعد از اين ضعف و ناتوانى، قوت و قدرت بخشيد، و دوران جوانى و شكوفايى نيروها آمد، و بعد از آن بار ديگر ضعف و پيرى را جانشين قوت كرد» (…
قضا و قدر
قانون عليت در جهان هستى ، به نحو استثناء ناپذير حكم فرما و جارى است . به مقتضاى اين قانون هر يك از پديده هاى اين جهان در پيدايش خود بعللى ( اسباب و شرائط تحقق ) بستگى داردكه با فرض تحقق همه آنها ( كه علت تامه ناميده مي شود ) پيدايش آن پديده ( معلول مفروض ) ضرورى ( جبرى ) است و با فرض فقدان همه آنها يا بر…
آثار معرفت به خدا
تأثير معرفت در روان و رفتار آدمى علم، مايه هاى فطرى وجود آدمى را فعليت داده بدانها سمت و سو مي بخشد و قواى فطرى او را بر مي انگيزد.بر همين پايه، معرفت به ذات، صفات، اسما و افعال الهى در بر انگيختن آن مايه هاى فطرى که با خداى متعال در ارتباطاند و نيز در پيدايش حالت هاى خاص الهى در روان انسان، تأثير ژر…
حق و عدل ميزان هاى قيامت
حق و عدل ميزان هاى قيامت حضرت صادق عليه السلام در اين خصوص فرمودند: ميزان، عدل است؛ و در آيه قرآن داريم که ميزان حق است: «والوزن يؤمئذ الحق ؛ و در آن روز (معيار) سنجش، حق است» (اعراف/8). و ميزان عدل چنانکه خواهيم گفت ميزان حق است، و حق و عدل داراى مصداق واحدي هستند، و مفهوم آنها بالاعتبار تفاوت دارد…