ابو جعفرمحمد بن حسن(شيخ طوسى) (ره)

(460- 385هـ. ق)
ولادت

فقيه بزرگوار، محدث كبير، مفسر نامى ، دانشمند پرآوازه ، شيخ الطائفه ،ابوجعفر محمد بن حسن بـن على طوسى ، در رمضان سال 385 هـ ق در شهر طوس خراسان ديده به جهان گشود پس از طى تـحـصيلات مقدماتى در زادگاه خود، در سال408 هـ ق هنگامى كه 23 ساله بود، به بغداد عزيمت نمود. در آن هـنـگـام ريـاسـت مذهب جعفرى در زمان غيبت امام زمان (عج   با شيخ ‌بزرگوار و بزرگ پـرچـمـدار شـيعه ، محمد بن محمد عكبرى بغدادى ، معروف به شيخ ‌مفيد بود پس شيخ طوسى ملازمت او را اختيار كرد و شاگردى او را پذيرفت و تا پايان زندگى او از محضرش بهره ها برد.
تحصيلات

مدت پنج سال پيش شيخ مفيد درس خوانده است ساليان دراز از خدمت شاگرد مبرزشيخ مفيد، سـيد مرتضى بهره مند شده است استادش سيد مرتضى در سال 436درگذشت و او 24 سال ديگر پـس از اسـتـادش در قـيـد حيات بود دوازده سال بعد از سيددر بغداد ماند، ولى بعد به علت يك سـلسله آشوبها كه خانه و كاشانه اش به تاراج رفت ،به نجف مهاجرت كرد و حوزه علميه را در آنجا تاسيس كرد و در سال460 در همانجادرگذشت قبرش در نجف معروف است شيخ طوسى كتابى در فقه دارد به نام النهايه كه در قديم الايام كتاب درسى طلا ب بوده است كتاب ديگرى دارد به نام المبسوط كه فقه را وارد مرحله جديدى كرده است و در عصر خودش مشروح ترين كتاب فـقـهـى بـوده اسـت كـتـاب ديـگرى دارد به نام الخلاف كه در آنجا هم آرا فقها اهل سنت را بيان كرده ، و هم راى شيعه را شيخ طوسى كتابهاى ديگرى نيز در فقه دارد، قدما تا حدوديك قرن پـيـش ، اگر در فقه شيخ را به طور مطلق مى گفتند، (منظور آنان   شيخ طوسى بود و اگر شيخان مى گفتند مقصود شيخ مفيد و شيخ طوسى بوده است .
اساتيد

شيخ محمّد بن محمّد بن نعمان ، معروف به شيخ مفيد .
سيد علي بن حسين ، معروف به سيد مرتضى .
شيخ محمّد بن احمد قمّي ، معروف به ابن شاذان .
شيخ حسن بن محمّد فحّام . شيخ احمد بن علي نجاشي .
شيخ علي بن احمد قمّي .
شاگردان
1ـ شهيد شيخ محمّد ابن فتال نيشابوري .
2ـ شيخ حسن بن حسين بن بابويه قمّي .
3ـ شيخ حسين بن فتح واعظ جرجاني .
4ـ پسرش ، شيخ بو علي حسن طوسي .
5ـ شيخ حسن بن مظفّر حمداني .
6ـ شيخ حسن بن مهدي سليقي .
7ـ سيد ناصر بن رضا حسيني .
8ـ شيخ ابو فتح محمّد كراجكي .
9ـ شيخ محمّد بن علي طبري .
10ـ شيخ منصور بن حسن آبي .
11ـ شيخ بو خير بركة اسدي .
12ـ شيخ سعدالدين ابن برّاج .
تاليفات
النهاية
الخلاف
المبسوط
عدة الاصول
تفسير التبيان
تلخيص الشافى
الغيبة
الفهرست
رجال
مصباح المتهجد
رساله در تحريم فقاع (آب جو) .
مسائل دمشقيه (كه دوازده مساله است ) .
مسائل حلبيه .
مسائل حائريه .
مسائل الياسيه (كه صد مساله است)  .
مسائل جيلانيه (كه 24 مساله است) .
مسائل در فرق ميان نبى و امام .
رساله نقض بر ابن شاذان .
رساله مختصر (در ادعيه و مناسك حج) .
رساله مسائل ابن براج .
كـتـاب مـختصر مصباح المجتهد
كتاب انس التوحيد (در ادعيه)
كتاب الاقتصار فيما يجب على العباد).
كتاب مختصر المصباح .
كتاب اخبار مختار بن ابى عبيده ثقفى .
كتاب مقتل الحسين (در حادثه دلخراش كربلا)
كتاب اختيار الرجال كشى .
كتاب مجالس (در اخبار و احاديث )
كتاب هدايه المسترشد و بصيرة المتعبد.
كتابى در اصول و عقايد و كلام .
مسائل رازيه در وعيد.
مسائل فارسيه (در آيات قرآن)
كتاب الغيبة
وفات
سرانجام اين عالم بزرگوار در شب دوشنبه بيست و دوم ماه محرم سال 460هـ ق به رحمت ايزدى پـيـوست و در نجف اشرف در خانه خويش که هم اکنون مسجد است ، به خاك سپرده شد.