حسن التبعل

نوشته‌ها

زیباترین روش شوهرداری، معیارهای همسر نیکو از نگاه قرآن

مسائل جنسی، ریشه بسیاری از طلاق‌ها

آمارها بیانگر آن است که بیش‌ترین علل و عوامل مستقیم و یا غیرمستقیم افزایش طلاق در میان خانواده‌ها عدم تعامل سازنده و مفید میان زن و شوهر است. زنان بر این باورند که با اختیار شوهر، توانسته‌اند به همه چیزهایی که می‌خواستند دست یابند و ستون استوار بنیاد خانواده را در اختیار گرفته‌اند و به اهداف خود رسیده اند. در حالی که نگه داشت چیزی سخت‌تر از به دست آوردن آن است.

مردان در دست زنان و یا در کنار ایشان همانند ماهی بسیار لغزنده هستند. از این رو نمی‌توان از گریزپایی آنها سخن نگفت و امید داشت که همواره پای بند خانه و خانواده باشند مگر آن که انگیزه‌های قوی و شدید آنان را در محیط خانواده حفظ کند.
در ریشه یابی طلاق همواره از مسایل جنسی به صراحت و یا کنایه سخن گفته شده است. بطوری که از نظر برخی کارشناسان مسائل خانواده، بیش از ۵۰درصد طلاقها ریشه در مسائل جنسی دارد.
مردان پیش از آن که به جا و مکان و غذا اهمیت دهند به مسایل جنسی اهمیت می‌دهند. از این رو گفته‌اند ریشه مشکلات خانوادگی را می‌بایست در خلوت‌گاه ایشان جست.
بر پایه آموزه‌های قرآنی و فرمان الهی، زنان و مردان می‌بایست در شبانه روز سه وعده را خلوت کنند و در این سه زمان حتی فرزندان نیز نباید در خلوت‌گاه ایشان وارد شوند. (سوره نور ۵۸)
در این سه خلوت، زن می‌بایست خود را به اشکال مختلف بیاراید و از هر گونه آرایش و زینت بهره برد.

نحوه تعامل خصوصی زن و شوهر

در روایات و روان شناسی جنسی درباره خلوت‌گاه و تعامل زن و شوهر در این مدت، گفته شده که آنان در این مدت با یک دیگر درباره مسایل خصوصی سخن بگویند و معاشقه نمایند و هرگز درباره مسایلی سخن نگویند که کدورت زا باشد و مشکلات بیرون از خلوتگاه را به درون خلوتگاه بکشاند و عیش را منقص گرداند و آتش محبت را به آب سرد سخنان درشت خاموش سازد بلکه هر سخنی که مهر و محبت را بیافزاید و عاملی برای جذب و جلب به سوی یک دیگر باشد بر زبان رانند.
به هر حال عرضه کردن زن به مرد در خلوتگاه و حریم کاملا خصوصی، اصلی قرآنی و حکمی الهی است که نمی‌توان از آن چشم پوشید. از این رو گفته‌اند بسیاری از مشکلات و درگیری‌های میان زن و شوهر در طول روز ارتباط تنگاتنگی با خلوت‌گاه ایشان دارد. هرگاه مسایل خلوت‌گاه حل شود اغلب مشکلات دیگر به خودی خود حل می‌شود.

اگر مردی درباره پوشش زن و یا غذا و نحوه بچه‌داری و مانند آن اشکالی می‌گیرد ریشه آن را می‌بایست در جای دیگر جست و این گونه چیزها بهانه‌هایی بیش نیستند.
در این حریم خصوصی، بچه‌ها و دیگر کسان حاضر در محیط خانواده نمی‌بایست وارد شوند. در دستورهای قرآنی و نبوی این مسئله بارها مورد تأکید قرار گرفته که زن و شوهر می‌بایست از خوابگاه مستقل و مجزایی برخوردار باشند تا از هر حیث آسوده خاطر باشند.

حسن التبعل، رفتاری جهادی

امام علی(علیه السلام) در کلمات قصار نهج البلاغه (شماره ۱۳۶) در عبارتی کوتاه اما پر مغز می‌فرماید: جهاد المرآه ، حسن التبعل= جهاد زن، نیکوشوهرداری کردن است.

به تحقیق و با اطمینان می‌توان گفت تمام رمز و رازهای خوشبختی و سعادت یک زوج مسلمان و مؤمن در همین عبارت کوتاه نهفته است و شاید بتوان ادعا کرد که پیرامون همین عبارت موجز، مقالات متعدد و حتی کتاب‌ها نوشت.
تجربیات زندگی بسیاری از خانواده‌های مسلمان نشان می‌دهد که اغلب معضلات و ناهنجاریهای خانوادگی و اختلافات میان همسران ناشی از عمل نکردن به این جمله نورانی امیر بیان است ازاین رو با توجه به اهمیت موضوع و در ادامه مقاله، به بازخوانی حسن التبعل یعنی نیکوترین شیوه شوهرداری در آموزه‌های قرآنی می‌پردازیم.

تبعل و بعل در لغت

بعل در زبان عربی به معنای رئیس و رب النوع و بت و صنم و مانند آن آمده است. در آیات قرآن هرگاه این واژه به کار رفته مراد از آن شوهر و جفت زن است به جز در آیه ۱۲۵ سوره صافات که به معنای بت و صنم می‌باشد. خداوند در این آیه می‌فرماید: ا تدعون بعلا و تذرون احسن الخالقین؛ آیا بعل را به عنوان خدای خویش می‌خوانید و از او درخواست کمک دارید و خدایی را که بهترین آفریدگان است رها می‌سازید؟ به نظر می‌رسد که در این آیه مراد از بعل، خدایی است که در میان اقوام قدیمی لبنان در منطقه بعلبک مورد پرستش بوده است.

حضرت الیاس(علیه السلام) که مأمور به سوی ایشان بود آنان را به پرستش خدایی دعوت می‌کند که بهترین آفریدگار است ولی آنان نمی‌پذیرند.
به نظر طبری در تفسیر کبیر او، بعل در این کاربرد واژه‌ای عربی از واژگان اهل یمن است که به معنا و مفهوم رب و پروردگار و خدایگان است. از این رو می‌توان گفت که معنای آن چندان تفاوتی با معنای مالک و صاحب که در آرامی و یا سامی ریشه داشته نخواهد داشت؛ زیرا محققان بر این باورند که واژه بعل از ریشه سامی و یا آرامی است و در زبان وادبیات ایشان به معنای مالک و صاحب و پروردگار به کار می‌رفته است.

برخی دیگر بر این باورند که اقوام سامی به زمینی که دارای آب کافی بود و نیازی به آبیاری نداشته و در آن زمین درختان میوه خوبی به عمل می‌آمد سرزمین بعل می‌گفتند که در حقیقت پروردگار و رب درختان و گیاهان خود بوده و نیازی به آبیاری آسمانی (باران) یا زمینی از راه نهر ندارد.
از این رو شوهر و جفت زن را بعل گفته‌اند که در حقیقت خدایگان زن و پروردگار اوست و به نوعی مالکیت و سروری دارد. در کاربردهای اقوام کهن برای بیان مفاهیمی مهم چون شوهر، احترام و بزرگی و سیادت و آقایی مطرح و مهم بوده است. از این رو از واژگانی بهره گرفته می‌شد که در حد و اندازه پرستش بوده است.
در برخی از اقوام، شوهر چنان از جایگاه بلند برخوردار بود که در حکم خدایگان و در شأنیت پرستش بوده است. از این رو واژه‌ای که برای بیان پروردگاری و رب النوعی و یا صنم و بت استفاده می‌شد برای شوهر نیز به کار می‌رفته است. بنابر این معنا و مفهوم بعل در کاربردهای اصیل آن به معنای پروردگار خانه و سرور و سالار بوده است.

معناشناسی حسن

اما واژه حسن به ضم حاء که در زبان پارسی به معنی نیکویی است، در حوزه‌های مختلف، معنایی متنوع و متعدد دارد. با این همه در یک امر مشترک می‌باشد و آن مسئله زیباشناختی به عنوان مؤلفه و مقوم اصلی است. هر چیزی هر چند خیر و خوب باشد ولی نیکو نیست.

نیک و نیکو چیزی است که از نظر ذوقی و عاطفی و زیبایی، شخص را به وجد و ذوق می‌آورد. از این رو تاکید بسیاری در این واژه بر جنبه‌های روان شناختی و زیباشناختی آن شده است. نیکو، هر امر پسندیده‌ای است که زیبایی را نیز همراه خود دارد و زمینه اعجاب و شگفتی دیگران را فراهم می‌کند و عواطف و احساسات آنان را برمی انگیزد.
حسن خلق که در آیات قرآنی از آن سخن به میان آمده و حتی پیامبر با عنوان «علی خلق عظیم» مورد تمجید و ستایش خداوند قرار گرفته به معنای نرم خویی، پاکیزه گفتار بودن و با روی گشاده و زیبا با دیگران برخورد کردن است.(جامع السعادات، ج۱، ص ۳۰۶)
بنابر این با توجه به کاربردها و مصادیقی که قرآن برای حسن خلق بیان داشته می‌توان گفت که حسن التبعل چیزی در مایه‌های رفتارها و هنجارهای نیک و حتی فراتر از آن است.

خلوت سه‌گانه و اهمیت آن

یکی از بهترین و نیکوترین روش‌های همسرداری به طور کلی و شوهرداری به طور خاص آن است که زن و شوهر در شبانه روز سه وعده با یکدیگر تنها باشند: پیش از نماز صبح و سحرگاهان، هنگام چاشت(ظهر) و هم چنین بعد از نماز عشاء.( نور ۵۸)
در این زمان هیچ یک از بستگان از کوچک و بزرگ نباید راه یابند و اگر فرزندان به بلوغ جنسی رسیده‌اند می‌بایست همانند دیگران هنگام ورود به خلوت، از پدر و مادر اجازه ورود بگیرند.
خلوت‌های سه گانه آن چنان مهم و اساسی است که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: نشستن مرد در کنار همسر خود در پیشگاه خداوند دوست داشتنی‌تر از اعتکاف و شب‌زنده‌داری در مسجد خود (مسجدالنبی در مدینه) است. (تنبیه الخواطر ج۲ ص ۱۲۲)
مرد در این خلوت‌گاه، باید محبت خود را به زن ابراز کند و از پنهان کردن آن بپرهیزد؛ زیرا زنان با شنیدن محبت مردان اعتماد به نفس خاصی می‌یابند. از این رو پیامبر بزرگوار(صلی الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: این گفته مرد به همسر خویش که دوستت دارم هیچ گاه از قلب او بیرون نمی‌رود. (کافی ج۵ ص ۵۶۹)
هر یک از زن و مرد باید به اشکال مختلف مهر و محبت خویش را بیان و آشکار سازند. چه این مسئله با گفتن کلمه‌ای باشد و یا دادن شاخه گلی و یا هر چیزی که زن از آن خوشش می‌آید. از این رو حتی خریدن تنقلاتی جزئی و چیزهایی که زن بدان علاقه مند است یکی از شیوه‌های بیان و ابراز مهر و محبت بشمار می‌رود.

پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) در این باره می‌فرماید: مردی که برای همسرش لقمه می‌گیرد نزد خداوند پاداش دارد. (المحجه البیضاء ج۳ ص ۷) به این معنا که این عمل وی نه تنها بازتاب دنیوی و افزایش مهر و محبت میان زن و شوهر خواهد داشت بلکه بازتاب اخروی نیز به ارمغان می‌آورد و شخص در آخرت از پاداش آن بهره مند می‌شود.
زن در خلوت‌گاه باید خود را عرضه کند. و لذا در اسلام پیش قدمی زن در مسایل جنسی و عرضه کردن پیشنهاد از سوی او امری مستحب دانسته شده است. استحباب به این معنا خواهد بود که این عمل وی مانند لقمه گرفتن مردان برای زن، آثار دنیوی و اخروی و پاداش را دربردارد و فقط یک رفتار اجتماعی و هنجاری نیک به شمار نمی‌رود بلکه امری مورد تایید و تاکید دین و شارع به عنوان یک عمل دینی و حکم شرعی شمرده می‌شود.
پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) در بیان ضرورت اعلام آمادگی جنسی زن می‌فرماید: «علیها ان تطیب باطیب طیبها و تلبس احسن ثیابها و تزین باحسن زینتها و تعرض نفسها علیه غدوه و عیشه و اکثرمن ذلک حقوقا بر زن به عنوان یک واجب (یا حکم استحبابی) شرعی است که از خوشبوترین عطرها استفاده کند و زیباترین لباس‌ها را بپوشد و خود را به نیکوترین وجه بیاراید و بامدادان و شامگاهان خود را بر شوهر عرضه کند و اعلام آمادگی نماید. این از حقوق شوهر می‌باشد و حقوق شوهر بیش از این چیزی است که گفته شد.
تاکید آن حضرت بر عرضه کردن در دو وقت به معنای مخالفت با حکم سه وقت قرآن نیست بلکه تنها از باب نمونه مواردی را مطرح می‌سازد و از بیان بسیاری از موارد و مصادیق خودداری می‌ورزد و در یک کلمه می‌افزاید که حقوق شوهر بیش از آن چه گفته شده می‌باشد تا زن خود با توجه به شرایط شوهر و علاقمندی وی اقدام کند تا شوهر وی نیازی به دیگری پیدا نکند و در دام وسوسه‌های شیطانی نیفتد.

چنان که گفته شد و آمارها نیز نشان می‌دهد، بسیاری از اختلافات میان زن و شوهر از این ناحیه است.

شما زنانی را دیده اید که در هنگام بیرون رفتن گویی، خود را برای عروسی و میهمانی آرایش می‌کنند و جامه‌های بسیار زیبا و آرایش بسیار نیکو می‌کنند و از همه روش‌های خودنمایی بهره می‌گیرند ولی همین که به خانه می‌آیند آرایش را با توجیه بد بودن در نزد فرزندان می‌شویند و جامه‌های زیبا را از تن خارج می‌کنند و به شکلی معمولی در خانه می‌گردند. مردی که در بیرون با چنین زنانی حتی بطور لحظه‌ای و گذرا مواجه شود سپس درخانه با شکلی دیگر روبه روگردد در درون خویش احساس کمبود می‌کند و به شکل مطلوب ارضا نمی‌شود در حالی که دیدگاه اسلام عکس این رفتار را تأیید می‌کند.

* آماده‌باش دایمی

یکی از حقوق مردان بر زنان به عنوان حسن تبعل آن است که زن خود را همواره در حوزه مسائل جنسی آماده نشان دهد مگر در مواردی که دین از آن بازداشته است. البته در همان موارد خاص و ممنوع نیز به اشکال دیگر خود را در معرض بهره‌برداری جنسی قرار دهد و زمینه‌های استمتاع شوهر را فراهم آورد به گونه‌ای که مرد، هیچ احساس کمبود و نیاز جنسی نکند. این آماده‌باش هرچند که در آیه ۵۷ سوره نور نیز بیان شده ولی در روایات، به شکلی مشخص مطرح شده است. در بسیاری از روایات، بر این نکته تاکید شده که زن می‌بایست همواره در حالت آماده‌باش دایم جنسی باشد.

در روایت است که زنی از پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) درباره حقوق شوهر پرسید: آن حضرت فرمود: و لاتمنعه نفسها و ان کانت علی ظهر قتب؛ بر زن است که خود را از شوهرش بازندارد و بگذارد تا وی از او کام بگیرد حتی اگر بر روی کوهان شتر باشد.

این روایت، بدترین حالت را تجسم کرده که در جریان سفر و آن هم در روی شتر و بار کجاوه اگر مردی از زن خویش بخواهد که از وی کام گیرد، می‌بایست خود را آماده کند و از آن بازندارد. در حقیقت آماده‌باش دایمی جنسی، برای جلوگیری از هر گونه احساس نیاز، امری است که می‌بایست زن به عنوان حق شوهر بشناسد و از آن کوتاهی نکند. از این رو گفته‌اند یافتن شوهر، آسان‌تر از حفظ آن است؛ زیرا مردان با دیدن، غرایز جنسی‌شان تحریک می‌شوند و احساس نیاز می‌کنند و اگر این نیاز برآورده نشود، از راه‌های دیگر ارضا می‌شوند که یا گناه است و یا با عقد موقت و دایم با زن دیگری برآورده می‌شود.

تاکید آیات و روایات بر خودنمایی و آراستگی زنان برای شوهران از این روست که مردان با مشاهده و دیدن، عواطف و احساسات جنسی شان برانگیخته شود. از این رو، زن موظف است خود را در حالت آماده‌باش قرار دهد تا شوهر وی به زنی دیگر گرایش نیابد و استمتاع نجوید. مسائل جنسی در خانواده، هم در حوزه تشکیل و هم بقای آن نقش اساسی دارد. تفکر این که این امور در زمانی کاسته می‌شود و یا تقلیل می‌یابد و یا از میان می‌رود تفکر نادرست و دور از واقع است. مردان برخلاف زنان دارای تمایلات جنسی قوی‌ای هستند. شاید یکی از علل و حکمت‌های تعدد زوجات و عقد موقت، مسئله گرایش‌های شدید جنسی مردان باشد که هرگز فروکش نمی‌کند و زنان گاه به عللی، نمی‌توانند آن را برآورده سازند و مشکلات خانوادگی را سبب می‌شود. خانه غالبا زمانی آرامش می‌یابد که مرد از نظر جنسی ارضا شود و نیازهای جنسی او برآورده گردد. اگر این تمایلات جنسی در خانه و به شکل صحیح و محبت‌آمیز تأمین نشود به اشکال مختلف در جامعه خود را نشان می‌دهد و فساد و تباهی اجتماعی را به دنبال خواهد داشت. از این رو زن باید پروانه‌وار پیرامون شوهر بچرخد و همه گونه وسایل و آرامش روحی و روانی و جنسی وی را برآورده سازد.

امام باقر(علیه السلام) می‌فرماید: هر زنی که یک لیوان آب به شوهرش بدهد، از یک سال روزه‌داری و شب‌زنده‌داری برایش برتر است. (وسایل الشیعه ج ۱۴ ص ۱۲۳)

اصولا جهاد نفس و جهاد اکبر و اصغر زن، در زندگی خانوادگی و در شوهرداری و حسن التبعل وی می‌باشد. زنان اگر بخواهند ثوابی کسب کنند، نیازی نیست که شب‌زنده‌داری کنند و برای نماز شب برخیزند و یا روزهای بلند و گرم را روزه مستحبی بگیرند و یا برای جنگ و جهاد در راه خدا به جبهه بروند. برای به دست آوردن پاداش اخروی همه این امور، کافی است که فقط خوب شوهرداری کنند. از این رو، یک لیوان آب به شوهر دادن، برابر با ثواب و پاداش یک سال شب‌زنده‌داری و روزه‌داری می‌باشد. (ر. ک به: زن در آینه جلال و جمال، آیت الله جوادی آملی ص ۳۹۸)

امام باقر(علیه السلام) هم چنین می‌فرماید: زن برای رضا و خشنودی خدا، تنها رضایت شوهر را اصل قرار دهد. با این کار است که رضایت و خشنودی خدا را نیز به دست می‌آورد و اگر شوهر خشمگین شود، خشم الهی را به دنبال خواهد داشت.

* رضایت شوهر، عامل ثبات خانواده

زنان می‌بایست به هر شکلی شده رضایت شوهر را به دست آورند. از این رو، شوهر در اندیشه و تصویر اسلامی چون پروردگار صاحب حق و مالک شمرده شده است و از جایگاه بلندی برخوردار می‌باشد. زن برای به دست آوردن رضایت و خشنودی خدا، نمی‌بایست نمازهای بسیار و یا طولانی بخواند و یا روزه‌های مستحبی بگیرد. همین کار را می‌تواند با رضایت شوهر به دست آورد و از پاداش آن بهره مندگردد. از این رو در اسلام جز نمازهای واجب و آن هم در خانه از آنان خواسته نشده و حتی نهی شده است که زنی نمازش را طولانی کند و شوهر را سرکار بگذارد و خود را در کنار شوهر ننشاند و عشوه نکند و روزه‌های مستحب حتی بی‌اذن شوهر باطل و گناه است و نمازهای مستحبی از استحباب خارج می‌شود.

به هر حال جهاد و دین‌داری زن، در شوهرداری وی خلاصه می‌شود. چنان که امیر مومنان علی(علیه السلام) می‌فرماید: جهاد زن، آن است که خود را بیاراید و زیبایی خویش را آشکار کند و برای شوهرش آراستگی نماید. (نهج البلاغه کلمات قصار شماره ۱۳۶)

آنچه بیان شد تنها نمونه‌هایی کوچک از روش‌های نیک شوهرداری است و حتی اگر این کوچک‌ترین و مصادیق مطرح شده مراعات گردد بسیاری از خانه‌ها از وضعیت کنونی بیرون می‌رود و آرامش در خانه‌ها حکمفرما می‌شود ولی مساله این است که حتی در همین اندازه، مسایل رعایت نمی‌شود و در نتیجه طلاق و جدایی در جامعه افزایش می‌یابد. به سخن پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) آنچه گفته شده، بخشی از حقوق شوهران است و حق شوهر بیش از این چیزهایی است که بیان شده است. البته بدیهی است کارها و رفتارهای دیگری نیز وجود دارد که از مصادیق حسن التبعل است که برای آشنایی با آنها می‌توان به کتابهای مربوط به اخلاق خانواده مراجعه کرد.

* یک نکته ضروری

مجموع آنچه بیان شد ممکن است برای خواننده مقاله چنین القا کند که نگارنده این سطور، فردی متعصب و یا مردسالار و یا دارای گرایشاتی از این قبیل است و یک طرفه به قاضی رفته است در حالی که چنین قضاوتی قطعا به دور از انصاف و واقعیت است و باید به این نکته اذعان کرد که اگر اسلام این همه بر حقوق مرد تأکید می‌کند، متقابلا بر حق فراوان زن نیز در زندگی زناشویی تأکید دارد و آیات قرآن و روایات بسیار بر ضرورت رعایت حقوق زن در زندگی و فراهم کردن آسایش و آرامش او، خوشرفتاری با وی و عدم ظلم و اجحاف در حق او تأکید می‌ورزند که پرداختن به این مقوله، نوشتار مستقل و جداگانه‌ای را می‌طلبد و شاید در آینده به آن نیز بپردازیم. بدون تردید هدف نگارنده از نگارش این مقاله و مقالاتی از این دست، آشنا کردن هر یک از زن و شوهر، نسبت به حقوق و وظایف یکدیگر است تا از رهگذر آموزه‌های حیاتبخش دینی، زندگی توأم با آرامش، رفاه و محبت و دور از تنش و نابهنجاری را بدست آورند و لذت زندگی را به طور واقعی تجربه کنند.

منبع: روزنامه کیهان

شیوه محبت به شوهر

زن نیز(همانند همسرش)، باید علاقه خود را به شوهرش ابراز کند. اولین راه ابراز محبت، با زبان و گفتار است. خانم محترم! چه مانع دارد گاه گاه به شوهرت بگویی: «عزیزم! واقعاً تو را دوست دارم». اگر در بیرون خانه است به او تلفن بزن و حالش را بپرس؛ اگر از موقع معمول دیرتر به خانه آمد، اظهار کن: «خیلی منتظرت بودم تا بیای، از دیرآمدنت دلتنگ شدم؛» اگر از سفر آمده به او بگو: «خوب شد آمدی دلم برایت تنگ شده بود.» در ادامه، چند راه دیگر ابراز علاقه زن به شوهرش را ذکر می‌کنیم:

۱- با شوهرتان سازگار باشید

برخورد بین دو انسان ـ‌زن و شوهر‌ـ که دارای دیدگاه‌های متفاوت هستند، باعث پیدایش بیشتر مشکلات زندگی می‌شود. این دیدگاه‌ها اگر به‌ طور اتفاقی با یکدیگر همسو باشند، موجب بروز مشکلات خیلی اندک و گذرا خواهد بود در غیر این صورت، این اتفاق دیدگاه‌ها باعث ایجاد برخورد می‌شود.
برای مثال، شما مایلید به دانشگاه بروید و به تحصیل ادامه دهید، اما شوهرتان می‌خواهد شما در خانه بنشینید و به خانه‌داری و رسیدگی به همسر و فرزندان بپردازید. یا در مورد دیگر، شوهر شما پس از کار روزانه، عصر هنگام به خانه می‌آید تا شبی آرام را در خانه بگذراند، اما شما که تمام روز را در خانه به سر برده‌اید مایلید برای گردش یا مهمانی از خانه خارج شوید. در اینجاست که یک برخورد بین زن و شوهر پدید می‌آید و هر یک با دلایلی که برای خودش قانع کننده است، خواسته خود را فریاد می‌زند.
تمام زوج‌ها، این مسائل را دارند. برای رفع اختلافاتی که میان زن و شوهر پیش می‌آید چه باید کرد؟
ناگزیر باید یکی از آن ‌دو، از خواسته خود بگذرد. به نظر بسیاری از روان‌شناسان و مشاوران خانواده، در این‌ گونه موارد لازم است زن کوتاه بیاید و از شوهر خود اطاعت کند. زن باید خود را با زندگی شوهرش سازگار کند. اسلام نیز این نظر را مورد تأیید قرار می‌دهد. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «یا معاشر النساء… و أطعن أزواجکنَ؛[۱] ای بانوان… از شوهرانتان اطاعت کنید.»
مرد و زن هر چند از لحاظ انسان بودن یکسان هستند، اما از حیث وظیفه و کارکرد با یکدیگر تفاوت دارند. خداوند بر اساس ویژگی‌های جسمی و روحی مرد و زن، مقرر داشت که مرد، رئیس خانواده و زنش معاون او باشد. هر سازمانی، یک رئیس دارد و واحد خانواده نیز از این قائده مستثنی نیست.
وقتی به شوهرتان این امکان را می‌دهید که رئیس خانواده باشد، کار درستی انجام می‌دهید که به صلاح خود شما خواهد بود. ممکن است بپرسید آیا این روش، یعنی اطاعت از شوهر و وفق دادن خود با او، یک زن را برده شوهرش نمی‌کند؟!
یک زن شایسته، یک برده نیست؛ او بزرگوارانه تصمیم می‌گیرد که خود را با زندگی شوهرش سازگار کند، هر چند گاهی اوقات ممکن است این کار بسیار سخت باشد. مرد نیز باید برای سپاس‌گزاری از همسرش، فداکاری او را جبران و خواسته‌هایش را برآورده ‌کند.
مرد هنگامی عاشق همسرش می‌شود که زن، تمام زندگی‌اش را وقف شوهرش کند و به او احترام بگذارد و دوستش بدارد و خود را آماده خدمت‌گزاری او کند. در این وضعیت است که زن به راستی در چشم شوهرش زیبا می‌شود و به صورت گوهری گران‌بها در می‌آید که شوهرش حاضر نیست او را با هیچ ثروتی عوض کند.

۲- به شوهرتان احترام بگذارید

هر انسانی به شخصیت خویش علاقه‌مند است و از خدشه‌دار شدن آن می‌رنجد. رعایت نکردن این امر مهم، باعث بریدن رشته محبت و ایجاد فاصله میان افراد می‌شود. حفظ حرمت و شخصیت دیگران در گرو احترامی است که در برخوردها از انسان نمایان می‌شود. رعایت این مسأله به‌ ویژه از سوی کسانی که با هم انس و الفتی دارند، باعث استحکام دوستی و گرمی روابط آنان خواهد شد.

زن و شوهر به دلیل ارتباط بسیار نزدیکی که با هم دارند، بیش از همه موظف به رعایت احترام متقابل و حراست از شأن و منزلت یکدیگر هستند.
در این راستا، احترام گذاشتن به مرد، یکی از مهم‌ترین راه‌های ابراز محبت به او از سوی همسرش است. وقتی زن، هنگام ورود شوهر به منزل، با لبی خندان و چهره‌ای گشاده به استقبال همسرش می‌رود، به او سلام می‌کند، به او خوش آمد می‌گوید، از او پذیرایی می‌کند، مؤدبانه کنار او می‌نشیند، به صحبت‌هایش گوش می‌دهد، مهم‌ترین کارها را در جلب محبت و رضایت شوهرش انجام داده است.
پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «حق الرجل علی المراه إناره ‌السراج و إصلاح الطعام و أن تستقبله عند باب بیتها فترحب؛[۲] حق مرد بر زن آن است که چراغ خانه را روشن کند، غذا را آماده کند و هنگام ورود مرد به خانه، تا جلوی در، به استقبال او برود و به او خوش‌آمد بگوید.»

۳- به شوهرتان توجه کنید

مردها نیازمند آنند که از سوی همسرشان، مورد توجه قرار گیرند. می‌خواهند همسرشان آنان را در مقایسه با دیگران، به‌ خصوص فرزندان، در اولویت قرار دهند و آن‌ها را مهم‌ترین شخص زندگی خود بدانند. مردها می‌خواهند همسرشان به خواسته‌ها و نیازهای آنان توجه کنند؛ اگر خسته‌اند اسباب استراحت آنان را فراهم کنند، اگر گرسنه یا تشنه‌اند نیازشان را برطرف کنند و اگر بیمارند و نیاز به مراقبت دارند، از آنان مراقبت و پرستاری کنند.
یکی از مهم‌ترین کارهایی که زن می‌تواند برای شوهرش انجام دهد، این است که به او فرصت دهد با او درد دل کند و مسائلی را که قادر نیست با کسی در میان بگذارد، به او بگوید.

زن‌هایی که به این وظیفه عمل می‌کنند، باعث موازنه و تقویت احساس تعادل روحی در مرد و خوشبختی و کامیابی در ازدواج هستند. گوش دادن به درد دل و حرف‌های شوهر، بدون آن که اظهار نظر یا اندرزی به او داده شود، روشی است برای محبت کردن به مرد که موجبات محبوبیت زن را نیز فراهم می‌آورد.

۴- شوهرتان را همان‌گونه که هست بپذیرید

یک مرد نیاز دارد همان‌گونه که هست، پذیرفته شود؛ دقیقاً همان‌طوری که هست (با همه عادات خوب یا بدی که دارد). این نوع پذیرش کامل و همه جانبه، وی را متقاعد می‌کند که شما به راستی او را دوست دارید. همسر شما نیاز دارد که احساس کند از اهمیت برخوردار است، دوستش می‌دارند و وی را می‌پذیرند. اگر شما ویژگی‌های فردی او را نپذیرید پس چه کسی باید پذیرای آن‌ها شود؟
یک زن شایسته، به علائق خاص شوهرش توجه می‌کند؛ خواه این علاقه‌ها یک غذای خاص، روابط جنسی، یا کوهنوردی با دوستان باشد. یک زن کامل، به شوهرش امکان می‌دهد که از پذیرشی بی‌قید و شرط برخوردار شود. بنابراین:
الف. هیچ‌گاه غر نزنید. مرتب اشکال گرفتن از کارهای شوهر و غر زدن برای چیزهای بی‌اهمیت فقط او را از محیط خانه بیزار می‌کند. تأثیر غر زدن، درست برعکس پذیرش وضعیت شوهر است.
ب. هرگز او را با مرد دیگری مقایسه نکنید. مردهای دیگر را به رخ شوهرتان نکشید.

این کار به او احساس ناشایستگی می‌دهد و اعتماد به نفس را از او می‌گیرد. هر مردی دوست دارد بابت توانایی‌ها و محاسنش از سوی همسر مورد تحسین قرار گیرد. به او اجازه دهید همان مرد شایسته‌ای باشد که هست. بدانید اگر به هر کسی آزادی بدهید که خودش باشد، او بهترین فرد خواهد شد.

۵- شوهرتان را تحسین کنید

به عنوان یک زن، شما آرزو دارید که مورد عشق و علاقه همسرتان باشید. در مقابل، شوهر شما هم به عنوان یک مرد آرزو دارد که شما وی را تحسین کنید. این نخستین نیاز او در خانه است. شما همان شخصی هستید که شوهرتان نیاز داردکه احساس کند در نظر شما فرد خاصی است و جایگاه ویژه‌ای دارد.

او با شما ازدواج کرد زیرا فکر می‌کرد که شما بهترین همسر دنیا هستید. در مقابل، او به حمایت و تحسین شما نیاز دارد. او برای آن که همیشه با شور و نشاط باشد به تحسین‌تان نیاز دارد وگرنه به خانواده‌اش بی‌رغبت می‌شود.
از همین حالا تصمیم بگیرید که وجود شوهر خود را در منزل جدی بگیرید و با او مهربان باشید. هنگامی که صحبت می‌کند تحسینش کنید. به چیزی که می‌گوید توجه کنید. اجازه دهید که احساس کند شما خیلی به او اهمیت می‌دهید. به صفات تحسین برانگیز او توجه کنید. همه مردها صفات قابل‌تحسینی دارند.

از شوهرتان که عادت دارد با کلمات شیرین خود، دل شما را شاد کرده، به وجدتان آورد، تعریف و تمجید کنید. ممکن است شوهر شما اندام خود را دوست داشته باشد. او از شما می‌خواهد که جسمش را دوست بدارید و تحسین کنید. تنها راهی که برای این کار وجود دارد این است که به او بگویید اندام هیکلش را دوست دارید. همچنین می‌توانید از هوش و عقل و درایتش، از اخلاق خوبش، از وقت‌شناس بودنش و… تعریف و تمجید کنید.
منظور از این سخنان این نیست که شما برای اینکه در شوهرتان یک احساس غرور و شخصیت پدید آورید، به دروغ و نیرنگ متوسل شوید. همه افراد، تفاوت میان تحسین و تملّق را درک می‌کنند. بلکه منظور این است که شوهرتان نیاز عمیقی به تحسین واقعی دارد. درصدد یافتن تحسین‌های تازه برآیید. نقاط قوتی را که شوهرتان دارد و شاید خودش هم به دارا بودن آن صفات توجه ندارد، پیدا کنید و او را به خاطر داشتن آن‌ها تحسین کنید.

۶- خود را برای شوهرتان بیارایید

یکی از نیازهای اساسی شوهر شما این است که از نظر جسمانی برای او جذاب باشید. او عاشق اندام شماست. سر و وضع آراسته، همان چیزی است که شوهرتان از شما می‌خواهد. او می‌خواهد وقتی به خانه می‌آید همسرش با تمام لطافت‌های زنانگی منتظر او باشد.

اگر لباس شما بد و کهنه باشد و خسته به نظر برسید، او را از آمدن به خانه متأسف خواهید کرد.
بانوان گرامی، به خاطر بسپارید که مردها طرز تفکری متفاوت از زنان دارند.
یک مرد بیش از آن که به شخصیت زن توجه کند، ابتدا سر وضع ظاهری او را می‌بیند. بنابراین، سر و وضع شما هنگام عصر، پیش از ورود شوهرتان به خانه باید خیلی مرتب و منظم باشد. طبیعی است که وقتی هنگام ورود به خانه می‌بیند که از قیافه و ظاهر شما، زیبایی و شادمانی می‌بارد از بودن در خانه احساس سرزندگی و شادمانی می‌کند.
شوهر شما دوست دارد خود را برای او بیارایید و به خاطر اینکه با این کار می‌خواهید او را خوشحال کنید، شما را دوست خواهد داشت. هنگامی که نیاز او به داشتن یک زن جذاب و زیبا برآورده شد، او نیز سپاس‌گزار شما خواهد بود و خواسته‌های شما را با کمال میل برآورده خواهد کرد.
پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) در پاسخ زنی که از او درباره حقوق شوهر بر همسرش پرسید، فرمودند: «…و علیها أن تطیب بأطیب طیبها و تلبس أحسن ثیابها و تزین بأحسن زینتها و تعرض نفسها علیه غدوه و عشیه...؛[۳] وظیفه زن آن است که خود را با خوش بوترین عطرها معطر سازد بهترین لباس‌هایش را بپوشد، بهترین زیور آلاتش را در بر کند و هر صبح و شام خود را به شوهرش عرضه کند.»

۷- به تمایلات جنسی شوهرتان با رغبت پاسخ دهید

یکی از راه‌های ابراز محبت به مردان از سوی همسرشان این است که نیازهای جنسی آنان را برآورده سازند. تحقیقات نشان می‌دهد که مردان، لذت‌بخش‌ترین زمان خود را زمانی بیان کرده‌اند که با همسرشان آمیزش داشته‌اند. آمیزش به مردان این اطمینان را می‌دهد که با همسرشان رابطه‌ای نزدیک دارند و خانمشان او را دوست دارد.
البته مرد نیاز دارد که احساس کند دوستش دارند، نه آن که تحملش می‌کنند. بعضی از زنان عمل آمیزش را طوری انجام می‌دهند که گویی دین خود را می‌پردازند و یا انجام وظیفه می‌کنند. برای این که شوهرتان از لحاظ احساسی و عاطفی خودش را وقف شما کند لازم است نیاز جنسی او را برآورده کنید. او نیاز دارد بداند که از لحاظ جسمی به وی تمایل دارید. برای بیشتر مردان، روابط جنسی مهم‌ترین گواه آن است که شما دوستش دارید. این کار همچنین تأیید ارزش شخصی وی به‌شمار می‌آید. اگر شوهرتان در روابط جنسی احساس رضایت کند، حاضر است که به نیازهای عاطفی شما پاسخ گوید.
به دلیل اهمیت رابطه جنسی در زندگی زناشویی، در اسلام نیز بر پاسخ‌گویی زن به تمایلات مرد تأکید شده است، از جمله، پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «لا یحل لامرأه أن تنام حتی تعرض نفسها علی زوجها؛[۴] برای زن شایسته نیست بخوابد، مگر این که خود را به شوهرش عرضه کند.»
خانه را برای شوهر آماده کنیم
آیا هنگام صبح که شوهرتان به سر کار می‌رود قوای تحلیل رفته او در خانه تقویت و تجدید شده است؟ وقتی که خسته و کوفته از کار به خانه بر می‌گردد به چه محیطی وارد می‌شود؟
شما خانم‌ها‌ مسئول ایجاد و پرورش محیطی پر از صلح و صفا و با عشق و صمیمیت هستید. نفوذ و تصمیم شما در تشکیل یک خانه و خانواده خوشبخت و راحت بی‌نهایت مؤثر است. برای آن که شوهرتان در خانه خود خوشحال و راضی باشد، این سه عامل اصلی را همیشه به خاطر داشته باشید:

۱- با شوهرتان خوش اخلاق باشید
خوش اخلاق بودن شما، بهترین راه جذب شوهر به خانه و راضی نگه‌داشتن او در خانه است. اگر می‌خواهید به خودتان و شوهرتان خوش بگذرد، خوش اخلاق باشید. هنگام ورود او به منزل، به استقبال او بروید، به او سلام کنید، حالش را جویا شوید، با خوش‌رویی با او برخورد کنید، همیشه شاد و خندان باشید، اوقات‌تلخی و دعوا نکنید و خوش‌برخورد و شیرین‌زبان باشید. با اخلاق خوش می‌توانید خانه را به صورت بهشت در آورید و محیط منزل را با صفا و نورانی کنید.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «لا عیش أهنأ من حسن الخلق؛[۵] هیچ زندگانی‌ای گواراتر از خوش اخلاقی نیست.»

۲- اسباب استراحت شوهرتان را فراهم سازید
هر اندازه که مرد کارش را دوست داشته باشد و با علاقمندی و اشتیاق آن را انجام دهد باز در ساعات کار، اعصابش دچار خستگی می‌شود. اگر وقتی به خانه برگشت، این خستگی و ناراحتی اعصاب از بین برود او می‌تواند قوای جسمی و روحی خود را تجدید کند و روز بعد با اشتیاق و آمادگی به کار برگردد.
وظیفه فراهم ساختن اسباب استراحت شوهر، بر عهده شما خانم محترم است. بگذارید شوهرتان در خانه، راحت باشد و استراحت کند، با یکی دو استکان چای از او پذیرایی کنید. اجازه دهید برنامه دلخواهش را از تلویزیون تماشا کند و… . راحت بودن مرد در خانه و فراهم بودن زمینه استراحتش او را جذب خانه می‌کند و به همسرش پایبند می‌سازد.

۳- خانه را تمیز و مرتب نگه دارید
نظم و ترتیب و تمیزی منزل، مرد را شاد و خوشحال می‌کند؛ برعکس، کثیف و نامرتب بودن منزل، او را پریشان می‌سازد. خانه‌ای که به ندرت شام و ناهارش سر وقت حاضر است، ظروف صبحانه و ناهارش تا موقع شام، نَشُسته گوشه آشپزخانه ریخته است، زباله و کاغذ و گرد و خاک کف اتاق‌ها‌ پخش است، مرد را بیزار و متنفر می‌سازد.
البته منظور ما، بی‌نظمی و نامرتبی دائمی است. مسلماً هر شوهر منظم و مقیدی حاضر است روزهایی که زنش کار فوق‌العاده، رختشویی، خرید و غیره دارد غذای شب مانده را بخورد یا به‌هم‌ریختگی خانه را تحمل کند و خم به ابرو نیاورد. در چنین مواقعی حتی اگر این وضع دائمی و مکرر نباشد، شوهر از بذل کمک و یاری نیز کوتاهی نمی‌کند.

مجتبی حیدری

[۱] . بحار الانوار، ج ۲۲، ص ۱۴۵
[۲] . مستدرک‌الوسایل، ج ۱۴، ص ۲۵۴
[۳] . کافی، ج ۵، ص ۵۰۸
. وسایل‌الشیعه، ج ۲۰، ص ۱۷۶
[۵] کافی، ج ۸، ص ۲۴۴