آيت الله ميرزا هاشم آملى(ره)

(1413 – 1322) هـ. ق

ولادت

ميـرزا هاشـم آملى در سال 1322 هـ. ق در لاريجان آمل ديده به جهان گشـود.

تحصيلات

تحصيلات مقـدماتـى را در آمل فـرا گـرفت و در سـال 1335 هـ. ق زادگاه خـود را به عزم تحصيل در تهران ترك گفت. در بـدو ورود به تهران مـورد توجه مرحـوم مدرس كه آن زمان متـولى مدرسه عالـى سپهسالار (مـدرسه عالـى شهيـد مطهرى) بـود واقع گـرديـد.
در اقامت ده ساله خـود در تهران پـس از فراگيرى شرح لمعه و قـوانيـن، تـوانست، سطـوح عالى را از اساتيد بر جسته وقت فـرا گيـرد.
در سال 1345 هـ. ق براى تكميل معلـومات رهسپار حـوزه عليمه قـم شد، در هميـن ايام با استقرار مرحـوم شيخ عبد الكريم حائرى حوزه علميه قـم جان تازه اى به خود گرفته بود. ايشان با اشتياق خاصى در حوزه درس اساتيد بر جسته قـم حاضر و از خرمـن دانـش آن بزرگواران خوشه هاى علمى فراوانى چيد و اقامت ايشان در قم 5 سال طول كشيد.
در سال 1351 هـ. ق بعد از سپـرى شـدن اقامت در حوزه علميه قـم با اخذ درجه اجتهاد جهت ادامه تحصيل و درك محضر اساتيـد نجف، به آن ديار هجـرت و در جـوار مـولاى متقيان اميـر مـومنـان علـى (عليه السلام) اقامت گزيد. ايـن دوره از حيات علمـى ايشان تأثير فـراوانـى در شكل گيـرى درجات معنـوى و روحانـى ايشان داشت. مرحوم ميرزا هاشم آملـى در دوره اقـامت 30 سـاله خـود در حـوزه بزرگ نجف، توانست از محفل درس آيات عظام آن زمان استفاده برده و به مـراتب عالـى تـرى از تقـوا و دانـش دست يـابد.

اساتيد

ايشان از محضر بسيارى از بزرگان استفاده نموده اند كه مهمترين آنها عبارتند از
1 – شيخ عبدالكريم حائرى .
2 – سيد محمد حجت .
3 – سيد على يثربى كاشانى .
4 – شيخ محمد على شاه آبادى .
5 – شيخ محمد حسين نائينى .
6 – آقا ضياء الدين عراقى .
7 – سيد ابوالحسن اصفهانى .

تدريس

مرحوم ميرزا هاشم آملـى به تـوصيه اساتيد خود جهت بهره مندى فضلا و طلاب مشتاق به تدريـس درس (خارج) پرداخت و طولى نكشيد كه حـوزه درس ايشان مورد تـوجه انديشمندان عالـى مقام قرار گرفت و مـوفق شد عده زيادى را در همان ايام تـربيت و به درجه اجتهاد نائل گرداند. معظم له در 20 سال آخر اقامتـش در نجف توانست 3 دوره مكاسب و 4 دوره اصول شيخ مرتضى انصـارى را به شـاگـردان خـود تـدريـس نمـايد.

شاگردان

گروهـى بسيار از محضر پر فيض ايشان بهرمند گرديده اند كه از آن ميان مي توان به
1 – سيد جعفر كريمـى.
2 – شيخ عبد الله جـوادى آملـى.
3 – شيخ حسن حسـن زاده آملـى.
4 – شيخ محمد محمـدى گيلانى.
5 – سيد ابـوالفضل مـوسـوى تبريزى.
6 – شيخ اسماعيل صالحـى مازنـدرانـى.
7 – سيد علـى محقق داماد.
8 – سيد مصطفـى محقق داماد.
9 – شيخ صادق لاريجانى.
10 – شيخ عباس محفوظى.
11 – شيخ محمد سند.
اشاره نمود.

تأليفات

از جمله آثار ايشان كه به رشته تحرير در آمـده و به طبع رسيده است به شرح زير مى باشد
1 ـ كتاب كشف الحقايق  تقـريـر درس بيع و خيارات.
2 ـ المعالم المأثوره در طهارت.
3 ـ مجمع الافكـار (دوره اصـول فقه در 5 جلد ).
4 ـ منتهى الافكـار ( حـاوى مبـاحث الفـاظ اصـول فقه )
5 ـ بـدايع الافكار ( يك دوره مباحث اصـول فقه تقرير درسـى آقا ضياء عراقى).
6 ـ كتاب الرهن.
7 – كتاب الاجاره.
8 – كتاب الصوم.
9 – رسالله النبيه.
10 ـ رسالله اى در خلل صلوة.
11 – حـاشيه اى بـر التحصيل بهمنيار.
12 – تعليقه عروه الوثقى.
13 ـ از آغاز بيع تا آخر مكاسب.
14 ـ دوره صلوة.
15 ـ دوره مباحث طهارت.
16 ـ دوره هاى متعدد اصول.

خصوصيات اخلاقى

مرحوم ميرزا هاشم آملى از خصايص والاى انسانى برخـوردار و متخلق به اخلاق الهى بـود. ايشـان در رفتار گفتـار به انبيـاء و ائمه اطهار (عليه السلام) اقتدا مـى كرد. خوش بيان، خوش بر خورد و خـوش اخلاق بـود. از تجمل پـرستـى و مظاهـر بزرگ نمائى سخت بي زار و متنفـر و با طلاب جـوان همان گـونه بـر خـورد مـى كـرد كه بـا بزرگان، به هميـن دليل در دل مؤمنان جاى گرفته بود. در خانه اش هميشه به روى همگان باز بـود.
در سـرمـا و گـرمـا پيـاده از منزل به مسجـد اعظم جهت تـدريس مـيرفت. غالباً كارهاى دفترشان را خـود انجام داده و حتـى در بسيارى از مواقع خـود شخصاً به تلفـن جـواب مىداد دوست داشت زندگى ايشان در گمنامى و خارج از هياهوى دنياى مادى سپرى شـود.
مرحوم ميرزا هاشم آملـى به اهل بيت عصمت و طهارت (عليه السلام) بسيار علاقه مند بـوده و به آن ها عشق مى ورزيد كمتر مـواقعى بـود كه نام مقدس انـوار را بشنود و اشكش جارى نشـود بخصـوص هر وقت نام مقدس على (عليه السلام) را مىآوردند اشك در ديدگانش حلقه مىزد. هر گاه از خـواب بر مى خواست به شـوق زيارت امير المؤمنيـن على (عليه السلام) و به ياد روزهاى خـوش اقـامت در جـوار مـرقـد مطهرش بـر حضـرت درود فـرستـاده و مىفرمود  ( السلام عليك يا امير المومنين و رحمة الله و بركاته ).
شور و عشق معظم له به سرور شهيدان امام حسيـن (عليه السلام) غير قابل توصيف بود. مجلـس عزايى كه ايشان در ده شب اول ماه محرم در مسجد اعظم بر پا مى كرد زبان زد همگان بـود. ايشان براى سادات احترام خاص قايل بـود و در مجالـس با تمام قد به پاى آن ها بر مـى خاست.

خدمات

مرحوم ميرزا هاشم آملـى به تربيت فقيه و تـدريـس فقه ارزش فـوق العاده نهاده و از مدتى قبل در ايـن فكر بـودند كه مدرسه اى براى تربيت فقيه تأسيـس كنند يعنى آن گروه از جوانان مستعد و با ذوق را كه مدتـى در فقه و اصـول كار كرده اند در اختيار گرفته و با تأميـن زندگى آنان را در مسير فقاهت قرار دهند به همين منظور مدرسه ولـى عصر (عجل الله تعالى فرجه) را تأسيـس كردند و تصميـم بـر آن داشتنـد كه اين مـدرسه را به (دارالفقاهه) اختصاص دهند.

مسافرت

بعد از 30 سال تحقيق و تـدريـس در دانشگاه بزرگ جهان تشيع (نجف اشـرف) در سـال 1381 هـ. ق به قصـد معالجه و ديـدار اقـوام و خـويشان و دوستـان و نيز به دعوت جمعى از اساتيـد و فضلاى حـوزه علميه قـم به ايران باز گشت و در جـوار مرقد مطهر حضرت معصـومه (سلام الله عليها) در شهرستان قم به تدريس فقه و اصول پرداخت در هميـن فرصت عده زيادى از محققيـن حوزه به شركت در درس ايشان موفق شدند. در ايـن زمان كه يك سال از ارتحال زعيم بزرگ مرحوم سيد حسين بروجردى مى گذشت، حوزه قـم بيـش از هر زمان ديگر نيازمند فقها و عالمان بزرگ بـود، ايشان با تلاش خستگى ناپذير لحظه اى از هدايت و ارشـاد بـاز نماند و به منـاسبت هـاى مختلف به اشـاعه فقه و فقاهت شيعه پرداخت و ادامه اين راه و تخصصـى كردن ايـن رشته را زياد سفارش مى فرمود.

وفات

هفتـم اسفنـد ماه سال 1371 هـ. ش برابر با چهارم رمضان 1413 هـ . ق كه طبيعت رو به تجـديـد حيـات مى رفت و درختها و گلها در آستانه آرايـش و گل نثارى بـودند، ناگهان درخت برومند و بارورى از بـوستان تشيع به خشكـى گرائيد و دانشمندان و انديشمنـدان را به سـوگ نشاند. روح بلند اين عالم بزرگ و ايـن روحانى خدمتگزار و دانش پرور، كه بيـش از نيـم قـرن در سنگر علـم و دانـش درس خـوانده و تدريـس كرده و شاگرد پرورش داده بـود، به ملكوت اعلى پيوست و پيكر پاكش را بعد از تشييع با شكوه در جوار كريمه اهل بيت حضرت معصومه (سلام الله عليها) به خاك سپردند.