,

ابراهيم بن هلال ثقفى

( اوايل قرن سوم 283 ه.ق )

ابو اسحاق، ابراهيم بن محمد بن سعيد بن هلال ثقفي اصفهاني از علماي بزرگ شيعه و از راويان حديث به شمار مي آيد.تاريخ دقيق ولادت وي در دست نيست اما روشن است که او در اوايل قرن سوم هجري و در شهر کوفه به دنيا آمده است.کوفه به شهر علاقهمندان خاندان حضرت علي (عليه السلام) مشهور است.ابو اسحاق در اوايل عمر، زيدي مذهب بوده، سپس مذهب حق اماميه را برگزيده است .
سبب انتقال وي از کوفه به اصفهان آن بوده که وي کتابي به نام “المعرفه ” در مناقب اهل بيت عصمت و طهارت (عليهم السلام) و مثالب دشمنان ايشان نوشت . برخي از دانشمندان کوفه او را از نشر آن کتاب به جهت اشتمالش بر مثالب دشمنان اهل بيت رسول خدا (صلي الله عليه وآله وسلم) منع نمودند ليکن او نظر به اعتماد و اطميناني که به تاليف خود داشت از نشر آن خودداري نکرد بلکه قدمي فراتر گذاشت و سوگند ياد نمود که آن را در شهر اصفهان، که آن زمان دورتر از عقايد وآرا» شيعيان ومخالف تر با مذهب وآئين آنها بود، منتشر کند.

به اين جهت به اصفهان کوچ کرده، در آنجا   رحل اقامت انداخت و به نشر کتاب خود در آن شهر اقدام کرد . گروهي از علماي بزرگ قم از جمله احمد بن ابي عبد الله برقي، از اعاظم علماي شيعه، از او درخواست نمودند به قم منتقل شود اما وي نپذيرفت و تا آخر عمر در اصفهان بسر برد و به نشر مذهب جعفري در آن ديار پرداخت .

اساتيد:

ثقفي در شهر کوفه نزد علما و بزرگان و راويان بزرگ شيعه به فراگيري علم پرداخت، ازجمله :1- ابو نعيم فضل بن دکين2- اسماعيل بن ابان3- يونس بن عبيد

تاليفات:

ابراهيم نزديک به پنجاه کتاب تاليف نموده که متاسفانه دستبردهاي روزگار و پيش آمدهاي ناگوار همه آنها را از ميان برده و بنابر اطلاعاتي که از تتبع فهرست هاي کتب موجود بر مي آيد فقط کتاب “الغارات” از خطر نابودي جان به در برده اما ديگر تاليفات وي مانند: المغازي، السقيفه، الرده، مقتل عثمان، الشوري، بيعه امير المومنين، قيام حسن بن علي (عليه السلام)، مقتل الحسين (عليه السلام) و…تنها نامشان به دست ما رسيده است.

وفات:ابو اسحاق در سال 283 ه.-ق در اصفهان بدرود حيات گفت.

منبع : دانره المعارف بزرگ اسلامى