آيت الله شيخ احمد آذرى قمى(ره)

(1419-1343هـ. ق)
ولادت

احمد بيگدلى آذرى، معروف به آذرى قمى، فرزند حسين على در سال 1304ش.  در قم متولد شد. جدّ هفتم او لطف على  بيگ، متخلص به آذر، صاحب تذكره آتشكده آذر، و از شعراى معروف عصر صفويه بود.

تحصيلات و  اساتيد
وى تحصيلات خود را از پنج سالگى با آموختن قرآن آغاز كرد و پس از آن دوره ابتدايى و متوسطه را تا سال نهم به پايان رساند.

در مهر 1320، به مدرسه فيضه وارد شد و پس از گذراندن سطوح فقه و اصول و قسمتى از رسائل نزد آيت الله سيدرضا بهاءالدينى در 1322ش راهى نجف اشرف گرديد و قبل از رسيدن به آن جا در عَشّار، از شهرهاى بصره، توسط ميرزا عبدالحميد از عالمان آن ديار، لباس روحانيت بر تن كرد. در ابتداى ورود به نجف اشرف، نيمى از قرآن، و نيمه ديگر را نيز سال ها بعد حفظ كرد. با شروع درس، ابتدا، باقى مانده رسائل را نزد سيديحيى يزدى و ميرزا حسن يزدى فراگرفت و سپس به درس كفايةالاصول و خارج ميرزإ هاشم آملى، و سيدابوالقاسم خويى حاضر شد.

آذرى قمى پس از دو سال و نيم تحصيل در نجف اشرف، در 1324ش به قم بازگشت و در دروس خارج حاج آقا حسين بروجردى، به مدت پانزده سال و در دروس خارج سيدمحمد محقق داماد تا 1349ش حضور داشت.

تدريس
ايشان هم زمان با شركت در دروس خارج، به تدريس رسائل، مكاسب و كفايةالاصول و… مى پرداخت. تدريس درس خارج فقه را در باب احياى موات از 1351ش شروع كرد و از 1367ش، درس خارج خود را در مسايل مستحدثه چون بانك دارى و امور حكومتى قرار داد، كه حاصل اين فعاليت هاى علمى، مقاله هاى متعدد در باب ولايت مطلقه فقيه و رهبرى و بسيارى از مسايل گوناگون فقهى ديگر مثل ربا و احتكار بود كه در روزنامه هايى چون رسالت، جمهورى اسلامى، اطلاعات، كيهان و مجلاتى مثل پاسدار اسلام، حوزه، حضور و فصلنامه ياد به چاپ رسيد.

فعاليتها
فعاليت هاى سياسى آذرى قمى، به آغاز فعاليت جمعيت فدائيان اسلام در 1324ش و همكارى با سيدابوالقاسم كاشانى و فعاليت در نهضت ملى شدن صنعت نفت باز مى گردد.

او در 1337ش به همراه چند تن از روحانيان، براى اصلاح تشكيلات حوزه، جامعه مدرسين حوزه علميه قم را تأسيس كرد.با آغاز فعاليت هاى سياسى امام خمينى، در واكنش به لايحه انجمن هاى ايالتى و ولايتى، آذرى قمى نيز با امضاى نامه ها و اعلاميه ها، در آن مبارزات حضور يافت. يكى از آن نامه ها از سوى جمعى از روحانيان و مدرسان حوزه علميه قم به هيئت دولت در مهر 1342، در اعتراض نسبت به دستگيرى امام خمينى و علماى ديگر صدور يافته بود.

هم چنين در نامه سرگشاده ديگرى خطاب به نخست  وزير وقت، اميرعباس هويدا، در سالگرد تبعيد امام خمينى و اعتراض به آن اقدام، نام آذرى قمى نيز به چشم مى  خورد  كه به اين دليل ممنوع المنبر گرديد. او در پى شركت در جلسه تعدادى از روحانيان در منزل آيت  الله على مشكينى و در پى تصميماتى كه در آن جلسه گرفته شد، براى نخستين بار در 10 فروردين 1345 به اتهام اقدام برضد امنيت داخلى كشور دستگير و چند روز بعد به زندان قزل قلعه منتقل و پس از چند ماه به علت فقدان دليل كافى با قيد عدم خروج از حوزه قضايى تهران، از زندان آزاد شد.

آذرى قمى كه صاحب كتاب فروشى دارالعلم در قم بود، در نيمه خرداد 1346 حاشيه امام خمينى بر الوسيلةالنجاة سيدابوالحسن اصفهانى را، كه به منزله رساله عمليه امام محسوب مى  شد، چاپ و منتشر ساخت. هم چنين در اسفند 1348 درس هاى امام در باب حكومت اسلامى يا ولايت فقيه را كه به صورت جزواتى تهيه شده بود، منتشر ساخت.

تاليفات
1- احتكار و گران فروشى

2- احكام زمين و متعلقات آن

3- پرسش و پاسخ هاى مذهبى، سياسى، اجتماعى، فرهنگى

4- تحقيق الاصول المفيده فى الاصول الفقه

5- التحقيق فى الاجتهاد و التقليد

6- خط امام و ويژگيهاى او (گزيده اى از نظرات آذرى قمى)

7- خطبه هاى نماز جمعه شهرك آيت الله خامنه اى (خاوه)

8- رساله عمليه

9- رهبرى، جنگ و صلح (رهبرى پرچمدار مبارزه با كفر و استكبار)

10- سيماى زن در نظام اسلامى

11- شرحى بر وصيتنامه سياسى الهى حضرت امام خمينى(ره)

12- شطرنج و ديه از ديدگاه احكام فقهى

13- شوون و شرايط رهبرى و مرجعيت

14- شيخ اعظم انصارى و مساله ولايت فقيه

15- قرآن و ولايت فقيه

16- مالكيت در اسلام (سخنرانى آذرى قمى در سمينار مدرسه فيضيه)

17- مجموعه سخنرانيهاى حضرت آيت الله آذرى قمى در حرم مطهر حضرت معصومه عليهاالسلام، به انضمام چندين سخنرانى و پرسش و پاسخ هاى ديگر

18- مسائل اقتصادى اسلام

19- المكاسب المحرمه

20- ولايت فقيه از ديدگاه فقهاى اسلام

وفات
سر انجام وى در پنجشنبه شب 22 بهمن 1377 به نداى حق لبيک گفت. پيکر ايشان در روز شنبه 24 بهمن 1377 پس از تشييع در حرم حضرت معصومه(س) شهر مقدس قم به خاک سپرده شد.