آيت الله سيد عليرضا  قدوسي (ره)

(1429-1327هـ.ق)


ولادت

عالم رباني و متاّله قرآني حضرت آيت الله حاج سيد عليرضا قدوسي (ره) در اواخرسال ۱۲۸۷ هجري شمسي مطابق با ۱۳۲۷  هجري قمري در جوار مضجع شريف رضوي عليه آلاف التحيه و الثناء و در خانواده اي اصيل از دودمان رسالت ديده به جان گشودند. پدر معظم از اوتاد و اولياء حق و در زمرۀ دلباختگان و سينه سوختگان آستان مقدس اهل البيت و از عبّاد روزگارخويش و مورد توجّه خدمتگذاري در حريم ملكوتي ثامن الحج راتا آخر عمر دارا بودند.

ايشان در كودكي تحت تربيت والد ماجد خويش قرار گرفته استعداد نهفته را شكوفا نمودند . ازهمان ابتدا از بازيهاي كودكانه پرهيز داشتند و آثار نبوغ و انوار ايمان در سيمايشان نمايان بود.

تحصيلات

ايشان از مدارس علوم جديده شروع شد و تا هشت سال در آن دوره ها تحصيل نمود وحتي تا مقطع دبيرستان هم پيش رفتند.لكن عشق فوق العاده به كسب علوم و معارف الهيه، او را به جرگه تحصيل علوم دينيه كشاند.

ايشان پس ازگذرانيدن دروس مقدماتي  نزد استادان  خويش، مقدمات تكميلي را نزد مرحوم اديب نيشابوري به پايان برد.و شرح لمعه را نيز نزد مرحوم مدرس و سايردروس را نزد مرحوم آيت الله حاج شيخ هاشم قزوينيتلمذ فرمودند.

زمان شروع شركت در درس خارج ايشان همزمان با اوايل ورود مرحوم آيت الله ميرزا مهدي غروي اصفهاني به مشهد و شروع تدريس معارف حقه الهيه ودرس خارج فقه و اصول توسط آن علم رباني بود.

آيت الله قدوسي نيز در زمرۀ شاگردان مرحوم ميرزاي اصفهاني قرار گرفته و سالها از محضر شريفشان در زمينه فقه و اصول و معارف استفاده نمودندو به ياري تاييدات الهي و استعداد درخشان و ذهن جوال خويش به مراتب والاي علمي بار يافتند. سپس در اثر فشارهاي حكومت رضاخان نسبت به اهل علم  ( شرح آن در بخش فعاليتهاي سياسي معظم له خواهد آمد )  مجبور به ترك مشهد رضوي عليه السلام و هجرت به عراق گشتند.

ايشان مدت ۶ سال اقامت در كربلاي معلي از محضر بزرگاني همچون آيات عظام حاج آقا حسن طباطبائي قمي و ميرزا مهدي شيرازي و در مدت ۷سال اقامت در نجف اشرف از آيات عظام سيد ابوالحسن اصفهاني، سيد محمود حسيني شاهرودي و سيد جمال الدين گلپايگاني نيز بهره بردند.و به گفته خودشان در طول آن مدت از طريق مكاتبه ، از تقريرات درس آيت الله ميزا مهدي غروي اصفهاني در مشهد مقدس نيز  بهره مند مي شدند.

مجموع اقامت ايشان در عتبات عاليات سيزده سال به طول انجاميد و با اندوخته فراواني از علوم و معارف عازم ايران گرديده و قصد مراجعت به ارض اقدس رضوي را داشتندكه با واقعه رحلت ميرزاي اصفهاني مواجه شدند.

اين جريان از يك طرف و اصرار مردم براي ماندن در تهران و پذيرش امامت مسجد حجت عليه السلام و موجبات اقامت ايشان در تهران را فراهم آورد.معظم له بيش از 60 سال است كه در محله سر آسياب دولاب تهران ساكن است و امام جماعت مسجد حضرت حجت (عج) مي باشند، لكن در چند سال اخير به علت مريضي و كهولت سن قادر به اقامه جماعت در مسجد نمي باشند و اين امر را به فرزندشان حضرت حجت الاسلام والمسلمين حاج سيد احمد قدوسي محول نمود اند.

لازم به ياد آوري است ايشان تنها بازمانده از شاگردان مرحوم آيت الله ميرزا مهدي غروي اصفهاني در حال حاضر مي باشد.

از علما هم دوره و هم مباحث ايشان مي توان از حضرات آيات : حاج شيخ هاشم قزويني ،آيت الله حاج شيخ هاشم قزوينيُ ُحاج شيخ علي نمازي شاهرودي، حاج ميرزا جواد تهراني، حاج شيخ حسنعلي مرواريد.حاج شيخ علي اكبرصدر زاده، حاج سيد كاظم مدرسي و ….رضوان الله عليهم اجمعين و حضرت آيت الله اشكوري حفظه الله تعالي و عده اي ديگر از بزرگان نام برد.

زندگاني سراسر نور و بركت ايشان داراي ابعاد گوناگون بوده و الحق الگوئي مناسب براي پويندگان راه حق و فضيلت علي الخصوص طلاب علوم ديني مي باشد.از اين رو برآن شديم تا دراين مختصر به شمّه اي كوتاه از آن اشاراتي داشته باشيم.

مبارزات سياسي

حضرت آيت الله قدوسي آزاد مردي بود که در عين زهد و دوري از دنيار،اجتماعي بود ودر مسائل سياسي حضور فعال داشت که ذيلاًًً به برخي از آنها اشاره ميشود .

1- مبارزه با استبداد رضا خاني

سابقه  حضور ايشان در مسايل سياسي،به حادثه ي مسجد گوهر شاد مشهد در سال1314 ه.ش مربوط است.

با اقدامات رضا خان در غربي كردن كشور و تاسيس مراكز رسمي جهت رواج فرهنگ غرب و كشف حجاب  و مخالفت مردم و روحانيت آگاه ، حضرت ايت الله قدوسي و برادر بزرگوارشان كه شديدا مخالف سياستهاي ضد اسلامي رضاخان بودند در شهر مقدس مشهد با علماي مبارز آن زمان مانند شيخ بهلول و شيخ غلامرضا واعظ طبسي رابطه نزديكي داشتند و در مبارزات با آنها همكاري مي نمودند . آنها در تهيه اعلاميه ها و توذيع  آن در بين مردم و روشن نمودن افكار مردو مشهد نقش بسزايي ايفا مي نمودند و در تمامي جلسات كه عليه سياستهاي رضا خان در اين شهر برگزار مي گرديد شركت مي كردند و در بر پايي تجمع اعتراض آميز عليه رضاخان در مسجد گوهر شاد و حرم مطهر امام رضا عليه السلام حضور فعال داشتند .

بعد از قائله و قتل عام مردم در مسجد گوهر شاد ، فرماندهان حكومت نظامي در مشهد دستور تبعيد تمامي اعضاي خانواده آيت الله قدوسي را صادر نمودند و آنها را در مدت كمتر از 48 ساعت از مرزهاي ايران به داخل كشور هند بريتا نيا منتقل نمودند.

بدين ترتيب تمام اعضاي خانواده معظم له با مشكلات تمام از مرز ايران عبور نمودند و به شهر حيدر آباد دكن در منطقه جنوب هند ساكن شدند. ليكن در مسير راه سه تن از خواهران جوان ايشان بدليل گرماي شديد و مصيبت سفر از دنيا رفتند.

بعد از گذشت حود يكسال مجددا حضرت ايت الله قدوسي براي ادامه تحصيل حوزوي به شهر نجف اشرف مراجعت نمود ، بعداز عزل و اخراج رضا خان از ايران، ايشان از نجف اشرف به ايران مراجعت نمودند ودر تهران محل سر آسياب دولاب   سكونت اختيار نمودند و امامت جماعت مسجد حجت پذيرفتند .

يادآوري ميشود تا زمان تبعيد حضرت آيت الله قدوسي با نام و نشام سيد رضا عليشاه الحسيني يا منصوري شناخته مي شدند ليکن در زمان مراجعت بدلايل امنيتي با نام مستعار قدوسي وارد کشور مي شوند و بعدها با همين نام معروف شدند.

2 – در آستانه ي انقلاب اسلامي

حضرت  آيت الله قدوسي در جريان انقلاب اسلامي در ترغيب مردم به حضور در صحنه و شکستن حکومت نظامي اعلام شده از سوي رژيم پهلوي سعي وافر داشتند وخود ايشان با وجود بيماري و کهولت سن پيشاپيش صفوف راهپيمايان حضور داشتند .

هم چنين در ايام منتهي به ورود حضرت امام خميني به ايران،ايشان ستاد ي جهت پذيرايي از ميهمانان شهرستاني که براي استقلال از امام به تهران مي آمدند،تشکيل وحدود هفتصد نفر از مردم تربت جام را در مسجد حجت(عج)سکني داده بودند.

تدريس

شخصيتهاي بسيار از محضر ايشان بهره برده اند و شاگردان و طلبه هاي زيادي ازدروس ايشان استفاده بردند واز مباحث معرفتي ،در خود شناختي ، شناخت ائمه(عليهم السلام)،شناخت حقايق عالم ،مباحث توحيدي، اسماءوصفات پروردگار، مباحث مربوط به علم،و شناخت ساير حقايق بدون هيچ تکلفي وبسيار پر فايده بهره ميبردند ودر اين جلسات گاهي اوقات درس به حالت معنوي تبديل مي شد وگاهي استاد گريه ميکرد و گاهي شاگرد .

درس ايشان درسي بود که در عين درس انتقال حالت جذبه ي معنوي را همراه داشت و اشک استاد تاثير در وجود شاگرد مي گذاشت واشک شاگرد را جاري ودل او را دگرگون مي کرد واين ويژگي اي است که کمتر شاگرداني پيش استاد چنين حالات نصيبشان شده است .

وفات

سرانجام حضرت آيت الله قدوسي، آن عالم مذکّي و مربي، پس از يک صد سال عمر با برکت، و کوشش هاي بسيار براي ترويج مکتب قرآني خالص و تربيت شاگردان برجسته و وارسته در روز يک شنبه 23 تيرماه 1387 هـ . ش همزمان با دهم رجب 1429 هـ . ق مصادف با روز ولادت حضرت جواد الائمه (عليه السلام) دار فاني را وداع گفت و به سراي جاويد شتافت.پيکر پاک و مطهر حضرت آيت الله قدوسي پس از تشييع با شکوه از مقابل مسجد حجت (عج) در تهران، به مشهد مقدس منتقل در روز چهارشنبه 26 تيرماه مصادف با سيزدهم رجب و روز ولادت مولاي متقيان امير المؤمنين علي (عليه السلام)، در جوار حرم حضرت امام رضا (ع) در صحن جمهوري بخاک سپرده شد.