آیت الله العظمی سيد محمد مهدي بحرالعلوم(ره)

(1212-1115هـ ق)

ولادت

محمد مهدي، فرزند سيد مرتضي طباطبايي بروجردي، از نوادگان امام حسن مجتبي عليه السلام در يك خانواده روحاني و پرهيزگار، در شب جمعه از ماه شوال 1115 ق.برابر با 1113 ش. در شهر كربلاي معلي پا به عرصه هستي نهاد. شبي كه سيد به دنيا آمد پدر وي در عالم خواب ديد كه امام رضا عليه السلام دستور دادند «محمد بن اسماعيلبن بزيع» (از اصحاب امام كاظم و امام رضا و امام جوادعليه السلام) شمعي برفراز بام سيد مرتضي (منظور خود اوست) بر افروزد. وقتي محمدبن اسماعيل آن شمع را روشن كرد نوري از آن شمع به آسمان بالا رفت كه نهايت نداشت. پدر از آن روياي راستين بيدار مي شود و همزمان خبر مولود تازه رسيده را به او مي دهند.

سفرحجاز

سيد بحرالعلوم در اواخر سال 1193 ق راهي حجاز شد. استقبال شايان مردم و شخصيت هاي محافل علمي از او موجب شد كه به مدت دو سال در كنار خانه خدا اقامت ورزد و به درس و بحث بپردازد.

اساتيد

1ـ شيخ محمّد باقر اصفهاني ، معروف به وحيد بهبهاني .

2ـ سيّد عبد باقي حسيني خاتون آبادي .

3ـ شيخ محمّد باقر هزار جريبي غروي .

4ـ شيخ محمّد مهدي فتوني عاملي .

5ـ سيّد حسين موسوي خونساري .

6ـ سيّد مرتضى طباطبائي(پدرش) .

7ـ سيّد حسين حسيني قزويني .

8ـ شهيد سيّد مهدي اصفهاني .

9ـ شيخ محمّد تقي دورقي .

10ـ شيخ عبد نبي قزويني .

11ـ شيخ اسد الله شوشتري .

12ـ شيخ يوسف بحراني .

شاگردان

1. شيخ جعفر نجفي معروف به كاشف الغطاء

2. سيد محمد جواد عاملي معروف به صاحب مفتاح الكرامه

3. ملا احمد نراقي، مولف كتاب معراج السعاده

4. محمد باقر شفتي رشتي، ملقب به حجه الاسلام

5. سيد يعقوب كوه كمري

6. سيد صدر الدين عاملي

7. سيد دلدار علي نقوي رضوي نصير آبادي لكهنوي

8. شيخ محمد ابراهيم كلباسي

9. زين العابدين سلماسي

10. شيخ عبدالحسين الاعم

11. سيد علي فرزند سيد محمد

12. سيد قيصر محمد فرزند معصوم رضوي خراساني

13. اسدالله كاظمي

14. ابوعلي حائري صاحب كتاب منتهي المقال

15. سيد عبدالله شير

16. شيخ محمد تقي اصفهاني ايوانكي، صاحب حاشيه معالم

17. سيد محمد مجاهد، مولف كتاب المناهل

18. محسن اعرجي

19. ميرزا محمد عبدالصانع نيشابوري اخباري

20. شيخ حسين نجف

تاليفات

  1. المصابيح في الفقه (در سه جلد)
  2. الفوائد في الاصول
  3. مشكاه الهدايه
  4. الدره النجفيه (رساله اي درفقه)
  5. رساله في عصير الزبيبي
  6. شرح الوافيه (در علم اصول فقه)
  7. تحفه الكرام (در تاريخ مكه و بيت الله الحرام)
  8. مناسك حج
  9. حاشيه بر كتاب شرايع (بحث طهارت)
  10. حاشيه بر كتاب «الذخيره» سبزواري.
  11. الدرة البهيه في نظم رووس المسائل الاصوليه
  12. كتاب الرجال (معروف به فوائدالرجاليه)
  13. ديوان شعر و رساله اي فارسي در شناخت خدا

خدمات اجتماعي

با توجه به سنگيني مسووليت هاي علمي سيد آثار اجتماعي و معنوي گران بهاي از او مشاهده مي نماييم كه به نمونه هايي از آن يادگارها اشاره مي كنيم:

1. مشخص كردن مقام و جايگاه حضرت حجة بن الحسن (عج) در مسجد سهله و بناگذاري قبه اي در اين جايگاه مقدس.

2. بنا كردن گلدسته در صحن شريف علوي در طرف جنوبي و تعمير ديوارهاي صحن ها و حجره هايي كه در حالي خراجي بود.

3. ترغيب و راهنمايي نسبت به تعمير مسجد شيخ طوسي در نجف اشرف.

4. ايجاد كتابخانه خطي (مكتبة بحرالعلوم)

5. بالا آوردن ارتفاع مسجد كوفه به منظور سهولت در تطهير و پاك نمودن آن.

6. مشخص كردن جايگاه مسجد راس الحسين در نجف اشرف.

7. تعيين جايگاه قبر مختار ثقفي كه الان به قبر مسلم معروف است.

8. تعيين جايگاه مرقدحضرت هود و صالح عليه السلام در نجف اشرف.

9. اضافه كردن مقداري از اراضي به مسافت حرم مطهر و ايجاد تاسيساتي در اطراف حرم كه مورد نياز زوار بود

وفات

علامه سيد محمد مهدي بحرالعلوم به علت بيماري مدتي توان تدريس نداشت و در منزل به مطالعه و تاليف مشغول بود، سرانجام در روز 24 ذيحجه (يا رجب) سال 1212 ق. به رحمت ايزدي پيوست.پيكر مطهر او پس از تشييع با شكوه و اقامه نماز، در جنب مرقد شيخ طوسي، در نجف اشرف به خاک سپرده شد.