آيت الله ميرزا علي آقا غروي علياري(ره)

  1. (1417-1319هـ ق)

    ولادت

    در سپيده دم جمعه، دوازدهم رمضان المبارک سال 1319هجري قمري، در تبريز و خانواده تقوا و فضيلت قدم به عرصه هستي نهاد.

    تحصيلات

    در سه سالگي پدرش، مرحوم آية اللّه ميرزا محسن غروي علياري، را از دست داد و از آن پس زير نظر جدّ بزرگوارش، مرحوم آية اللّه ميرزا حسن علياري، قرار گرفت.

    پس از فراگيري مقدمات در مکتب خانه به پيروي از نياکانش که از پيشگامان دين بودند، به تحصيل علوم ديني پرداخت.

    آنگاه وارد محافل علمي شد و به حوزه درسي برخي بزرگان و علما راه يافت.

    اساتيد

    ميرزا رضي نوروزي، ( از اکابر و فقهاي نامدار تبريز)

    سيد محمد حجّت،( مرجع تقليد مشهور)

    ميرزا حسن غروي علياري، ( جد امجد معظم له) .

    عزيمت به نجف اشرف

    حاج ميرزا علي غروي علياري پس از تکميل دروس سطح در سال 1341هجري قمري، عازم شهر مقدس نجف اشرف شد و موفق به درک محضر بزرگاني شد که يگانه عصر خود بودند. برخي از آن بزرگان و آيات عظام عبارتند از:

    آقاي ضياءالدين عراقي

    شيخ محمد حسين نائيني غروي

    سيد ابوالحسن اصفهاني

    سيد ابوتراب خوانساري سيد محمد حجت

    ميرزا علي آقا ايرواني

    حاج سيد ميرزا آقا اصطهباناتي

    ميرزا اسداللّه زنجاني

    ميرزا ابوالحسن مشکيني

    شيخ اسداللّه رشتي

    شيخ احمد آشتياني

    مراحل سير و سلوک

    نزديک به هفتاد سال سالک راه حقيقت بود، صفاي روح و کمال نفسانيش گواه بر اين مدعي است. آية اللّه غروي تکامل در اخلاق و عرفان عملي را مرهون زحمات و هدايت هاي معنوي استاد بزرگوارش، مرحوم حاج ميرزا علي قاضي، عارف عظيم الشأن، مفسّر عاليقدر، صاحب کاشفات و کرامات فراوان، مي دانست. که در آن عصر استاد اخلاق و هادي سالکان و عاشقان سير و سلوک به شمار مي آمد.

    همدرسان معظم له:

    برخي از آيات عظام و بزرگاني که با آية اللّه ميرزا علي غروي علياري همدرس بودند، عبارتند از:

    سيد عبداللّه شيرازي

    سيد شهاب الدين مرعشي نجفي

    شيخ عبدالحسين غروي تبريزي

    ميرزا کاظم دينوري،

    سيد محسن حکيم

    سيد ابوالقاسم خويي

    سيد جواد خامنه اي .

    بازگشت به وطن

    آية اللّه غروي پس از سالها تحصيل و تفقه به جايگاه رفيع اجتهاد و کسب اجازات علمي – فقهي از بزرگان دست يافت. او در ميان مردم بودن و براي مردم تلاش کردن را به اقامت در حوزه علميه نجف و تشکيل کرسي درس و بحث در حالي که شايستگي آن را داشت، ترجيح داد و به تبريز بازگشت.

    آية اللّه غروي علاوه بر رسيدگي به امور مردم، به توسعه امور فرهنگي اهتمام ورزيده، با تشکيل حوزه درس و بحث به تربيت محصلين علوم اسلامي پرداخت.

    فضايل اخلاقي

    صفات پسنديده آية اللّه غروي زبانزد خاص و عام بود. تواضع، سعه صدر، مدارا و خوش برخوردي، احترام به کوچک و بزرگ، احساس مسؤوليت، دستگيري از فقرا و محرومان حتي در بدترين شرايط اقتصادي، مواسات با مردم، تحمل مشکلات و رنج ها در راه خدا و صبر و بردباري در برابر حوادث ناگوار، تلاش پي گير و فعاليت خستگي ناپذير، کثر مطالعه و نوشتن و برخورداري از حافظه قوي و ذوق سرشار، علاقه وافر به علم و عمل از جمله صفاتي است که وجود آن بزرگوار جمع شده بود.

    درِ خانه اش همواره به روي مراجعين باز بود، محفل او مجلس قرآن و حديث و موعظه بود، کمتر کسي بود که در محضرش بنشيند و شيفته مکارم اخلاق و سجاياي حميده اش نشود.

    آن بزرگوار، علم را با عمل توأم کرده بود و آن را همواره به عنوان بزرگترين توشه آخرت به مردم توصيه مي کرد، هر چند خانه اش آراستگي نداشت، ولي هر دل شکسته التيام دل خود را از آن خانه مي جست و هر بال شکسته بي پناهي، به آنجا پناه مي برد.

    او در طول زندگاني پربرکتش، قناعت پيشه کرد و از لذايذ زندگي چشم پوشيد و خانه و پولي را مالک نشد.

    عشق وافر به قرآن

    حفظ تمامي قرآني يکي ديگر از ويژگيهاي آن مرحوم به شمار مي رفت و با عنايت به اين که ايشان مفسري گرانقدر بود، ارزش اين امر روشن تر مي گردد.

    او قرآن را با زندگي آميخته، در سلوک فردي و اجتماعي اش آنرا راهبر قرار داده بود. در ماههاي مبارک رمضان با سوز دل به تلاوت آن مشغول مي شد و تا حدود دوازده بار قرآن را ختم مي کرد.

    عشق و علاقه به عبادت، تهجد و دعا رابطه اي ناپيدا ميان خداوند و بنده اش است. شخص موحد و مؤمن در همه حال خدا را عبادت مي کند و به ياد خداست. او در لحظه لحظه عمر خويش تسبيح گوي خداي جهان است، ويژه اگر عالمي مجتهد و فقيهي زاهد باشد که عمري را در عبادت و نيايش گذرانده باشد.نيايشهاي نيمه شب سنّت هميشگي وي بود، شبهاي بسياري را با دعا و نيايش به صبح مي رساند. چه بسا شبهايي که با هواي سرد زمستاني در کتابخانه اش از اول شب تا اذان صبح مشغول راز و نياز با معبود خود بود و خود به اين نکته اشاره مي کرد که صداي اذان، اعلام وقت نماز صبح را به وي گوشزد مي کرد. در شبهاي خاص مانند، نيمه شعبان، رجب، شب غدير و شبهاي تاسوعا و عاشورا، تا اذان صبح خواب به چشمانش راه نمي يافت.

    روزهاي پنج شنبه براي رفتگان، اساتيد، هم دوره هاي تحصيل و علما بزرگ، به نام هر يک، مشغول تلاوت قرآن مي شد. جمعه ها اول صبح به استغاثه براي ظهور امام زمان ( عج) مي پرداخت، در يک کلام « او انيس دعا و دعا انيس او بود» .

    علاقه ويژه به خاندان رسالت و ولايت

    محبت فوق العاده اش به خاندان رسالت و اهل بيت عصمت و طهارت (ع) بر کسي پوشيده نيست. خصوصا عشق سرشارش به سيّدالشهداء و شهيدان واقعه کربلا، چنان شوري در او ايجاد مي کرد که سر از پا نمي شناخت، با صداي بلند مي گريست.

    شخصيت علمي

    در کتاب « زندگاني و شخصيت مرحوم شيخ مرتضي انصاري» مي خوانيم:« حفيدش حاج ميرزا علي بن ميرزا حسن علياري غروي از شاگردان سيّد ابوالحسن اصفهاني، ولي بيشترين استفاده اش از آقا ضياءالدين عراقي بوده و هم اکنون از اجلّه علما، معروف و مقدس ساکن تبريز و از مردم منزوي و به تدريس و تأليف اشتغال دارد و در سفري که سه سال قبل به اهواز داشتند، گذشته از مراتب علمي، وي را مردي زاهد و با ورع که به مکارم اخلاق آراسته بود، يافتم .

    شيخ محمد رازي از وي به عنوان « يکي از علما اعلام و مؤلفين کرام معاصر شهرستان تبريز»  ياد

    مي کند، و محمدهادي اميني « عالم فقيه، اصولي متتبع جليل» مي داند.

    و هدآية اللّه مسترحمي در شرح حال آية اللّه علياري در مقدمه کتاب منجزات مريض معظم له مي نويسد:

    « و کان من جملة من هاجر الي اللّه تعالي في تحصيل هذا المعني: الفاضل المحقق، و الزاهد المدقق،

    العلامة الفهّامه، صاحب محامد الخصال، و خصال المحامد، و المترقي في مدارج الکمال، آية اللّه العظمي الحاج الشيخ علي الغروي العلياري مدظله العالي» .

    خاطرات

    آية اللّه غروي از دقت استادش در مصرف بيت المال اينگونه سخن مي گويد:« استاد ما مرحوم آقا سيّد ابراهيم اصطهباناتي، شيرازي بود که بعد از فوت مرحوم اصفهاني، در نجف رياست تامه به او منتقل شد. در مصرف سهم امام خيلي دقت داشت، خانه اي داشت کهنه و مخروبه. هر چند مقلدان وي، اصرار کردند بر تعمير آن، حاضر نشد. در آن زمان، حدود چهل هزار تومان، شهريه مي داد، آن هم بالسويه، بدون تفاوت بين عرب و عجم و طلبه اي که به درس حاضر مي شد، يا نمي شد.

    فرزندان طلبه خود را، به همان مقدار ساير طلبه ها، شهريه مي داد. اگر اعتراض مي کردند که شهريه، کفايت معاش و اجازه منزل ما را نمي کند، مي فرمود: « مال پدرم که نيست، سهم امام است. مردم مرا امين قرار داده اند که آن را به طلبه هاي درس خوان و مستحق بدهم. خود من هم، فقط به مقدار معاش، در قبال خدمتي که مي کنم و درسي که مي دهم و استفتائاتي که جواب مي دهم، بر مي دارم، نه بيشتر» .

    آيت اللّه غروي گاه از مرحوم حضرت آية اللّه سيد محمد حجت ياد مي کرد و مي گفت:« در نجف اشرف آية اللّه آقا سيد محمد حجت به بنده لطف خاصي داشتند و اکثرا در مسافرتهاي کربلا و کوفه در خدمت ايشان بودم، در يکي از اين سفرها به کربلا بنده مشتاق بودم که زودتر به حرم مطهر مشرف و نماز شب را در آن مکان مقدس اقامه نمايم.

    مرحوم آية اللّه حجت سليقه شان اين بود که صبح ها چاي خورده، بعد مشرف به حرم مي شدند. بنده اصرار نمود که آقا زودتر عازم شويم. فرمودند: بنده از آن مقدس نماها نيستم، اگر چاي نخورم حضور قلب پيدا نمي کنم. بعد از ميل چاي در حضور مرحوم آقاي حجت به حرم حضرت سيدالشهداء مشرف شديم، حضرت ايشان به زيارت جامع کبير که از حفظ داشتند مشغول شدند و بعد از اتمام ادعيه و نماز از حرم خارج مي شوند که بنده چون مشغول ادعيه بودم متوجه نشدم. چون بيرون آمدم، متوجه شدم که آقاي حجت در درب بيروني منتظر من است. همين که چشمش به من افتاد با عصبانيت فرمودند: تو کجا هستي؟ چرا طول در ادعيه مي دهي؟ کبوتر حرم شدي؟»

    تأليفات

    مرحوم حضرت آية اللّه علياري از همان زمان که در درس خارج شرکت کرد، به تأليف پرداخت. فهرست آثارش در نُه رشته علمي عبارتند از:

    فقه: الرهن، الوصية، الوقف، الرضاع، النکاح،

    الصلح، الخيارات، الشروط، مسقطات الخيار، الاجاره،

    القضاء المنجزات المريض، الغصب، الزکوة( تقريرات دروس مرحوم آية اللّه ضياءالدين عراقي -ره -) و

    الصلاة، البيع، الخيارات، ( تقريرات دروس مرحوم آية اللّه شيخ محمد حسين نائيني) …

    کلام: اصول دين و عقايد – رساله في الرجعة.

    تفسير: تفسير قرآن مجيد، رساله مفردات قرآن،

    حروف تهجي.

    تاريخ: المهجه في شرح حال الحجة( عج) – کواکب حسينيه.

    دعا: شرح دعاي کميل، شرح دعاي سمات، شرح دعاي

    صباح، شرح زيارت جامعه کبيره، شرح دعاي افتتاح،

    شرح دعاي ابوحمزه ثمالي.

    حديث: شرح چهل حديث از احاديث مشکله – شرح فرمايش حضرت ختمي مرتبت – (ص)شرح فرمايش حضرت اميرالمؤمنين در نهج البلاغه – حل مشکلات الاخبار

    اخلاق: رساله در مواعظ، منهاج الرشاد.

    رجال: حاشيه بر رجال وحيد بهبهاني، تقريرات رجال

    بحث مرحوم آية اللّه ابوتراب خوانساري.

    اصول: تقريرات اصول بحث مرحوم آية اللّه

    ضياءالدين عراقي، الاصول من مباحث الالفاظ تقريرات

بحث مرحوم آية اللّه شيخ محمد حسين ناييني…

وفات

سرانجام حضرت آية اللّه حاج ميرزا علي غروي علياري بعد از يک قرن عمر با برکت در اواخر اسفندماه 1375بعد از اداي فريضه مغرب و عشاء، هنگام نوشتن حاشيه بر کتاب عروةالوثقي آقا سيد کاظم يزدي، بابروز سکته مغزي در بيمارستان امام خميني تبريز بستري گرديد و پس از يک ماه و اندي که معالجات پزشکان سودي نبخشيد، مرغ روحش در قفس تن آرام نگرفت و عصر روز دوشنبه – دوم ارديبهشت سال -1376اوائل اذان مغرب به سوي فضاي بيکران رضوان الهي پر کشيد.

مراسم نماز در قم به امامت عارف سالک، حضرت آية اللّه آقا شيخ محمد تقي بهجت، در صحن حرم مطهر برگزار گرديد و بعد از آن پيکر پاک آن عالم وارسته در صحن حرم مقدس حضرت معصومه (س)در کنار ياران سفر کرده خود، آية اللّه سيد مرتضي جزايري، آية اللّه سيد احمد زنجاني، آية اللّه سيد محمد محقق داماد در آرامگاه ابدي قرار گرفت.