آيت الله ميرزا حسن مصطفوى (ره)

(1426- 1334هـ. ق)

ولادت

 حاج ميرزا حسن مصطفوى، يکى از مفسران و قرآن پژوهان بزرگ معاصر به شمار مى رفت. معظم له در چهارم شعبان 1334ق در تبريز در بيت فضيلت زاده شد.  پدرش مرحوم آقا شيخ محمدرحيم اهرى تبريزى هم يکى از فضلاى شهر بود.

تحصيلات و اساتيد

فقيد سعيد پس از تحصيلات مقدماتى به تحصيل علوم دينى روى آورد و نخست ادبيات عرب را فرا گرفت، سپس در سال 1353ق (1313ش) به حوزه علميه قم مهاجرت کرد و سطوح عاليه را از اساتيد وقت فرا گرفت و پس از تکميل سطوح به درس فقه و اصول آيت الله حجت حاضر شد و بهره هاى  فراوان برد.در سال 1360ق/1320ش به نجف اشرف رفت و به درس آيت الله سيد ابوالحسن اصفهانى و آيت الله شيخ محمدحسين اصفهانى حاضر شد و مبانى علمى اش را استوار ساخت و همزمان در جلسات اخلاقى و عارف بزرگ آيت الله قاضى شرکت جُست.

خدمات

در سال 1322ش به قم بازآمد و به تحقيق و تحصيل پرداخت، در سال بعد به تهران رفت و به تحقيق و تأليف و تأسيس (مرکز نشر کتاب) پرداخت و ده ها جلد کتاب ـ به خصوص در آثار قرآنى ـ را منتشر ساخت و همزمان از دانشکده معقول و منقول ليسانس الهيات را اخذ کرد. او داراى خطى بسيار زيبا بود و در استخاره، يد طولايى داشت. مرحوم رازي درباره او مى نويسد: (…چهل سال است او را مى شناسم ما رأيت منه مکروهاً و ما رأيت منه الا جميلا. فاضل کامل و عالم عامل و داراى قدس و ورع و بسيار مؤدب و متواضع است…) (شريف رازى، گنجينه دانشمندان، ج4، ص568). در آبان 1381ش ـ دهمين دوره نمايشگاه بزرگ قرآن کريم ـ از وى به عنوان خادم قرآن کريم تجليل و تکريم شد و از مقام علمى اش تقدير به عمل آمد.

تاليفات

1. تفسير روشن (16ج)

2. التحقيق فى کلمات القرآن العظيم (14ج)

3. رساله معرفةالله

4. رساله لقاءالله

5. راهنماى گمشدگان

6. الحقايق فى تاريخ الاسلام والفتن والاحداث

7. الامام المجتبى، حياته و تاريخه

8. شرح مصباح الشريعة

9. مقدمه و تصحيح و فهرست رجال کشي

10. محاکمه و بررسى در عقايد و تاريخ باب و بهاء

11. اشعه نور ـ ترجمه و شرح تفسير آيه نور (نوشته شيخ هادى تهراني)

12. تفسير سوره حشر (2ج)

13. تصحيح مفردات قرآن (نوشته: راغب اصفهاني)

14. تصحيح متشابهات القرآن و مختلفه (نوشته: ابن شهرآشوب)

15. تصحيح و تحقيق جامع الاخبار (نوشته: سبزواري)

16. ترجمه و پاورقى احتجاج طبرسي

17. قصه هاى شيرين

18. خودآموز قرآن مجيد

19.   تعليمات ديني

20.   پيرامون خاتميت و بشارات مسيح

21. سرگذشت يک دوشيزه شرقي

22. احاديث صعب امام کاظم(ع)

23. احاديث صعب امام رضا(ع)

24. شرح خطبه توحيديه امام رضا(ع)

25. حکايات و سخنان بهلول

26. مناظره مأمون با علماى عصر

27. توضيح و تکميل صرف مير و عوامل.

وفات

 سرانجام آن عالم بزرگوار در 86 سالگى مورخ روز يکشنبه پنجم تيره ماه 1384ش (20 جمادى الثانى 1426ق) بدرود حيات گفت.