آيت اللّه سيد محمدعلى موحد ابطحى (ره)

(1423-1349هـ ق)

ولادت

 فقيد معظم مجامع معقول و منقول، حضرت آيةاللّه آقاى حاج سيد محمدعلى موحد ابطحى(قدس سرّه)يكى از مفاخر عالم علم و دانش و از فقهاى قم و اصفهان به شمار مى رفت.فقيد سعيد در 28 صفرالخير 1349ق، در اصفهان در بيت علم و فضيلت زاده شد.

پدرش مرحوم آيةاللّه حاج سيد مرتضى موحد ابطحى (1413-1320ق) از شاگردان آيات عظام: سيد على و سيد محمد نجف آبادى، شيخ محمدرضا ابوالمجد اصفهانى و شيخ محمود مفيد اصفهانى و مادرش عالمه فاضله عابده صبيه آيةاللّه حاج سيد محمدتقى احمدآبادى اصفهانى صاحب كتاب (مكيال المكارم فى فوائد الدعاء للقائم) بود.

تحصيلات و اساتيد

معظم له، در 8سالگى به تحصيل علوم دينى روى آورد و همراه برادرش آيةاللّه سيد محمدباقر موحد ابطحى تا شرح لمعه را نزد پدر بزرگوارش بياموخت. سپس رسائل و مكاسب را نزد حاج آقا رحيم ارباب و كفايه و بخشى از مكاسب را نيز در درس شيخ محمود مفيد و قانون ابن سينا را نزد ميرزا على آقا شيرازى فراگرفت. در سال 1364ق، به حوزه علميه قم مهاجرت كرد و در درس هاى خارج آيات عظام: آقاى بروجردى، حجت كوهكمرى، محقق داماد، سيد احمد خوانسارى و گلپايگانى و درس تفسير و حكمت علامه طباطبايى و شيخ مهدى مازندرانى شركت جست و بهره فراوانى از علوم عقلى و نقلى كسب كرد.

مهاجرت به نجف

در ماه ربيع الاول 1373ق به نجف اشرف كوچيد و در درس هاى آيات عظام: حكيم، شاهرودى، خويى و سيد عبدالهادى شيرازى و سيد جمال الدين گلپايگانى حاضر شد و مبانى علمى اش را استوار ساخت و همزمان با تحصيل ـ چه در قم و چه در نجف ـ به تدريس و تأليف اشتغال داشت. او از وقت خويش نهايت استفاده را مى كرد و در همه وقت يا مى خواند و يا مى نوشت. او، چه در حضر و چه در سفر، در حال بيمارى و سلامتى مى نوشت و لذا تاليفات فراوان از او به يادگار مانده است جلسات منظم تدريس فقه و اصول و تفسير در قم و نجف و اصفهان داشت و شاگردان بسيار تربيت كرد. وى از غالب اساتيدش  اجازات اجتهادى و روايى داشت و به آيةاللّه سيد شهاب الدين مرعشى نجفى اجازه روايت بخشوده بود (كه اين اجازه مدبّج است، يعنى او هم از آيةاللّه مرعشى اجازه روايت داشت). در سال 1394ق ـ پس از 20سال تحصيل و تدريس در نجف اشرف ـ با بهره فراوان از علم و دانش اهلبيت عليهم السلام به قم بازگشت و بساط تحقيق و تأليف و تدريس را در حوزه مباركه علميه قم گسترانيد و در ايام تعطيل حوزه، به زادگاهش مى رفت و در آنجا به تدريس مى پرداخت.

تاليفات

از او بيش از 100 عنوان كتاب در علوم: تفسير، فقه، اصول، رجال، حديث، تاريخ، كلام، فلسفه، ادعيه، اجتماع و ساير مسائل اسلامى بر جاى مانده است، كه
عبارتند از:

الف. آثار چاپى

1. توضيح المسائل

2. مناسك حج

3. تاريخ آل زراره

4. تهذيب المقال فى شرح الرجال ـ شرح رجال نجاشى ـ (5جلد تاكنون)

5. رساله در رؤيت هلال (تقرير درس فقه معظم له)

ب. كتاب هاى غير چاپى

تفسير و علوم قرآن:

1. تفسير القرآن الكريم (ناتمام)

2. تفسير القرآن والمفسرون

3. تاويل الآيات (ناتمام)

4. احكام الآيات

5. ادب القرآن وبدائعه

6. اصول التفسير

7. انزال القرآن وتنزيله

8. الاوزان والهيئات والحروف فى القرآن

9. تنزيه القرآن من التحريف

10. جمع القرآن و جمّاعه

11. خصائص الرسول فى القرآن

12. الدعاء فى القرآن

13. الرجعة فى القرآن

14. نجوم العرفان فى علوم القرآن

15. معجم علوم القرآن (ناتمام)

16. الوحدة الرابطة بين آيات القرآن

17. النقض على زاعمى قصور الشيعة فى علوم القرآن

18. التكملة والتبيين لفهرست النديم فى علوم القرآن

19. القرآن والقرائات والقراء

20. القرآن والعترة الطاهرة

21. القرآن وخلق الملائكة

22. القرآن وخلق الجان وابليس

23. القرآن وخلق الانسان

24. القرآن والخلافة والنبوة والامامة (3ج)

25. القرآن والتمثيل والتقصيص

ـ الشيعة وقرائاتهم

حديث و دعاء

26. الاحاديث المحرفة والموضوعة

27. اسس الحديث وقواعده

28. الجامع الصحيح لاخبار الشيعة فى احكام الشريعة

29. السفينة الناجية فى شرح الصحيفة السجادية

30. شرح دعاى ابى حمزه ثمالى

31. شرح دعاى افتتاح

32. شرح دعاى سحر

33. شرح دعاى كميل

34. شرح دعاى ندبه

35. شرح زيارت جامعه كبيره

36. شرح زيارت عاشورا

37. شرح زيارت امام رضا(ع)

38. شرح كافى ـ ثقةالاسلام كلينى ـ

39. شرح تهذيب ـ شيخ طوسى ـ

40. شرح وافى ـ فيض كاشانى ـ

41. شرح وسائل الشيعه ـ شيخ حرّ عاملى ـ

42. المسانيد الاربعة عشر

43. مصباح المتهجدين وانيس المتعبدين

44. اليوم والليلة ـ ادعيه ـ

45. معرفة الحديث ودرايته

46. وقائع الشهور و آدابها

ـ جمال الاسبوع فى وقائع ايام الاسبوع

ـ حقيقة الدعاء وشروط اجابته

ـ الزيارات والآداب

فقه:

47. احياء الموات

48. التقليد وتقليد الميت

49. التقية

50. حاشيه دروس شهيد اول

51. حاشيه عروة الوثقى

52. حاشيه مصباح الفقيه

53. حاشيه مقنعه شيخ مفيد

54. حاشيه مكاسب شيخ انصارى

55. المكاسب المحرمه

56. حرمة الغناء والموسيقى

57. الرضاع

58. شرح العروة الوثقى

59. شرح هداية الناسكين

60. صلاة الجمعة

61. الصلاة المعادة

62. طهارة عرق الجنب من الحرام

63. فروع العلم الاجمالى

64. كتاب القضاء (شرح دروس)

65. كتاب اللقطة (شرح وسيله)

66. مشروعية عبادات الصبى

67. مناسك مكة والمدينه ومناسك الحج

68. منجزات المريض

69. النيابة

70. القواعد الفقهية

ـ الذباحة

اصول

71. هداية العقول (شرح كفايه)

72. قاعده لاضرر وقاعده لاتعاد وقاعده (الحرام لايحلل الحرام)

73. حاشيه معالم الاصول

74. حاشيه فرائد الاصول

75. حاشيه كفاية الاصول

76. اصول الفقه (4ج)

77. الانتقاد على مقالات الاصول ـ آقا ضياء عراقى ـ

رجال

78. اخبار الرواة (10ج)

79. اصحاب الاجماع ومشائخهم

80. شرح فهرست شيخ طوسى

81. شرح رجال نجاشى (5جلد مخطوط)

82. شرح رجال كشى

83. الصحابة المنكرون على ابى بكر

84. الطبقات الكبرى (1حج)

85. القواعد الرجالية

86. مشايخ ابن ابى عمير

87. مصادر ترجمة رواة الشيعة

88. الممدوحون والمذمومون من الصحابة

89. من روى عن الثقات

90. نخبة الاثر فى رجال كتاب المعتبر

كلام و عقايد و اسلام

91. البرزخ والمعاد

92. التوحيد

93. الشفاعة

94. المعراج (2ج)

95. النبوة الخاصة

96. النبوة العامة

97. الاسلام والرقية

98. الاسلام والمرأة

99. الاسلام والوالدين والولد

100. الاقتصاد فى الاسلام

101. الامر بالمعروف والنهى عن المنكر

102. الجهاد فى الاسلام

103. الحكومة فى الاسلام

104. القانون فى الاسلام

105. القضاء فى الاسلام

106. المالكية فى الاسلام

107. الاخلاق فى الاسلام

تاريخ و فلسفه

108. حياة الرسول(ص)

109. سنن الرسول وسيرته(ص)

110. تاريخ آل زرارة (چاپ شده)

111. نقد فلسفه ژرژ پوستر

وفات

سرانجام آن فقيه بزرگ و پركار، پس از 73 سال زندگى، شمع وجودش به خاموشى گراييد و در شب 13رجب الخير 1423ق (1381ش) چشم از جهان فروبست ، پيكر پاكش در شب نيمه رجب در حسينيه خويش به خاك سپرده شد.