اصرار و پافشارى در دعا و سه بار تكرار کردن آن

 کسی که امید بخشش و عطا از مقامی دارد باید در خواستن حاجتش سماجت به خرج دهد. خداوند متعال تنها کسی است که قادر به برآورده نمودن حاجات همه بندگانش می باشد و به همین دلیل یکی از اسامی او «قاضی الحاجات» است. بنابراین در در دعا و خواستن حاجت از پروردگار باید اصرار ورزید و پافشاری نمود و دعای انسان از باب مسامحه و سهل انگاری نباشد.

بنابر نقل متون اهل سنت ابن مسعود گفته است:پيامبر صلی الله علیه و آله و سلم هنگامي كه دعا مي ‏كرد سه بار آن را تكرار مي‏ فرمود، و چون درخواست مي‏ كرد سه بار آن را تكرار مي ‏كرد.[1] دعا کننده بايد اجابت را دير نداند، چه پيامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است: «دعاي كسي از شما به اجابت مي ‏رسد كه شتاب نكند و نگويد: دعا كردم به اجابت نرسيد؛ و چون دعا كند بايد از خداوند زياد بخواهد، چه شخص كريم و بسيار بخشنده‏ اي را براي حاجت خود مي‏ خواند».[2] يكي از پيشينيان گفته است: من بيست سال است خداوند را براي حاجت خود مي ‏خوانم و اجابتم نكرده است؛ و من اميد اجابت دارم؛ و از خداوند خواسته ‏ام كه مرا توفيق دهد تا آنچه را برايم سودي ندارد ترك گويم.

پيامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است: «هرگاه يكي از شما چيزي از خداوند درخواست‏ كند چون به اجابت رسد بگويد: الحمد للّه الّذي بنعمته تتم الصّالحات، و اگر در اجابت تأخير شود بگويد: الحمد للّه علي كلّ حال».[3]

در متون شیعه امامیه نیز روایاتی در این موضوع نقل شده است. كافي از امام باقر علیه السلام روايت كرده كه فرموده است: «به خدا سوگند بندۀ مؤمن چون براي حاجتش در پيشگاه الهي الحاح و پافشاري كند خداوند حاجتش را روا مي ‏سازد»؛ و در روايت ديگري آمده است: «خداوند اجابت مي ‏كند»، و واژه مؤمن در آن حذف شده است.[4] از امام صادق علیه السلام نقل شده «چون بنده مؤمن دعا كند، خداوند در كار حاجت اوست مادام كه شتاب نورزد».[5] و نيز فرموده است: «بنده اگر شتاب ورزد و براي حاجت خود به ‏پاخيزد، خداوند مي ‏فرمايد: آيا بنده مؤمن من نمي‏ داند كه من برآورنده حوايجم؟»[6] از آن حضرت روايت شده كه فرموده است: «خداي عزّ و جلّ خوش ندارد مردم در انجام حاجات خود به همديگر اصرار كنند، ليكن آن را نسبت به خودش دوست مي ‏دارد، چه خداوند دوست دارد كه از او بخواهند و از آنچه در نزد اوست طلب كنند».[7] و نيز از آن حضرت نقل شده كه پيامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرموده است: «خداوند رحمت كند بنده‏اي را كه حاجتي را از خدا طلب كند و در دعاي خود اصرار ورزد خواه اجابت شود يا نشود. سپس اين آيه را تلاوت فرمود: «وَ أَدْعُوا رَبِّي عَسي‏ أَلَّا أَكُونَ بِدُعاءِ رَبِّي شَقِيًّا».[8]

 در عدّة الدّاعي از پيامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم  روايت شده: «خداوند بنده درخواست گر الحاح‏ كننده را دوست مي ‏دارد.» در كتب پيشين آمده است: «از دعا كردن خسته مشو چه خداوند از اجابت خسته نمي‏ شود.»[9] در كافي از امام صادق علیه السلام نقل شده كه فرموده است: «بنده دعا مي‏ كند خداوند به دو فرشته مي‏ فرمايد من دعايش را اجابت كردم، ليكن حاجتش را نگهداريد، زيرا دوست دارم آوازش را بشنوم. و نيز بنده‏ اي دعا مي‏ كند و خداوند مي ‏فرمايد: در برآوردن حاجتش شتاب كنيد كه آوازش را خوش ندارم».[10] و نيز از آن حضرت روايت شده است: «مؤمن پيوسته در حال خير و خوبي و اميدواري به رحمت خداست مادام كه شتاب نورزد تا نوميد نشود و ترك دعا نكند. عرض كردم: چگونه شتاب مي‏كند؟ فرمود: اين كه بگويد من از فلان وقت تاكنون دعا مي‏كنم و نمي‏بينم اجابت شود.»[11] و نيز فرموده است: «مؤمن براي حاجتي كه دارد دعا مي‏ كند، خداوند مي‏فرمايد: اجابتش را به تأخير اندازيد به خاطر شوقي كه به آواز و دعاي او دارم، و چون روز قيامت شود خداوند مي ‏فرمايد: اي بنده من تو مرا خواندي و من اجابت دعايت را به تأخير انداختم، و اكنون ثواب تو چنين و چنان است.»[12]

منبع: راه روشن؛ ترجمه المحجة البيضاء في تهذيب الإحياء، ج‏2.

[1] . اين حديث مورد اتّفاق شيعه و سنّي است و در صحيح بخاري و مسلم از ابن مسعود روايت شده است؛ سنن ابو داود، ج 1، ص 349، ابن سنّي در اعمال روز و شب ص 99 بدين گونه: پيامبر( ص) دوست مي‏داشت كه سه بار دعا را تكرار كند و سه بار استغفار بگويد.

[2] . صحيح بخاري، ج 8، ص 92؛ صحيح مسلم، ج 8، ص 87؛ ترمذي، ج 12، ص 276.

[3] . مستدرك حاكم، ج 1، ص 499؛ الدّعوات بيهقي از ابي هريره با سندي ضعيف؛ الجامع الصّغير.

[4] . الکافی، ج 2، 475، شماره 5.

[5] . همان ، ج 2، ص 474، شماره 1 و 2.

[6] . همان ، ج 2، ص 474، شماره 1 و 2.

[7] . همان  ، ج 2، ص 475، شماره 4 و 6.

[8] . آيه در سوره مريم/ 48: … و پروردگارم را مي‏خوانم و اميدوارم دعايم در پيشگاه پروردگارم بي‏ پاسخ نماند.

[9] . مريم/ 48: … و پروردگارم را مي‏خوانم و اميدوارم دعايم در پيشگاه پروردگارم بي ‏پاسخ نماند.

[10] . کافی، ج 2، ص 489، شماره 3.

[11] . همان ، ج 2، ص 490، شماره 8 و 9.

[12] . همان ، ج 2، ص 490، شماره 8 و 9.