آيت اللّه سيد محمد موسوى كلانتر(ره)

ولادت

حضرت آية اللّه آقاى حاج سيد محمد موسوى كلانتر ـ طالب ثراه ـ يكى از مشاهير علماى نجف اشرف،و از پيشگامان نظم و اصلاح حوزه به شمار مى رفت. معظم له در حدود سال 1335هـ.ق در سامرا در بيت علم و فضيلت زاده شد. پدرش مرحوم حجةالاسلام سيد سلطان كلانتر،يكى از معاريف سادات (آل گوشه) شوشتر و از فضلاى نجف بود.

تحصیلات
فقيد سعيد پس از يادگيرى خواندن و نوشتن،به تحصيل علوم دينى روى آورد و ادبيات را در زادگاهش فرا گرفت. سپس در 16سالگى (1351ق) به نجف رفت و سطوح فقه و اصول و فلسفه را نزد حضرات آيات: شيخ عبداللطيف سمامى تنكابنى (قوانين)،ميرزا حسن بجنوردى (شرح لمعه)،شيخ صدرا بادكوبه اى (مكاسب)،شيخ حسين حلى،سيد يحيى مدرسى يزدى و ميرزا آقا اصطهباناتى آموخت و پس از آن به درس آيات عظام: سيد ابوالحسن اصفهانى،شيخ كاظم شيرازى،سيد حسن بجنوردى و اولين دوره درس اصول آية اللّه خويى حاضر شد و مبانى علمى اش را استوار ساخت و اين تا سال 1382ق به طول انجاميد.
وى،پس از آن تمام همت خويش را مصروف بنياد ساختمان عظيم و پرشكوه (جامعة النجف الدينية) (مسجد،مدرسه و كتابخانه) در زمينى با مساحت 5000 مترمربع (و 13000 متر زيربنا) ـ در چهار طبقه ـ از مال خالص مرحوم آقاى حاج محمدتقى اتفاق (1325ـ1420ق) ـ رحمةالله عليه ـ نمود و به دنبال آن بود كه حركت اصلاحى در حوزه نجف نضج گرفت و آهنگ تأليف و تدريس و نظم و تجديد و بنيان مدارس جديد در آن حوزه مقدسه سير شتابان به خود گرفت. او از جامعةالنجف،ماهنامه (دراسات اسلاميه) را منتشر ساخت و به تحقيق و اصلاح كتب درسى ـ مطابق با روح زمان ـ پرداخت و علاوه بر آن به تعويض برخى از درهاى حرم اميرالمؤمنين(ع) (5درِ طلا) و حرم سيدالشهدا(ع) (3در طلا) و ساختمان و توسعه حرم جناب كميل بن زياد نخعى و نقش اشعار ناب ابن ابى الحديد بر دور ضريح اميرالمومنين(ع) به جاى اشعار سست بُهره ها،اقدام نمود.
وى داراى همّتى عالى،سعه صدر،آينده نگرى،اخلاقى خوش و خطى زيبا بود و از علوم مختلف اسلامى ـ فقه،اصول،تاريخ،تراجم،حديث،ادب،لغت،نجوم و كلام ـ آگاهى و چيرگى داشت.
او،پس از بنياد جامعه،تمام وقتش را بدان اختصاص داد و از بام تا شام به تأليف و تدريس و تربيت طلاّب اشتغال داشت و نهج البلاغه و تاريخ اسلام و سطوح را خود تدريس مى كرد و دروس فوق برنامه (جامعه شناسى،فلسفه،اقتصاد،زبان و رياضيات) را هم در متن آن گنجانيد.
وى از مرحوم آية اللّه سيد ابوالحسن اصفهانى اجازه اجتهاد،و از آيات عظام: ميرزاى نائينى،آقا ضياء عراقى و محقق اصفهانى اجازه روايت داشت.

تالیفات

برخى از تأليفات گرانسنگ او عبارتند از:
1. تحقيق و شرح (مكاسب) و ملحقات آن ـ 25ج ـ (19ج تاكنون چاپ شده است)
2. تحقيق و شرح (لمعه) ـ 11ج (جلد اوّل آن را اخيراً بازبينى كرد و در دو جلد به چاپ رسيد)
3. تحقيق و شرح (كفاية الاصول) ـ 6ج (1جلد آن به چاپ رسيده است)
4. تحرير جديد (كفايه) ـ (تحرير جلد دوم كفايه به نام (دراسات فى اصول الفقه) در 2جلد به چاپ رسيده است)
5. تحقيق كتاب (جامع السعادات) ملا مهدى نراقى,3ج.
6. تحقيق كتاب (تذكرة الفقهاء) علامه حلى،بخش قضا و شهادات.
7. البداء عند الشيعة الامامية
8. شرح دعاء الصباح
9. حياة الشهيدين: الاول والثانى
10. حياة الشيخ الانصارى
11. وقفية جامعة النجف الدينية
12. زكات در دين مقدس اسلام
و كتاب هاى غيرچاپى اش عبارت است از:
13. اعلام المكاسب
14. تحقيق و تطبيق كتاب (الوسيط) سهنورى ـ در احوال شخصيه ـ و اثبات آنكه اكثر مطالب آن برگرفته از شرح لمعه و مكاسب ـ بدون اشاره به اين دو ـ است.

وفات

سرانجام آن عالم دردآشنا و دلسوز و مصلح،صبحگاه روز پنجشنبه آخر شعبان المعظم 1420ق (18 آذر 1378) در 85 سالگى در جامعة النجف،بدرود زندگى گفت و پيكر پاكش پس از طواف در كربلا،از حرم مطهر اميرالمؤمنين(ع) به سوى جامعه تشييع و پس از نماز آية اللّه سيدعلى وعاج بر آن،در مدخل جامعه به خاك سپرده شد. عاش سعيدا و مات سعيدا.

منبع :  آينه پژوهش ،  شماره 60 ، بهمن و اسفند 1378.