آيت ‏اللّه حسين تقوى اشتهاردى‏ (ره)

 (1422- 1304هـ ق)

 ولادت

حسين تقوى اشتهاردى ، به سال 1304 ش، در يك خانواده روحانى و متدين در اشتهارد چشم به جهان گشود. پدر و مادرش از داشتن نخستين پسر خشنود شدند و نام اين نوزاد فرخنده را حسين گذاشتند. حسين در كنار پدر و مادر مهربان خود پرورش يافت و در پنج يا شش سالگى نزد پدر، تحصيل را آغاز كرد. طبق رسم آن زمان، نخست به ياد گرفتن تلاوت آيات قرآن پرداخت. بر اثر استعداد سرشار، به زودى تلاوت همه آيات قرآن را فرا گرفت. پس از آن، به تحصيل درس فارسى، كه كتاب معراج السعاده ، تأليف مرحوم آيت اللّه ملا احمد نراقى؛ بود، پرداخت. قدرى رياضى نيز در محضر پدر آموخت. در اين هنگام خواندن و نوشتن را به طور كامل فرا گرفته بود.

 در دوازده سالگى به خواندن جامع المقدمات كه اولين كتاب درسى حوزه است، مشغول شد. چون هنوز مدرسه علميه اشتهارد در آن وقت مخروبه بود، اين كتاب را نيز همراه بعضى از دوستان در مسجد نزد پدرش مى آموخت. تا اين كه سال 1315 شمسى فرا رسيد. مرحوم حاج شيخ يحيى تقوى، مدرسه علميه مخروبه را در آن سال تعمير كرد و حوزه كوچكى در آن جا تشكيل داد. شيخ حسين تقوى، در آنجا همراه بعضى از دوستان، دروس سطح مانند: لمعه و قوانين را نزد پدر فرا گرفت و در كنار درس، براى تأمين زندگى به كار و كسب نيز اشتغال داشت.

 خاندان

پدر بزرگوار ايشان، حضرت آيت اللّه حاج شيخ يحيى تقوى (1267 – 1338 ه . ش) از علماى برجسته، مخلص و خدمتگذار شهر اشتهارد (واقع در 52 كيلومترى جنوب غربى شهرستان كرج) بود. اين عالم ربانى، در صفات و ارزش هاى اخلاقى، عرفانى و شاگردپرورى، در سطح بالايى قرار داشت.

اساتيد سطح ايشان در قم

اساتيد دروس سطح ايشان در حوزه قم عبارتند از:

1 – مرحوم شهيد آيت اللّه صدوقى يزدى؛

2 – مرحوم شهيد علامه مرتضى مطهّرى؛

3 – مرحوم آيت اللّه مجاهدى تبريزى؛

4 – مرحوم آيت اللّه حاج عبدالجواد اصفهانى؛

5 – مرحوم آيت اللّه آقا جواد خندق آبادى؛

6 – مرحوم آيت اللّه آقا ميرزا على اصغر علامه تهرانى؛

7 – مرحوم آيت اللّه حاج آقا باقر سلطانى (اعلى اللّه مقامهم).

اساتيد درس خارج ايشان

آيت اللّه تقوى در درس خارج فقه و اصول مراجع و علماى محقق وقت، شركت مى كرد كه مى توان به افراد ذيل اشاره داشت:

1 – آيت اللّه العظمى حاج آقا حسين بروجردى؛.

2 – آيت اللّه العظمى حضرت امام خمينى (ره).

3 – آيت اللّه العظمى سيد محمدرضا گلپايگانى

4 – آيت اللّه العظمى سيد محمد حجت

ايشان حدود شش سال در درس آيت اللّه العظمى بروجردى حاضر شد و از علم وافر او بهره مند گرديد و تقريرات درس فقه ايشان را در سه جلد به رشته تحرير درآورده كه هم اكنون موجود مى باشد و هنوز به چاپ نرسيده است.

همچنين در دوره اصول درس خارج امام خمينى (ره) از آغاز تا پايان شركت و آن را به طور كامل تقرير كرده است. مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام اين تقريرات را با عنوان تنقيح الاصول در چهار جلد، چاپ و منتشر نموده است. نيز تقريرات درس مكاسب امام راحل را از آغاز تا شرايط متعاقدين، نوشته اند كه بنا است همين مؤسسه آن را به چاپ رساند.

اين تقريرات، دليلى آشكار بر مجتهد بودن مرحوم تقوى در سطح بالا مى باشد. سخنان افرادى مثل مرحوم آيت اللّه حاج آقا جواد خندق آبادى كه به اين مضمون فرموده بودند: شما مجتهد شده ايد و ديگر نياز به استاد نداريد و نبايد تقليد كنيد. مى تواند مؤيّد اين مدعا باشد.

كوتاه سخن آنكه ايشان با وجود برخوردارى از حافظه و استعداد سرشار، مى توانستند در سطح مراجع تقليد مطرح شوند؛ ولى بيمارى طولانى مانع بروز آثار علمى از آن مرحوم گرديد؛ چنان كه خود مى فرمود:

اوايل انقلاب اسلامى در ايران، چشمهايم آب آورد و بر اثر عمل جرّاحى و طولانى شدن مداوا، مبتلا به سر درد شدم و از توفيقاتم كاسته شد.

تدريس

يكى از اشتغالات مهم آيت اللّه تقوى در حوزه علميه قم، تدريس و تربيت شاگرد بود و در اين جهت مهارت و پشتكار چشمگيرى از خود نشان مى داد. از همان آغاز كه وارد حوزه شد، در ضمن تحصيل به تدريس دروس سطح حوزه نيز پرداخت. حدود پانزده سال در مدرسه حقّانى و مدرسه آيت اللّه گلپايگانى، كتاب هاى شرح لمعه ، مكاسب ، رسائل و كفايه را تدريس كرد. همچنين در حوزه علميه خرّم آباد نيز يك ماه تدريس كرده است. علاقه وى به دانش و دانش اندوزى به حدّى بود كه در سال هاى آخر عمر، كه بر اثر كسالت، بيشتر در منزل بود، جلسات مباحثه و تدريس درمنزل وى انجام مى گرفت.

مرحوم تقوى، مدت ها در مدرسه علميه حاج ملاّ صادق قم تدريس مى كرد و شب ها در همان جا نماز جماعت را اقامه مى نمود و روزهاى پنجشنبه براى خواهران طلبه تفسير مى گفت.

بر كرسى وعظ و ارشاد

آيت اللّه تقوى با آن كه از مجتهدين و مدرسين بود، اما از وظيفه تبليغ دين و بيان حلال و حرام و وعظ و ارشاد غافل نمى شد. از اين رو در ماه مبارك رمضان و محرم، بنا به دعوت اهالى اشتهارد، به آنجا رفته و ضمن اقامه جماعت، به تبليغ دين مى پرداخت و مدت ها قبل از انقلاب، نماز جمعه را نيز اقامه مى فرمود.

در اشتهارد دو مسجد را اداره مى كردند و با تلاش هاى شبانه روزى خود تا مدت 35 سال اين كار را ادامه دادند. از آن جا كه ايشان بر مسائل اسلامى و احكام، بسيار تسلّط داشت و مطالب را به گونه روان و همه فهم بيان مى كرد، لذا توانست تحول خوبى در آن سامان به وجود آورد.

در بيان احكام، جدّى و قاطع و دقيق بود. با پيش مطالعه عميق، سخن مى گفت. براى اوقات مردم ارزش فراوان قائل بود. بياناتش اثر خاصى داشت و از اين رو عده بسيارى تحت تأثير قرار گرفته و بر ايمان و كمالات خود افزودند.

تأليفات

از آنچه گذشت، معلوم شد كه علاوه بر تحصيل و تدريس، به تحرير و تقرير فقه، اصول، فلسفه، تفسير، حديث و اخلاق مى پرداخت. برخى از كتاب هاى چاپ شده و چاپ نشده ايشان عبارتند از:

1 – تقريرات دوره كامل درس اصول حضرت امام خمينى (ره) به نام تنقيح الاصول

كه در چهار جلد چاپ شده است.

2 – تقريرات درس فقه مكاسب ايشان تا شرايط متعاقدين (آماده براى چاپ)

3 – تقريرات درس فقه آيت اللّه العظمى بروجردى (مخطوط)

4 – اصول المذهب، به زبان عربى (مخطوط)

5 – فروع المذهب (مخطوط)

6 – معاشرت از ديدگاه وحى (مخطوط)

وفات

او روز چهارشنبه، ششم رجب سال 1421 ه ق (برابر با 14 مهر 1379 شمسى) دار دنيا را وداع گفت. پيكر مطهّرش در روز جمعه 15 مهرماه از مسجد امام، با تشييع با شكوه، به طرف حرم حضرت معصومه (س) حركت داده شد. پس از طواف ضريح، حضرت آيت اللّه آقاى حاج شيخ على پناه اشتهاردى (دامت بركاته) نماز بر آن گزارد.سپس در قبرستان باغ بهشت روبه روى گلزار شهداى قم در مقبرة العلماء ، به خاك سپردند.