شهید آيت الله محمد باقر حکيم (ره)

ولادت
شهيد سيد محمد باقر حکيم در 25 جمادى الاول سال 1358هـ.ق در شهر نجف اشرف، مرکز مرجعيت دينى ديده به جهان گشود. والد مکرم ايشان، حضرت آيت الله العظمى سيد محسن طباطبائى حکيم (قدس سره) بودند.
نسب
آل حکيم از خاندانى است که نسب ايشان به حضرت امام حسن بن على بن ابى طالب (عليهم السلام) ختم مى شود. عالم اخلاقى حضرت آيت الله سيد مهدى حکيم (جد پدرى شهيد سيد محمد باقر حکيم) نيز از اين خاندان علمى مى باشد که در اوايل قرن 14هـ.ق عالمى شناخته شده بودند. شهيد حکيم نيز در دامان خانواده اى که فضاى آن آکنده از تقوا و ورع و اجتهاد بود، رشد يافت و خلف صادقى براى سلف صالح خويش گشت.
تحصيلات و اساتيد
شهيد حکيم دروس ابتدايى را در4 سال در دبستان منتدى النشر نجف اشرف به پايان رساند و در همين اوان، انگيزه تحصيلات حوزوى در او نشأت گرفت. لذا دروس حوزوى را آغاز نمود(1370هـ.ق) در حالى که دوازده سال بيشتر نداشت. ايشان در نجف اشرف از اساتيد بسيارى بهره بردند که برخى از آنها از اين قرارند1 ـ آيت الله العظمى سيد محمد سعيد حكيم . 2 ـ آيت الله سيد محمد حسين حكيم . 3 ـ آيت الله العظمى سيد يوسف حكيم(برادر بزرگتر ايشان). 4 ـ آيت الله العظمى سيد أبو القاسم خوئى . 5 ـ آيت الله العظمى شهيد سيد محمد باقر صدر . نبوغ علمى و قدرت ذهنى و افکار عالى ايشان از همان ابتدا شناخته شده بود لذا از سنين اوليه به حرمت و احترام علما و فضلاى بزرگ حوزه نائل شدند، به گونه اى که در سنين اوليه جوانى (سال 1383هـ.ق) اجازه اجتهاد در علوم فقه و اصول و قرآنى را از دست حضرت آيت الله العظمى شيخ مرتضى آل ياسين دريافت نمودند.
تدريس و شاگردان
شهيد حکيم بعد از نيل به مدارج مختلف علمى، تدريس علوم سطوح عاليه فقه و اصول را آغاز نمودند که حلقه درس ايشان در مسجد هندى نجف اشرف به قدرت استدلال و دقت بحث و نظر شناخته شد و به دست ايشان شاگردان زيادى به مراتب بالاى حوزوى نائل شدند که مهترين ايشان عبارتند از 1 ـ شهيد آيت الله سيد عبد الصاحب حكيم(برادر ايشان) . 2 ـ حجت الاسلام والمسلمين سيد محمد باقر مهرى . 3 ـ حجت الاسلام والمسلمين شيخ على كورانى . 4 ـ شهيد حجت الاسلام والمسلمين سيد عباس موسوى . 5 ـ حجت الاسلام والمسلمين شيخ أسد الله حرشى . 6 ـ حجت الاسلام والمسلمين شيخ عدنان زلغوط . 7 ـ حجت الاسلام والمسلمين سيد حسن نـورى . 8 ـ حجت الاسلام والمسلمين سيد صدر الدين قپانچى . 9 ـ حجت الاسلام والمسلمين شيخ حسن شحاده . 10 ـ حجت الاسلام والمسلمين شيخ هانى الثامر . همزمان با انتشار آوازه علمى وى و باز شدن درهاى حوزه به سوى دانشگاه ها در سن 25 سالگى توسط حضرت آيه الله العظمى شهيد سيد محمد باقر صدر به استادى دانشکده اصول دين در زمينه علوم قرآنى و شريعت و فقه فعاليت مى نمود . ايشان در ايران نيزعليرغم رهبرى جهاد سياسى مدت کوتاهى به تدريس درس خارج، و نيز چند سال به تدريس تفسير موضوعى و تحليل آيات اجتماعى قرآن اشتغال داشتند .
تأليفات
برخى از تأليفات ايشان عبارتنداز 1 ـ علوم القرآن . 2 ـ الحكم الإسلامى بين النظرية والتطبيق . 3 ـ الهدف من نزول القرآن . 4 ـ أهل البيت ( عليهم السلام ) و دورهم فى الدفاع عن الإسلام . 5 ـ دور الفرد فى النظرية الإقتصادية الإسلامية . 6 ـ حقوق الإنسان من وجهة نظر إسلامية . 7 ـ النظرية الإسلامية فى العلاقات الإجتماعية . 8 ـ منهج التزكية فى القرآن . 9 ـ المستشرقون وشبهاتهم حول القرآن . 10 ـ الظاهرة الطاغوتية فى القرآن .
فعاليتهاى فرهنگى
آن شهيد در زمينه فعاليت فرهنگى نقش مهمى در ايجاد دو موسسه جهانى و چند مرکز ديگر در ايران، داشتند1- مجمع جهانى تقريب بين مذاهب اسلامى که تصدى رياست آن را بر عهده داشتند. 2- مجمع جهانى اهل البيت (عليهم السلام) که در اين مجمع نايب رئيس بودند. 3- تاسيس مرکز بررسى هاى تاريخ معاصر عراق در شهر قم. 4- تأسيس موسسه دار الحکمه که داراى يک مدرسه علميه و يک مرکز انتشارات مى باشد و مراکزى ديگر از قبيل تأسيس يک مرکز تحقيق و بررسى و راه اندازى کتابخانه تخصصى .
بازگشت به عراق
بعد از سقوط نظام بعثى عراق، شهيد حکيم در تاريخ 20/1/1382 پس از حدود 25 سال اقامت در ايران به زادگاه خود نجف اشرف باز گشتند تا در مسير جهادى که از جوانى پاى در آن نهاده بودند پيشرو باشند. در مسير بازگشت ايشان به عراق مردم شهرهاى بصرة ,عمارة ,ديوانية , نجف , كربلا و ساير شهرها چندان استقبال بى سابقه اى از او به عمل آوردند که گويى سيل جمعيت در خيابان ها راه افتاده است ايشان از همان آغاز استقرار در شهر نجف اشرف نماز جمعه را در صحن شريف علوى اقامه نمودند.
شهادت
بيش از هفت بار شهيد حکيم مورد سوء قصد قرار گرفتند که دو سوء قصد قبل از هجرت ايشان از عراق بود و مابقى نيز در خارج از کشور عراق بوده است. و سرانجام آن شهيد والا مقام در اول رجب سال 1424 هـ.ق پس از اقامه نماز جمعه در حرم مطهر امام على عليه السلام و در راه بازگشت به منزل به واسطه انفجار بمبى که در کنار صحن شريف کار گذاشته شده بود، ايشان و ده ها تن از نماز گزاران به مقام عظماى شهادت نائل شدند و جمعى نيز مجروح گشتند. و اين گونه بود فرجام کسى که بيش از 30 سال براى نجات و رهايى مردم مظلوم عراق و تشکيل حکومتى بر وفق اصول اسلام از جان خويش نيز مايه گذاشت.