خانواده شیعی » پدر و مادر »

اعمالی که از شمیم بهشت محروممان می‌کند!

اُف بر شما… اینان کسانی‌اند که آن سخن(وعده عذاب) درباره آنان به حقیقت پیوست، در حالی که در میان امت‌هایی از جنیان و آدمیان هستند که پیش از آنان درگذشتند. قطعا اینان زیانکارند.

صله رحم از موارد سفارش شده و موکد دین مبین اسلام است که ترک آن، عواقب ناخوشایندی به دنبال دارد؛ این سنت حسنه در خصوص پدر و مادر بیشتر سفارش شده است. نوشتار زیر برگرفته از کتاب مفاتیح الحیاه اثر آیت الله جوادی آملی را در این باره مرور می‌کنیم:

اولویت حق با مادر

امام باقر(علیه السلام) می‌فرماید: حضرت موسی بن عمران(علیه السلام) سه بار به خدا عرض کرد: پروردگارا! به من توصیه‌ای کن! خدای سبحان در هر سه بار فرمود: تو را به خودم سفارش می‌کنم؛ آن گاه عرض کرد: پروردگارا! مرا سفارش کن! فرمود: تو را سفارش می‌کنم به مادرت. سپس عرض کرد: پروردگارا! مرا سفارش کن. فرمود: تو را به مادرت سفارش می‌کنم. باز گفت: پروردگارا! مرا سفارش کن. فرمود: تو را به پدرت سفارش می‌کنم. امام باقر(علیه السلام) افزود: از همین رو گفته می‌شود که حق مادر از نیکی دوسوم و برای پدر یک سوم است.(۱)

پدر

امام سجاد(علیه السلام) می‌فرمایند: حق پدرت این است که بدانی او ریشه تو و تو شاخه او هستی و بدان که اگر او نبود تو نیز نبودی، پس هر گاه در خودت نعمتی یافتی که شادمانت می‌کند بدان که پدرت برای تو ریشه آن نعمت است و حمد خدا به جای آور و به اندازه آن نعمت از او شکرگزار باش.(۲)

قطع پیوند با والدین

خداوند گسستن پیوند با والدین را نکوهیده و درباره آن تهدید کرده است. کسانی که پدر و مادر خود را تحقیر و به آنان اهانت می‌کنند به سرانجامی بد گرفتار می‌شوند. در قرآن کریم آمده است: و آن کس که به پدر و مادر خود، آن گاه که او را به پذیرش رستاخیز فراخواندند گفت: اُف بر شما… اینان کسانی‌اند که آن سخن(وعده عذاب) درباره آنان به حقیقت پیوست، در حالی که در میان امت‌هایی از جنیان و آدمیان هستند که پیش از آنان درگذشتند. قطعا اینان زیانکارند.(۳)

امام سجاد(علیه السلام) می‌فرمایند: حق پدرت این است که بدانی او ریشه تو و تو شاخه او هستی و بدان که اگر او نبود تو نیز نبودی، پس هر گاه در خودت نعمتی یافتی که شادمانت می‌کند بدان که پدرت برای تو ریشه آن نعمت است و حمد خدا به جای آور و به اندازه آن نعمت از او شکرگزار باش.

این آیه تنها درباره فرزندان کفرپیشه نیست، بلکه محور آن نکوهش اهانت و تحقیر والدین است چنان که خدای متعال در آیه‌ای دیگر این کار را نکوهیده و فرموده است: … و به آنان کلمه‌ای ناخوشایند مگوی و با آنان پرخاشگری مکن.(۴)

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) نیز فرمودند: از ستم بر والدین بپرهیزید، زیرا بوی بهشت از راهی هزار ساله به مشام می‌رسد ولی عاق والدین آن را نمی‌یاید.(۵)

امام صادق(علیه السلام) فرمود: پایین ترین مرتبه عاق والدین شدن، اف گفتن است. اگر خدا چیزی کمتر از اف گفتن نشان می‌داشت، از آن نهی می‌کرد(۶)، همچنین فرمود: هر کس به والدین خود در حالی که به او ستم کرده‌اند خشمگینانه بنگرد خدا نمازش را نمی‌پذیرد.(۷)

شدیدترین مرحله در عاق والدین شدن، کشتن آنهاست. پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: بالاتر از هر عقوقی(ستم بر والدین) ستمی هست تا اینکه کسی یکی از والدین خود را بکشد و هر گاه چنین کرد عقوقی بدتر از آن نیست.(۸) مراد از عقوق والدین همان ستم و آزردن آن دو است که موجب گسستن پیوند خویشاوندی با آنها است.(۹)

بدرفتاری با پدر و مادر افزون بر کیفر اخروی زیان‌های دنیوی نیز دارد. بر پایه حدیثی قدسی خداوند فرمود: به عزت و جلال و بلندی شانم سوگند اگر عاق والدین عبادت همه پیامبران را انجام دهد از او نمی‌پذیرم.(۱۰)

پی‌نوشت‌ها

۱- الامالی، صدوق، ص ۵۱۱

۲- تحف العقول، ص ۲۶۳

۳- احقاف، آیه ۱۷ – ۱۸

۴- اسراء، آیه ۲۳

۵- الکافی، ج ۲، ص ۳۴۹

۶- همان

۷- همان

۸- همان، ص ۳۴۶

۹- مجمع البحرین، ج ۵، ص ۲۱۵

۱۰- جامع السعادات، ج۲، ۲۷۱

منبع: مفاتیح الحیات