اخلاق اجتماعی
سیره آموزنده امام باقر علیه السلام
 سیره معصومین بهترین الگوی بازسازی اخلاقی است. ایشان با پرورش صفات و فضائل اخلاقی ناب در گوهر وجودشان، علاوه بر نورانی کردن باطن خود، فضای خانواده و جامعه خویش را از این نورانیت بهره مند کرده اند؛ که می توان شعاع این گسترش برکت را تا روز قیامت، در تمام گستره هستی ترسیم کرد. امام باقر (ع) به عنوان پنجمین و…
اخلاق فردى و اجتماعى
مسئله مهمّی که  توجه به آن لازم است این است که: آیا مسائل اخلاقى در رابطه با انسانهاى دیگر شکل مى گیرد به طورى که اگر یک انسان تنهاى تنها زندگى کند، اخلاق براى او مفهوم نخواهد داشت؟ یا این که پاره اى از مفاهیم اخلاقى درباره یک انسان تنهاى تنها نیز صادق است، هرچند قسمت اعظم مسائل اخلاقى در رابطه انسا…
فضایل و رذایل اخلاقی
اخلاق در لغت به معنی صفت نفسانی یا هیأت راسخهای است که انسان در اثر آن حالتِ نفسانی، بدون فکر، اعمال، رفتار و گفتارهایی را انجام میدهد. این معنای لغوی، اخلاق را به فاضله و رذیله تقسیم میکند. گزارههای اخلاقی از حُسن و قبح، باید و نباید و صفات خوب و بد اعمال و رفتار آدمی، سخن میگویند. بنابراین اخلاق عبارت…
پیام های فرهنگی پوشش زنان
زن در مسیر تاریخ تاریخ، مطالب فراوانی از زن و مسائل مربوط به او در سینه ی خود ثبت کرده است. مروری کوتاه بر صفحات تاریخ این نکته را روشن می کند که بخش قابل توجهی از فرازهای برجسته و جنجالی تاریخ بشر، بر محور آفرینش، شخصیت، انسانیت و مسئولیت زن شکل گرفته است. به تعبیر دیگر، وجود زن همیشه، بحث انگیز بوده ا…
ورزش كودكان(3)
1. صرف انرژى اضافى بازى براى كودك يك كار جدى و يك نياز طبيعى است، يكى از فوائد بازى اين است كه انرژيهاى زائد كودك به وسيله بازى به مصرف رسيده و عضلات كودك قوى مى شود. زيرا كودك با وجود انرژى زياد مسئوليت زيادى در زندگى به عهده ندارد. در اين حال ورزش بهترين راه تخليه انرژيهاى اضافى اوست. كودك به وسيله…
اخلاق معاشرت(14)
ادب از قيمتى ‏ترين سرمايه ‏ها و ميراثهاى حيات آدمى «ادب» است، حتى بالاتر از ثروت و سرمايه است (ادب مرد، به ز دولت اوست). در برخوردها چيزى به زيبايى و جذابيت ادب نمى ‏رسد. بايد آن را آموخت، به كار بست تا روابطى سالم و احترام ‏آميز و پايدار ميان افراد، حاكم شود. اما همين واژه متداول و مشهور، گاهى تعريفى ناشناخته و…
اخلاق معاشرت (13)
مزاحمت تعجب نكنيد اگر به جاى طرح يك موضوع ارزشى و مثبت، از يك رفتار منفى و ضد ارزش به نام «مزاحمت» بحث مى كنيم؛ چرا كه توجه به نقاط ضعف اخلاقى و پرهيز از آنها نيز، به اندازه همان نقاط قوت و فضايل، كارساز است. در معاشرتها، هيچ عاملى به اندازه خدمت و يارى، جلب كننده دلها و محبتها نيست. هيچ عاملى هم به انداز…
اخلاق معاشرت (12)
اذن و اجازه نهاد «خانواده»، از مقدس ترين نهادهاست. سلامت و استوارى آن نيز، مورد توجه اسلام است. نوع برخوردها نسبت به تحكيم رشته‏ هاى اين نهاد، يا گسستن پيوندها و آفت‏ خيز كردن آن مؤثر است. اشاره داشتيم كه خانواده و خانه، حد و حريمى دارد كه بايد رعايت شود و مورد تعدّى و «مرزشكنى» قرار نگيرد. تهاجم و…
اخلاق معاشرت (9)
مهمانى و ضيافت از برجسته‏ ترين خصلت هاى نيكمردان و آزادگان، كرم و سخاوت است. و همين آزادگى از تعلّقات و خوى بذل و بخشش است كه ديگران را اسير محبّت و احسان مى‏ كند. «ضيافت» و داشتن دستى باز و سفره‏اى گشوده و عطايى پيوسته و مهمان‏دارى و مهمان‏ نوازى، از نشانه‏ ها و جلوه‏ هاى اين روحيّه فتوّت و جوانمردى است. …
اخلاق معاشرت(7)
مردم‏ دارى يكى از ضرورتهاى اخلاق مسلمانى و معاشرت مكتبى، «مردم‏ دارى» است، يعنى با مردم بودن، براى مردم بودن، در خدمت ديگران بودن، شريك درد و رنج و راحت و غم ديگران بودن. همراهى و همدردى و همگامى و همخونى با ديگران و هر نام ديگرى كه بتوانى بر آن بگذارى، ليكن واقعيت، همه يكى است، يعنى خود را خدمتگزار و غمخوار ديگران ديدن…
اخلاق معاشرت (6)
كارگشايى در روابط اجتماعى، كسانى بر دلها حكومت مى‏ كنند كه دلشان را خانه مهر و محبت مردم كرده باشند. برعكس، آنان كه «خود» را بيش از همه مى‏ پسندند و «خود» را بيش از ديگران دوست دارند و آسايش و راحتى خود را بر ديگران ترجيح مى‏دهند، نه نزد خدا و رسول اعتبارى دارند، نه در دل و جان مردم، جايى و موقعيّتى! ... گ…
اخلاق معاشرت (5)
انس با مردم مقدمه سخن درباره اخلاق اجتماعى بود. در شماره هاى پيشين از مردم دارى و انس با مردم سخن گفتيم و اينكه لازم است يك مبلّغ و داعى الى الله نسبت به مردم انس داشته باشد. همچنين نمودهايى از مردم دارى بيان شد. در اين شماره به يكى ديگر از نمودهاى مردم دارى، يعنى «محبت» مى پردازيم. تعريف محبت…
اخلاق معاشرت (4)
سلام و مصافحه پيوندهاى اجتماعى، نيازمند «تحكيم» است. استوارسازى اين رشته ها با كلّى گويى به دست نمى آيد. بايد نمونه هاى عملى و مصداقهاى خاصّ و روشن ارائه شود، تا مرزهاى دوستى و پيوندهاى عاطفى استوارتر گردد و پايدار بماند. «سلام» و دست دادن يكى از اين امور است. سلام، چراغ سبز آشنايى است. وقتى دو نفر …
اخلاق معاشرت(3)
سوغات و عيادت چه خوب است كه ديدارها، همراه با تحفه و هديه اى باشد، تا لذّت بخش تر و مودّت آميزتر گردد. اصل هديه، جلب محبّت و مودّت مى كند، اگر در ديدارهاى پس از مسافرت و زيارت باشد، چه بهتر و بيشتر! از مولايمان على(ع) است: «الهديّة تجلبُ المَحبّةَ»(1) هديه، دوستى مى آورد. اين كار، هم بازگشت از سف…
اخلاق معاشرت(2)
«زيارت» برادران دينى رفتن و «ديدار مؤمنان»، مورد سفارش اولياء دين است؛ كه هم رابطه‏ هاى درونى آحاد امّت را استوارتر مى‏ سازد، هم محبّتها را مى‏ افزايد و هم كدورتها را مى‏ زدايد و هم خدا و رسول را خوشحال مى‏ سازد. ديد و بازديد آنچه روحيه‏ ها را شاداب و زندگيها را باصفا مى‏ سازد، «ديدار» است. چه ديدا…
نگاهی به سیره اخلاقی امام باقر(ع)
بی کرانه های نیک سیرتی مقدمه سیرۀ معصومین بهترین الگوی بازسازی اخلاقی است. ائمه معصومین علیهم السلام با پرورش صفات و فضائل اخلاقی ناب در گوهر وجودشان، علاوه بر نورانی کردن باطن خود، فضای خانواده و جامعه خویش را از این نورانیت بهره مند کرده اند؛ که می توان شعاع این گسترش برکت را تا روز قیامت، در تمام گ…