فرهنگ و تمدن شیعه » شخصیتها » عالمان دین »

محمدجواد عارفی بیرجندی(ره)

(۱۴۲۲- ۱۳۱۱ هـ.ق)

ولادت و تحصیلات
آیت اللّه آقاى حاج شیخ محمدجواد عارفى بیرجندى، از علماى مشهور خراسان و بزرگِ عالمان بیرجند به شمار بود. فقید سعید در سال ۱۳۱۱ق، در بیرجند به دنیا آمد. مقدمات و ادبیات را نزد برادرش مرحوم حجهالاسلام شیخ محمدعلى عارفى خواند و پس از آن شرح لمعه را در محضر آیت اللّه العظمى شیخ محمدباقر بیرجندى صاحب (کتاب کبریت احمر) (م۱۳۵۲ق) و رسائل، مکاسب و کفایه را هم نزد آیت اللّه حاج شیخ هادى هادوى فراگرفت.

سپس در سال ۱۳۳۳ق راهى مشهد مقدس شد و دگرباره کفایه را در محضر آیت اللّه حاج شیخ محمد آقازاده  فرزند آخوند خراسانى بیاموخت و در ضمن از مرحوم فاضل بسطامى صاحب فردوس التواریخ و عمویش حاج شیخ اسماعیل ایمانى بهره برد. در حدود سال ۱۳۳۶ق به حوزه علمیه قم مهاجرت کرد و خارج فقه و اصول را از آیات عظام: حاج شیخ عبدالکریم حایرى یزدى، شیخ محمدعلى حایرى قمى، حاج شیخ مهدى حکمى قمى، حاج شیخ ابوالقاسم قمى و آیت اللّه سید محمد حجت کوهکمرى فراگرفت و در تابستان ها نیز به اصفهان مى رفت و از محضر آیات عظام: حاج سید على نجف آبادى و شیخ محمدحسین مسجز شاهى بهره فراوان مى برد. او یکى از شاگردان کوشا و سختکوش حاج شیخ عبدالکریم بود که حدود ۱۰ سال از بحث هاى معظم له استفاده شایان برد و مبانى علمى اش را استوار ساخت. وى در زمان استبداد رضاخانى در اراک به علت سخنرانى علیه بى حجابى و تأکید بر شعائر اسلامى، تحت تعقیب قرار گرفت و در بیرجند مدت ها به زندگى مخفیانه روى آورد تا سرانجام دستگیر و زندانى شد، و پس از آزادى از زندان در زادگاهش اقامت گزید و بیش از نیم قرن به بزرگداشت و ترویج شعائر دینى و تدریس و پرورش شاگردان، و اقامه جماعت (که حتى تا چند روز پیش از وفاتش، و با وجود کهولت سن، نماز جماعت سه وعده اش ترک نشد) و تبلیغ دین پرداخت و با کوشش بسیار، مدرسه علمیه معصومیه را که مخروبه و تحت تصرف غیر اهلش بود، زندگى اش ساده و بى آلایش بود و از وجوهات مصرف نمى کرد و اندک هزینه زندگى اش از ملک شخصى اش تأمین مى شد. از هر گونه تشریفات و تجملات به دور بود و چیزى از عبادت ها، ریاضت ها، تکلیف ها، تهجد و روزه و قرائت قرآن و ادعیه را فروگذار نمى کرد. آثار بجا مانده اش تقریرات درس فقه و اصول آیت اللّه حایرى یزدى بود.
وفات
آن فقیه بزرگ، در نیمه شب عید قربان ۱۴۲۲ق در ۱۱۱ سالگى بدرود حیات گفت و پیکر پاکش پس از تشییع باشکوه در مدرسه معصومیه بیرجند به خاک سپرده شد.