تفسیر
میرزا محمد شیروانی
اشاره: در این نوشتار سعى شده به معرّفى یکى از دانشوران اسلامى پرداخته شود؛ فرزانه‏اى که در گسترش فرهنگ «اجتهاد» نقش به سزایى داشته و دقّت و ژرف نگرى‏اش، زبانزد بزرگان است. شهرت این عالم بزرگ «ملاّ میرزاى شیروانى» است و به «مدقّق شیروانى» نیز معروف است. خطّه شیروان، در سال ۱۰۳۳ ه'.ق. شاهد تولّد کودکى بو…
شیخ محمد حسین کاشف ‎الغطاء (ره)
اشاره: ایشان ملاى عجیبى بود. ملاى مجهول القدرى بود. در زمان ما جایشان خیلى خیلى در حوزه خالى است. رضوان الله تعالى علیه...»[۱] ولادت شیخ محمد حسین کاشف‎الغطا در سال ۱۲۹۴ ق. در محله عمّاره نجف دیده به جهان گشود.[۲] جدّ او آیت الله شیخ جعفر کاشف‎الغطا (متوفی ۱۲۲۸ ق.) سرشناس‎ترین و پرآوازه‎ترین فرد این…
شیخ جمال الدین ابوالفتوح رازی(ره)
اشاره: جمال الدین حسین بن على بن محمد بن احمد معروف به ابوالفتوح رازى یکى از علما و مفسرین بزرگ شیعه در قرن ششم هجرى است. ابوالفتوح دانشمندى فقیه، مفسرى کبیر، واعظى شهیر و محدثى ادیب بود. نسب او به بدیل از قبیله بنى خزاعه که از اصحاب رسول گرامى اسلام صلى الله علیه و آله و سلم و دودمان پیامبر عزیز بودند …
امام صادق و تدریس علوم مختلف.
اشاره:: خاندان رسالت و اهل بیت نبوّت، محور دانش و ذخایر تمام علوم بوده اند، حرمتشان در میان امّت اسلامی، نه فقط از جهت خویشاوندی با پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ بلکه بر اساس ارزشهای معنوی و اخلاقی و علمی آنان بوده و هست. امام صادق ـ علیه السّلام ـ در حدود سی و پنج سال را با پدر گرامیش امام ب…
علوم و فضائل امام صادق علیه السلام.
اشاره: امام محمّد باقر علیه السّلام پنجمین امام از پیشوایان پاکی است که پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و اله برای جانشینی خود در امر رهبری امّت اسلام و رساندن امّت اسلام به ساحل امن و آسایش، بر امامت یکایک آنان تصریح فرموده است. چرا که خداوند متعال امنیت و آسایش امّت اسلام را در سایه رهبری معصومانی که …
تأثیر اصل عدل الهی در تفسیر قرآن کریم.
اشاره: اندیشه های کلامی، به ویژه اعتقاد به عدل و حکمت خداوند، در تفسیر قرآن کریم بس اثرگذار است. بررسی این موضوع می تواند رویکرد مفسران عدلی مسلک به تفسیر قرآن را آشکار سازد و گامی در جهت تمایز تفسیر آنها از تفاسیر دیگر نحله های تفسیری ـ کلامی به شمار آید. عدلیه بر این باورند که خداوند عادل و حکیم است…
ابی بن کعب انصاری.
چکیده: اُبَیّ بن کَعب، از اصحاب پیامبر(صلی الله علیه و آله) و از کاتبان وحی. او در قرائت، گردآوری، تفسیر و آموزش قرآن و فقه تخصص داشت. وی از گروه هفتاد نفره انصار بود که در عقبه دوم با پیامبر(صلی الله علیه و آله) بیعت کرد. همچنین در غزواتی مانند بدر، احد و خندق همراه پیامبر(صلی الله علیه و آله) بود…
آراى مهم و نوآورى هاى ابن حمزه در بلاغت
با توجه به محدودیت نوشتار به برخى از آراى مهم و نوآورى هاى ابن حمزه علوى اشاره مى کنیم. علم فصاحت و بلاغت اول: از آراى مهم ابن حمزه در زمینه فصاحت لفظ، یکى این است که او علاوه بر حسن ذاتى لفظى لفظ و حسن ذاتى معنوى لفظ، حسن جایگاه لفظ را نیز در تحقق فصاحت شرط مى داند. توضیح مطلب این که یک …
تفسیر آیه«مباهله» از دیدگاه اهل بیت(ع) و اهل سنت
 چکیده آیه «مباهله» (آل عمران:۶۱) از مهم ترین ادله قرآنی، در خصوص فضیلت و برتری اهل بیت(علیهم السلام) محسوب می گردد. مفسران و دانشمندان مذهب اهل بیت(علیهم السلام) و اهل سنت در طول تاریخ درباره این آیه بحثهای مختلفی را انجام داده اند. در این مقاله با توجه به اهمیت موضوع، آیه «مباهله» را به…
گزارشى از ترجمه تفسیر منسوب به امام عسکرى(ع)
در آینه زمان با وجود آن که امام حسن عسکرى علیه‏السلام در سال ۲۶۰ ق. به شهادت رسیده، تا صد سال بعد، از تفسیر منسوب به آن حضرت نامى در میان نبوده است و دانشمندانى چون: شیخ کلینى، على بن ابراهیم قمى، احمد برقى، احمد بن ادریس، ابن قولویه، محمد بن همام بغدادى و محمد بن ابراهیم نعمانى، نه تنها حدیثى از این…
اساسى‌ترین منابع قرآن‌پژوهى براى جوانان
حدیثى از رسول اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) به این مضمون نقل شده است که فرموده‌اند: چون کسى در نوجوانى و جوانى قرآن بیاموزد، معرفت قرآنى با خون و گوشت او سرشته می شود. بنده به عنوان یک قرآن‌پژوه، بارها و بارها در جلسات قرآنی، مساجد، سخنرانی ها یا محافل دانشگاهى با این سؤال و مسأله مواجه می شوم که عزیزان نو…
مفسران شیعه در عصر صفوی (۳)
شرف الدین استرآبادی عالم قرن ۱۰ ق . شرف الدین علی حسینی نجفی . با توجه به نسبت استرآبادی ، شاید خاستگاه او استرآباد بوده است . اززندگی اواطلاعات اندکی دردست است وقدیم ترین آگاهی دربارۀ اومربوط است به حضورش درنجف اشرف وشاگردی نزد محقق کرکی که درمنابع به آن تصریح شده است (مجلسی ، ج ۱، ص ۱۳) . با توجه به این…
مفسران شیعه در قرن پنجم
۱٫شیخ مفید (۳۳۶ - ۴۱۳ ق) تاریخ  نگار ، فقیه ، متکلم ، مفسر ، محدث ۱درقرن های ۴ و ۵ ق . محمد بن محمد بن نعمان ، مشهوربه شیخ مفید، اهل بغداد. دربخش های پیش ، درمبحث فقیهان نام دارشیعه ، به شرحی از زندگانی وآثار و عقاید شیخ مفید به تفصیل پرداخته شد. در این جا صرفاً  به این توجه داریم که او از مفسران شیع…
مفسرین شیعه در قرن سوم
کلبی ، محمد بن سائب (- ۱۴۶ ق) تاریخ نگار ، نسب شناس ، مفسر ، عالم علوم قرآن ۱، ازیاران امام محمد باقر(ع) و امام جعفرصادق (ع) . ابونضرمحمد بن سائب کلبی . درمنابع آمده است که جدش ، بشربن عمرو ، همراه با علی بن ابی طالب (ع) درجنگ جمل شرکت کرد (ابن سعد ، ج ۶ ، ص ۲۵۰ ؛ ابن حجر عسقلانی ، تهذیب التهذیب ،…
مفسران شیعه در قرن چهارم
فرات کوفی محدث ، مفسردرقرن های ۳ و ۴ ق . ابوالقاسم فرات بن ابراهیم بن فرات ، اهل کوفه . از شرح احوال وزندگی او اطلاعی دردست نیست وفقط می دانیم که ازرجال نیمۀ دوم قرن ۳ واوایل قرن ۴ ق است . بدین ترتیب ، می توانیم اورا درطبقۀ استادان شیخ کلینی درنظرآوریم . چه بسا وجود تفسیرش اسباب شهرت اورا فراهم آورده است ؛ …
تفاسیر عرفانی شیعه(۲)
نصیرالدین طوسی ، محمد بن محمد (چهرود قم / طوس ۵۹۷ - ۶۷۲ ق) متفکر ، دانشمند ، فیلسوف ، ریاضی دان ، دولت مرد ، مفسر ، ادیب ایرانی درقرن ۶ و ۷ ق ، همعصرحکومت ایلخانان . محمد بن محمد بن حسن طوسی ، معروف به خواجه نصیرالدین طوسی ، اهل طوس یا روستای چهرود (یا : جهرود) درحوالی قم . ازدرخشان ترین عالمان …