تغییرات جسمی

نوشته‌ها

مفهوم بلوغ در دختران

نوجوانى دوره اى بحرانى به شمار مى آید که طى آن مرحله «بلوغ» اتفاق مى افتد. «بلوغ» در فرهنگ فارسى به معنى «رسیدن»، «رسیدن به سن رشد»، «مرد شدن»، «زن شدن»، «رسیدگى و پختگى و به حد کمال رسیدن» آمده است. سازمان جهانى بهداشت، نوجوانى را به سنین ۱۰ تا ۱۹ اطلاق مى کند. این دوره منشاء تغییرات زیادى در وجود شخص است و موجب مى شود که شخص به گونه اى متفاوت، رفتار و احساس کند. در این دوران، نگاه نوجوان نسبت به جهان تغییر مى کند و گاهى دچار تشویش و نگرانى مى شود. گاه تصمیم گیرى برایش مشکل مى شود و مجموعه این عوامل موجب بروز مشکلاتى در برخورد وى با خانواده و جامعه مى شود. بلوغ دوره بحرانى انتقال از مرحله کودکى به بزرگسالى و زمان اکتساب قدرت بارورى است. دوره اى که تغییرات تکاملى در مغز و غدد بدن باعث تغییرات «جسمانى»، «روانى»، «روحى» و «رفتارى» مى شود.

اهمیت شناخت بلوغ در دختران و مسائل آنان

«بلوغ» یکى از حیاتى ترین مراحل زندگى انسان است. دوره ى بلوغ ویژه براى دختران دوره ى بسیار مهم و حساسى در زندگى به شمار مى رود. آنان با ورود به سن بلوغ شاهد تغییرات زیادى در وضعیت «ظاهرى»، «روانى» و «رفتارهاى اجتماعى» خود مى باشند. این دوره با پیدایش صفات ثانویه جنسى شروع مى شود و تا تکمیل بلوغ جسمانى ادامه مى یابد. در این دوره تغییرات فیزیکى مهمى در بدن دخترها رخ مى دهد که منجر به ایجاد «تغییرات بافت چربى در بدن»، «رشد سریع استخوان ها»، «بلند شدن قد» و «بروز تغییرات جنسى جسمى» خواهد شد.

بلوغ به چهار مرحله تقسیم مى شود:

مرحله قبل از بلوغ که بین ۱۰ تا ۱۲ سالگى قرار دارد. البته این امکان وجود دارد که «بلوغ جسمى» در این مرحله نیز اتفاق افتد.

مرحله ۱۳ تا ۱۴ سالگى که معمولا مرحله بلوغ جسمى است.

مرحله بعد از بلوغ یا مرحله اواسط نوجوانى که مرحله ۱۵ تا ۱۶ سالگى است.

مرحله ۱۷ تا ۱۹ سالگى که اواخر بلوغ و مرحله تکامل رشد جسمى است.

تغییرات جسمى بلوغ در دختران

«بلوغ» عبارتست از یک سرى تغییرات جسمى و روانى که سلسله وار به دنبال هم اتفاق مى افتد و نهایتا در پایان این دوره، «دختران نوجوان» زمینه و آگاهى کافى جسمى و روانى را براى «زن شدن» پیدا مى کند. علامت هاى جسمى بلوغ به دنبال یک سرى تغییرات هورمونى بدن که از طریق مغز (سیستم هیپوفیز و هیپوتالاموس) کنترل مى شود و ارتباط مستقیمى با تخمدان (در دختران) دارد، ظاهر مى شود. سن بروز تغییرات بدنى در دوره بلوغ بسیار متغیر است. اکثر دختران در سنین ۹ تا ۱۳ سالگى نخستین تحولات دوره بلوغ را از خود نشان مى دهند. یک تا دو درصد جمعیت، شروع تغییرات بلوغ را در خارج از این محدوده سنى تجربه مى کنند که این افراد از نظر «بلوغ زودرس» و یا «بلوغ دیررس» ارزیابى مى شوند.

علائم جسمى بلوغ در دختران

بطور کلى علائم جسمانى دوران بلوغ در دختران عبارتند از: «رشد جسمى و قدى»، «جوانه زدن نوک پستان ها و رشد آنها»، «پیدایش موهاى ناحیه تناسلى و زیر بغل» و «قاعدگى».

رشد قد

جهش رشد معمولا در دختران حداقل ۲ سال زودتر از پسران اتفاق مى افتد و بسیار چشمگیر است. به طورى که در مدت یک سال میزان رشد ۲ برابر مى شود و قد حدود ۶ تا ۱۱ سانتى متر بیشتر مى شود. جهش چشمگیر رشد و حداکثر افزایش آن، معمولا دو سال بعد از جوانه زدن پستان ها و یک سال قبل از شروع عادت ماهانه اتفاق مى افتد.

سرعت رشد در دختران به میزان هورمون رشد و هورمون جنسى (استروژن) مربوط مى شود. هورمون رشد باعث افزایش رشد بخصوص در استخوانها و غضروف مى شود. ولى هورمون جنسى (استروژن) سبب بسته شدن مرکز رشد استخوانى و کاهش و کند شدن رشد استخوان مى شود. به همین دلیل است که بعد از شروع قاعدگى، سرعت رشد قد کندتر مى شود و معمولا بیش از ۶ سانتى متر افزایش نمى یابد.

رشد پستان ها

مرحله بعدى، رشد پستان هاست که معمولا در سنین بین ۹ تا ۱۳ روى مى دهد. به طور متوسط در ۵ / ۹ سالگى پستان ها آغاز به رشد مى کنند. جوانه زدن پستان ها از نوک پستان شروع مى شود و به طور معمول دردناک، حساس و در دو طرف همزمان است. در پایان دوره بلوغ، رشد پستان کامل مى شود و به صورت پستان بالغ در مى آید.

قاعدگی

آخرین مرحله بلوغ، قاعدگى است که در سنین ۱۰ تا ۱۶ سالگى و به طور متوسط در ۱۳ سالگى اتفاق مى افتد. «عامل وراثت» و «عوامل محیطى» از قبیل «محل جغرافیایى و تماس با نور»، «وضعیت سلامت»، «وزن»، «تغذیه» و «شرایط روانى» در شروع سن بلوغ دخالت دارند. معمولا کودکانى که در مناطق گرم و کم ارتفاع و یا نقاط شهرى زندگى مى کنند و یا چاق هستند زودتر بالغ مى شوند.

در پایان دوره بلوغ، تغییر فرم بدن و پیدایش هیکل زنانه رخ مى دهد. به طورى که چربى به شکل زنانه در بدن توزیع مى شود. یعنى لگن پهن و رانها کلفت مى شود. پستان ها کاملا رشد مى کند. هم چنین علاوه بر قاعدگى، رحم، مهبل و اعضاى تناسلى زن نیز به اندازه کافى رشد مى کنند. این مراحل معمولا در ۱۸ سالگى کامل مى شوند. بر اثر ترشحات هورمونى، فعالیت غدد چربى و عرق نیز در دختران افزایش پیدا مى کند و ممکن است باعث پیدایش جوش در صورت و یا سایر اعضا بدن شود. این جوش ها نباید دستکارى شوند؛ زیرا در این صورت عفونى مى شوند و پس از بهبودى اثرات آنها روى پوست باقى مى ماند. در صورتى که میزان عرق کردن زیاد باشد، بهتر است دختران علاوه بر استحمام، از اسپرى زیر بغل و یا لوسیونهاى ضد عرق نیز استفاده کنند.

بهداشت جسمى بلوغ در دختران

توجه به نظافت پوست موجب «زیبایى»، «شادابى»، «تنفس پوستى» و از «بین رفتن بوى بدن» مى شود. شست و شو با آب ولرم و صابون سبب پاکیزگى پوست مى شود. در این دوره غدد عرق، ماده چربى با بوى بد ترشح مى کنند که سبب بد بو شدن بدن مى شود. شست و شوى بدن و استحمام علاوه بر تمیزى و نشاط و شادابى نوجوان، سبب از بین رفتن بوى بد بدن نیز مى شود. بنابراین بهترین و مهمترین وسیله نظافت پوست «حمام کردن» و شستن تمام بدن بوسیله آب گرم و صابون است.

استحمام مرتب براى سلامتى دختران نوجوان لازم است. استحمام روزانه در دوران عادت ماهانه نیز ضرورى است. البته توصیه مى شود از حمام کردن در وان خوددارى شود. دردهاى دوران عادت ماهانه اغلب به دلیل انقباضات عضلانى رحم بوجود مى آیند که مى توان آن را از طریق استحمام با آب گرم و یا استفاده از کیسه آب گرم به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه تسکین داد.

در دوران عادت ماهانه، شست و شو و گرفتن طهارت ضرورى است و بر خلاف برخى تصورات رایج، این اقدام باعث نازایى و هیچ نوع بیمارى دیگرى نخواهد شد. با شست و شوى خون، بوى بد از بین مى رود و از مساعد شدن محیط براى رشد انواع میکروب ها جلوگیرى مى شود.

استفاده از حوله و وسایل بهداشتى شخصى و هم چنین زدودن موهاى زائد بدن به روش صحیح، از دیگر نکات ضروى است که حتما باید رعایت شود.

ناهنجارى هاى بلوغ از قبیل:

بلوغ زودرس

گاهى اوقات علامت هاى بلوغ و حتى قاعدگى زودتر از ۸ سالگى شروع مى شود که به آن «بلوغ زودرس» مى گویند. «بلوغ زودرس» در دخترها ۵ برابر شایع تر از پسرها است و در اغلب موارد، علت آن ناشناخته است. ابتلا به برخى بیماری ها نظیر بیمارى هاى تخمدان و مصرف بعضى از داروها ممکن است موجب «بلوغ زودرس» شوند که در صورت بروز آن باید به پزشک مراجعه کرد.

بلوغ دیررس

تغییرات زیادى در محدوده سنى «بلوغ دیررس» وجود دارد، ولى معمولا اغلب دختران در ۱۳ سالگى وارد مرحله بلوغ شده اند. «بلوغ دیررس» بسیار نادر است. در صورت عدم ظهور علائم بلوغ تا پایان ۱۶ سالگى باید به پزشک مراجعه کرد. علل مختلفى از قبیل «مشکل ژنتیکى» و «ناهنجارى هاى مختلف «دستگاه تناسلى» ممکن است موجب بروز «بلوغ دیررس» شوند.

دختران در دوران بلوغ علاوه بر تغییرات جسمى، دستخوش یکسرى تغییرات و علائم روانى مى شود که شناخت این علائم به والدین و مربیان براى درک بهتر نوجوان و برخورد صحیح و منطقى با وى و رفتار مناسب با شرایط روانى و رفتارى آنان کمک زیادى مى کند.

ویژگى هاى روانى و رفتارى بلوغ در دختران ۱۴-۱۰ ساله

این ویژگى ها عبارتند از:

«میل به گوشه گیرى، حساسیت بسیار نسبت به انتقاد دیگران، بى قرارى، بى ثباتى، تحریک پذیرى، نوسان در خلق و خو، مخالفت با خانواده و دوستان و به طور کلى جامعه، در رویا فرو رفتن، شرم و حیاى مربوط به تغییرات ناشى از بلوغ جنسى، تنبلى و سستى، نافرمانى از بزرگترها، خیره سرى و خودرأیى، نداشتن احساس امنیت و اعتماد به نفس، مقاومت در برابر پند و اندرز والدین، تمایل شدید به ارتباط نزدیک با دوستان و گفت و گوهاى پنهانى و طولانى با آنها، حساسیت نسبت به آراستگى ظاهر خود و صرف وقت جلوى آینه».

این علائم که حدود یک سال پیش از بلوغ آغاز مى شود، در مرحله جنسى رو به شدت مى گذارد و در مراحل پایانى بلوغ بتدریج کاهش مى یابد. باید به تفاوتهاى فردى بین نوجوانان توجه داشت، یعنى اینکه ممکن است این علائم به صورت یکسان در همه نوجوانان ظاهر نشود، ضمن آنکه اغلب نوجوانان احساسات و عواطف خود را در این مرحله از رشد بروز نمى دهند.

منبع: ماهنامه دنیاى سلامت شماره ۳۳

وقتى دوران کودکى تمام مى‌شود

نوجوانی به تعبیر روان‌شناسان، سن گذار از کودکی به جوانی محسوب می‌شود و دقیقا با همین تعریف، اهمیتش بیشتر می‌شود. در واقع نوجوان نه آنقدر کودک محسوب می‌شود که مثل کودکان او را تحت کنترل یا مراقبت قرار داد و نه آنقدر جوان که بشود به او اعتماد کرد و استقلال لازم را به او داد.

روان‌شناسان معتقد هستند نوجوانان به ویژه در جوامع تازه توسعه‌یافته، یک بحران هویت یعنی دوره موقتی از اغتشاش و ناآگاهی را در برخورد با راه‌های گوناگون، پیش از تعیین هدف‌های زندگی خود تجربه می‌کنند.

در این سن بیشتر نوجوانان تحت تاثیر شرایط محیطی هستند و در واقع اهداف، الگو‌ها و خواسته هایش مدام در حال تغییر است، به همین دلیل ایجاد هویت با کمک محیط‌های خانوادگی، آموزشی و روابط دوستی مهم به نظر می‌رسد.

ایجاد هویت به معنای آن است که نوجوان بداند کیست، چه چیزهایی برای او ارزش محسوب می‌شود و چه راه‌هایی را برگزیند که در زندگی خود دنبال کند، بنابراین این جستجو برای کشف و ساختن خود، نیروی محرکه بسیاری از دل مشغولی‌ها و رفتارهای نوجوان در جهت گیری جنسی، انتخاب شغل، ارتباطات اجتماعی، آرمان‌های اجتماعی، اخلاقی، مذهبی و فرهنگی اوست.

فاطمه نوابی، کارشناس ارشد امور تربیتی بر همین اساس معتقد است: در این سنین خیلی از نوجوانان شخصیت‌های سینمایی، هنری و ورزشی را الگوی خود قرار می‌دهند و حتی ممکن است در تعیین هدف و الگو دچار اشتباه شوند.  توجه و کمک به هویت یابی نوجوان باید بدون سختگیری‌های بی‌مورد و بحث و جدل انجام شود. در واقع نوجوان زمانی این سن حساس را با موفقیت و درک درستی از خود و توانایی‌هایش طی می‌کند که در خانواده و در فضایی دوستانه راهنمایی شود.

ایجاد فضای رشد

والدین باید فاصله خود را با فرزندان کم، آنها را درک کرده و سعی در بازگو کردن اصلی‌ترین خطوط قرمز برای جوانان خود داشته باشند.

دکتر حسن رفیعی، روانپزشک در این زمینه معتقد است کسب نظام ارزشی منسجم باعث کاهش امکان انحرافات اجتماعی در نوجوانان می‌شود، بنابراین والدین با ایجاد فضایی همراه با ارزش‌های ملی، دینی و جهانی باید فضایی مناسب به منظور همزیستی مسالمت‌آمیز برای نوجوانان فراهم کنند تا آنها از مواهب هر سه جنبه ارزش‌ها برخودار شوند.

نتایج بررسی‌ها نشان داده نوجوانان‌ خانواده‌ها و بیشتر مربیان از روند طبیعی بلوغ و ویژگی‌های دوره نوجوانی‌اطلاعات کافی ندارند

اگر چه بذر شکل‌گیری هویت در سال‌های پیش از نوجوانی پاشیده می‌شود، اما نوجوانان تا پیش از ورود به این مرحله نمی‌توانند خود را به آن مشغول کنند.

والدین باید با از پیش تعیین نکردن برخی موارد برای جوانان، مهارت انتخاب و اعتماد به نفس را در آنها رشد دهند، برخی والدین به این دلیل که ممکن است نوجوانشان با تعیین هدفی نادرست دچار دردسر شود، سعی می‌کنند مسیر رفته خود را به فرزندشان دیکته کنند. هر چیزی به خصوص برای سن حساس نوجوانی می‌تواند نتیجه عکس داشته باشد.

تفاوت نوجوانان با والدین

وقتی ما ظرفیت پذیرش تفاوت‌های نوجوانان و نسل جدید با عادات قدیمی خود را نداشته باشیم یا به عنوان والدین یا اولیای مدرسه انتظار داشته باشیم افکار، احساسات و رفتار نوجوانان دقیقا همانی باشد که ما می‌خواهیم، بدیهی است این بی‌انصافی و بدفهمی و آشفتگی درون خود را به نام بحران نوجوانی به بچه‌های ناپخته نسبت خواهیم داد که مایلند محیط اجتماعی و فضای روانی اطراف خویش را کشف و راه و رسمی متناسب برای زندگی خویش پیدا کنند.

سرگردانی ناشی از تشکیل هویت، منجر به ارتکاب رفتارهای ضداجتماعی مانند اعتیاد می‌شود. تفاوت ترکیب سنی هرم جمعیت ایران با دیگر کشورها بیانگر آن است که حجم قابل توجهی از جمعیت ایران فاصله زیادی با ارزش‌های مورد قبول والدین دارند، پس این فرآیند انتقال با کندی یا گاهی تاخیر بروز می‌کند که ماحصل آن تربیت جوانان و نوجوانانی مغایر با نظام ارزشی موجود در جامعه است.

با توجه به اهمیت گروه همسالان در این دوره، فاصله بین نوجوانان و والدین و طولانی شدن دوره پذیرش نسل‌ها و جامعه پذیری آنها منجر به بیشتر شدن زمینه ارتکاب انحرافات اجتماعی از سوی نوجوانان می‌شود. به عنوان مثال دوره نوجوانی اولین دوره مواجهه با نیاز جنسی است و تنها راه قانونی پیش ‌روی جوانان ایرانی ازدواج است، حال آن که وجود موانع فراوان از ازدواج جوانان جلوگیری می‌کند و به زمینه‌ای برای بروز انحرافات جنسی تبدیل می‌شود.

دوره نوجوانی دوره استقلال است. در این دوره، نوجوان نقش و جایگاه اصلی خود را در جامعه پیدا کرده و در صورت عدم توازن میان خواسته‌ها و بایدها دچار احساس محرومیت مزمن شده و در این شرایط است که جوان یا نوجوان برای تسکین خود به روش‌های ضد اجتماعی هم چون استفاده از مواد مخدر روی می‌آورد.

بی‌توجهی به بلوغ

نتایج بررسی‌ها نشان داده نوجوانان، خانواده‌ها و بیشتر مربیان از روند طبیعی بلوغ و ویژگی‌های دوره نوجوانی اطلاعات کافی ندارند و در صورت پاسخ گویی به مشکلات شایع بلوغ در نوجوانان، سلامت نسل آینده تضمین خواهد شد.

در بسیاری از موارد دیده می‌شود خانواده‌ها و حتی مربیان بهداشت مدارس نمی‌توانند پاسخگوی مسائل و مشکلات نوجوانان در دوران بلوغ باشند و اطلاعات آنها در خصوص مشکلات شایع در دختران در دوران بلوغ و احتیاجات غذایی در آنها در این دوران کافی نیست.

معصومه علی محمدیان، عضو هیات علمی دانشگاه ادامه می‌دهد: حتی در برخی مواقع خانواده‌ها نمی‌توانند تعریفی از بلوغ، نوجوانی و بهداشت در این دوران به دختران نوجوان و بالغ ارائه کنند، در حالی که پرداختن به مسائل بهداشتی آنها نه فقط برای خودشان، بلکه با توجه به این واقعیت که آنها مادران فردا هستند برای خانواده‌ها، جامعه و نسل آینده نیز سودمند است. البته تنها بهداشت بلوغ دختران نیست که باید مورد توجه قرار گیرد، بلکه بهداشت بلوغ در پسران نیز بسیار حائز اهمیت است و باید در این زمینه نیز فعالیت‌هایی صورت گیرد.

در این میان کارشناسان امور تربیتی نسبت به تعارض‌های موجود در فضاهای مختلف و در سطح جامعه نیز هشدار می‌دهند.

نوابی، کارشناس ارشد امور تربیتی با اشاره به همین موضوع معتقد است: یک نظام حمایتی و منسجم در سیستم آموزش مدارس، وسایل ارتباط جمعی و خانواده در خصوص برخورد با نوجوان در سن بلوغ وجود ندارد. نداشتن برنامه‌ریزی به روز، نبود الگوهای مناسب و یکسان و هم چنین نبود شناخت از فرهنگ جامعه از جمله ناهماهنگی‌های موجود میان نهادهای تربیتی جامعه و خانواده‌هاست.

نوجوانتان را جدی بگیرید

روان‌شناسان معتقدند وقتی فرزندان به سنن نوجوانی می‌رسند از نظر جسمی و روحی تغییرات قابل ملاحظه‌ای می‌کنند، به همین دلیل والدین نیز باید رفتار و انتظارات خود را از آنان تغییر دهند.

در واقع در این زمان متوجه خواهید شد فرزندتان قصد دارد استقلال بیشتری در خانواده داشته باشد. او سعی می‌کند بیشتر تصمیماتش را خودش بگیرد. این تصمیمات از ساده‌ترین موارد مانند انتخاب لباس شروع می‌شود و تا انتخاب ورزش مورد علاقه و سرگرمی‌هایی که دوست دارد به آنها بپردازد، ادامه می‌یابد.

شما می‌توانید راه را به نوجوان نشان دهید، اما بگذارید خودش حرکت کند. نیازی نیست برای تسریع حرکت او را هل بدهید.

باید توجه داشته باشید امور خصوصی او برای به‌استقلال‌‌رسیدنش بسیار اهمیت دارد. مشکلات فرزندتان را جدی بگیرید. بدانید مسائل بظاهر جزیی برای آنان از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است. پس حداقل به صحبت‌هایش با دقت گوش دهید و پاسخ مناسب بدهید. از بازگو کردن مسائل وی برای دیگران نیز بشدت خودداری کنید.

به احتمال زیاد در این زمان او می‌خواهد به تنهایی در منزل بماند یا حتی خودش از خواهر یا برادر کوچک‌ترش مراقبت کند.

توجه داشته باشید میزان استقلال او یک حد خاص ندارد و به توانایی‌ها و قابلیت‌هایش بستگی دارد. برای مثال تا چه حد قادر است در شرایط اضطراری با اتخاذ تصمیم صحیح اوضاع را رو به راه کند.

فرزندان تمایل دارند متفاوت به نظر برسند، اما همواره بر شما تکیه کنند. به عنوان مثال، برای خارج شدن از منزل اجازه می‌گیرند یا تقاضای پول توجیبی می‌کنند، اما کمی فاصله نیز می‌گیرند.

تمایل به استقلال، بخشی از روند نوجوانی را تشکیل می‌دهد که با احساسات پیچیده و متغیری نیز همراه است. شما به عنوان والدین نقش مهمی در این مرحله دارید و می‌توانید با حمایت از آنها اطمینان خاطر لازم را برای حرکت بدهید.

او فقط یک نوجوان است

خیلی از والدین نسبت به رفتار‌های فرزند نوجوانشان واکنش‌های قهری و نامناسب انجام می‌دهند، در واقع این والدین رفتار‌های او را خارج از حساسیت‌های سنی می‌سنجند و این موضوع فقط به تشدید برخورد‌ها منجر می‌شود.

نوجوان شما اگر نافرمانی می‌کند، اگر در ظاهر و پوشش خلاف سلیقه شما عمل می‌کند، اگر سعی دارد مخالفت‌هایی با شما داشته باشد، همه و همه اینها اقتضای سن اوست که فقط در چارچوب رابطه درست و دوستانه می‌توانید به کیفیت رابطه با او بپردازید.

به نظر می‌رسد والدین باید این مساله را مد نظر داشته باشند که طی کردن این مرحله گذار و مشکلات روحی دوران بلوغ برای آنها نیز آسان نیست و بیشتر از هر زمانی به توجه و محبت منطقی والدین نیاز دارند.

منبع: مستوره برادران نصیرى جام جم آنلاین(با اندکی تغییر)

تربیت جنسی فرزندتان را جدی بگیرید

شاید یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های پدر و مادرها در جامعه شلوغ و پر همهمه امروزی، تربیت و سلامت جنسی نوجوان‌شان باشد. در شرایطی که…

بچه‌ها وقتی کوچک‌اند، یک جور نگرانی برای والدین دارند و وقتی بزرگ می‌شوند، به طور دیگری بر نگرانی‌های والدین می‌افزایند. وقتی به نوجوانی می‌رسند، با دنیای جدید و پر تلاطمی ‌که برایشان به وجود می‌آید،‌ پدر و مادر می‌مانند که آیا می‌توانند از آنان توقع بیشتری داشته باشند یا هنوز به اصطلاح وابسته‌اند. شاید یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های پدر و مادرها در جامعه شلوغ و پر همهمه امروزی، تربیت و سلامت جنسی نوجوان‌شان باشد. در شرایطی که کارشناس خبره در این زمینه کم است و بسیاری از افراد مدعی،‌ با اطلاعات ناقص و در بیشتر موارد نادرست خود موجب انحراف افکار عمومی ‌می‌شوند، جا دارد با توجه ویژه و عمیق به مبانی دین مبین اسلام و پیشرفت‌های علمی‌دانشمندان متعهد و انطباق آن با موازین شرع اسلامی، زمینه آموزش جوانان و نوجوانان‌مان را فراهم سازیم.

دوره نوجوانی، از بحرانی‌ترین دوره‌ها است و زمان دلبستگی‌های بزرگ و‌ اندیشه درباره آنهاست. تاثیرات نیرومند احساسات مربوط به تمایلات جنسی، جای بسیاری از تصورات و مفاهیم ذهنی را می‌گیرد، آثار دلبستگی جنسی در رفتار آنان آشکارا منعکس می‌شود، اغلب نوجوانان مهربان، دلسوز و دقیق که به تاثیرات و اضطرابات جنسی متمایل شده‌اند، نسبت به اطرافیان کینه جو، عصبانی، ‌و بی‌عاطفه می‌شوند، و این تحولات ممکن است در نتیجه ارضا نشدن میل جنسی و فقدان اقدامات لازم از قبیل: ورزش،‌ کار، گردش،‌ یا سیری بیش از حد جنسی باشد،‌ مسلم است که طبیعت نوجوانان در دوره بلوغ جنسی تغییر می‌یابد، آنها بیشتر عصبانی و سرکش می‌شوند و این تغییرات با ظهور میل جنسی اعم از امیال ارضا شده یا نشده در برخی از آنها آشکار است.

یک طبقه بندی علمی

متخصصان اطفال امریکا نوعی طبقه بندی کلی را مطرح می‌کنند که برای ادامه مباحث ما در رابطه با دوره نوجوانی مفید است، به این صورت که به سنین ۱۰ یا ۱۱ تا ۱۴ سالگی در دختر‌ها و ۱۲ تا ۱۵ سالگی در پسرها، اوایل نوجوانی و به دو سال پس از آن، اواسط نوجوانی و ادامه این سنین تا زمان شروع بزرگسالی را اواخر نوجوانی می‌گویند.

آغاز دوران بلوغ که با اوایل نوجوانی آغاز می‌شود، دوران دگرگونی‌های عظیمی‌است. در این دوران نه تنها تغییرات جسمی‌ مهمی‌در نوجوان پدید می‌آید، بلکه دگرگونی‌های برجسته اجتماعی و روانی نیز در او ایجاد می‌شود. سه نقطه عطف زندگی هر کسی را می‌توان تولد، بلوغ و مرگ نامید. نظر به اهمیت حیاتی این دوران در زندگی نوجوان به ویژه از نظر جنبه‌های تربیتی، ضروری است که برخی از حقایق خاص این دوران تشریح شود تا هم نوجوان به موقعیت حیاتی خود پی ببرد و به تکالیف، وظایف و مسئولیت‌های شرعی، اجتماعی و اخلاقی که از این پس به او تعلق می‌گیرد، آگاهی یابد و هم اولیا و مربیان از این طریق به درک روحی نوجوان خود نایل آیند.

مهم‌ترین نگرانی‌های دوره اول بلوغ عبارتند از: نگرای درباره عادی بودن، نگرانی درباره خصایص جنسی،‌نگرانی درباره قد،‌ نگرانی درباره وزن، نگرانی درباه آلت تناسلی و نگرانی درباره خصایص ثانوی جنسی (مانند رشد سینه در دختران، رشد ریش و سبیل در پسران) که در این زمینه والدین و مربیان با دادن آگاهی‌های مناسب باید منشا این نگرانی‌ها را از نوجوانان بزدایند.

با توجه به اینکه تربیت نفس در دوران نوجوانی از عوامل سلامت روان و رفتار دوره جوانی است، این موضوع بر بسیاری از جنبه‌های شخصیت جوانان نیز تاثیر می‌گذارد و جوانان امروز باید با درک موضوع و مطالعه،‌ به تربیت نفس خود بکوشند

والدین و بلوغ فرزندان

بیشتر والدین از آشفتگی دوران بلوغ آگاهند و دوران بلوغ را با احساساتی متناقض به خاطر می‌آورند،‌ مانند بهترین زمان یا بدترین زمان، سن دانایی یا سن نادانی،‌ بهار امید یا زمستان ناامیدی که این احساسات حاکی از فراز و نشیب‌های روح یک نوجوان است. او گاهی شاداب، خوشحال، سرزنده و گاهی پژمرده، ‌اندوهگین و ساکت است.

نوجوانان به دلیل احساس توانایی برای عمل جنسی، تشدید انگیزه‌های جنسی، کنجکاوی در مورد موضوعات جنسی، تلاش برای تعیین نقش جنسی و ترس شدید از نتایج فعالیت جنسی نسبت به امور جنسی حساس هستند، این حساسیت مفرط که با ترشح هورمون‌های جنسی توأم است تمایلات جنسی نوجوان را تشدید می‌کند؛ اگر طریقه مشروع و قانونی برای تشفی امیال جنسی مقدور نباشد، امکان انحراف نوجوان می‌رود، و این انحراف اغلب به صورت کامجویی‌های بدلی (خود ارضایی، همجنس بازی،‌ نظربازی) تجلی می‌کند. برای حل چنین مشکلاتی، باید قبل از هر چیز، به ارزیابی پرداخت. در ارزیابی و شناخت مشکلات جنسی، باید ابتدا تاریخچه زندگی فرد را به دست آورد و بر اساس آن، روش‌های تغییر رفتار را انتخاب و شیوه‌های شناختی همچون افزایش بصیرت فرد را در سرلوحه برنامه‌ها قرار داد. با توجه به این که تربیت نفس در دوران نوجوانی از عوامل سلامت روان و رفتار دوره جوانی است، این موضوع بر بسیاری از جنبه‌های شخصیت جوانان نیز تاثیر می‌گذارد و جوانان امروز باید با درک موضوع و مطالعه،‌ به تربیت نفس خود بکوشند.

منبع: سلامت نیوز

تربیت جوان

جوانان، از سرمایه های عظیم هر ملت اند که می توانند نقش مهمی در پیشرفت یا انحطاط جامعه ی خویش ایفا نمایند و این امر، بستگی به نوع هدایت و تربیت آنان دارد. تربیت صحیح آنان نیز، خود در سایه ی شناخت دقیق و همه جانبه ی ابعاد وجودیشان میسّر خواهد بود. نوشتار حاضر سعی دارد به بیان برخی از ویژگی های این دوران پرداخته و در ضمن آن راهکارهای مناسب تربیتی را ارایه نماید.

جوانی، یکی از مهم ترین ادوار زندگی انسان است که در هر علمی تعریف مخصوص به خود دارد. از دیدگاه روان شناسی رشد، افرادی را که در سنین بین ۱۸ تا ۲۵ سال قرار دارند، جوان می نامند. البته در تعیین محدوده ی سن جوانی بین روان شناسان، اختلاف نظر وجود دارد. برخی سنین بین ۲۵ ۱۳ و عده ای نیز ۴۰ ۲۰ سالگی و یا ۲۵ ۱۸ را سن جوانی می دانند. [۱] در هر حال، در این نوشتار، همان محدوده ی سنی بین ۲۵ ۱۸ سال مورد نظر است.

تربیت عبارت است از هر عمل یا فعالیتی که اثر سازنده بر روی جسم و روح و شخصیت و شایستگی مادی و معنوی فرد داشته باشد. [۲] به عبارت روشن تر، واقعیت تربیت پس از شناخت شایستگی ها، فراهم ساختن زمینه برای تکامل و پیشرفت همه جانبه ی موجودی است که قابلیت رشد و نمو را دارد، تا هر نوع کمالی که به طور قوه ی نامریی در آن هست، به مرحله ی بروز برسد. [۳]

دوران جوانی از مهم ترین و در عین حال پچیده ترین مراحل حیات است به گونه ای که هنوز هیچ یک از متخصصان امر تعلیم و تربیت، ادعای دستیابی به همه ی مسایل و اسرار این مرحله را ندارد. تنوع احوال، دگرگونی های دم به دم رفتار، خواسته ها، موضع گیری ها، حساسیت ها و عاطفی بودن ها و … موجب گردیده که روان شناسان ناگزیر این مرحله از حیات را مرحله ی بحرانی معرفی کنند. از طرفی این دوران با توجه به قدرت و نیروی جوان، فرصتی بزرگ و طلایی و بلکه از بزرگ ترین فرصت ها و نعمت های خداوندی است که در سایه ی تربیت صحیح می تواند خیر و سعادت جوان و جامعه را تأمین کند. [۴]

روان شناسان ویژگی های متعددی را برای این دوران بر شمرده اند که به برخی از آن ها اشاره می کنیم:

۱٫ رشد جسمانی

در این مرحله از حیات، رشد بدن سریع و بیش از دیگر سنین است. به همراه رشد بدن، وزن و نیروی جسمانی زیاد شده و در اثر تمرین، چابکی پدید می آید. بدن در این دوران پیوسته به سوی کمال، قدرت و نیرومندی به پیش می رود.[۵] با توجه به این ویژگی، حضرت امام(ره) بارها قدرت جوانی را یادآور شده و این دوران را فرصت خوبی برای تهذیب نفس دانسته اند. همچنین سفارش می کنند که این نیروی خدادادی را در راه رضای خداوند صرف نموده و به کمک آن اسلام و میهن خود را به اوج عظمت و سرافرازی برسانید. و البته این زمانی میسّر است که به تعبیر ایشان، قدرت جسمانی با قوّت روحانی جمع گردد و آن گاه است که انسان به تمام معنا انسان شده و ارزش می یابد. [۶]

ویژگی دیگر این دوران، بیداری غرائز مخصوصاً غریزه ی جنسی است. این غریزه، قدرت بزرگی است که در این دوران بر جسم و جان جوان حکومت می کند و اندیشه اش را به خود معطوف می دارد. غریزه جنسی اگر درست جهت دهی نشود می تواند آینده ی جوان و جامعه را با خطر جدّی مواجه سازد و به تعبیر حضرت امام(ره) استعمارگران از همین زاویه ضربه های فراوانی به کشورهای تحت سلطه، وارد ساخته اند. آنان با کشاندن جوان به مراکز فحشاء و فساد، وی را از تفکر باز داشته و نسبت به جامعه ی خویش بی تفاوت ساخته اند. لذا ایشان کراراً این مطلب را گوشزد کرده، به جوان توصیه می کنند از قدرت جوانی استفاده کرده و چاره ای برای اطفای آتش شهوت بیندیشند. [۷]

۲٫ تغییرات فکری

تحولات فکری در جوانان بسیار پر دامنه است. هوش و استعداد آنان به اوج تکامل خود می رسد و ابعاد ذهن توسعه می یابد. در جنبه ی خرد و ادراک، عقل او در حال رشد، پرورش و کمال است. او دائما سرگرم تجربه و آزمایش است و می خواهد از حقایق امور سر درآورد. [۸] و شاید با توجه به همین خصیصه ی جوانی است که حضرت امام(ره) می فرمایند: چشم امیدم به جوانان… مسلمان بوده و انتظار دارم که با تهذیب نفس و اخلاص، مطالعات و تحقیقات وسیع و دامنه داری را در زمینه ی شناخت احکام اسلام و مبانی نورانی قرآن آغاز نمایید، اسلام واقعی را بشناسید و بشناسانید.[۹]

۳٫ تحولات روانی

کنجکاوی، مسئولیت پذیری، داشتن روحیه ای حساس و انتقادی و … از جمله تحولات روانی این دوران است. کنجکاوی شدید در این دوران، منشأ بسیاری از کشف ها گشته و در سایه ی همین کنجکاوی است که برای او توجهی به فلسفه ی زندگی و آینده پدید می آید و می خواهد از اسرار آن و نیز وظایف خود در قبال آن، سر درآورد و تا حد امکان زمینه ی اصلاح و سازندگی را در خویش فراهم نماید. حضرت امام(ره) با آگاهی از این آمادگی جوان، مکرر اصلاح او را در زمینه های مختلف گوشزد می کنند. این دوران مرحله ی شکل گیری اراده در جوانان است که بر این اساس باید آنان را وارد صحنه ی عمل کرد. همچنین در این دوران، آنان وارد مرحله ی مسئولیت پذیری شده و خود را افراد مسئول و متعهدی می دانند و از پذیرش مسئولیت در حد توان خویش خوشحال اند، لذا کار و مسئولیت را به تدریج باید به آنان سپرد و با راهنمایی و حمایت از آنان خواست که آن را به احسن وجه انجام دهند.[۱۰] بنگرید که حضرت امام(ره) چه مسئولیتی را به عهده ی جوان می نهد: من در این جا به جوانان عزیز کشورمان، به این سرمایه ها و ذخیره های عظیم الهی و به این گل های معطّر و نو شکفته ی جهان اسلام سفارش می کنم که قدر و قیمت لحظات شیرین زندگی خود را بدانید و خودتان را برای یک مبارزه ی علمی و عملی بزرگ تا رسیدن به اهداف عالی انقلاب اسلامی آماده کنید … مبارزه ی علمی برای جوانان، زنده کردن روح جستجو و کشف واقعیت ها و حقیقت هاست و اما مبارزه ی عملی آنان در بهترین صحنه های زندگی و جهاد و شهادت شکل گرفته است.[۱۱]

حضرت امام(ره) با توجه به روحیه ی حساس و انتقادی جوان در برابر نابسامانی ها و محرومیت ها، از او می خواهد که شجاعانه در مقابل انحرافات قیام کند تا استقلال و آزادی خود و کشورش را بیمه نماید.

از خصایص دیگر این دوران، غرور و خودپرستی، شهوت و بی خبری و آرزوهای بسیار است که به موقع باید برای آن چاره ای اندیشید. سفارش آن مربّی آگاه، آن است که باید با مجاهده، حجاب خودپرستی را از قلب زدود تا جمال جمیل خداوند را مشاهده کرد. با برداشتن حجاب خودیّت، هر مشکلی، آسان و هر رنج و زحمتی، گوارا می شود؛ ولی با غرور و خودخواهی همه چیز فرو می ریزد. غرور به تعبیر حضرت امام(ره) مبدأ شکست انسان است و انسان باید به خداوند تکیه نموده و برای خدا خدمت کند.

نصیحتی کنمت بشنو و بهانه مگیر هرآن چه ناصح مشفق بگویدت بپذیر[۱۲]

۴٫ تغییرات رفتاری

رفتار جوان، از جهات گوناگونی قابل تأمل است. از جمله تغییرات این دوران، رفتار گروهی است. در این دوران افق های زندگی اجتماعی او افزایش یافته و سعی دارد به عضویت گروه ها درآید. وی به دنبال معیارهای گروهی بوده و کاملاً از آن تبعیت می کند. در همین دوران است که خطر جذب او به سمت گروه ها و مکاتب انحرافی فراوان است، لذا در سخنان حضرت امام(ره) مکرر این خطرات یادآوری می شوند: عوامل و ایادی استعمار می کوشند با سم پاشی اذهان و افکار جوانان از جلوه گر شدن چهره ی تابناک اسلام جلوگیری نمایند و با عناوین فریبنده و مکتب های رنگارنگ جوانان ما را منحرف سازند.[۱۳]

به همین جهت می فرمایند: دانشمندان و متفکران روشن ضمیر وظیفه دارند که مزایای مکتب نجات بخش اسلام را … که راهنمای زندگی انسان است برای عموم بیان کنند. همچنین مسئولین موظفند مصالح و مفاسد روز را به مردم گوشزد کرده و برای جوانان، مجامع دینی و مراکزی جهت هدایت آنان در نظر بگیرند.[۱۴]

۵ . تغییرات عاطفی

شور عواطف از سرمایه های ارزنده ی حیات جوانان است، به شرطی که جهتی اندیشیده پیدا کند و در مسیر کمال و تکامل انسان باشد. در سایه ی آن محبّت، وفاداری، احترام، حمایت از افتادگان پدید می آید که همه ی این ها نشانه ی رشد و کمال آدمی است. احساسات تند و آتشین جوان، تمام وجودش را تحت تأثیر خود قرار می دهد و به همین سبب نیاز به مراقبت ویژه دارد. حضرت علی(ع) خطاب به فرزند دلبندش می فرماید: إنّما قَلبُ الحَدَثِ کالأرضِ الخالِیَهِ ما أُلقِیَ فیِها مِن شَیءٍ قَبِلَتْهُ فَبادَرْتُکَ بِالأدَبِ قَبلَ أن یَقْسُوَ قَلبُک و یَشتَغِلَ لُبُّک[۱۵]؛ قلب جوان مانند زمین خالی است هر آن چه در آن، افکنده شود را می پذیرد. پس قبل از آن که قلبت گرفتار قساوت و اندیشه ات مشغولیت یابد ، خود را مؤدب ساز.

۶ . بیداری مذهبی

سنین نوجوانی و جوانی را دوران بیداری مذهبی می دانند. در این دوران، تمایلات ایمانی و مذهبی در جوان زنده شده و علاقه مند می شود که از علل و مفاهیم آن با خبر شود، آفریننده ی جهان را بشناسد و از مسایل مربوط به عبادت، مرگ و حیات و بالاخره فلسفه ی آفرینش سردرآورد. در مواردی نیز تردیدهایی درباره ی مسایل مذهبی در او پدید می آید که نیازمند راهنمایی است. [۱۶] لذا حضرت امام(ره) از تمامی دانشمندان و متفکران روشن ضمیر می خواهند که مزایای مکتب اسلام را برای آنان بیان کنند. مجامع دینی و مذهبی برای جوانان ایجاد کرده، نگذارند که آنان به مراکز فساد کشیده شوند. [۱۷]

در این دوران باید شور مذهبی جوان را در مسیر خیر، تعاون، آزادی خواهی، مبارزه با استثمار و استضعاف قرار داد و موجبات اوج گیری او را فراهم آورد، کاری را که حضرت امام(ره) نسبت به جوانان آن دوران انجام داد و حرکتی را آغاز نمود که تا عصر حاضر نیز اثرات آن باقی است.

۷٫ تغییرات اخلاقی

وجدان اخلاقی بر اثر تحولات بلوغ در نوجوان و جوان بیدار شده و ارزش های الهی و ایده آل های اخلاقی در این سن رشد می کند. جوان به پاکی و انصاف و پاکدامنی تمایل داشته و این تمایل به قدری نیرومند است که در برابر ستم می ایستد و انتقاد می کند.

آن چه در این میان از اهمیت فراوانی برخوردار است حفظ این کمالات است که از دید آن بزرگ مربّی نسل جوان به دور نمانده است؛ چنان که فرموده: ممکن است یک جوان خیلی مهذب و خوب باشد لیکن به تدریج ظالم شود.[۱۸]

بنابراین حفظ کمالات عهد جوانی بسیار مهم است که آن هم تنها در سایه ی دستگیری مربّیان آگاه میسور است. امام(ره) همواره گوشزد می نمود که جوان باید از قوای جوانی و نشاط آن، برای قیام در مقابل مفاسد اخلاقی استفاده کند و نگذارد که این نعمت خدادادی از دست برود. در موارد بسیاری به جوانان سفارش می کنند که دوستان خود را از اشخاص وارسته و متعهد و متوجه به معنویات و دارای اخلاق پسندیده برگزینند. و این به دلیل همان خصیصه ی تأثیرپذیری در جوانان است.

بررسی شیوه ی تربیتی حضرت امام(ره) می تواند راه را بر دست اندرکاران امر تربیت جوانان هموار سازد و البته این امر مستلزم بررسی بیشتر و دقیق تر در این زمینه است که باید توسط متخصصان این فن انجام پذیرد. در پایان، تنها به دو نکته ی برگرفته از شیوه ی تربیتی آن بزرگوار اشاره می کنیم:

۱٫ هدایت و تربیت جوانان با توجه به ویژگی های روحی آنان باید در کمال مهربانی و عطوفت صورت گیرد.

۲٫ گام اساسی و مهم در تربیت جوانان، جهت دهی آنان به سمت تهذیب نفس و خودسازی است که خیر دنیا و آخرت را در پی دارد.

 

پی­‌نوشت‌ها

[۱]. علی قائمی، شناخت، هدایت و تربیت نوجوانان و جوانان، ص ۱۱٫

[۲]. محمود نیکزاد، اصول نظریه های تربیتی، ص ۱۲٫

[۳]. جعفر سبحانی، مربی نمونه، ص ۱۶٫

[۴]. علی قائمی، همان، ص ۵ و ۶ و ۱۵٫

[۵]. همان، ص ۴۳٫

[۶]. صحیفه نور، ج ۱، ص ۲۰۴٫

[۷]. چهل حدیث، ص ۲۴ ۲۵٫

[۸]. قائمی، همان، ص ۴۹٫

[۹]. صحیفه ی نور، ج ۱، ص ۱۹۵٫

[۱۰]. قائمی، همان، ص ۵۷ ۵۳٫

[۱۱]. صحیفه ی نور، ج ۲۰، ص ۲۴۱ و ۲۴۲٫

[۱۲]. حافظ.

[۱۳]. صحیفه ی نور، ج ۱، ص ۱۸۵٫

[۱۴]. همان.

[۱۵]. نهج البلاغه، فیض الاسلام، نامه ۳۱، ص ۹۰۳٫

[۱۶]. احمد احمدی، روان شناسی نوجوان و جوانان، ص ۵۹ .

[۱۷]. صحیفه ی نور، ج ۱، ص ۹۹٫

[۱۸]. صحیفه نور، ج ۱۸، ص ۱۵۷٫

مجله نامه جامعه؛ خرداد ۱۳۸۸؛ شماره ۵۷؛ نویسنده: طاهره نورحسن، صفحه ۹۷

نقل از پایگاه اطلاع رسانی حوزه

بیست توصیه بهداشتی به دختران تازه ‌بالغ

۱- رعایت بهداشت فردی در طول زندگی مهم است و در دورران بلوغ، مهم‌تر. نوجوانان در این دوره از زندگی به علت رشد سریع جسمانی و فعالیت بدنی زیاد، نیازمند تغذیه مناسب، ورزش منظم و تفریح سالم هستند و لازم است که بهداشت فردی را بیش از پیش رعایت کنند.

۲- گسترده‌ترین عضو بدن، پوست است و توجه به نظافت آن، موجب زیبایی، شادابی و از بین رفتن بوی بد بدن می‌شود. استحمام و شستن بدن با آب گرم و صابون بهترین وسیله از بین رفتن بوی بد بدن در این دوران است.

۳- در این دوران، بسیاری از نوجوانان با جوش‌های سرسیاه و چرکی (آکنه) روبه‌رو می‌شوند که به علت تغییرهای پوستی ناشی از فعالیت‌های هورمونی بدن است. هرگز نباید این جوش‌‌ها را دستکاری کرد؛ زیرا باعث عفونت و برجا ماندن محل جوش‌ها یا شکل‌گیری جای زخم روی صورت می‌شود. آنها باید هر روز حداقل یک ساعت در هوای آزاد به سر ببرند و ورزش را فراموش نکنند. شست‌وشو با آب و صابون و تغذیه مناسب، تاثیر فوق‌العاده‌ای در رفع این مشکل دارد و مشورت با یک متخصص پوست نیز توصیه می‌شود.

۴- در دوران عادت ماهانه، رعایت بهداشت فردی بسیار مهم است. محیط خونی، محیطی مناسب برای رشد میکروب‌هاست و بوی ناخوشایندی نیز دارد. بنابراین شست‌وشوی مرتب ضروری است و سبب هیچ بیماری‌ای نیز نمی‌شود و از مساعدشدن محیط برای انواع میکروب‌ها جلوگیری می‌کند. در این دوران، از نوار بهداشتی استفاده و سعی کنید نوارها را با فواصل کم، حداقل روزی ۳ تا ۵ بار، عوض کنید.

۵- قبل و پس از تعویض نوار بهداشتی، دست‌تان را با آب و صابون بشویید.

۶ -از لباس‌های زیر نخی استفاده کنید و آنها را مرتب عوض کنید و پس از شست‌وشو، با اتو یا در آفتاب خشک کنید.

۷ -استحمام در دوران عادت ماهانه ضرر ندارد و می‌توانید ایستاده استحمام کنید.

۸ -با خودتان مهربان باشید و فراموش نکنید که قاعدگی، نشانه این است که بدن شما سالم است.

۹- استفاده از دوش یا کیسه آب گرم و ماساژ شکم می‌تواند ماهیچه‌هایتان را آرامش بخشد و باعث تسکین دردهای عادت ماهانه‌تان شود.

۱۰- در صورت قابل‌تحمل‌نبودن یا طولانی بودن درد، مصرف بعضی از داروها مانند استامینوفن، مفنامیک اسید یا ایبوپروفن با نظر پزشک، در کاهش درد موثر است. در صورت عدم بهبود می‌توانید به پزشک مراجعه کنید.

۱۱ -علاوه بر وعده‌های غذایی اصلی، مصرف میان‌وعده‌ها نیز برای نوجوانان لازم است. بهتر است برای میان‌وعده از میوه، خشکبار، شیر و مانند آنها استفاده شود.

۱۲- صبحانه وعده‌غذایی بسیار مهمی است که در کارایی و قدرت یادگیری دانش‌آموزان تاثیر زیادی دارد و حدود ۲۵ درصد انرژی لازم روزانه نوجوانان را تامین می‌کند.

۱۳- نوشیدن چای ۱ تا ۲ ساعت قبل و پس از غذا باعث جلوگیری از جذب آهن می‌شود و در نتیجه، کم‌خونی فقر آهن را که از شایع‌ترین نوع کم‌‌خونی است، تشدید می‌کند ولی استفاده از موادغذایی حاوی ویتامین Cمانند میوه‌های ترش، جذب آهن را افزایش می‌دهد.

۱۴- از صرف غذاهای نفاخی مانند سیر و کلم در دوران عادت ماهانه پرهیز کنید و بهتر است معده‌تان پر و سنگین نباشد و غذای روزانه‌تان را در ۵ تا ۶ وعده و سبک صرف کنید.

۱۵- مصرف کم‌ منابع حاوی ویتامین B6 باعث تخفیف علایم افسردگی می‌شود. مصرف مواد حاوی این ویتامین (حبوبات، ماهی، ذرت، سویا و جگر) قبل از عادت ماهانه توصیه می‌شود.

۱۶- انجام ورزش، به خصوص ورزش‌های سبک برای دختران و بانوان نه تنها منعی ندارد؛ بلکه ورزش‌های سبک در دوران قبل از عادت ماهانه و زمان قاعدگی تا حدودی مشکل‌های جسمی و روانی این دوره‌ را تسکین می‌دهد. در دوران عادت ماهانه، استراحت مطلق و ماندن در رخت‌خواب ضرورتی ندارد و هر فرد می‌تواند کارهای روزمره خود را مانند رفتن به مدرسه انجام دهد.

۱۷- متاسفانه بین بعضی از نوجوانان این طرز فکر غلط جاافتاده که سیگار کشیدن، نشانه بزرگ شدن است ولی مصرف دخانیات از مخرب‌ترین رفتارهای غیربهداشتی است که باعث بیماری‌های قلبی، عروقی، گوارشی، ریوی و بروز سرطان‌های مختلف می‌شود. نوجوانی که سیگار می‌کشد احتمال مصرف موادمخدر و الکل نیز در او بیشتر خواهد شد.

۱۸- استعمال سیگار و قلیان، دروازه شروع مصرف سایر مواد زیان‌آور و اعتیاد آورد در نوجوانان و جوانان است.

۱۹- اگر سوالی درباره بلوغ و تغییرات آن برایتان پیش آمد، پیش از هر کس دیگری، آن سوال را از والدین یا مربیان خود بپرسید.

۲۰- در دوران بلوغ میل به گوشه‌گیری، حساسیت به انتقاد دیگران، بی‌قراری، تحریک‌پذیری، نافرمانی از بزرگ‌ترها، خیره‌سری، نداشتن احساس امنیت و اعتماد، تمایل به ارتباط با دوستان و گفت‌وگوی پنهانی، صرف وقت جلوی آینه، بی‌اشتهایی یا پراشتهایی روانی، اضطراب، نگرانی، اختلال در خواب، افسردگی، کنجکاوی و… پیش می‌آید و لازم است والدین از نحوه آموزش و حل مشکل‌های نوجوانان قبل و پس از بلوغ آگاه باشند و در صورت بروز مشکل با پزشک و مشاور آگاه مشورت کنند.

منبع: پایگاه سلامت ایرانیان