آيت الله سيدمحمدحسن ميرجهانى طباطبايى (ره)

(1413- 1319هـ ق)

ولادت و تحصيلات

علامه آيت الله سيدمحمدحسن ميرجهانى طباطبايى، فرزند سيد جليل القدرو  ربانى ميرسيدعلى محمدآبادى جرقويه اى اصفهانى (ره) در روز دوشنبه بيست و دوم ماه ذى القعده الحرام سال 1319 هـ. ق (1279 هـ. ش) در قريه محمدآباد جرقويه سفلى از توابع استان اصفهان در خانواده اى مذهبى، شريف و دوستدار اهل بيت عصمت و طهارت قدم به عرصه وجود نهاد.

او پس از طى دوران طفوليت و کودکى در سن پنج سالگى وارد مکتب شده و در هفت سالگى تمام قرآن مجيد را به انضمام کتب فارسى فرا گرفت.

سپس به يادگيرى مقدمات زبان عربى اعم از صرف و نحو پرداخت و قسمتى از کتاب سيوطى را نزد  يکى از فضلاى روستاى محل سکونت خود فرا گرفت.

بعد از آن براى ادامه تحصيل وارد حوزه علميه اصفهان شده و در مدرسه صدر بازار ساکن گشتند.

اساتيد

در اصفهان از محضر بزرگانى هم چون عالم فرزانه آقاى شيخ محمدعلى حبيب آبادى (ره) و آقاى شيخ على يزدى (ره) بهره برده و به فراگيرى فقه، اصول و منطق اهتمام ورزيدند. سپس سطوح وسطى و عاليه را در خدمت مرحوم حجت الاسلام  شيخ محمدرضا رضوى خوانسارى (ره) و  ميرزا احمد اصفهانى (ره) و  آيت الله محمدعلى فتحى دزفولى (ره) و آيت الله حاج سيدابوالقاسم دهکردى (ره) به پايان رسانيدند. وى در درس خارج آيات عظام ميرزا محمدرضا مسجد شاهلى (ره) و آخوند ملاحسين فشارکى (ره) نيز حاضر مى شدند.

در نجف اشرف

در سال 1364 هـ. ق (1305 هـ. ش) با اجازه پدرشان راهى نجف اشرف گرديده و در آن ديار عالم پرور از وجود مبارک اساتيد ارجمندى چون آيت الله رجايى (ره)، حاج شيخ عبدالله مامقانى (ره) (صاحب رجال) و آيت الله آقا ضياء الدين عراقى (ره) بهره مند شدند.

جنبه والاى روحانى و اخلاقى و شخصيت علمى علامه ميرجهانى باعث شد از جمله ياران خاص مرجع اعلى آيت الله العظمى آقا سيد ابوالحسن اصفهانى (ره) گردند و در مسجد شيخ طوسى از انفاس قدسى آن بزرگوار استفاده نمايند، تا جايى که، در مدت اقامت در نجف، نوشته ها و امور مالى آيت الله اصفهانى در دست علامه ميرجهانى قرار داشت.

اقامت در مشهد و اصفهان

آيت الله ميرجهانى پس از چندى، بار ديگر به اصرار پدرشان با کوله بارى از علم و فضيلت معنوى به اصفهان بازگشتند.

البته سکونت دوباره ايشان در اصفهان همزمان با اواخر عمر پدر برزگوارشان گشته بود و مدتى پس از فوت پدر، علامه راه مشهد را در پيش گرفتند و حدود هفت سال هم جواري  با آقا على ابن موسى الرضا (صلوات الله عليه) را اختيار نمودند.

علامه ميرجهانى در ادامه فعاليتهاى علمى خود در مشهد مقدس، به تصحيح نسخ خطى قديمى موجود درکتابخانه آستان قدس رضوى و تأليف و تصنيف وتدريس اشتغال داشتند.

محل اصلى فعاليتشان در مشهد، دو حجره در صحن عتيق بوده است. گويا وضعيت آب و هواى مشهد با مزاج ايشان سازگارى نداشته و در نهايت پس از هفت سال به تهران نقل مکان مى کنند.

علامه در تهران نيز به انجام وظايف دينى بالاخص تبليغ از طريق منبر و تأليف کتاب مشغول گشتند.

بازگشت به اصفهان

سالهاى آخر عمر پر برکت و گهربار ايشان بار ديگر در شهر اصفهان سپرى شد، ولى حتى کهولت سن و پيرى مانع از انجام فعاليتهاى علمى و مذهبى علامه نشد و بيان شيرين و رساى خود را در راه ترويج و گسترش دين مبين اسلام به کار بستند و قلوب بسيارى از مردم را در جهت انس و آشنايى هر چه بيشتر با حق و حقيقت رهنمون شدند که آثار و برکات اين فعاليت هم اکنون نيز بر ما معلوم مى باشد.

تأليفات

آيت الله ميرجهانى به خاطر جامعيت در علوم و تبحر در ادبيات و داشتن ذوق لطيف و آشنايى با علوم غريبه (جفر، رمل، اسطرلاب) داراى تأليفات موثر، متعدد و متنوعى در موضوعات:

حديث، شعر، علوم غريبه، نجوم، شيمى، طب قديم، رياضيات و … مى باشند. که بسيارى از آنها چاپ و حتى بعضى از آنها چندين بار چاپ شده که کل آثار و تأليفات علامه جمعاً بالغ بر پانصد و هفت اثر مى باشد.

تأليفات

1- روايح السمات

2- جنة العاصمه

3- نوائب الدهور

4- البکاء للحسين عليه السلام

5- تفسير ام الکتاب

6- ديوان حيران

7- مستدرک نهج البلاغه الموسوم بمصباح البلاغه فى مشکوة الصباغه

( خطبه هايى که مرحوم سيد رضى (ره) در نهج البلاغه جمع آورى نکرده اند يا در آن اختلاف روايه وجود دارد.

8- ولايت کليه

9- الدرر المکنون (ديوان عربي)

10- کنوزالحکم و فنون الکلم

11- السبيکة البيضاء فى نسبت بعض آل نبى الطباء

12- مختصر کتاب ابصار المستبصرين

13- مقلاد الجنان و مغلاق الميزان

14- ذخيرة المعاد

15- رساله سعادت ابدى و خوشبختى هميشگى

16- لوامع النورفى علائم الظهور

17- شهاب ثاقب

18- مقامات الاکبرية

19- رساله اى در احکام رضاع

20- رساله اى در اخبار مربوط به کواکب و نجوم فلکيات

21- رساله اى در احوالات حضرت زينب کبرى عليها سلام الله

22- گنجينه سرور به صورت تلفيقى عربى و فارسى

23- نصيحت به هادى

24- گنج رايگان

25- رساله نورستان

26- رساله اى در مورد آيات قرآنى که مشتمل بر کلمه «رب» مى باشد. (84 آيه)

27- رساله اى در رياضيات

28- رساله اى در شيمى

29- رساله اى در طب قديم

30- صمديه منظومه

31- قرآن به خط ايشان همراه با تفسير در حواشى آن و کشف الآيات

32- تقريرات حضرت آية الله سيد ابوالحسن اصفهانى (رحمة الله عليه)

33- ديوان حافظ به خط زيباى ايشان که هديه به کتابخانه آستان قدس رضوى (شماره ثبت 5802) و همچنين آثار علمى ديگرى در فنون متنوعه چون رساله هاى متعددى در جفر و رمل و اسطرلاب و نجوم

وفات

سرانجام اين عالم بزرگوار و علامه دهر  پس از سالها تلاش بى وقفه در راه شناخت معارف دين در روز سه شنبه بيستم جمادى الثانى سال 1413 هـ. ق (1371 هـ. ش) به نداى حق لبيک گفت ، پيکر مطهر اين عالم مجتهد پس از تشييع باعظمت و پرشکوه  در بقعه علامه کبير مجلسى (ره) واقع در مسجد جامع اصفهان به خاک سپرده شد.