آیت الله حسینعلی منتظری(ره)

ولادت
« آيت الله شيخ حسينعلى منتظرى» در اول مهرسال ۱۳۰۱ ش( برابر با اول صفر ۱۳۴۱ ق) در شهر نجف آباد – ۲۴ كيلومترى غرب اصفهان- در خانواده‌اى زحمتكش به دنيا آمد.

خاندان
پدر وى مرحوم حاج على، كشاورز ساده ‌اى بود كه در كنار كار روزانه ‌اش با كتاب و كتابخانه دمساز، و معلم اخلاق و مدرس قرآن بود. مادر ايشان نيز بانويى متقى و پرهيزگار بود كه در تربيت و رشد دينى او سعى وافر داشت.

تحصيلات
از هفت سالگى آموختن را با ادبيات فارسى و سپس صرف و نحو عربى آغاز كرد، و در سن ۱۲ سالگى با ورود به حوزه علمیه اصفهان مسير خويش را به سوى پيشرفت علمى انتخاب كرد. او در طول هفت سال در اصفهان بسيارى از كتابهاى فقهى، ادبى و فلسفى را به تنهايى يا نزد اساتيد بزرگى چون حاج آقا رحیم ارباب و حاج شیخ محمدحسن عالم نجف آبادی خواند، و به تدريس آنها مشغول گرديد.
در نوزده سالگى اصفهان را به قصد ادامه تحصيل در قم ترك نمود. سال ۱۳۲۰ ش با ورود به قم، شروع تحولات چشمگير در زندگى علمى ايشان بود. در بدو ورود به قم با عالم انديشمند علامه مرتضی مطهری ( ره) آشنا گرديد، و اين‌ دو در كنار يكديگر براى خودسازى و اصلاح جامعه، جهادى بزرگ را آغاز نمودند و فعاليت‌هاى علمى خود را روزبه‌روز گسترش دادند.

اساتيد
اساتيدى كه در دوران تحصيل از آنها بهره‌مند شده است عبارتند از:

اساتید دوره سطح
الف) اساتيد سطح:
۱- مرحوم آیت الله حاج شیخ محمدحسن عالم نجف آبادی در اصفهان:« شرح لمعه » و مقدارى از« رسائل » و« مکاسب ».
۲- مرحوم آیت الله سید مهدی حجازی در اصفهان: قسمتى از« رسائل».
۳- مرحوم آیت الله حاج شیخ عبدالرزاق قائینی در قم: قسمت‌هايى از« مكاسب».
۴- مرحوم آیت الله حاج آقا رضا بهاءالدینی در قم: قسمتى از« رسائل».
۵- مرحوم آیت الله سیدمحمد محقق داماد در قم: کفایه و قسمتى از مكاسب.

اساتید فلسفه
ب): اساتيد فلسفه، منطق ، هیئت ، نهج البلاغه و اخلاق :
۱- امام خمینی ( ره):« اسفار» از مبحث نفس تا آخر معاد جسمانی و نيز درس اخلاق. ۲- مرحوم آیت الله علامه طباطبائی : مباحث پيش‌نويس درسهاى« اصول فلسفه و روش رئالیسم ».
۳- مرحوم حجة الاسلام والمسلمین شیخ جواد فریدنی : قسمتى از« منظومه حكمت».
۵- مرحوم آیت الله میرزاعلی آقا شیرازی در اصفهان:« نهج البلاغه».
۶- مرحوم آیت الله مجدالعلماء در اصفهان:« هیئت» فارسی و« تشریح الافلاک » شیخ بهایی در علم هیئت قدیم .
۷- مرحوم آیت الله سید احمد خوانساری در قم: كتاب« شوارق».

  اساتید خارج فقه و اصول
ج): اساتيد خارج فقه و اصول:
۱- مرحوم آیت الله العظمی بروجردی : قسمت اعظم« فقه و اصول».
۲- امام خمينى( ره): خارج« اصول»، از اول جلد دوم كفايه تا آخر آن به مدت هفت سال كه بسيارى از آنها تقرير شده ولى تاكنون به طبع نرسيده است.
۳- مرحوم آیت الله العظمی سید صدرالدین صدر : خارج« اصول» و« فقه».
۴- مرحوم آیت الله العظمی حاج سیدمحمد حجت : خارج اصول.
۵- مرحوم آیت الله العظمی حاج شیخ عباسعلی شاهرودی : خارج اصول.
تدريس
آيت الله منتظرى از جوانى تا آخر عمر مشغول تدريس بودند؛ ابتدا دروس مقدماتى و بعدها به تدريس مستمر سطح مشغول بودند. سپس به تدريس خارج اشتغال يافتند كه در اعلاميه‌ هاى سال ۱۳۴۴ ش از ايشان به عنوان استاد مسلم خارج فقه ياد شده است.
البته ناگفته نماند ايشان به تدريس شرح منظومه نيز مشهور بوده ‌اند و مى‌ شود گفت كه اكثر شخصيت‌هاى موفق و مطرح كه شاگردان دروس خارج حضرت امام خمينى( ره) و آيت الله محقق داماد بوده ‌اند در بعضى ازدروس سطح و شرح منظومه شاگرد ايشان بوده ‌اند.

تاليفات
از ايشان آثار ذيل در فقه، اصول، كلام و حديث به جاى مانده است:
الف) كتاب‌هاى فارسى:
۱- درسهایی از نهج ‌البلاغه ؛
۲- شرح خطبه حضرت فاطمه زهرا( س) ؛
۳- از آغاز تا انجام ؛
۴- اسلام دین فطرت ؛
۵- موعود ادیان ؛
۶- مبانی فقهی حکومت اسلامی ؛
۷- رساله توضیح المسائل ؛
۸- رساله استفتائات؛
۹- رساله حقوق؛
۱۰- احكام پزشكى؛
۱۱- احكام و مناسك حج؛
۱۲- احكام عمره مفرده؛
۱۳- معارف و احكام نوجوان؛
۱۴- معارف و احكام بانوان؛
۱۵- استفتائات مسائل ضمان؛
۱۶- جلوه‌ هاى ماندگار( پند، حكمت، سرگذشت)؛
۱۷- حكومت دينى و حقوق انسان؛
۱۸- مجازات‌هاى اسلامى و حقوق بشر؛
۱۹- مبانى نظرى نبوت.
ب) كتاب هاى عربى:
۱- دراسات فى ولاية الفقيه و فقه الدولة الاسلامية؛
۲- كتاب الزكاة؛
۳- دراسات فى المكاسب المحرمة؛
۴- نهایة الاصول ( تقريرات درس آيت الله العظمى بروجردى)؛
۵- نظام الحكم فى الاسلام؛
۶- البدر الزاهر فی صلاة الجمعة و المسافر ( تقريرات درس آيت الله العظمى بروجردى)؛
۷- كتاب الصوم؛
۸- كتاب الحدود؛
۹- كتاب الخمس؛
۱۰- التعليقة على العروة الوثقى؛
۱۱- الاحكام الشرعية على مذهب اهل البيت( ع)؛
۱۲- مناسك الحج والعمرة؛
۱۳- مجمع الفوائد ؛
۱۴- من المبدأ الی المعاد( فی حوار بین طالبین) ؛
۱۵- الافق أو الافاق( فی مسألة الهلال) ؛
۱۶- منية الطالب( فى حكم اللحية والشارب)؛
۱۷- رسالة مفتوحة( ردا على دعايات شنيعة على الشيعة و تراثهم)؛
۱۸- موعود الاديان؛
۱۹- الاسلام دين الفطرة؛
۲۰- محاضرات فی الاصول ( تقريرات درس امام خمينى( ره)).
وفات
آيت الله منتظرى سرانجام در ۸۷ سالگى در سحرگاه ۲۹ آذر ۱۳۸۸( سوم محرم ۱۴۳۱) در شهر مقدّس قم به ملكوت اعلى پيوست و در جوار حرم كريم اهل بيت حضرت معصومه( س) كنار فرزند شهيدش محمّد منتظرى آرميد.